Kërko: zoti yt e frymezoi bleten

- Ne po të tregojmë historinë e tyre me saktësi. – Këtu fillon shtjellimi i historisë së tyre. Allahu ia tregon këtë ngjarje Profetit të Tij me vërtetësinë dhe saktësinë më të plotë. Nuk duhet të ekzistojë as dyshimi më i vogël rreth saktësisë dhe vërtetësisë me të cilën është treguar kjo histori në Kur’an. - Ata qenë djelmosha që kishin besuar në Zotin e tyre dhe Ne ua shtuam atyre udhëzimin. - Allahu thotë se ata ishin ‘fitjetun’, pra, djem të rinj, dhe kjo fjalë (në arabisht) tregon se ata ishin më pak se dhjetë veta. Ata përshkruhen si besimtarë. Ata e besuan Allahun si Një e të vetëm. Ata ishin të vetmit besimtarë nga mesi i popullit të tyre. Allahu ua shpërbleu këtë besim dhe ua shtoi edhe më shumë udhëzimin në zemrat e tyre, duke e bërë atë të plotë, duke parë përkushtimin e tyre për të besuar. Këtë e bëri nëpërmjet diturisë së dobishme rreth Tij dhe veprave të mira sipas asaj diturie. I Madhëruari thotë: “Allahu ua shton udhëzimin atyre që ndjekin rrugën e Tij. Veprat e mira që mbesin, kanë shpërblim më të madh te Zoti yt dhe një përfundim më të mirë.” [Merjem 76].

- Zoti yt ka dhënë urdhër të prerë që të mos adhuroni asnjë (dhe asgjë) tjetër përveç Tij - Allahu i Madhëruar urdhëron robërit e Tij që ta adhurojnë Atë si një e të vetëm pa ortak. Fjala e përdorur për këtë urdhër është ‘Kadâ’, që në këtë kontekst ka kuptimin ‘ Emera’, pra, urdhëroi. Përveç adhurimit të Tij si një e të vetëm, Allahu i Lartësuar përmend edhe bamirësinë ndaj prindërve: - dhe të silleni mirë ndaj prindërve. - Ai ju urdhëron që “të silleni mirë ndaj prindërve.” Në një ajet tjetër, i Lartësuari thotë: “Të jesh mirënjohës ndaj Meje dhe ndaj dy prindërve tu ! Vetëm tek Unë është kthimi juaj.” [Lukman 14]. - Nëse njërin prej tyre, ose që të dy, i ka kapur pleqëria pranë kujdesit tënd, atëherë mos u thuaj atyre as “of” - Kurrë të mos dëgjojnë prej teje as edhe një fjalë të vrazhdë, as edhe një “of”, që konsiderohet si më e vogla shprehje pakënaqësie. - e as mos u sill vrazhdë ndaj tyre... - Mos bëj vepra të shëmtuara e sjellje të shëmtuara me ta, apo të ngresh dorë mbi ta. Pas ndalimit të fjalëve dhe sjelljeve të këqija me prindërit, Allahu i Lartësuar urdhëron për fjalë dhe sjellje të mirë me ta: - por thuaju vetëm fjalë të mira! - Fjalë të mira, të këndshme, të ngrohta, me edukatë, respekt e vlerësim për ta. - Dhe shtrije mbi ta krahun e butësisë dhe të mëshirës - Trego thjeshtësi në sjelljet e tua me ta! - dhe thuaj (lutu): “Zoti im! Mëshiroji ata të dy, siç më edukuan mua kur isha i vogël!”. - Mëshiroji, O Zot, ata të dy, në kohën e pleqërisë e dobësisë së tyre dhe kur të vdesin. Ibn Abasi ka thënë që, më vonë, Allahu i Lartësuar shpalli: “Nuk është e drejtë për Profetin e as për besimtarët që të kërkojnë falje për idhujtarët, edhe nëse janë nga të afërmit të tyre, pasi t’u jetë bërë e qartë se me të vërtetë ata janë banorë të Xhehenemit.” [Teube 113]. Për bamirësinë dhe mirësjelljen që duhet treguar ndaj prindërve kanë ardhur shumë hadithe. Ndër to, mund të përmendim: Nga Enesi dhe të tjerë përcillet me versione të shumta, se, njëherë: 1663. “Profeti i Allahut u ngjit në minber dhe tha: “ Amin, amin, amin !” Njerëzit e pyetën: “O i Dërguari i Allahut, për çfarë bëre ‘ Amin’?” Ai tha: “Më erdhi Xhibrili dhe më tha: “O Muhamed! U poshtëroftë ai person që dëgjon të përmendet emri yt dhe nuk çon salavate për ty! Thuaj ‘ Amin!’” Dhe unë thashë “Amin”!” Pastaj tha: “U poshtëroftë ai njeri të cilin e kap Ramazani dhe e kalon atë muaj pa iu falur gjynahet! Thuaj ‘ Amin!’” Dhe unë thashë “ Amin”!” Pastaj tha: “U poshtëroftë ai njeri i cili i ka të dy prindërit - ose njërin prej tyre - dhe, prej (mirësjelljes ndaj) tyre, nuk futet në Xhenet! Thuaj ‘Amin!’” Dhe unë thashë “ Amin”!” Imam Ahmedi sjell hadithin nga Ebu Usejli, pra, Malik Ibn Rabija Es -Saidi, i cili rrëfen: 1664. “Isha ulur tek i Dërguari i Allahut, kur erdhi një ensar dhe tha: “O i Dërguari i Allahut! A mbetet ndonjë vepër mirësjelljeje për prindërit, që unë të mund ta kryej pas vdekjes së tyre?” Ai tha: “Po, janë katër mundësi: Lutja e kërkimi i faljes për ta, përmbushja e premtimeve dhënë atyre, nderimi i miqve të tyre dhe mbajtja e lidhjeve farefisnore, lidhje të cilat ti i ke veç nëpërmjet tyre. Këto janë mundësitë e mirësjelljes pas vdekjes së tyre.” Hadithin e sjell edhe Ebu Daudi, Ibn Maxhe prej Abdurrahman Ibn Sulejmanit, pra, Ibn el Gusejlit, përafërsisht me të njëjtin version. Imam Ahmedi sjell hadithin nga Muauije Ibn Xhahime, i cili shkoi tek Profeti ﷺ dhe tha: 1665. “O i Dërguari i Allahut! Unë dua që të marr pjesë në këtë luftë dhe kam ardhur që të kërkoj sugjerimin tënd.” Profeti ﷺ i tha: “A e ke nënën gjallë?” - “Po!” Profeti ﷺ tha: “Atëherë qëndro pranë saj (dhe në shërbim të saj), sepse Xheneti ndodhet në këmbën e saj...” Imam Ahmedi sjell nga Mikdam Ibn Mead Jekribi këtë hadith nga Profeti ﷺ : 1666. “Allahu ju porosit për mirësjellje ndaj nënës suaj! Allahu ju porosit për mirësjellje ndaj nënës suaj! Allahu ju porosit për mirësjellje ndaj nënës suaj! Allahu ju porosit për bamirësi ndaj babait tuaj! Allahu ju porosit për bamirësi ndaj më të afërve dhe më të afërmve!” Kështu e ka përnxjerrë Ibn Maxhe. 212

Pas rrëfimit të lajmeve mbi ndëshkimet, që i përjetuan popujt e padëgjueshëm, rrëfime të cilat njerëzit nuk do t'i dinin sikur të mos ishte shpallja prej Zotit, vihet në pah drejtësia e Zotit, i cili e urren zullumin, por ata me këmbëngulje vendosën të bëjnë aso veprash, të cilat drejtësia i gjykon. Qëllimi i rëfimeve të këtilla nuk është sa për dëfrim, por ka për qëllim udhëzimin, të cilin I do ta përfitojnë njerëzit nga përvoja e dënimit që e përjetuan ata, që nuk ishin në rrugën e drejtë dhe ashtu të përgatiten me besim të drejtë e vepra të mira për ditën e gjykimit, në të cilën do të dëshmohet për çdo send, do të jepet shpërblimi i merituar, i cili do të përcillet me gëzim ose me mjerim - Ruana Zoti Rreth kuptimit të domethënies: përgjithmonë në xhehenem, përveç asaj çka dëshiron Zoti, i cili bën çka të dojë..., siç ësht një rast kësisoji, edhe në ajetin 128 të kaptinës En-amë, kur është fjala për ata të xhehenemit, komentatorët e Kur'anit kanë dhënë shpjegime të gjithanshme. Do të ishte më drejtë që përjashtimi, i cili kuptohet prej: il-la ma shae rabbuk - me përjashtim të asaj çka dëshiron Zoti yt -, të bartet në besimtarët mëkatarë, të cilët kurdoherë do të hiqen prej xhehenemit pasi që Zoti do t'u lejojë ndërmjetësimin e ndërmjetësuesve (shefaatin e shefaatxhinjve), pra kjo është ajo çka dëshiron Zoti. Allahu a'ëlemu!

