Kërko: sikur deri te ishte ngre

Sebe 34:46–34:54 Shënimet shpjeguese të Sherif Ahmetit (Kurani me Komentim)

… në vepra, njerëzve u jep shpërblimin. Idhujtarëve u tërhiqet vërejtja se si kur do të ngriten prej varrezave i kap frika dhe u grahin për në xhehenem, …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

Kundërshtarëve u thuhet: Mendoni vetë ose dy nga dy e jo të grumbulluar më shumë, pse aty ku ka shumë njerëz, vështirë mund të thellohet njeriu në mendime. Dhe, shqyrtoni çështjen e Muhammedit dhe të Kur'anit që po ju lexon, se atëherë do të bindeni se nuk është çmendur, por i zgjedhur prej Zotit, i cili zgjedh atë që do. Pejgamberi u thot se nuk kam kurrfarë interesi material prej jush, Zoti është që do të më shpërblejë, Ai përcjell punën e çdokujt dhe sipas sinqeritetit në vepra, njerëzve u jep shpërblimin. Idhujtarëve u tërhiqet vërejtja se si kur do të ngriten prej varrezave i kap frika dhe u grahin për në xhehenem, atëherë do të besojnë, por aty nuk është vendi i besimit: vendi i besimit ka qenë në dynja, e ata sa ishin në dynja flisnin me hamendje, thoshin nuk do të ringjallemi, nuk do të përgjigjemi, nuk ka xhennet as xhehenem, edhe pse përpiqen të jusifikohen, u ndërpritet biseda dhe vihen në vendin e merituar. Me ndihmën e Zotit, përfundoi përkthimi dhe komentimi i kaptinës "Sebe'ë" Lavdëruar qoftë i madhi Allah!

Mus'haf Hape →
Infitar 82:1–82:19 Shënimet shpjeguese të Sherif Ahmetit (Kurani me Komentim)

Pas përshkrimit të shkatërrimit të trupave qiellorë, përmendet trazimi i varreve që ka për qëllim ngritjen e njerëzve prej tyre, daljen në sipërfaqe. …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

Pas përshkrimit të shkatërrimit të trupave qiellorë, përmendet trazimi i varreve që ka për qëllim ngritjen e njerëzve prej tyre, daljen në sipërfaqe. Atëbotë gjithkush do ta dijë se çfarë punësh të mira ka bërë dhe çfarë tradita të mira ka lënë pas, për të cilat do të shpërblehet. Po kështu vlen edhe për punën dhe traditën e keqe të lënë pas. Njeriut i thuhet: si u mashtrove e nuk e falënderove Zotin tënd që është bujar e mëshirues, por është edhe ndëshkues i rreptë kundër kundërshtarëve. A thua dreqi të mashtroi duke të thënë: puno keq sa të duash, se Zoti është mëshirues, apo nuk besove fare në këtë ditë. A nuk e dite se engjëjt shënojnë çdo vepër tënden, e sot të mirët janë në xhennet, e të këqijt në xhehenem dhe askush nuk ka gjë në dorë pos Allahut. Falënderoj Allahun e madhëruar!

Mus'haf Hape →
Fatir 35:31 Tefsiri i shkurtuar i Ibn Kethirit (Tejsir el-Alijj el-Kadir)

… e Tij mbi të gjithë njerëzit. Madje, edhe disa profetë i dalloi mbi disa të tjerë. Pa dyshim, Allahu e ka ngritur gradën e Muhamedit ﷺ mbi të gjithë të dërguarit dhe profetët e Tij. Salavatet dhe selamet e Allahut qofshin me të gjithë profetët dhe lajmëtarët e Zotit!

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

- “Ajo që Ne ta kemi shpallur ty nga Libri, është e vërteta, që vërteton çfarë është shpallur para tij. ” - Ky libër që të shpallëm ty, o Muhamed, ky Kuran madhë - shtor, që Ne të dhuruam, është e vërteta, që vërteton çfarë është shpallur para tij. Ky Kuran pohon vërtetësinë e mesazheve të sjella në shpalljet e shkuara. Nga ky pohim nënkuptohet fakti se edhe Kurani është i zbritur nga Zoti i botërave, për të qenë vërtetues i shpalljeve të mëparshme. - “Allahu di mirë ...” - Allahu është i Gjithëditur; di Ai me hollësi rreth tyre. - “... dhe sheh gjithçka që bëjnë robërit e Tij.” - Allahu është Gjithëshikuesi; Ai i dallon ata që i meritojnë mirësitë e Tij, nga të tjerët, të cilët nuk e meritojnë. Për këtë arsye, Allahu i Lartësuar i veçoi lajmëtarët dhe profetët e Tij mbi të gjithë njerëzit. Madje, edhe disa profetë i dalloi mbi disa të tjerë. Pa dyshim, Allahu e ka ngritur gradën e Muhamedit ﷺ mbi të gjithë të dërguarit dhe profetët e Tij. Salavatet dhe selamet e Allahut qofshin me të gjithë profetët dhe lajmëtarët e Zotit!

Mus'haf Hape →
Junus 10:21–10:23 Tefsiri i shkurtuar i Ibn Kethirit (Tejsir el-Alijj el-Kadir)

… se, kur Ai ua lehtëson njerëzve çështjet e tyre, pas belave dhe sprovave, ata i kundërvihen përsëri e ngrejnë kurthe kundër argum enteve të Allahut, duke u tallu …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