- Por, nëse ata të kthejnë shpinën, atëherë detyra jote është veçse kumtimi i qartë (i besimit të drejtë). - Nëse i kthejnë shpinën Zotit, edhe pasi iu përmenden mirësitë dhe shenjat e madhështisë së Tij, atëherë kujto gjithmonë se: “...obligimi yt është veçse komunikimi i qartë”. Ti nuk ke në dorë asgjë për udhëzimin e tyre. Ti nuk mund t’i bësh që të besojnë dhe të jetojnë sipas besimit. Ty të është kërkuar nga Zoti veçse t’u kujtosh, këshillosh, t’u qartësosh të vërtetën dhe t’i paralajmërosh për ndëshkimin e Zotit. Nëse e kryen atë që të është ngarkuar, atëherë llogaria e tyre mbetet tek Zoti. Ata i njohin mirë mirësitë e Zotit dhe e shohin përkujdesin dhe bujarinë e Tij çdo çast, por kanë zgjedhur që t’i mohojnë ato dhe të mos jenë mirënjohës ndaj Zotit. - Ata i njohin të mirat e Allahut, pastaj i mohojnë ato dhe shumica e tyre janë jobesimtarë. - Nuk ka hajër tek ata. Atyre nuk u bëjnë dobi mirësitë e vazhdueshme, sepse i kanë prishur ndjenjat dhe qëllimet e tyre. Megjithatë, ata do ta shohin me sytë e vet ndëshkimin që Zoti ka përgatitur për çdo tiran e mosmirënjohës, për çdo rebel ndaj Tij dhe Profetit.

Allahu i Lartësuar i drejtohet Profetit të Tij të dashur, Muhamedit ﷺ dhe i thotë: - Sikur të kishte dashur Zoti yt, do të besonin ata që janë në Tokë që të gjithë. - Allahu është i plotfuqishëm që t'u inspirojë imanin dhe t'i bëjë të gjithë zemrat e njerëzve të denja për devotshmërinë. Por urtësia e Tij e kërkon që t'i lërë të lirë të zgjedhin, dhe kështu disa besojnë ose bëjnë durim derisa gjejnë besimin, ndërsa të tjerë nuk e meritojnë besimin dhe zgjedhin mohimin. Asnjë krijesë nuk mund ta detyrojë njeriun për të qenë besimtar. I Lartësuari thotë: - Vallë, ti do t’i detyrosh njerëzit që të bëhen besimtarë? - Kjo është jashtë mundësive të tua dhe të çdo krijese tjetër. Askush, veç Allahut, nuk ka mundësi për diçka të tillë. Ai thotë: - Asnjë njeri nuk mund të besojë, përveçse me lejen e Allahut. Ndërsa ligësia (e mohimit të Zotit) do të godasë ata që nuk mendojnë. - Kjo ndodh vetëm me dëshirën, vullnetin dhe lejimin e Tij kaderij dhe sherij.58 Ata njerëz që, me urtësinë dhe kaderin e Zotit, e pranojnë imanin, ata pastrohen, dhe kështu tek ata kultivohet imani. Ata nënshtrohen, e pranojnë të vërtetën dhe tregojnë durim, prandaj dhe Zoti ua prin mbarë dhe i udhëzon në rrugë të drejtë. Ndërsa ata që nuk logjikojnë dhe as denjojnë të marrin në konsideratë urdhëresat e ndalesat e Zotit, e as që i përfillin porositë, këshillat e paralajmërimet e Tij, ata meritojnë që Zoti të vendosë mbi ta ndyrësinë dhe humbjen, mosbesimin e mosdurimin.

- Në qoftë se u bindesh shumicës në tokë, ata do të të devijojnë nga rruga e Allahut. - Allahu i Lavdëruar flet për gjendjen e shumicës së banorëve të Tokës, domethënë për bijtë e Ademit, duke thënë se ata janë në humbje.17 Në një ajet tjetër, i Madhëruari thotë: “Edhe para këtyre (popullit tënd) shumë nga popujt e lashtë shkuan në humbje.” [Safat 71]. - Ata ndjekin veçse supozime dhe nuk bëjnë gjë tjetër, por veçse gënjejnë. - Ata janë të zhytur në humbjen e tyre dhe nuk kanë siguri në atë që ndjekin, por thjesht pasojnë hamendësime e supozime të gënjeshtërta. Të gjitha këto ndodhin me lejen e caktimin e Allahut të Madhëruar dhe të Urtë, i Cili thotë: - Zoti yt e di më së miri se kush është larguar nga rruga e Tij - Për këtë arsye, Ai ia lehtëson atë rrugë që vetë robi e ka zgjedhur. - dhe Ai e di më së miri se cilët janë të udhëzuarit. - Prandaj ua lehtëson punëmirëve të bindur rrugën e drejtë. Gjithësecilit do t’i lehtësohet të marrë atë drejtim për të cilin është krijuar.

- Elif, Lam, Mim, Ra . Këto janë ajetet e Librit. - Për sa i përket shpjegimit të gërmave të ndara në fillim të sureve, atë mund ta gjeni në fillim të sures Bekare. Allahu i Lartësuar thotë: “Këto janë ajetet e Librit”, domethënë këto janë ajetet e Kur’anit. Më pas, Allahu i Lartësuar sjell një përshkrim të këtij libri: - E tërë ajo që t’u shpall ty nga Zoti yt është e Vërteta ... - Ky libër që t’u shpall ty është vetë e Vërteta. Kështu fjala “e vërteta” është përcaktor i fjalës “libër”, që është përmendur më parë. - por shumica e njerëzve nuk besojnë. – Sikurse thotë i lartësuari: “Shumica e njerëzve nuk do të jenë besimtarë, sado të ngulësh këmbë ti.” [Jusuf 103]. Me gjithë këtë qartësim, shumica e njerëzve nuk besojnë, për shkak të kokëfortësisë dhe hipokrizisë që kanë brenda tyre.

Duke ngushëlluar profetin e Tij të dashur, Muhamedin ﷺ , në lidhje me mohimin e popullit të tij, Allahu i Madhëruar i drejtohet dhe i thotë: - Edhe me të dërguarit para teje janë tallur (mohuesit). - Le të jenë ata shembulli yt. Edhe ata u mohuan nga popujt e tyre. - Por atyre që nuk besuan, Unë u dhashë afat dhe pastaj i ndëshkova. Eh, si ishte ai dënim! - Unë ua shtyva ndëshkimin, por, përfundimisht, i rrëmbeva ata me ndëshkimin e ashpër. A nuk të kanë ardhur lajmet se si ishte ndëshkimi Im? Allahu i Lartësuar thotë: “ Sa e sa popuj që ishin në rrugë të gabuar, Unë ua pata shtyrë dënimin për një kohë. Por, në fund unë i dënova ato. Tek Unë është përfundimi (i të gjithëve) .” [Haxh 48]. Në dy Sahih-ët shënohet 1562. “Me të vërtetë, Allahu e afatizon zullumqarin, por kur e rrëmben atë me ndëshkim, ai nuk mund t’i shpëtojë dhe t’i shmanget.” Pastaj Profeti i Allahut lexoi fjalën e Allahut: “I tillë është ndëshkimi i Zotit tënd, kur bie mbi popujt që bëjnë padrejtësi. Vërtet, ndëshkimi i Tij është i dhembshëm dhe i ashpër.”

- Sa e sa breza kemi shkatërruar pas Nuhut. - Allahu i Madhëruar paralajmëron idhujtarët kurejshë, për shkak se ata nuk e besonin Muhamedin ﷺ si profet. Ai u kujton atyre se, Ai shkatërroi shumë popuj pas Nuhut, për shkak se ata i quajtën gënjeshtarë profetët e tyre dhe refuzuan t’i pasonin ata. Në ajet u përmend shkatërrimi i popujve pas Nuhut (a.s.), gjë që tregon se në periudhën mes Ademit dhe Nuhut ishin të gjithë në Islam, sikurse ka thënë Ibn Abasi. Kuptimi i ajetit është: Nëse edhe ju e quani gënjeshtar Profetin, dijeni se ju nuk jeni më të vlefshëm tek Allahu se popujt e mëparshëm. Madje, duke qenë se keni mohuar më të nderuarin dhe të zgjedhurin Profet, ju e meritoni më shumë dënimin. - Mjafton që Zoti yt i di dhe i sheh të gjitha gjynahet e robve të Tij. - Ai është i gjithëditur për të gjitha veprat e tyre, si të mirat edhe të këqijat. Atij nuk mund t’i fshihet asgjë prej tyre. I lavdëruar dhe i lartësuar qoftë Allahu i Madhëruar!

- Bëj durim dhe durimi yt të jetë vetëm për hir të Allahut! - Është Allahu Ai që të ndihmon të jesh i vazhdueshëm e këmbëngulës në durim. - Mos u pikëllo për ata... - Mos u trishto nëse i fton ata dhe nuk sheh reagim prej tyre ose kur nuk e pranojnë ftesën tënde! Ky trishtim nuk të ndihmon aspak në rrugën tënde. - Mos u pikëllo për ata e as mos u brengos për dredhitë e tyre! - Mos u ngushto në shpirt dhe as mos u frikëso nga kurthet dhe intrigat që ata thurin. Kurthet dhe intrigat e tyre dëmtojnë veçse ata të mjerë, sepse ti je prej atyre që kanë takua (devotshmëri) dhe ihsan (grada më e lartë e besimit): - Allahu është me ata që janë të devotshëm (që ruhen prej të këqijave) dhe me ata që janë bamirës. - Allahu është me të devotshmit e bamirësit. Kjo do të thotë se Ai u jep sukses për çdo mirësi, i udhëzon në rrugën e drejtë dhe në veprat e fjalët më të mira. Kështu kujdeset Zoti për të dashurit e Tij, të cilët janë larg mohimit dhe poshtërsive. Ata që janë bamirës edhe ndaj krijesave të Zotit, siç e ka shpjeguar Profeti (a.s) kur thotë: “Ihsan-i është që ta adhurosh Zotin sikur ta shihje haptazi, sepse edhe nëse nuk e sheh (në këtë botë), Ai të sheh ty”. Kështu, ata e adhurojnë Zotin duke ndier gjithmonë mbikëqyrjen e Tij të vazhdueshme. Nuk ka njerëz më të mirë se ata që pajisen me takua dhe ihsan, devotshmëri dhe bamirësi. E lusim Zotin të na bëjë të tillë! Këtu përfundon edhe tefsiri i sures Nahl, dhe për këtë falënderimi e lavdërimet i takojnë vetëm Allahut të Madhëruar.

: E i Disa idhujtarë shkuan te Pejgamberi e thanë: "O Muhammed, na trego prej çka është ai Zoti yt, a prej ari, argjendi, diamanti etj.?" Atëherë shpallet kjo sure dhe përshkruan cilësitë e Zotit të madhëruar e thotë: "Allahu është Një, nuk ka të dytë, është i vetmi, nuk ka shok si Ai, është një i vetmi sundues. Allahu është caku, synimi, qëllimi i çdo krijese, sepse çdo krijesë ka nevojë për Te, kurse Ai nuk ka nevojë për asgjë. i Allahu nuk pati fëmijë, sepse fëmijët do të duhej të kenë cilësi të babait, e Ai është i përjetshëm, pa fillim dhe pa mbarim. Uzejri nuk ishte djalë i Tij sikurse thanë jehuditë, e as Isai, siç thanë: të krishterët, po as engjëjt nuk janë bija të Zotit, siç menduan disa idhujtarë. i Në një hadithi kudsij thuhet: "Njeriu më shpifi rrenë pa nevojë dhe më fyejti gjithashtu pa i nevojë: Më shpifi rrenë kur tha se nuk do të më ringjallë, e më fyejti kur tha se Zoti ka fëmijët i Në një hadithë të Pejgamberit thuhet: "Sureja e Ihlasit është sa një e treta e Kur'anit!' Falënderuar qoftë Allahu i madhëruar!

- Atëherë, Ne do të të bënim të vuaje mundimin e dyfishtë në këtë jetë dhe pas vdekjes... - Nëse do të anoje sado pak nga kërkesat e tyre: “Ne do të të bënim të vuaje mundimin e dyfishtë në këtë jete dhe pas vdekjes..." Ndëshkimi yt do të ishte i dyfishuar qoftë në jetën e kësaj bote, qoftë në ahiret. Kështu do të ndodhte, sepse mirësia e Zotit mbi ty është e plotë dhe dituria jote rreth Tij është shumë e madhe, që ti të mund të bije në një gabim të tillë. Një njeri me të tillë dituri dhe mirësi të Zotit meriton ndëshkim shumë të ashpër, nëse do të ndiqte dëshirat e të shfrenuarve dhe do të braktiste Shpalljen e Zotit. Ai thotë: - ... dhe pastaj nuk do të gjeje asnjë ndihmëtar kundër Nesh. - Askush nuk do të mund të të shpëtonte nga ndëshkimi, që do të të gllabëronte. Por Allahu i Madhëruar të ruajti nga çdo portë sherri e intrige. Ai të ruajti nga sprovat e njerëzve dhe ta forcoi zemrën tek e vërteta. Ai të udhëzoi në rugën e drejtë. Prandaj ti, o i Dërguar, kurrë nuk re në grackën e tyre dhe nuk anove aspak drejt dëshirave e devijimit të ofruar nga të ligjtë. Mirësitë dhe dhuratat e Zotit për ty janë të plota e të mrekullueshme.