- Ne i mëshirojmë njerëzit pas së keqes që i godet. Mirë po, ja, ata përsëri bëjnë kurthe kundër argumenteve Tona. - Allahu i Lartësuar na njofton se, kur Ai ua lehtëson njerëzve çështjet e tyre, pas belave dhe sprovave, ata i kundërvihen përsëri e ngrejnë kurthe kundër argum enteve të Allahut, duke u tallu r me to. I Lartësuari thotë: “E, kur njeriut i bie një e keqe, ai na lutet, qoftë shtrirë, ulur ose në këmbë e, kur Ne ia largojmë të keqen atij, ai vazhdon sikur të mos na ishte lutur fare për të keqen që e kishte goditur. Kështu, keqbërësve u duket e mirë ajo që veprojnë.”. [Junus 12]. Në hadith të saktë tregohet : "Na priu i Dërguari i Allahut a.s. në faljen e namazit të agimit në Hudejbije pas një nate me shi. Pasi mbaroi faljen e namazit, u kthye nga njerëzit dhe tha: "A e dini se çfarë ka shpallur Zoti juaj i Madhëruar?" Njerëzit i thanë: " Allahu dhe i Dërguari i Tij e dinë më mirë." Ai ﷺ tha: "Allahu ka thënë: "Këtë mëngjes disa nga robët e Mi mbetën si besimtarë të vërtetë e të vendosur dhe disa u bënë mosbesimtarë; cilido që tha se shiu qe nga Mirësitë dhe Mëshira e Allahut për ne, ky është besimtari im dhe mohues i yjeve; dhe cilido që tha se shiu qe nga ky e ai yll, ky është mohuesi im dhe besimtar i yllit'." [Buhariu dhe Muslimi] - Thuaj: “Allahu është më i shpejti në thurjen e planeve (kundër mohuesve) ”. - Ai i afatizon keqbërësit dhe i lë gradualisht të zhyten në dëshpërim, aq sa çdokush prej tyre mendon se kurrë nuk ka për t’u ndëshkuar dhe se ka ende kohë të mjaftueshme. Por Ai e rrëmben atë me një ndëshkim të befasishëm, ndërkohë që shkruajtësit e ndershëm i kanë mbajtur shënim të gjitha veprat e tij, që t’i nxjerrin para Allahut, i Cili është i gjithëditur për të fshehtën dhe të dukshmen. - S’ka dyshim, të dërguarit Tanë (melekët) regjistrojnë gjithçka që thurni ju. - Atëherë, Ai do të shpërblejë gjithësecilin për çdo vepër të madhe e të vogël. - Ai jua bëri të mundur udhëtimin në tokë e në det. - Duke ju ruajtur e kujdesur për ju. - Kur janë në anije, të cilat i lëviz era e lehtë, ata janë të lumtur me këtë... - Gjatë lundrimeve të qeta, kur anijet lëvizin shtruar në det, ata udhëtojnë të kënaqur e të sigurt. - por, kur vjen ndonjë erë e fortë dhe ata përfshihen nga valët nga të gjitha anët, ata binden se janë të shkatërruar; prandaj e lusin Allahun me sinqeritet, duke iu përkushtuar vetëm Atij në fenë e Tij (duke thënë): “Nëse na shpëton nga kjo gjendje, ne do të të jemi gjithnjë falënderues.”- Kur valët e detit ngrihen lart mbi ta, ata harrojnë çdo putë e idhull, që u luteshin më parë dhe, në atë gjendje, i luten me sinqeritet, përulësi e përgjërim të madh veçse Allahut të Lartësuar, i Cili thotë në një ajet tjetër: “Kur gjendeni në rrezik në mes të detit, harrohen ata të cilëve ju u luteni zakonisht, përveç Atij (Allahut). Por pasi Ai ju shpëton e ju nxjerr në tokë, ju sërish i ktheni shpinën. Njeriu është mohues i madh.” [Isra 67]. Ndërsa në këtë ajet thotë: “... prandaj e lusin Allahun me sinqeritet, duke iu përkushtuar vetëm Atij në fenë e Tij (duke thënë): “Nëse na shpëton nga kjo gjendje, ne do të të jemi gjithnjë falënderues.” Domethënë, nëse na shpëton nga kjo gjendje, ne, ashtu siç të lutemi e përgjërohemi duke të të adhuruar Ty si një e të vetëm në këtë gjendje, po ashtu do të të adhurojmë dhe lutemi Ty si një dhe i vetëm edhe kur të shpëtojmë. - Por, kur Ai i shpëton, ata përsëri i kalojnë kufijtë në tokë, pa asnjë të drejtë. - Edhe kur i shpëton nga kjo gjendje e tmerrshme, ata përsëri i kthejnë shpinën dhe kalojnë çdo kufi në tokë. I Lavdëruari thotë: “... kur Ne ia largojmë të keqen atij, ai vazhdon sikur të mos na ishte lutur fare për të keqen që e kishte goditur. ...” [Junus 12]. - O ju njerëz! Padrejtësia juaj është veçse kundër vetes suaj. - Kjo padrejtësi do të rëndojë vetëm mbi ju, që nuk keni për të dëmtuar asnjë tjetër veç vetes suaj. - Ky është veçse një përjetim i jetës së kësaj bote, pastaj kthimi juaj është te Ne. Ne do t’ju tregojmë gjithçka që keni bërë. - Ju do të përjetoni njëfarë kënaqësie të shkurtër në jetën e kësaj dynjaje të pavlerë dhe të përçmuar, pastaj të gjithë do të ktheheni tek Zoti, i Cili do t’i shpërblejë të gjithë sipas veprave. Ai do t’ju njoftojë për çdo gjë që keni bërë dhe shpërblimin ka për tjua dhënë të plotë, aspak të cenuar. Kështu, çdokush që gjen mirësi, le të lavdërojë Allahun, ndërsa ai që gjen diçka tjetër, le të mos qortojë e fajësojë askënd tjetër, veç vetes së vet.

Mus'haf Hape →
Ali Imran 3:12–3:13 Tefsiri i shkurtuar i Ibn Kethirit (Tejsir el-Alijj el-Kadir)

… dhe ai i tha që ata ishin shumë. Atëherë, Profeti e pyeti: “Sa deve therin në ditë për të ngrënë?” Ai i tha: “Një ditë therin nëntë dhe një ditë therin …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