Allahu i Madhëruar na flet për Kelim-in, siç quhet Musai, biri i Imranit. Ai na tregon se si Musai u kujton popullit të vet, mirësitë dhe begatitë e Allahut. Allahu u kishte premtuar atyre mirësi në të dyja jetët, nëse do të përqendroheshin të palëkundur në rrugën e Zotit të drejtë dhe të qartë. Allahu i Madhëruar thotë: - Kujto (o i Dërguar) kur Musai i tha popullit të vet: “O popull im, kujtoni mirësinë e Allahut ndaj jush kur nga mesi juaj nxori profetë... - Sa herë që vdiste një profet, për ta vinte një profet tjetër. Kështu ndodhte që nga koha e Ibrahimit, deri në kohën e Isait, birit të Merjemes, i cili ishte profeti i fundit nga mesi i bijve të Izraelit. Pastaj Allahu i Madhëruar i zbriti revelatë profetit të fundit dhe vulës së të gjithë profetëve dhe të dërguarve, Muhamedit, të birit të Abdullahit, pasardhësi i Ismailit, birit të Ibrahimit. Ky profet i fundit do të ishte më i zgjedhuri dhe më i nderuari ndër gjithë profetët e botës. - ju bëri të jeni sundues (në Tokë) - Abdurrezaku citon Ibn Abasin, i cili, duke shpjeguar këtë fjalë, ka thënë: “Ai u dha nën zotërim shërbëtorë, gra e shtëpi.” Mejmun Ibn Mehrani përcjell se Ibn Abasi ka thënë: “Nëse një burrë nga bijtë e Izraelit kishte grua, shërbëtor dhe shtëpi, ai konsiderohej si mbret”. Ibn Sheudhebi ka thënë: “Nëse një burrë prej bijve të Izraelit kishte shtëpi dhe shërbëtorë dhe atij i kërkohej leje për të hyrë në shtëpinë e tij, ai ishte mbret.” Katade ka thënë: “Ata (bijtë e Izraelit) janë të parët që kanë përdorur shërbëtorë.” Maliku ka thënë: “Kështu quhej ai që kishte shtëpi, shërbëtorë dhe grua.” Në hadith është thënë: 987 . “Ai që gdhin i shëndetshëm në trupin e tij, i sigurt në shtëpinë e tij dhe zotëron ushqimin e ditës, është si t’i jetë dhënë e gjithë bota, me gjithëçka të saj.” - dhe ju dha atë që nuk i kishte dhënë asnjë populli (tjetër). - Domethënë, asnjë populli tjetër në epokën tuaj. Kështu, ata ishin njerëzit më të zgjedhur dhe të nderuar të kohës së tyre, mbi të gjithë popujt e tjerë, si grekët, egjiptianët e kombet e tjera, sikurse ka thënë Allahu i Lartësuar: “Ne u dhamë bijve të Izraelit Librin, gjykimin me drejtësi dhe profetësinë. Ne i furnizuam ata me të mira, duke i dalluar mbi të gjithë njerëzit (e asaj kohe) .” [Xhathije 16]. Kështu, qëllimi është të tregohet se ata ishin më të zgjedhurit në kohën e tyre, pasi tashmë më i miri i të gjithë popujve, në të gjitha vendet dhe kohërat, pa asnjë përjashtim, është umeti i fundit . Ata janë më të dalluar tek Allahu, kanë Sheriatin më të plotë, rrugën më të qartë e të drejtë, Profetin më të zgjedhur, mbretërit më të mëdhenj, rrizkun dhe begatitë më të mëdha, pasuritë dhe fëmijët më të shumtë, mbretërim e sundim më të gjerë dhe krenari të pacenueshme. Allahu i Lartësuar ka thënë për këtë umet: “Ne ju bëmë ju një popull të ekuilibruar, për të qenë dëshmitarë (Ditën e Gjykimit) për popujt.” [Bekare 143]. Në vijim, Allahu i Madhëruar na tregon se si Musai nxiti popullin e tij që të nisnin xhihadin dhe të hynin në Bejt el Makdes, tokë kjo e cila ishte në duart e tyre në kohën e babait të Jakubit (Izraelit). Më pas, ai së bashku me familjen e tij shkuan në Egjipt, kur Jusufi ishte atje. Ata qëndruan në Egjipt, deri kur Musai i urdhëroi për t’u kthyer në Bejt el Makdes. Kur arritën atje, ata panë se vendin e tyre e kishin pushtuar amalikët, një popull i ashpër e i pamëshirshëm në luftë. Musai e urdhëroi popullin e tij që të hynin me luftë në atë vend dhe u premtoi se, nëse hynin me luftë, do të fitonin. Por ata refuzuan të luftonin, duke mos iu bindur kështu urdhrit të Musait. Për këtë vepër, ata u mallkuan që të endeshin të humbur nëpër shkretëtirë. Ata endeshin, pa ditur se ku të shkonin, për dyzet vite rresht. Ata e merituan këtë, për shkak të shpërfilljes dhe thyerjes së urdhrit të Allahut. Allahu i Madhëruar na tregon për fjalët që u tha Musai atyre: - O populli im! Hyni në tokën e shenjtë... – Toka e pastër Bejt el Makdes. - të cilën Allahu jua premtoi... - Allahu i Madhëruar ua premtoi, përmes fjalës së atit tuaj, Izraelit, atyre që besonin. - dhe mos u sprapsni (nga lufta në rrugën e Zotit) sepse atëherë do të jeni të humbur!” - Mos i bëni bisht xhihadit në rrugën e Zotit, sepse atëherë do të jeni të humbur! - Ata (populli i Musait) thanë: “O Musa! Në këtë tokë është një popull shumë i fuqishëm e ne nuk do të hyjmë aty kurrë, derisa ata të largohen prej andej. Kur ata të largohen, ne do të hyjmë” - Kështu u justifikuan kur i bënë bisht urdhrit për luftë: “Në këtë tokë është një popull shumë i fuqishëm...”, domethënë, janë njerëz të pamëshirshëm, të ashpër e me fuqi të madhe luftarake. Ne nuk kemi forcë që t’i luftojmë ata, prandaj nuk kemi mundësi të hyjmë, për sa kohë ata vazhdojnë të jenë në të. Ne do të hyjmë vetëm nëse ata largohen prej andej. Në të kundërt, ne nuk kemi forcë kundër tyre. - Dy burra, prej atyre që i frikësoheshin Allahut e të cilët Allahu i kishte nderuar (me besim të fortë), thanë: “U hyni atyre nga Porta! Sapo të hyni në të (në qytet), ju do të ngadhënjeni. Dhe vetëm Allahut mbështetjuni, nëse jeni besimtarë (të vërtetë)”. - Kur bijtë e Izraelit i bënë bisht bindjes ndaj Allahut dhe pasimit të Profetit të tyre, ndërhynë dy burra, për t’i nxitur për xhihad. Allahu i përshkruan ata si burra, që Ai u kishte bërë mirësi të madhe dhe i kishte nderuar me iman të fortë dhe me frikë-respekt për të. Ata i frikësoheshin Allahut dhe ndëshkimit të Tij. Thuhet se ata quheshin Jushea Ibn Nun dhe Kalib Ibn Jufenna. Kështu ka thënë Ibn Abasi dhe dijetarë të hershëm dhe të mëvonshëm, - Allahu i mëshiroftë! Ata u thanë: “Hyni nga porta e tyre! Sapo të hyni (në qytet), ju do të ngadhënjeni! Vetëm Allahut mbështetjuni, nëse jeni besimtarë (të vërtetë)”. Pra, nëse i mbështeteni plotësisht Allahut, zbatoni urdhrin e Tij dhe pasoni të Dërguarin e Tij, Allahu ka për t’ju dhuruar fitoren mbi armikun tuaj. Kështu do të hyni në atë vend, që Allahu jua ka premtuar. Por edhe nxitja e këtyre dy burrave nuk u vlejti atyre, prandaj, duke vazhduar me refuzimin e tyre, thanë: - Ata thanë: “O Musa! Ne kurrë nuk hyjmë atje, përderisa ata të jenë aty, prandaj shko ti dhe Zoti yt e luftoni, se ne po rrimë (e po presim) këtu!” – Kështu i bënë bisht xhihadit në rrugën e Zotit. Ky ishte kundërshtimi i Profetit të tyre. Çfarë ndryshimi i madh me mes popullit të Musait dhe shokëve të Profetit tonë, Muhamedit! Sa e bukur ishte përgjigjja që i dhanë në Betejën e Bedrit, kur ai u këshillua me ta për të luftuar kundër përforcimeve të ardhura nga Meka, në ndihmë të karvanit të Ebu Sufjanit! Kur muslimanët nuk arritën ta merrnin karvanin me mallra të Ebu Sufjanit dhe tashmë po dukej sheshit se lufta ishte gati të fillonte, ata nuk i bënë bisht asaj, edhe pse ishin të pakët në numër, ndërsa pala tjetër kishte rreth 900 deri në 1000 luftëtarë të armatosur rëndë. Foli Ebu Bekri, i cili tha fjalë të mira. Pastaj folën edhe muhaxhirë të tjerë. Por Profeti nguli këmbë: “Më tregoni, o muslimanë, atë që mendoni!” Dhe këtë e thoshte që të mësonte edhe mendimin e ensarëve, sepse ata ishin shumica. Atëherë u foli Sad Ibn Muadhi dhe tha: ‘Me sa duket, ti po kërkon mendimin tonë, o i Dërguari i Allahut. Betohem në Atë që të dërgoi ty me të vërtetën se, nëse ti i hyn detit në këmbë, edhe ne do të hyjmë së bashku me ty dhe nga ne nuk do të mbetet pas as edhe një burrë i vetëm! Nuk i frikësohemi aspak takimit me armikun nesër! Ne jemi të durueshëm në luftë dhe të sinqertë në përmballjen me armikun. Shpresojmë tek Allahu që të shohësh prej nesh atë që ty të qetëson sytë e zemrën! Na udhëhiq nën bekimin e Zotit!” Profeti i Allahut u gëzua shumë me fjalën e Sadit dhe u gatit për luftë. Ndër burrat që folën atë ditë ishte edhe Mikdad Ibn Amr el Kendij, sikurse thotë hadithi që sjell imam Ahmedi nga Tariku, pra, Ibn Shihabi: 988. “Mikdadi i tha Profetit të Allahut ditën e Bedrit: “O i Dërguari i Allahut! Ne nuk do të themi kurrë ashtu si i thanë Musait shokët e tij: “Shko ti dhe Zoti yt dhe luftoni, se ne do rrimë këtu!” Por ne themi: “Shko ti dhe Zoti yt luftoni, sepse edhe ne do të vijmë së bashku me ju të luftojmë!” Gjithashtu, ai (Imam Ahmedi) sjell hadithin nga Abdullah Ibn Mesudi, i cili ka thënë: 989. “Pashë te Mikdadi një qëndrim burrash, që do të jepja gjithçka, veç të isha unë ai që i tha ato fjalë! Ai shkoi tek Profeti kur ai po lutej kundër idhujtarëve, dhe i tha: “Vallahi, o i Dërguari i Allahut! Ne nuk do të themi kurrë ashtu si i thanë Musait shokët e tij: “Shko ti dhe Zoti yt dhe luftoni, se ne do rrimë këtu!” Por ne do të luftojmë djathtas dhe majtas teje, para e pas teje!” Unë e pashë fytyrën e të Dërguarit të Allahut se si ndriçoi, pasi ai u gëzua me këto fjalë.” Kështu e ka sjellë Buhariu në kapitullin “Betejat” dhe në Tefsir. - Ai (Musai) tha: “O Zoti im! Unë nuk kam fuqi mbi asnjë tjetër veçse mbi veten dhe vëllanë tim. - Kur bijtë e Izraelit i bënë bisht urdhrit për luftë, Musai u zemërua dhe filloi të lutej: “O Zoti im! Unë nuk kam fuqi mbi asnjë tjetër, veçse mbi veten dhe vëllanë tim!” Kuptimi: Nuk ka mes tyre ndonjë që t’i bindet urdhrit Tënd dhe të më përgjigjet mua, përveç meje dhe vëllait tim Harunit. Pastaj tha: - Prandaj, na veço ne prej këtij populli të pabindur!” - Aufi sjell shpjegimin e Ibn Abasit: “Pra, gjyko me drejtësinë Tënde mes meje dhe atyre!” Po kështu ka thënë edhe Dahhaku: “Gjyko dhe bëj ndarjen mes nesh dhe atyre!” - Allahu tha: “Ajo (tokë) është e ndaluar për ta. Për dyzet vjet, ata do të enden nëpër tokë. - Kur Musai u lut kundër tyre, për shkak të bishtnimit të xhihadit, Allahu gjykoi që atyre t’u ndalohej hyrja në atë vend për dyzet vjet. Kështu, ata humbën në shkretëtirë, ku vetëm ecnin e ecnin, pa gjetur dot rrugën e daljes. Gjatë kësaj kohe, ata panë e dëshmuan ngjarje të çuditshme, si: retë që u bënin hije, ushqimet mena dhe selva, burimet e ujit nga një gur, që e mbartnin me vete në kafshë; kur Musai e godiste atë gur me shkopin e tij, prej tij shpërthenin 12 burime uji, domethënë, nga një për secilin fis, e shumë mrekulli të tjera, që Allahu i solli në mbështetje të Profetit të Tij. Pikërisht gjatë kësaj kohe, Musait iu shpall Teurati dhe ligje të rëndësishme. Gjatë kësaj kohe vdiq Haruni, ndërsa tre vjet pas tij vdiq edhe Musai. Pas vdekjes së Musait, Allahu la si zëvendës të tij Jushea Ibn Nun si profet. Gjatë kësaj kohe vdiqën shumica e bijve të Izraelit. Madje, thuhet se nuk mbeti askush, përveç Jushea Ibn Nunit dhe Kalibit. Sidoqoftë, pasi kaluan dyzet vite, Jushea, së bashku me ata që kishin mbetur, - ose me brezin tjetër të bijve të Izraelit - iu drejtuan drejt Bejt el Makdesit dhe e rrethuan atë. Ai arriti që ta çlirojë atë ditën e xhuma, pas ikindije. Kur dielli po bëhej gati të perëndonte, ata patën frikë se tashmë po hynte dita e shtunë, e cila ishte ditë pushimi për ta, kur nuk iu lejohej të kryenin asnjë punë. Por Jushea Ibn Nuni iu drejtua diellit dhe i tha: “Ti je i urdhëruar, por edhe unë jam i urdhëruar! O Zot, mbaje atë (diellin të mos perëndojë)!” Dhe Allahu e mbajti atë, derisa ata e çliruan vendin. Allahu i Madhëruar e urdhëroi Jushea Ibn Nunin që të urdhëronte bijtë e Izraelit që të hynin në portat e Bejt el Makdes të përulur, duke bërë sexhde e duke kërkuar falje. Ata duhej të thoshin: “ Hittatun”, pra, “fshiji gjynahet tona!” Por ata hynë në portat e qytetit duke tërhequr zvarrë të pasmet e tyre e duke thënë: “ Hintatun”, që do të thotë “kokërr elbi”. Kjo ngjarje është shtjelluar më parë në suren Bekare.248 - Por ti mos u ligështo për popullin e pabindur! – Kjo fjalë ishte një ngushëllim për Musain, që të mos shqetësohej për ata, sepse ata e merituan gjykimin që Zoti dha për ta. Në këto ajete ka qortim të rëndë për bijtë e Izraelit. Këtu dalin në pah punët e tyre të shëmtuara, si edhe kundërshtimi nga ana e tyre i urdhrave të Allahut dhe Profetit të Tij, kur ata i bënë bisht urdhrit për xhihad. Tregohet, gjithashtu, dobësia e shpirtrave të tyre për t’u përballur me armikun e për të qenë të durueshëm në luftë, edhe pse mes tyre ishte Profeti i Allahut, ai që u quajt Kelimu Rahman, i zgjedhuri dhe ndër më të dalluarit profetë të Zotit , Ai të cilit Zoti i foli me fjalë . Madje, ky profet madhështor u premtoi fitore të sigurt, veç të nisnin luftën. E gjitha kjo ndodhi pas gjithë atyre shenjave e mrekullive madhështore që ata dëshmuan. Madje, Zoti u mundësoi të shihnin me sytë e tyre vetë vdekjen e armikut të tyre më tiran e më të pamëshirshëm dhe të ushtrisë së tij të pashembullt, në kushte të jashtëzakonshme dhe të papërsëritshme. Kjo ngjarje nuk ishte larg kujtesës së tyre e, megjithatë, ata u trembën për të luftuar kundër një vendi e një ushtrie që, në krahasim me ushtrinë e Faraonit dhe të një vendi të madh si Egjipti, ishin thuajse të papërfillshëm. Ata nuk ishin as sa një e dhjeta e asaj ushtrie, nga e cila Zoti i shpëtoi, e përsëri i bënë bisht luftës. Kështu u shfaqën veprimet e shëmtuara dhe të turpshme të tyre. Kjo ishte vazhdimësia e përhumbjes së tyre në injorancë dhe punë të urryera. Ata janë të urryer për Zotin, madje janë armiq të Tij. E, megjithatë, ata përsëri thonë: “Ne jemi të dashurit e Allahut dhe bijtë e tij.” Allahu ua shëmtoftë ato fytyra, prej të cilave pati edhe të tillë që Ai i shndërroi në derra e majmunë! Ata i pret zjarri i ndezur fort, ku Ai ka për t’i lënë përjetë e pafundësisht. Allahu qoftë i lavdëruar! Vetëm në dorën e Tij janë të gjitha mirësitë!

- Një Ditë Ai do t’i tubojë të gjithë...” – Kjo është dita kur Allahu i Lartësuar do t’i tubojë të gjithë, njerëz dhe xhindë, të devijuarit dhe devijuesit. Të gjithë do të tubohen për të dhënë llogari. Allahu i Lartësuar u drejtohet me qortim xhindëve, të cilët kanë devijuar njerëzit nga udha e drejtë, duke ua zbukuruar të keqen dhe duke i shtyrë pareshtur drejt poshtërsive. Allahu i Lartësuar thotë: - (dhe do t’u thotë) : “O grumbull i xhindeve! Shumë keni marë (e devijuar) nga njerëzit.” - Ju e tepruat në pengimin e njerëzve dhe shmangien e tyre nga rruga e drejtë. Si patët guxim të shkelnit kufijtë e Mi? Si guxuat të luftonit profetët e Mi? Ju u përkushtuat në luftën kundër Zotit dhe u përpoqët me çdo mënyrë për t’i penguar njerëzit nga rruga e Tij dhe për t’i futur në rrugën e zjarrit? Sot mbi ju do të godasë ashpër mallkimi dhe zemërimi Im. Sot do t’ju shtohet ndëshkimi në varësi të kufrit tuaj dhe në varësi të devijimit që u shkaktuat të tjerëve. Sot nuk ka arsyetim, me të cilin mund të justifikoheni, as strehë ku mund të mbroheni, as ndërmjetësues që mund t’ju ndihmojë dhe as lutje e përgjërim që mund t’ju dëgjohet dhe t’ju shpëtojë. Pas kësaj, mos pyet për poshtërimin dhe vuajtjet që do të bien mbi ata të mjerë. Për këtë arsye, i Madhëruari nuk përmend ndonjë justifikim të tyre. Ndërsa për miqtë dhe pasuesit e tyre prej njerëzve, Allahu i Lartësuar thotë se ata do të mundohen të parashtrojnë ndonjë lloj justifikimi, por ai, sigurisht, është i papranueshëm: - Ndërsa njerëzit që ishin miq të tyre do të thonë: “Zoti ynë! Ne përfituam nga njëri-tjetri ... - Të dyja palët, njerëz dhe xhindë, përfituan dhe u kënaqën me njëri tjetrin. Xhindët kënaqeshin me bindjen, adhurimin, nënshtrimin dhe madhërimin që njerëzit iu kushtonin atyre. Ata kënaqeshin kur njerëzit u kërkonin ndihmë, mbrojtje dhe strehim, duke u ndierë në këtë mënyrë edhe më arrogantë e të papërmbajtur. Ndërsa njerëzit kënaqeshin kur arrinin qëllimet e tyre dhe realizonin, me ndihmën e hileve të xhindëve, shumë nga dëshirat e tyre. Nëpërmjet këtij bashkëpunimi, ata arrinin të plotësonin disa nevoja të kësaj dynjaje. Kështu, atë ditë, njerëzit sikur duan të justifikohen me këtë fakt, duke pretenduar se të gjitha gjynahet ndodhën pikërisht për këto shkaqe, dhe tashmë ato nuk mund të zhbëhen. Pra, sikur duan të thonë se, nëse do të kishin më shumë kohë në dispozicion, do të ndryshonin. Ata do thonë: - “...por ne e arritëm afatin tonë, të cilin Ti na e kishe caktuar.” - Ne na mbaroi afati që Ti na kishe përcaktuar dhe tashmë jemi këtu, në vendin ku ekziston vetëm shpërblimi për punët e bëra. Tani vepro me ne çfarë të dëshirosh dhe jep gjykimin Tënd! Ne nuk kemi asnjë justifikim për të dhënë. Urdhrat janë të Tuat dhe gjykimi është i Yti. Në këto fjalë ndihet një lloj pendimi dhe përunjësie, por që nuk do t’u vlejnë aspak, sepse tashmë koha e pendimit ka mbaruar. Prandaj i Lartësuari do të japë gjykimin e Tij të drejtë, që është larg çdo padrejtësie e mangësie. - Allahu do të thotë: “Zjarri është vendi juaj i banimit. Ju do të jeni përjetësisht në të, përveç nëse dëshiron Allahu.” - Duke qenë se gjykimi i Tij është i ndërtuar dhe buron nga urtësia dhe dituria e Tij absolute, Allahu i Lartësuar e mbyll ajetin duke thënë: - Vërtet, Zoti yt është i Urtë e i Gjithëditur. - Ashtu sikurse dituria e Tij ka përfshirë gjithçka, ashtu edhe urtësia dhe gjykimi i Tij ekzekutohet mbi gjithçka. Asgjë nuk mund të dalë jashtë diturisë dhe urtësisë së Zotit dhe çdo gjë do të shkojë në vendin që i takon. - Kështu Ne i bëjmë keqbërësit sundues mbi njëri -tjetrin, për shkak të asaj që veprojnë. - Ky është rregulli i patjetërsueshëm i Allahut të Lartësuar. Ai i bëri xhindët që të sundojnë e t’i devijojnë miqtë e tyre njerëz, të cilët u binden e ndjekin hapat e armiqve të tyre. Ata vazhdojnë të lidhen fort dhe t’i binden njëritjetrit në poshtërsira, derisa u bëhen robër të bindur e të nënshtruar ndaj ligësisë. Në të njëjtën mënyrë, Allahu i Madhërishëm bën që disa zullumqarë të sundojnë zullumqarë të tjerë, duke i bërë shkaktarë të devijimit e shkatërrimit të njëri -tjetrit. Ata nxisin për ligësi e poshtërsira dhe pengojnë njëri - tjetrin nga mirësia, duke shpifur e mashtruar rreth saj. Ky është një nga ndëshkimet më të frikshme dhe më të mëdha, me të cilën i dënon Allahu i Drejtë dhe i Urtë zullumqarët. Shkaku i këtij ndëshkimi është faji i zullumqarëve. Janë ata që dëmtojnë vetveten, duke i hapur asaj portat e shkatërrimit dhe humbjes. Nëse njerëzit e teprojnë me padrejtësi e shthurje, atëherë Zoti u vendos mbi krye tiranë, që t’u nxjerrin të zitë e ullirit. Ata do t’i shtrydhin, duke i privuar nga të drejtat e tyre. Kështu, ata të mjerë ngarkohen shumë e shumë më tepër nga sa kërkohet prej detyrimeve ndaj Zotit dhe ndaj krijesave të Tij. Nëse, nga njëra anë, me plotësimin e urdhrave të Allahut do të fitonin çdo të mirë, nga ana tjetër, me përmbushjen e urdhrave të padrejta të këtyre zullumqarëve nuk do të fitojnë asnjë shpërblim, por vetëm vuajtje e trishtim. Megjithatë, nëse njerëzit rregullohen dhe përqendrohen në rrugën e drejtë, Allahu i Lartësuar ka për t’i rregulluar dhe përmirësuar krerët e tyre, duke i shndërruar ata në udhëheqës të drejtë dhe të urtë, e jo në tiranë të padrejtë e kriminelë. Në vijim, Allahu i Lartësuar qorton të gjithë ata njerëz dhe xhindë që i kanë kthyer shpinën së vërtetës. Ai ua vë në dukje fajin e tyre, të cilin ata e pranojnë. I Lartësuari do të thotë: - “O grumbull i xhindeve dhe i njerëzve! A nuk ju erdhën nga mesi juaj të dërguar, që t’ju tregonin Argumentet e Mia dhe t’ju paralajmëronin për takimin e kësaj Dite?” - Nëpërmjet argumenteve dhe shpalljeve, Allahu i Lartësuar sqaroi me hollësi urdhrat dhe ndalesat e Tij, të mirën dhe të keqen, shpërblimin dhe dënimin. Profetët e Allahut i paralajmëruan njerëzit për ardhjen e Ditës së Gjykimit. Ata treguan qartë se shpëtimi në këtë ditë nga ndëshkimi dhe arritja e shpërblimit do të jetë i mundur veçse nëpërmjet zbatimit të urdhrave të Allahut dhe largimit nga ndalesat e Tij, në emër të dashurisë, madhërimit dhe nënshtrimit ndaj Tij. Ndërsa për ata që e kanë shpërfillur këtë mesazh mbetet vetëm dëshpërimi dhe ndëshkimi. Ata e pranojnë gabimin e bërë dhe do të dëshmojnë se ishin të padrejtë. - Ata do të thonë: “Po, dëshmojmë kundër vetes sonë.”. Ata i mashtroi jeta e kësaj bote. Prandaj do të dëshmojnë kundër vetvetes, se vërtet ishin mohues. - Ata i mashtroi dynjaja me stolitë e saj. Ata u joshën nga bukuritë e saj dhe u kënaqën me to, duke u shpërqendruar nga përgjegjësitë dhe përgatitja për ahiretin. Kështu, ata do të dëshmojnë kundër vetes së tyre dhe do ta pranojnë që kanë qenë mohues. Atë ditë, të gjithë do ta shikojnë dhe njohin gjykimin e drejtë të Allahut mbi ta, kur t’i dënojë dhe t’u thotë: “Hyni në Zjarr, mes popujve që shkuan para jush - xhinde dhe njerëz.” Sa herë që një popull hyn aty, mallkon atë të mëparshmin. Dhe, kur të gjithë të tubohen në të, grupi i fundit thotë për grupin e parë: “Zoti ynë, janë këta që na çuan ne në humbje, prandaj shumëfishoja atyre dënimin me zjarr!” Ai do të thotë: “Për secilin nga ju dënimi është i shumëfishuar, por ju nuk e dini.”.” [El ea’raf 38]. Ata vepruan njëlloj si ju, duke u argëtuar me stolitë e kësaj bote. Ata, ashtu sikurse dhe ju, u zhytën në kotësi, prandaj dhe merituan të ishin prej të dënuarve. Të parët dhe të fundit, të gjithë së bashku, do të shijojnë dënimin e dëshpërimin e merituar e të pafundëm. E ku ka dëshpërim më të madh sesa ai për humbjen e Xhenetit të mirësisë dhe qëndrimin pranë Bujarit Mëshirëplotë. Edhe pse do të marrin pjesë të gjithë në këtë ndëshkim, ata do të jenë në nivele të ndryshme, duke patur dallime të shumta nga njëri tjetri. Allahu i Lartësuar thotë: - Kështu (janë dërguar Profetë), sepse Zoti yt kurrë nuk e shkatërron asnjë vend për padrejtësitë e tyre, nëse banorët e tij janë të paparalajmëruar. - Me dërgimin e profetëve dhe me shpalljen e librave, Allahu i Lartësuar nuk u ka lënë dy krijesave të përgjegjshme ligjërisht (njerëzve dhe xhindëve) asnjë justifikim për mosbesimin dhe mosnënshtrimin e tyre. Askush nuk do të merret në përgjegjësi dhe ndëshkohet për padrejtësitë e tij, nëse është i paditur, i panjoftuar dhe i paparalajmëruar. Allahu i Lartësuar, me mëshirën dhe drejtësinë e Tij, kurrë nuk do të ndëshkonte dikë pa i dërguar fillimisht të dërguarit dhe lajmëtarët e tij. 5 - Por secili do të ketë shkallë sipas veprave të veta. - Secili nga ata do të ndëshkohet në varësi të punëve të këqija që ka bërë. Kriminelët dhe mohuesit e mëdhenj nuk do të trajtohen njëlloj si ata që janë poshtë tyre, pasuesit nuk do të ndëshkohen si të pasuarit dhe as vartësit si udhëheqësit e tyre. Po kështu, edhe banorët e Xhenetit, edhe pse do të jenë të gjithë në Xhenet dhe mes të mirave të tij, gradat dhe nivelet e kënaqësisë do të jenë të ndryshme. Këto ndryshime i di vetëm Allahu i Lartësuar. Por një gjë është e sigurt: të gjithë banorët e Xhenetit do të jenë të lumtur me atë që u ka dhuruar Allahu i Lartësuar. E lusim Allahun e Lartësuar që të na bëjë edhe ne prej banorëve e Firdeusit më të lartë, të cilin Ai e ka përgatitur dhe zbukuruar për robërit e Tij më të afruar dhe më të zgjedhur. Ata janë më të nderuarit e më të dashurit, të cilët Ai i ka veçuar nga gjithë të tjerët. - Zoti yt nuk është i pavëmendshëm ndaj veprimeve të tyre. - Ai do t’i shpërblejë të gjithë sipas veprave dhe sipas qëllimeve që kanë fshehur në zemër, të cilat Ai i di shumë mirë. Allahu është i Gjithëditur për punët që bëhen dhe për qëllimet që mbahen të fshehura. Ai i urdhëroi robërit e Tij që të bëjnë punë të mira dhe i ndaloi nga punët e këqija, si mëshirë për ta dhe si udhëzim për të rregulluar gjendjen e tyre. Allahu nuk ka nevojë aspak për adhurimet e robve, që realish janë shumë të mangëta. Urdhrat dhe ndalesat, adhurimet dhe detyrimet të cilat u ka ngarkuar robve të Tij, Ai i ka bërë thjesht si mëshirë për ta, për t’i udhëzuar drejt më të mirës, për t’ua lehtësuar arritjen e të mirave dhe për t’i ruajtur nga të këqijat. Allahu është i Pasur, absolut dhe Jonevojtar për krijesat e Tij. Bindja e të bindurve nuk i shton asgjë pushtetit dhe madhështisë së Allahut, ashtu sikurse mosbindja e të pabindurve nuk e dëmton dhe cenon aspak Krenarinë dhe pushtetin e Tij. - Zoti yt është i Pasuri, Zotëruesi i Mëshirës. Po të dëshironte, Ai mund t'ju shkatërronte ju dhe të sillte në vendin tuaj kë të donte, ashtu sikurse ju solli ju nga pasardhësit e popujve të tjerë. - Nëse ju jeni të sigurt që do të largoheni patjetër nga kjo dynja, ashtu sikurse u larguan ata që ishin para jush, për t’ua lënë atyre që do të vijnë pas jush, ashtu sikurse të parët jua lanë juve, atëherë përse e trajtoni këtë dynja si një vendqëndrim të përhershëm? Përse jepeni tërësisht pas saj dhe harroni se ajo është thjesht një vendkalim dhe jo një vendqëndrim? Ju e lini në harresë dhe mundoheni ta injoroni faktin që para jush ju pret një jetë dhe një vend i mrekullueshëm, ku janë mbledhur të gjitha mirësitë, vend i cili, nëse nënshtroheni dhe i bindeni Zotit, ka për të qenë për ju i sigurt dhe i pastër nga çdo ligësi dhe fatkeqësi. Ai është vendi i gëzimeve dhe i lumturisë, për të cilin garuan të parët dhe të fundit dhe drejt të cilit janë nisur me mall garuesit e punëve të mira dhe ata që ndoqën gjurmët e tyre. Kur ata të mbërrijnë në të, do të gjejnë përjetësinë mes të mirave dhe kurrë nuk do të largohen prej andej. Ai është destinacioni final, pas të cilit nuk ka destinacion tjetër. Tek ai përqendrohen të gjitha synimet dhe dëshirat e të mençurve. Atje - për Zotin! - gjendet çdo gjë që shpirti e dëshiron dhe me të cilën syri kënaqet. Në të gjenden mirësi, për të cilat ia vlen të garosh dhe të përkushtohesh. Shpirtrat mbushen me lumturi, kënaqësi dhe përjetime të papërshkrueshme. Gjuha është e paaftë që të flasë për kënaqësitë e trupit dhe të zemrës atje. E si mund të përshkruash lumturinë e robit kur ai të qëndojë pranë Atij që i di të gjitha të fshehtat? Subĥânallâh! Sa i madh duhet të ketë qenë malli dhe dëshira e atyre që u përpoqën dhe luftuan për t’i arritur këto mirësi. Sa i fortë duhet të ketë qenë vullneti i atyre që synuan këto grada! Sa e ulët ka qenë përzgjedhja dhe synimet e atyre që u kënaqën me këtë jetë kaq të mangët dhe të parëndësishme! Sa i dobët ka qenë vullneti i atyre që zgjodhën këtë humbje kaq të madhe! Atyre që janë të pavëmendshëm dhe i kanë kthyer shpinën përgatitjes për jetën tjetër, kurrsesi të mos u duket e largët dita kur do të dalin para gjykimit me drejtësi të të Madhërishmit. I Lartësuari thotë: - Ajo që ju është premtuar patjetër do të vijë, e ju nuk mund ta pengoni atë. - Atë ditë, ju nuk do mund t’i shpëtoni dhe t’i fshiheni ndëshkimit të Tij. Ju jeni tërësisht në dorën e Tij dhe nuk mund t’i shpëtoni pushtetit të Tij. Profeti u urdhërua që t’i ftonte njerëzit në adhurimin e Allahut të Lartësuar si Një të vetëm, duke u sqaruar atyre të drejtat dhe përgjegjësitë, me të cilat ishin ngarkuar. Por shumë prej tyre refuzuan që t’u nënshtroheshin porosive të tij, duke parapëlqyer plotësimin e dëshirave të tyre dhe duke mos iu ndarë idhujtarisë. Atëherë, Allahu i Lartësuar lajmëron Profetin e Tij që t’u thotë: - Thuaj: “O populli im! Vazhdoni në ato që jeni duke bërë, e unë do të vazhdoj në atë që jam duke bërë,...” - Vazhdoni të punoni dhe të jetoni sipas asaj që keni përzgjedhur për veten tuaj. Ndërsa unë do të punoj dhe të jetoj sipas porosive të Allahut. Unë do të ndjek të gjitha rrugët që e kënaqin Atë. - “...por më vonë do ta mësoni se kujt do t’i takojë përfundimi i mirë .” - Më vonë, të gjithë ne do ta shohim se kujt do t’i takojë përfundimi i mirë. Kjo është një ftesë e drejtë nga Profeti ﷺpër njerëzit. Ai i udhëzon ata në rrugën më të mirë, për të gjykuar drejt dhe me barazi. Ai sikur u thotë atyre: në vend që të merremi vetëm me fjalë, le të jenë veprat tona ato që flasin dhe bëjnë të meritueshëm shpërblimin ose ndëshkimin. Nëpërmjet veprave le të shpërblehet secili prej nesh. Por mos harroni se përfundimi i mirë në dynja dhe ahiret u takon të devotshmëve, të cilët jetojnë sipas porosive të Zotit. Dijeni, gjithashtu, se përjetësia në mirësitë e ahiretit u takon besimtarëve, që patën besim të saktë dhe të mbështetur në argumente të sigurta nga Zoti. Ndërsa të gjithë ata të cilët refuzuan të pranojnë dhe të jetojnë sipas shpalljeve të Zotit kanë përfundimin e keq, me ndëshkimin e merituar. I Lartësuari thotë: - Sigurisht që keqbërësit nuk kanë për të gjetur shpëtim. - Çdo zullumqar e refuzues i besimit të drejtë dhe të vërtetë, edhe nëse në këtë dynja mund të dëfrehet dhe të përjetojë çdo mirësi e kënaqësi, do ta ketë përfundimin me vuajtje dhe dëshpërim. Allahu i Madhëruar mund ta afatizojë zullumqarin, por kur i vjen ndëshkimi, ai nuk shpëton më prej tij.