- Thuaju (o Muhamed) atyre që nuk besojnë: “Do të jeni të mposhtur dhe do të hidheni në Xhehenem. Sa i shëmtuar është ai shtrat!”. - Muhamed Ibn Is'haku përmend se: 474. “Kur Profeti ﷺ triumfoi në Bedër dhe fitoi atë që fitoi atje, u kthye në Medinë, mblodhi jehudët dhe u tha: “O populli jehud! Dorëzojuni Allahut dhe pranoni Islamin, përpara se Allahu i Lartësuar t'ju godasë me atë që goditi Kurejshët. Ata i thanë: “O Muhamed! Mos u vetëmashtro nga fakti se dole fitimtar në luftën kundër një grupi kurejshësh, të cilët janë njerëz të thjeshtë dhe nuk dinë se ç’është lufta dhe strategjia e luftës. Betohemi në Zotin se, nëse lufton kundër nesh, do ta marrësh vesh se ne jemi njerëzit dhe luftëtarët më të sprovuar! Vetëm atëherë do ta kuptosh se nuk ke luftuar kurrë kundër ndokujt të ngjashëm me ne!” Atëherë, Allahu i Lartësuar zbriti ajetin: “Thuaju (o Muhamed) atyre që nuk besojnë: “Do të jeni të mposhtur dhe do të hidheni në Xhehenem! Sa i shëmtuar është ai shtrat!”. ...”. Pra, thuaju, o Muhamed, mohuesve: “Ju do të mposhteni në këtë dynja. Ndërsa në ahiret, në Ditën e Kijametit, do të grumbulloheni të gjithë në Xhehenem, që është vendqëndrimi më i keq. - Për ju ishte një shenjë e madhe kur dy palët u përballën me njëra -tjetrën. - Pra, në dy grupet, të cilat luftuan kundër njëra tjetrës, ka për ju shenja të qarta, nga të cilat mund të merrni mësime të shumta. - Njëra palë luftonte në rrugën e Allahut, kurse pala tjetër ishin jobesimtarë. - Ditën e Bedrit, idhujtarët i shikonin muslimanët sikur të ishin sa dyfishi i tyre. Për këtë flet fjala e Allahut të Lartësuar: - Ata (qafirët) panë me sytë e tyre se të tjerët (besimtarët) ishin dy herë më shumë se ata. - Pra, idhujtarët i shihnin muslimanët sikur të ishin dy herë më të shumtë në numër. Allahu i Madhëruar e bëri këtë që të ndihmonte muslimanët. Kështu ka treguar Ibn Xheriri nga disa prej dijetarëve, që kanë shpjeguar këtë ajet. Ndërsa Muhamed Ibn Is'haku sjell hadithin nga Uruete Ibn Zubejri se: 475. “Profeti i Allahut pyeti një rob zezak nga fisi i Beni Haxhaxh rreth numrit të Kurejshëve dhe ai i tha që ata ishin shumë. Atëherë, Profeti e pyeti: “Sa deve therin në ditë për të ngrënë?” Ai i tha: “Një ditë therin nëntë dhe një ditë therin dhjetë.” - “Atëherë - tha Profeti - ushtria e tyre duhet të jetë mes 900 deri 1000 vetave.” Pra, me sa duket, Allahu i Lartësuar i bëri idhujtarët që të dukeshin pak në sytë e muslimanëve, siç bëri që edhe muslimanët të dukeshin pak në sytë e mohuesve. Por kjo ndodhi veçse në momentin kur ata u rreshtuan përballë njëri tjetrit, për të nisur lufttën. Allahu i Lartësuar thotë në suren Enfal: “Kur u përballët me armikun, Ai jua shfaqi në sytë tuaj sikur ishin pak; por edhe ju ju bëri të dukeshit pak në sytë e tyre, në mënyrë që Allahu ta përmbushte atë që ishte caktuar. Tek Allahu kthehen (për gjykim) të gjitha çështjet.” [Enfal 44]. Por kur dy ushtritë iu vërsulën njëra tjetrës, muslimanëve po iu dukeshin përsëri pak idhujtarët. Kështu e sjell hadithin Ebu Is'haku nga Abdullah Ibn Mesudi, i cili ka thënë: “Vërtet, ata dukeshin shumë pak në sytë tanë, aq sa unë i thashë një burri, që ishte pranë meje: “A mendon se janë më shumë se 70?” - “Unë shikoj se janë 100.” Kur ne kapëm rob një burrë nga ata dhe e pyetëm sa veta ishin, ai tha: “Janë një mijë”.” Ndërsa idhujtarët i shihnin muslimanët sikur të ishin sa dyfishi i numrit të tyre, në mënyrë që në zemrat e tyre të futej tmerri nga vdekja. Për këtë flet edhe fjala e Allahut të Lartësuar, kur thotë: “Ata (qafirët) panë me sytë e tyre se të tjerët (besimtarët) ishin dy herë më shumë se ata.” Pra, ata, me sytë e tyre, i shihnin sikur të ishin 2 mijë. Kjo ishte një ndihmë e madhe nga Allahu i Lartësuar për besimtarët, që thotë: - Por Allahu përforcon atë që dëshiron me ndihmën e Vet. Vërtet, në atë ngjarje pati një mësim të madh për ata që janë të mençur. - Pra, Allahu i Madhëruar ua jep krenarinë dhe ngadhënjimin besimtarëve dhe i poshtëron qafirët. Në këtë ndihmë të Allahut të Lartësuar për besimtarët dhe poshtërimit të qafirëve, ka argument për ata që kanë aftësi të shohin e analizojnë faktet me kujdes dhe t’i kuptojnë mirë dhe drejt ato. Përmes të tilla fakteve, ata udhëzohen për të parë qartë gjykimin e Zotit, urtësinë në veprat e Tij dhe pushtetin e Tij absolut, i Cili është gjithmonë në ndihmë të robërve të Tij besimtarë, duke u dhuruar atyre fitoren. Ai është me ta jo vetëm në jetën e kësaj dynjaje, por edhe në jetën e perjetshme. Ai ka për t'u dhuruar atyre krenarinë dhe lartësimin edhe në ditën kur do të ngrihen dëshmitë, pra, Ditën e Gjykimit.

Mus'haf Hape →
Enam 6:80–6:83 Tefsiri i shkurtuar i Ibn Kethirit (Tejsir el-Alijj el-Kadir)

… dhe u munduan ta ngrejnë ulur. Ata thanë:” O i Dërguari i Allahut, ky burrë ka vdekur! Atëherë, Profeti e hoqi shikimin nga ata të dy. Më pas, u …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