Allahu i Lartësuar u drejtohet Profetit të Tij dhe atyre që pasojnë rrugën e tij: - Prandaj, ti pasoje atë që të shpallet nga Zoti yt - Mëso dhe jetoje jetën sipas saj, duke bërë vepra të mira, sepse ajo është e vërteta, që nuk ka asnjë dyshim. - Nuk ka të adhuruar tjetër me meritë përveç Tij dhe distancohu prej idhujtarëve! - Ji tolerant dhe falës kundrejt mundimit që ata të japin, derisa Allahu të sjellë vendimin e Tij, për çlirimin dhe fitoren mbi ta. Dije mirë se, mosudhëzimi i tyre është prej urtësisë absolute të Allahut. Nëse do të dëshironte Ai, do t’i kishte udhëzuar që të gjithë, por Ai është i Drejti, i Urti, i Gjithëdituri: 13 - Sikur të donte Allahu, ata nuk do të ishin idhujtarë. - Allahu ka urtësi në gjithçka që dëshiron 14 të jetë e të ekzistojë. Ai zgjedh e vendos çfarë të dëshirojë me urtësinë e Tij dhe Ai nuk pyetet për atë që bën, por krijesat do të pyeten.15 - Por Ne nuk të bëmë mbikëqyrës të tyre - Ti nuk je ai që regjistron e ruan veprat dhe fjalët e tyre. - dhe ti nuk je përgjegjës për ta. - Nuk je ti përgjegjës për rizkun dhe për punët e tyre. Ti ke detyrë veçse kumtimin e qartë të mesazhit të Zotit ndër ta: “Nëse ata refuzojnë, dije (o Muhamed ) se Ne nuk të kemi dërguar ty si përgjegjës të tyre. Ti ke për detyrë vetëm kumtimin (e shpalljes). ...” [Shura 48]. “Ti këshillo, sepse je veçse një përkujtues dhe nuk je kontrollues i tyre.” [Gashije 21, 22].

- Nuk ka dyshim se ata që adhuruan viçin, ka për t’i përfshirë zemërimi i Zotit të tyre dhe poshtërimi në jetën e dynjasë. - Për sa i përket zemërimit të Allahut, që përfshiu ata, ishte pikërisht fakti që Allahu i Lartësuar nuk do ta pranonte pendimin, derisa ata të vrisnin njëri -tjetrin, sikurse u shtjellua në suren Bekare. 60 Për sa i përket poshtërimit në këtë jetë, është e vërtetë se ata gjithmonë do t’i shoqërojë përçmimi dhe poshtërimi mes njerëzve. Në vijim, Allahu i Lartësuar thotë: - Kështu i shpërblejmë Ne trilluesit e së pavërtetës. - Kështu do t 'i ndëshkojmë gjithmonë të gjithë ata që shpikin besime të kota dhe bidate. Poshtërimi që sjell bidati dhe kundërvënia ndaj rrugës së drejtë doli nga zemrat e tyre për t’u shfaqur në pamjen e jashtme e tyre. Në vijim, Allahu i Lartësuar i udhëzon robërit e Tij që gjithmonë të pendohen, sepse Ai e pranon pendimin, për çfarëdo gjynahu që ata bëjnë. Majde, edhe kufri, shirku dhe nifaku falen, nëse njeriu pendohet sinqerisht. - Por për ata që bënë vepra të këqija e pastaj u penduan dhe besuan (sinqerisht), Zoti yt do të jetë Falës i Madh e Mëshirëplotë. - Domethënë, edhe pas atyre që Allahu i quan “vepra të këqija”, Ai është sërish Falës i madh dhe Mëshirëplotë.