Allahu i Lartësuar na njofton rreth të dashurit të tij të zgjedhur, Ibrahimit, dhe polemikës që ai bëri me popullin e vet. Kur ai deklaroi para tyre teuhidin e pastër dhe ata e kundërshtuan dhe polemizuan me të, me dyshime e hamendësime pa bazë, ai u tha: - Kur populli i tij polemizoi me të, ai tha: “Polemizoni me mua rreth Allahut, pasi Ai më udhëzoi?!” - Si mund të polemizoni me mua me kotësira, në lidhje me çështjen e besimit në Zot, dhe të mohoni faktin se Ai është një dhe i vetëm?! Ai më ka udhëzuar dhe më ka dhënë argumente të qarta rreth të vërtetës. Unë jam i qartë rreth së vërtetës së pamohueshme, atëherë si t’ju përgjigjem për atë që kërkoni dhe si mund të pranoj fjalët dhe besimet e kota, me dyshime tuaja boshe? - Unë nuk u frikësohem idhujve tuaj, por vetëm Zotit tim, nëse ai dëshiron diçka. - Këta idhuj që ju i adhuroni nuk kanë asnjë forcë e pushtet në dorë dhe nuk mund të sjellin asnjë dëm e dobi, prandaj unë nuk i kam frikë ato. Nëse ata kanë ndonjë farë fuqie e ndikimi, atëherë mblidhuni të gjithë e më sulmoni, pa u vonuar aspak! Atëherë, fakti që nuk keni asnjë fuqi kundër meje tregon për kotësinë e besimit dhe të madhërimit që u bëni atyre. Pastaj tha: “por vetëm Zotit tim, nëse ai dëshiron diçka.” Domethënë, Allahu është i Vetmi që ka në dorë dëmin dhe dobinë. - Zoti im ka përfshirë me dijen e Tij çdo gjë. - Dituria e Tij ka përfshirë gjithçka dhe Atij nuk mund t’i fshihet asgjë. - A nuk mendoni? - A nuk po mendoni për atë që ju qartësova me argumente, që të kuptoni kotësinë e adhurimit që u përkushtoni këtyre idhujve?! Kjo është mëse e mjaftueshme, që të hiqni dorë nga adhurimi i tyre. Kjo mënyrë argumentimi e përdorur nga Ibrahimi është e ngjashme me arguentimin e Hud ﷺ“ :Ata thanë: “O Hud, ti nuk na solle ndonjë argument të qartë dhe ne nuk i braktisim zotat tanë për fjalën tënde dhe as nuk do të të besojmë ty. Ne themi se ndonjë prej idhujve tanë të ka goditur me ndonjë të keqe!” Ai tha: “Unë kam dëshmitar Allahun, por dëshmoni edhe ju që unë distancohem nga idhujt që ju adhuroni veç Tij. Mblidhuni të gjithë me komplote kundër meje e mos më jepni asnjë afat! Unë i jam mbështetur Allahut, Zotit tim dhe Zotit tuaj. Nuk ka asnjë gjallesë, që Ai të mos e ketë nën sundim. Vërtet Zoti im është në një udhë të Drejtë.”” [Hud 53 - 55]. - E si t’u frikësohem unë idhujve tuaj, kur ju nuk frikësoheni për atë që adhuroni veç Allahut, pa pasur kurrfarë argumenti?! - Ju nuk keni asnjë argument në rrugën që ndiqni dhe e meritoni të jeni të frikësuar e të pasigurt. Kjo i ngjan fjalës së Allahut: “Ata pasojnë idhuj, të cilët u përcaktojnë atyre një fe që nuk e ka lejuar Allahu. ...” [Shura 21]. Ose: “Ata (idhujt) nuk janë gjë tjetër, vetëm se emra, që ju dhe prindërit tuaj i caktuat. Allahu nuk zbriti për ta ndonjë fakt. Por ata ndjekin vetëm hamendësimet dhe dëshirat e veta, megjithëse prej Zotit të tyre u ka ardhur udhëzimi i qartë.” [Nexhm 23]. - Cilës palë i takon të jetë e sigurt, nëse vërtet e dini?” - Cili nga dy grupet është më i meritueshëm të jetë i sigurt dhe i ruajtur nga dënimi i Zotit? Mos vallë, janë ata që adhurojnë pa asnjë argument diçka që nuk sjell as dëm e as dobi?! Apo janë ata që adhurojnë Atë, që ka në dorë të Tij të gjithë dëmin e dobinë?! Vetë Allahu i Madhëruar i dha përgjigje kësaj pyetjeje, duke thënë: - Atyre që besuan dhe besimin e tyre nuk e ngatërruan me padrejtësi - atyre u takon të jenë të sigurt dhe ata janë në rrugë të drejtë. - Ata që ia përkushtuan të gjitha adhurimet vetëm Allahut të Madhëruar me sinqeritet të plotë, vetëm për të fituar kënaqësinë e Tij, pikërisht dhe vetëm këta janë ata që do të jenë të sigurt në Ditën e Kijametit, ata që gjetën dritën e udhëzimit të vërtetë e të drejtë në dynja dhe në ahiret. Imam Buhari sjell hadithin nga Abdullahi,7 i cili ka thënë: 1119. “Kur zbriti ajeti “Atyre që besuan dhe besimin e tyre nuk e ngatërruan me padrejtësi - atyre u takon të jenë të sigurt dhe ata janë në rrugë të drejtë.”, sahabët thanë: “E cili nga ne nuk i ka bërë padrejtësi vetvetes? Atëherë zbriti ajeti: “... sepse idhujtaria është, vërtet padrejtësia më e madhe!” Lukman 13. Imam Ahmedi sjell hadithin nga Abdullahi (Ibn Mesudi), i cili ka thënë: 1 120. “Kur zbriti ajeti “Atyre që besuan dhe besimin e tyre nuk e ngatërruan me padrejtësi - atyre u takon të jenë të sigurt dhe ata janë në rrugë të drejtë.”, njerëzit u rënduan nga kjo dhe thanë: “O i Dërguari i Allahut! E cili nga ne nuk i ka bërë padrejtësi vetvetes?!” Atëherë, ai tha: “Nuk është ajo që mendoni ju! A nuk e keni dëgjuar fjalën e atij robit të mirë: “Lukmani, duke e këshilluar, i tha të birit: “O biri im! Mos i bëj shok Allahut, sepse idhujtaria është, vërtet padrejtësia më e madhe!” [Lukman 13]. Pra, bëhet fjalë për shirkun.” Imam A hmedi sjell hadithin nga Xherir Ibn Abdilahi, i cili rrëfen: 1121. “Kishim dalë së bashku me Profetin e Allahut. Kur ishim larguar nga Medina, pamë një burrë, që ishte drejtuar drejt nesh. Ai mbërriti tek ne, na dha selam dhe ne ia kthyem selamin. Profeti e pyeti: “Nga po vjen?” Ai tha: “Nga familja ime, nga fëmijët dhe farefisi im.” Profeti ﷺ e pyeti sërish: “Për ku je drejtuar?” Ai tha: “Dëshiroj të takoj Profetin e Allahut.” Atëherë, Profeti i tha: “Tashmë e ke gjetur atë!” Më pas, personi tha: “O i Dërguari i Allahut, më mëso çfarë është imani!” Profeti ﷺ tha: “Të dëshmosh se nuk ka të adhuruar tjetër me meritë përveç Allahut dhe se Muhamedi është i dërguari i Allahut, të falësh (me përpikmëri) namazin, të japësh zekatin, të agjërosh Ramazanin dhe të kryesh haxhin në këtë shtëpi (Qabe).” Ai tha: “E pranova dhe e pohova këtë!” Ndërkohë këmba e devesë së tij ranë një vrimë dhe u rrëzua. Ai u rrëzua në kokë dhe vdiq. Profeti tha: “Ma afroni atë burrë!” Tek ai shkuan Amar Ibn Jasiri dhe Hudhejfe Ibn Jemani dhe u munduan ta ngrejnë ulur. Ata thanë:” O i Dërguari i Allahut, ky burrë ka vdekur! Atëherë, Profeti e hoqi shikimin nga ata të dy. Më pas, u tha atyre: “A nuk e patë se si e hoqa shikim nga ai burrë? Unë pashë melekët, që shtrydhnin në gojën e tij fruta prej Xenetit dhe e kuptova që ai vdiq i uritur.” Pastaj Profeti a.s. tha: “Ky është nga ata për të cilët Allahu tho të: “Atyre që besuan dhe besimin e tyre nuk e ngatërruan me padrejtësi - atyre u takon të jenë të sigurt dhe ata janë në rrugë të drejtë.”. Pastaj th a: “Kujdesuni për vëllanë tuaj!” Atëherë ne e afruam pranë ujit e lamë xhenazen e tij, e parfumosëm e veshëm me qefin dhe e vendosëm në varr. Profeti u afrua dhe po qëndronte përbri varrit dhe tha: “Hapeni lahdin anash (varrit) e jo në mes të tij. Lahdi (xhepi anash varrit) është për ne ndërsa shk-ku (xhepi në mes të varrit) është për të tjerët.” Ibn Merdeuejhi transmeton nga Abdullah Ibn Sehberate se “I Dërguari i Allahut ka thënë: 1122. “Ai i cili, kur i jepen të mira, tregon mirënjohje, kur sprovohet (e privohet nga mirësitë), bën durim; kur bën padrejtësi, kërkon falje, kur i bëhet padrejtësi, di të falë..., pastaj Profeti heshti. Njerëzit thanë: “O i Dërguari i Allahut! Çfarë shpërblimi ka ky njeri?” Profeti ﷺ tha: “...atyre u takon të jenë të sigurt dhe ata janë në rrugë të drejtë.” - Këto janë Shenjat Tona, të cilat ia dhamë Ibrahimit (si argument) kundër popullit të tij. - Ky ishte argumenti, që ai ia paraqiti popullit të vet. E ka fjalën për atë që thuhet në ajetin tjetër: “E si t’u frikësohem unë idhujve tuaj, kur ju nuk frikësoheni për atë që adhuroni veç Allahut, pa pasur kurrfarë argumenti?! Cilës palë i takon të jetë e sigurt, nëse vërtet e dini?” Vërtet, Allahu i Madhëruar e vërtetoi fjalën e Tij dhe e përgëzoi se do t’i dhurojë atij siguri dhe paqe të plotë dhe do ta bëjë të udhëzuar në rrugën e drejtë, prandaj i Madhëruari thotë: “Atyre që besuan dhe besimin e tyre nuk e ngatërruan me padrejtësi - atyre u takon të jenë të sigurt dhe ata janë në rrugë të drejtë.” Pastaj pas të gjithë kësaj tha: “Këto janë shenjat Tona, të cilat ia dhamë Ibrahimit (si argument) kundër popullit të tij.”. - Ne ngremë në gradë të lartë atë që duam. - Ky ajet është lexuar në këtë mënyrë, që përemri “atë” të jetë në rasën kallëzore. Por është lexuar edhe në këtë formë: “Ne ia ngrejmë gradat atij që dëshirojmë.” Pra, përemri “atij” është në rasën dhanore. Që të dyja kanë kuptim të përafërt. - Pa dyshim, Zoti yt është i Urtë e i Gjithëditur. - Allahu është i Urtë në fjalët dhe veprat e Tij. Ai është i githëditur për atë që e udhëzon në rrugën e drejtë dhe për atë që e lë në humbje.

Mus'haf Hape →
Enam 6:145–6:146 Tefsiri i Sa'dit (Tejsir el-Kerim er-Rahman)

… është shumë i dëmshëm. Po nëse nxirret nga trupi, ky dëm largohet dhe ngrënia e mishit nuk sjell më ndonjë rrezik. Përcaktimi i këtij gjaku si ‘i derdhur …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

Pasi i përmendi me nënçmim idhujtarët, për shkak të trillimeve të tyre rreth hallallit dhe haramit, Allahu i Lartësuar e urdhëron Profetin e Tij që t’u qartësojë njerëzve atë që vërtet u është ndaluar atyre. Nëse ata mësojnë se cilat janë ndalesat e Zotit, - që në fakt janë shumë pak në numër, - do të kuptojnë shumë thjesht se gjithçka tjetër veç tyre është e lejuar. Pas kësaj, kush pretendon se Allahu ka ndaluar këtë apo atë send, i tilli është një mashtrues e shpifës, që trillon të pavërteta rreth Zotit dhe Ligjit të Tij. Ndalesat vijnë vetëm prej Allahut të Lartësuar nëpërmjet Profetit të Tij. Allahu i Lartësuar i drejtohet Profetit të Tij dhe i thotë: - Thuaj: “Në Shpalljen që më është dhënë nuk gjej ushqime të ndaluara, veç mishit të ngordhur, gjakut që derdhet vrullshëm dhe mishit të derrit, sepse janë të ndyrë dhe mishit që nuk therret me emrin e Allahut, që është shkelje e kufijve të Tij. - Këtu përmenden ato gjëra që janë të ndaluara të përdoren si ushqim. Në këtë ajet nuk përcaktohet në janë të lejuara mënyrat e tjera të përfitimit prej tyre apo jo. ‘Mish i ngordhur’ quhet mishi i kafshës që ka ngordhur pa u therur me mënyrën e caktuar nga Sheriati. 6 Pa dyshim që ajo është e palejueshme, sikurse thotë Allahu i Lartësuar në një ajet tjetër: “Haram janë për ju: të ngordhurat, gjaku, mishi i derrit, ajo kafshë që theret jo në emrin e Allahut, ... “ [Maide 3]. ‘Gjaku i derdhur vrullshëm’ i përmendur në ajet është gjaku venoz ( el demu ), i cili del me forcë gjatë therjes së kafshës. Nëse ky gjak bllokohet dhe nuk del jashtë nëpërmjet therjes sipas rregullit, është shumë i dëmshëm. Po nëse nxirret nga trupi, ky dëm largohet dhe ngrënia e mishit nuk sjell më ndonjë rrezik. Përcaktimi i këtij gjaku si ‘i derdhur vrullshëm’ na jep të kuptojmë se gjaku i cili mbetet në mish dhe nëpër damarë pas therjes së rregullt nuk përbën rrezik, sepse është i pastër dhe hallall. - “...dhe mishit të derrit, sepse janë të ndyrë” - Këta artikuj janë të ndaluar, sepse janë të pistë, të këqij dhe të dëmshëm. Allahu i Lartësuar i bëri të ndaluar, si shprehje të butësisë dhe përkujdesit të madh për robërit e Tij, duke i ruajtur ata nga çdo gjë e keqe dhe e dëmshme për fenë, besimin, dynjanë dhe ahiretin e tyre. - “...dhe mishit që nuk therret me emrin e Allahut, që është shkelje e kufijve të Tij.” - Nëse mishi i therur iu kushtohet idhujve dhe çdo gjëje tjetër që adhurohet veç Allahut të Lartësuar, kjo vepër quhet fisk, pra, shkelje e kufijve të Allahut të Lartësuar. Megjithatë, në kushte domosdoshmërie dhe nevoje të madhe, kur njeriu nuk ka çfarë të hajë tjetër dhe ka frikë vdekjen, Allahu i Lartësuar e ka lejuar konsumimin e tyre, por me kushte: - E për atë që është i detyruar të hajë nga këto, por duke mos pasur për qëllim shijimin dhe duke mos e tepruar...” - Allahu i Lartësuar ka vendosur dy kushte: 1. Të mos hahen pa qenë i detyruar, në atë masë sa të rrezikosh vdekjen. 2. Të mos hahet më shumë sesa thyerja e urisë dhe mbajtja e vetes gjallë. Për këta, Allahu i Lartësuar thotë: - Zoti yt është Falës i Madh e Mëshirëplotë. - Pra, Ai ka për t’i falur dhe toleruar ata. Dijetarët - Allahu i mëshiroftë! - kanë dhënë mendime të ndryshme për sa i përket përkufizimit të gjërave të ndaluara në këtë ajet, pasi ka edhe artikuj të tjerë që nuk lejohet të hahen, veç atyre të përmendur këtu, si për shembull, mishi i kafshëve ose i shpendëve mishngrënës etj. Kështu, disa janë të mendimit që ky ajet ka zbritur përpara shpalljes së dispozitave që ndalojnë artikujt e tjerë. Disa të tjerë janë të mendimit se ky ajet i përmbledh të gjitha llojet e ushqimeve haram, por disa prej tyre janë përmendur shprehimisht, ndërsa të tjerat kuptohen në mënyrë indirekte, duke marrë parasysh shkakun e ndalimit të tyre. Kështu për shembull, Allahu i Lartësuar e ka përshkruar mishin e ngordhur, gjakun dhe derrin si rrixhs - domethënë, të pista, të ndyra. Ky është një kriter dallues për të gjykuar rreth harameve. Pa dyshim, të gjitha haramet janë të pista e të dëmshme, dhe Allahu i Lartësuar i bëri ato të ndaluara për robërit e Tij për t’i mbrojtur nga e keqja e tyre. Dispozita më të hollësishme lidhur me këto ndalesa i gjen në Traditën e Profetit ﷺ , e cila është shpjeguesja e Kur 'anit dhe treguese e qartë e qëllimeve të tij. Duke qenë se Allahu i Lartësuar ka bërë ushqime të ndaluara veçse ato që u përmendën në ajet, si e drejtë absolute e Tij, atëherë kjo tregon se idhujtarët, - të cilët bënë të ndaluara ato që bënë, - thjesht shpifnin për dispozitat e Allahut, duke thënë gjëra që Ai nuk i ka thënë. Nëse do ta shohim kontekstin e ajeteve me kujdes, do të vërejmë se ai është sjellë si kundërpërgjigje për veprimet e shëmtuara të idhujtarëve rreth hallallit dhe haramit. Këto ajete i kanë përcaktuar mirë se çfarë janë vërtet të ndaluara prej bagëtive, duke dashur që të hedhin poshtë pretendimet e pabaza të idhujtarëve. Me fjalë të tjera, për sa u përket bagëtive, në Sheriat janë të ndaluara për t’u ngrënë vetëm të ngordhurat dhe ato të cilat theren për hir të dikujt tjetër veç Allahut të Madhëruar. Ndërsa për sa u përket ndalesave të tjera, ato janë shpjeguar në ajete të tjera kuranore dhe Traditën e Profetit ﷺ .Dikush mund të thotë: Nëse këtu është qëllimi vetëm për t’u kthyer përgjigje pretendimeve të idhujtarëve për bagëtitë dhe jo përkufizimi i të gjitha ndalesave, atëherë përse është përmendur mishi i derrit? Përgjigjja e kësaj pyetjeje do të ishte: Ndoshta arsyeja është se disa injorantë e konsideronin derrin njëlloj si bagëtitë e imta apo të trasha. Kështu veprojnë të krishterët injorantë dhe të ngjashmit me ta, të cilët merren me rritjen e derrave njëlloj sikurse veprojnë me bagëtitë e lejuara nga Zoti, duke mos bërë asnjë dallim mes tyre. Sidoqoftë, Sheriati islam është më i kompletuari dhe më i thjeshti që Zoti ka zbritur për njerëzit. Çdo gjë për të cilën Zoti ka urdhëruar të bëhet në këtë Sheriat, e ka urdhëruar se ajo është e pastër, e mirë dhe e dobishme për njerëzit, dhe çdo gjë të cilën ai e ka ndaluar, e ka ndaluar sepse ajo gjë është e pisët, e pështirë, e keqe dhe e dëmshme. Ky ligj i mrekullueshëm kurrë nuk urdhëron të bëhet diçka që është e keqe dhe e dëmshme, dhe kurrë nuk ndalon diçka që është e mirë dhe e dobishme. Në ligjet e shkuara mund të ndodhte që Zoti t’u ndalonte njerëzve ndonjë gjë që ishte e pastër, e mirë dhe e dobishme, dhe këtë i Lartësuari e bënte si masë ndëshkimore për gabimet e njerëzve. Ndërsa në Ligjin e fundit të Tij, i Lartësuari e ka plotësuar mirësinë, butësinë dhe mëshirën e Tij për ne, duke mos ndaluar asgjë që është e këndshme dhe e mirë. Duke treguar për ndalesat që i Lartësuari solli për popujt e shkuar në formë ndëshkimore thotë: - Judejve u ndaluam çdo kafshë njëthundrake. Për sa u përket lopëve dhe deleve, u ndaluam dhjamin e tyre...” - Allahu i Lartësuar ua bëri atyre të ndaluar njëthundrakët, si devetë dhe kafshët e ngjashme me to. Gjithashtu, prej lopëve dhe deleve, Ai u bëri të ndaluar dhjamin. Por jo të gjithë dhjamin: i ndaluar ishte vetëm dhjami i pjesës pranë bishtit dhe dhjami sipërfaqësor. Në vijim përmendet dhjami që iu lejua atyre: - “...veç atij në shpinën dhe në zorrët e tyre dhe atij të përzier me kockat. - Domethënë, dhjami mes zorrëve dhe dhjami i lidhur me kockat ishte i lejuar për ta. Duke treguar shkakun e këtij ndalimi, i Lartësuari thotë: - Këtë e vendosëm si ndëshkim ndaj shkeljeve të tyre - Allahu i Lartësuar i bëri këto ndalesa për jehudët, për shkak të shkeljeve që u bënin ata të drejtave të Allahut dhe të drejtave të robve të Tij. Ky ndalim ishte një formë ndëshkimi për ta. Më pas, Allahu i Lartësuar thotë: - ... dhe Ne themi vetëm të vërtetën.” - Allahu është i vërtetë në gjithçka që thotë, gjykon dhe vepron. E kush është më i vërtetë në fjalë se Allahu? E kush ka gjykim më të drejtë se i Lartësuari?

Mus'haf Hape →
Tevbe 9:28–9:29 Tefsiri i shkurtuar i Ibn Kethirit (Tejsir el-Alijj el-Kadir)

… kundër romakëve, derisa arriti në Tebuk, ku ngriti kampin dhe qëndroi 20 ditë. Pastaj, pasi fali namazin istihare, u kthye, duke parë edhe gjendjen e …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

- O ju që keni besuar! Idhujtarët janë vërtet të papastër, prandaj mos i lini t'i afrohen Xhamisë së Shenjtë pas këtij viti! - Allahu i Lartësuar i urdhëroi robërit e Tij besimtarë, - të cilët janë të pastër si në fenë e tyre, ashtu edhe në trupin dhe qenien e tyre, - që të dëbonin nga Xhamia e Shenjtë idhujtarët, të cilët janë të pisët në besimet e tyre të kota. Ai urdhëroi që ata të mos i afroheshin më Xhamisë së Shenjtë pas zbritjes së këtyre ajeteve, dhe kjo ndodhi në vitin e nëntë të hixhretit. Kështu, Profeti dërgoi Aliun si shoqërues të Ebu Bekrit atë vit dhe e urdhëroi që t’u kumtonte idhujtarëve: “Pas këtij viti nuk ka për të bërë haxhin asnjë idhujtar dhe askush nuk do të bëjë më tavaf në Qabe i zhveshur!” Dhe, vërtet, Allahu i Lartësuar e përmbushi këtë ligj me caktimin e Tij. Imam El Euzai thotë: “Umer Ibn Abdul A zizi shkroi që të zbatohej si ligj: “Ndalojini jehudët dhe të krishterët që të hyjnë në xhamitë e muslimanëve!” Këtë ndalesë ai e shoqëronte me fjalën e Allahut: “Idhujtarët janë vërtet të papastër...”. Në vijim i Lartësuari thotë: - Dhe mos kini frikë nga varfëria, sepse Allahu, nëse dëshiron, ju bën të pasur me mirësinë e Tij. - Ibn Is'haku tregon: “Njerëzit filluan të thoshin: “Do të na dëmtohet biznesi, do të zbrazen tregjet dhe do të prishen lidhjet që kishim në shkuarën. Atëherë Allahu shpalli ajetin: “Mos kini frikë nga varfëria, sepse Allahu, nëse dëshiron, ju bën të pasur me mirësinë e Tij.” Ibn Abasi dhe një grup tabiinësh, duke shpjeguar këtë ajet, deri tek pjesa: “...derisa të japin xhizjen me dorën e tyre, duke qenë të përulur”, kanë thënë që kuptimi është: “Kjo është si zëvendësim për frikën që patët nga pasojat e prishjes së tregtisë. Allahu jua zëvendësoi me nënshtrimin e idhujtarëve dhe ithtarëve të Librit, për të paguar xhizjen”. - Allahu është vërtet i Gjithëditur dhe i Urtë. - Allahu është i gjithëditur për atë që është e mirë dhe në dobinë tuaj. Ai është i Urtë në lidhje me gjithçka që urdhëron apo ndalon, sepse Ai është i Plotë në veprat dhe Fjalët e Tij. Ai është i drejtë në krijimin dhe urdhëresat e ligjet e Tij. Allahu ua zëvendësoi humbjen e tregtisë me pasuri të mëdha, që muslimanët mblidhnin nga xhizja që paguante ehlu dhimme. - Luftojini ata që u është dhënë Libri, të cilët nuk besojnë në Allahun dhe në Ditën e fundit, që nuk e konsiderojnë të ndaluar atë që e ka ndaluar Allahu dhe i Dërguari i Tij dhe që nuk e besojnë (Islamin) fenë e vërtetë, derisa të japin xhizjen me dorën e tyre, duke qenë të përulur. - Ky ajet është urdhri i parë për luftë kundër ithtarëve të Librit, pasi ishin rregulluar marrëdhëniet me idhujtarët dhe njerëzit filluan të hynin në fenë e Allahut grupe-grupe të mëdha. Pasi Gadishulli Arabik pranoi Islamin dhe pasi gjendja u stabilizua, Allahu i Lartësuar urdhëroi Profetin e Tij për luftë kundër ithtarëve të Librit, jehudë e të krishterë. Ky urdhër u dha vitin e nëntë, pasi ata refuzuan të besonin e pasonin Profetin e Allahut. Ata as Profetin e fundit e besuan dhe as fenë dhe mësimet e profetëve të tyre zbatuan, por i tjetërsuan e shtrembëruan ato. Ata thjesht pasonin dëshirat dhe të parët e tyre drejt humbjes. Të gjithë profetët e shkuar përgëzuan për ardhjen e Muhamedit dhe urdhëruan për pasimin e tij, por kur ai erdhi me Shpalljen e Zotit, ata e mohuan atë. Për këtë arsye, Profeti i Allahut u përgatit për luftën kundër romakëve dhe i nxiti njerëzit të përgatiteshin për këtë luftë. Kështu, u mblodhën gati 30 mijë ushtarë, edhe pse më pas disa grupe munafikësh rreth e rrotull Medinës u tërhoqën. Kjo ndodhi në një periudhë kur kishte temperatura të larta, thatësirë dhe varfëri të madhe. Profeti i Allahut u nis drejt Shamit, për të luftuar kundër romakëve, derisa arriti në Tebuk, ku ngriti kampin dhe qëndroi 20 ditë. Pastaj, pasi fali namazin istihare, u kthye, duke parë edhe gjendjen e dobët e varfërinë e madhe, sikur do të shpjegohet më pas, në dashtë Allahu i Lartësuar. Në këtë ajet janë mbështetur ata që thonë se xhizja merret veçse nga ithtarët e Librit, ose nga ata që janë të ngjashëm me ta, si mexhusët. Është transmetuar me saktësi se Profeti mori xhizje prej mexhusëve të Hexherit. Ky është qëndrimi i Imam Shafiut, por edhe i Ahmedit, sipas mendimit më të njohur që vjen prej tij. Ndërsa Ebu Hanife ka thënë se nga të huajt, pra, joarabët, xhizja merret nga të gjithë, qofshin ithtarë Libri ose idhujtarë. Ndërsa te popujt arabë merret veçse nga ithtarët e Librit. Imam Maliku është shprehur se xhizja lejohet të merret nga të gjithë llojet e mohuesve të besimit islam, qofshin ata ithtarë të Librit, mexhusë, idhujtarë etj. Allahu i Lartësuar thotë: “... derisa të japin xhizjen me dorën e tyre, duke qenë të përulur.” Pra, nëse ata nuk pranojnë Islamin, atëherë janë të detyruar që të paguajnë xhizjen, të nënshtruar e të përulur, të poshtëruar e nënçmuar. 102 Për këtë arsye, nuk lejohet t’u japësh privilegje të ashtuquajturve ehlu dhimme ose të ngrihen e vlerësohen mbi muslimanët. Përkundrazi, ata duhet të jenë të nënçmuar e të përulur. Në Sahih-un e Muslimit është hadithi nga Ebu Hurejra se Profeti ka thënë: 1351. “Mos u jepni ju të parët selam judejve dhe të krishterëve, dhe nëse i takoni në rrugë, ngushtojuani atë!” 103 Udhëheqësi i besimtarëve Omer Ibn Hattabi u vendosi të tilla kushte poshtëruese e përçmuese ithtarëve të Librit, që banonin në Sham. Këtë dokument e kanë sjellë deri tek ne imamët hafizë, mbështetur te dëshmia e Abdurahman Ibn Ganim el Eshariut, i cili rrëfen: “Të krishterët e Shamit i shkruan një letër Umer Ibn Hatabit, pasi pranuan kushtet e vendosura prej tij mbi ta, ku, ndër të tjera, thuhej: "Me emrin e Allahut, të Gjithëmëshirshmit, Mëshirëplotit ! Ky mesazh i dërgohet robit të Allahut, Umerit, udhëheqësit të besimtarëve, nga të krishterët e qytetit... . Kur erdhët tek ne, ju kërkuam sigurinë e jetës për veten e familjet tona dhe sigurimin e pasurive tona dhe besimtarëve të fesë sonë. Ne ramë dakord që: - të mos ndërtojmë në viset tona apo rreth nesh kisha, manastire, abaci dhe streha murgjërish të reja, veç atyre që kanë qenë më parë dhe as të rinovojmë ato të cilat janë prishur e rrënuar, apo që bien ndesh me projektet e muslimanëve. - Të mos ndalojmë asnjë musliman, që të qëndrojë në to si vizitor natën apo ditën dhe të hapim dyert për çdo musliman udhëtar e kalimtar dhe ta strehojmë e ushqejmë për tri ditë. - Të mos strehojmë në kishat e shtëpitë tona asnjë spiun armik e ta fshehim atë nga muslimanët. - Të mos jemi të detyruar t’u mësojmë fëmijëve tanë Kur'an. - Të mos shfaqim haptazi shirk dhe të mos ftojmë asnjë në të. - Të mos pengojmë asnjë prej të afërmve tanë që të pranojnë Islamin, nëse dëshirojnë diçka të tillë. - Të respektojmë muslimanët. - Të mos përgjasojmë me muslimanët në asnjë aspekt, as në veshjen apo takijen apo amamen (mbështjelljen e kokës), as në këpucët e nallanet, as në mënyrën e ndarjes së flokëve; të mos i zbukurojmë e stolisim armët me argjend, e as t’i mbajmë ato me vete; të mos i gdhendim unazat tona me gërma arabe; të mos tregtojmë pije dehëse. ....gjithmonë të vishemi me veshjet tona të posaçme dalluese kudo që të jemi; të lidhim gjithmonë një rrip mezi mbi rrobat tona. - Të mos shfaqim kryqe ose shenjë prej librave tanë në tregjet apo rrugët e muslimanëve. - Të mos u biem këmbanave në kishat tona, veçse pak e me zë të ulët, dhe të mos e ngremë zërin në lutjet brenda kishave tona, në prani të muslimanëve, ose në rrugët dhe tregjet e tyre ...”

Mus'haf Hape →
Haxh 22:67–22:70 Tefsiri i Sa'dit (Tejsir el-Kerim er-Rahman)

… kur ata kundërshtonin Profetin në lidhje me rregullat për lejimin e ngrënies së mishit të kafshës të therur sipas rregullit dhe ndalimin e ngrënies së të ngordhurave, ata …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

- Çdo populli Ne i dhamë rite (e ligje) fetare të cilat ata duhet t'i zbatonin. - Allahu i Madhëruar na tregon se për çdo popull në histori ka përcaktuar vende adhurimi dhe rite të ndryshme, që mund të kenë edhe ndonjë dallime nga njëri tjetri. Megjithatë, një gjë është gjithmonë e përbashkët dhe pandryshueshme: të gjitha ligjet janë drejtësi dhe urtësi, siç thotë i Madhëruari: “Edhe ty (o Muhamed) Ne ta zbritëm Librin me të vërtetën e sigurt. Ai është vërtetues i librave të mëparshëm dhe garantues i tyre. Gjyko mes tyre me atë që ka shpallur Allahu dhe mos paso dëshirat e tyre të kota e të largohesh nga e vërteta që të erdhi! Për secilin prej jush, Ne caktuam Ligj e program. Sikur të kishte dashur Allahu, do t’ju kishte bërë një popull të vetëm (në fe), por deshi t’ju sprovonte me atë që ju ka dhënë. Prandaj garoni për punë të mira! Tek Allahu është kthimi i ju të gjithëve dhe Ai do t’jua tregojë të vërtetën e çështjeve për të cilat ju kishit kundërshtime.” [Maide 48]. Çdo popull ka kryer adhurimet që Zoti u ka caktuar. Të gjitha ligjet dhe adhurimet që Zoti u shpalli njerëzve duheshin vënë në zbatim dhe nuk duhej të kundërshtoheshin apo të refuzoheshin nga njerëzit, sidomos nga ata popuj të paditur, që ishin zhytur në idhujtari, injorancë e padrejtësi të thellë. Për këtë arsye, nëse ju vjen shpallja nga një profet besnik, me argumente të qarta e të prera, është detyrë për të gjithë që t’i nënshtrohen e dorëzohen asaj. Nuk lejohet kurrsesi që t’i kthesh shpinën dhe ta mohosh ligjin e Zotit. - Atëherë, të mos polemizojnë (popujt e tjerë) me ty për këtë çështje (sheriatin islam). - Ata që të mohojnë ty dhe nuk besojnë Shpalljen që të dha Zoti yt, nuk kanë të drejtë të kundërshtojnë dhe të polemizojnë rreth ligjeve që Zoti të dha. Ata nuk kanë asnjë të drejtë dhe asnjë argument, por mbështeten thjesht në pretendime boshe dhe arsyetime injorantësh. Kështu, për shembull, kur ata kundërshtonin Profetin në lidhje me rregullat për lejimin e ngrënies së mishit të kafshës të therur sipas rregullit dhe ndalimin e ngrënies së të ngordhurave, ata thoshin: “Vallë, ju lejoni të hani atë që e therni me duart tuaja dhe e bëni të ndaluar atë që e ka vrarë Zoti (pra, të ngordhurën)?!” Ose në rastin e ndalimit të fajdesë, ata thoshin se: “edhe shitblerja është si fajdeja”. Të tilla ishin arsyetimet dhe kundërshtimet e tyre, të cilat nuk meritonin që t’u jepej përgjigje individualisht. Nuk e meritonin, sepse ata mohonin themelet e Sheriatit dhe nuk kishte asnjë kuptim që të polemizoje me ta për çdo çështje që nxirrnin. Pastaj, në fund të fundit, çdokujt i jepet përgjigjja që meriton. Kështu, një kundërshtuesi dhe mohuesi të Shpalljes së Zotit, nëse pretendon se po polemizon për të gjetur dhe kuptuar të vërtetën, fillimisht i thuhet: ‘Para së gjithash, ne duhet të diskutojmë rreth pranimit ose jo të Shpalljes së Zotit, pastaj mund të kalojmë tek shtjellimi i çështjeve të veçanta.’ Nëse ai këmbëngul që të polemizojë për çështje të veçanta, kjo është shenjë që ai kërkon veçse të kundërshtojë të vërtetën dhe të dalë fitimtar në polemikë, prandaj synon që të ta bëjë të pamundur për t’i dhënë përgjigje. Për këtë arsye, Allahu i Madhëruar e urdhëronte Profetin e Tij që të ftonte njerëzit me urtësi dhe këshilla të buta e të dobishme dhe të vazhdonte me këtë stil të bukur, pavarësisht se kundërshtonin apo jo mohuesit e së vërtetës. Kundërshtimet e tyre nuk duhet ta dobësonin dhe ta bënin të hiqte dorë nga ftesa e njerëzve, sepse: - Por ftoji (ata) te Zoti yt, sepse ti je në Rrugën e Drejtë! - Rruga jote është e drejtë, që të çon te kënaqësia e Zotit. Kjo rrugë është e ndërtuar mbi dy themele bazë: dituria e vërtetë dhe e dobishme (Shpallja) dhe puna me sinqeritet sipas saj. Kështu, ti do të jesh i sigurt në çështjen tënde dhe për vërtetësinë e mesazhit të Zotit. Për këtë arsye, ti duhet të shprehësh qëndrueshmërinë në fenë e Zotit tënd dhe nënshtrimin e plotë në zbatimin e kësaj feje. Duhet të jesh i vendosur në zbatimin e çdo gjëje që të urdhëron Zoti yt, sepse ti nuk po zbaton një ligj të dyshimtë e të paqartë, ose ndonjë ligj të shpikur nga mendja njerëzore, por vetë Shpalljen e Krijuesit. Kështu, nuk ke përse të qëndrosh me ata të mjerë e as nuk je i detyruar për të dëgjuar tekat dhe dëshirat e tyre. Kundërshtitë e tyre kurrë nuk duhet të të ndalojnë apo të të frenojnë nga rruga e Zotit! Kjo ngjan me ajetin tjetër: “Mbështetu tek Allahu, se ti je pa dyshim në të vërtetën e sigurt!” [Neml 79]. Po të vërejmë me kujdes, Allahu i Madhëruar i thotë Profetit (a.s): ‘...pa dyshim, ti je në rrugë të drejtë.”, pra në një rrugë që çdo natyrë e pastër dhe llogjikë e drejtë e pranon si të tillë. Kjo është një nxitje e qartë, që t’u japim përgjigje kundërshtarëve të ligjeve të fesë, duke i ftuar të vënë në përdorim logjikën e shëndoshë dhe natyrën e pastër, të cilat gjithmonë do të jenë në përputhje të plotë me ligjin e Zotit. Termi “ el huda ” përmbledh gjithçka që iu dha Profetit (a.s) prej Shpalljes dhe nëpërmjet së cilës arrihet njohja e së vërtetës. Nëpërmjet udhëzimit të Zotit njihen të gjitha çështjet, si ato themeltare, ashtu edhe degëzimet dhe hollësitë e ligjeve të Sheriatit. Ajeti kuranor