- “Ai tha: “O Zoti im! Si do të kem unë djalë kur gruaja ime nuk lind dhe unë kam arritur pleqëri të thellë?!” - Kur i erdhi përgjigjja për lutjen që kishte bërë, duke u përgëzuar për lindjen e këtij djali, ai u lumturua, por dhe u çudit në të njëjtën kohë, prandaj e bëri këtë pyetje. Pra, si do të bëhej me djalë, ndërkohë që gruaja e tij ishte beronjë dhe, përveç kësaj, ajo tashmë ishte e thyer në moshë?! Po kështu, edhe ai vetë ishte plakur dhe kockat i ishin dobësuar dhe nuk kishte forcë mjaftueshëm për të realizuar këtë ngjizje. Duke shpjeguar fjalën itija (që është përkthyer ‘pleqëri të thellë’), Muxhahidi thotë: “Pra, më janë dobësuar dhe holluar kockat.” - “Ai (Allahu) tha: “Ja, kështu ka thënë Zoti yt: “Kjo është e lehtë për Mua. ” - Për Allahun është e thjeshtë që të sjellë një fëmijë prej teje dhe gruas tënde. Më pas, Allahu i Lartësuar i përmendi atij diçka që është edhe më e habitshme se ajo që ai i kishte kërkuar: - “Unë të krijova ty më parë kur ti nuk ishe asgjë.” - Allahu i Lartësuar thotë “Vërtet, ka kaluar një periudhë kohe, që njeriu nuk ekzistonte.” [Insan 1].

Allahu i Lartësuar e përmend historinë e Merjemes dhe birit të saj Isait (a.s), së bashku me të Zekerijas dhe biri t të tij Jahja (a.s). Sigurisht, kështu kuptojmë se historia e Merjemes është edhe më e çuditshme se ajo e Zekerijas, sepse Merjemja solli në jetë një fëmijë pa pasur nevojë për ndërhyrjen e një mashkulli, gjë që tregon madhështinë e Allahut të Lartësuar. - “Edhe ajo që e ruajti nderin e saj! ” - Merjemja e ruajti dëlirësinë e saj nga çdo lloj prishje morali, siç thotë Allahu i Lartësuar në një ajet tjetër: “Edhe Merje - mja, e bija e Imranit, që ruajti nderin e saj. Ne frymë brenda saj një shpirt (të krijuar) nga Ne. Ajo besoi plotësisht fjalët e Zotit të saj dhe Librat e Tij dhe ishte nga të devotshmit.” [Tahrim]. - “Ne frymë brenda saj një shpirt nga Ne dhe e bëmë atë dhe të birin shenjë për të gjithë botën.” - I bëmë ata një argument të qartë, që tregon se Allahu i Lartësuar është i plotpushtetshëm për gjithçka dhe se Ai krijon çfarë dëshiron dhe si e dëshiron. Nëse Ai dëshiron diçka, mjafton që të thotë “Bëhu!”, dhe ajo bëhet. Kjo i ngjan fjalës së Allahut të Lartësuar: “Ai (Xhibrili) tha: “Zoti yt thotë: “Kjo është e lehtë për Mua” dhe ta bëjmë atë (djalin e krijuar pa baba) shenjë për njerëzit dhe mëshirë nga Ne. Kjo është punë e mbaruar!” [Merjem 31]. Vëreni me kujdes, kur Allahu i Lartësuar thotë: “... shenjë për të gjithë botën.” - Pra, do të ishte provë e madhe për të gjithë botërat, për botën e xhindëve dhe të njerëzve.

- “Nuhut iu shpall: “Askush nga populli yt nuk do të besojë më, përveç atyre që tashmë kanë besuar, prandaj mos u brengos për veprimet e tyre!” - Zemrat e tyre janë ngurtësuar, prandaj nuk kanë për të besuar. Për këtë arsye, mos u trishto dhe as mos u kushto rëndësi atyre. Kuptoje se tashmë Allahu i Madhëruar i urren ata dhe ka vendosur që ndëshkimi mbi ta të mos kthehet mbrapsht. - “Ndërtoje një anije nën Sytë Tanë dhe sipas Shpalljes Sonë e mos m’u drejto Mua (më) për ata që kanë bërë padrejtësi! Ata do të përmbyten.” - Ndërtoje anijen nën mbikëqyrjen, përkujdesin dhe kënaqësinë Tonë. Mos kërko prej Meje që të kthej pas vendimin për ndëshkimin e tyre. Vendimi i Zotit për ta ka marrë fund dhe ata do të mbyten. Kështu, Nuhu (a.s.) filloi ndërtimin e anijes, duke zbatuar urdhrin e Zotit të tij. - “Ai nisi të ndërtonte Anijen! Sa herë që kalonte pranë tij, paria e popullit të tij e përqeshte.” - Kur kalonte pranë profetit Nuh dhe e shihnin çfarë po ndërtonte, populli tallej me të. Por ai u përgjigjej: - “Ai u thoshte: “Nëse ju talleni me ne, edhe ne do të tallemi me ju, ashtu siç po talleni ju. Por shpejt do ta mësoni se kë do të zërë dënimi poshtërues dhe mbi kë do të bjerë dënimi i përhershëm.” - Atëherë do ta marrim vesh se kush do të befasohet nga ndëshkimi: ne apo ju. Dhe, vërtet, ata e përjetuan me dhimbje e tmerr ndëshkimin, kur i përfshiu me ashpërsinë e tij.

Allahu i Madhëruar tregon mirësitë e mëdha që i dhuroi Profetit të Tij dhe mbrojtjen e madhe që i bëri kundër armiqve të tij, të cilët ishin shumë të përkushtuar për ta dëmtuar atë. - Ata (idhujtarët) synuan të të largojnë ty nga ajo që Ne ta shpallëm, që ti të trilloje diçka krejt tjetër nga ajo (Shpallja). - Ata ngritën kurthe kundër teje, por që kurrë nuk arritën t’i realizonin. Me shumë dinakëri, ata të nxisnin që të shpifje për Allahun, dhe kështu të shkoje pas dëshirave të tyre. Me dinakëri dhe ligësi, ata të ftonin që të miratoje dëshirat e tyre dhe të lije anash Shpalljen e Zotit. Nëse do të bëje këtë, ata do të të bënin mik të ngushtë: - Nëse do ta kishe bërë këtë atëherë ata do të të merrnin për mik (të afërt). - Nëse do të bëje çfarë ata dëshironin, do të të bënin mik të zgjedhur, më të vyer e më të afërt sesa familjarët e tyre. Arsyeja ishte se Allahu i Madhëruar të dalloi e të stolisi me moralin dhe edukatën më të lartë, e cila respektohet dhe nderohet nga të gjithë, të afërm apo të largët, miq apo armiq qofshin. Atëherë, mësoje dhe dije mirë se ata të luftojnë dhe të shprehin armiqësinë veçse për shkak të së vërtetës që sjell nga Zoti yt, e jo për shkak të personit tënd: “Ne dimë se ty të brengos ajo që ata të thonë. Ata, në të vërtetë, nuk të mohojnë ty, por ata keqbërës mohojnë me forcë argumentet e Allahut.” [El en’am]. Sidoqoftë, është Allahu Ai që të forcon ty kundrejt synimeve tinëzare të tyre: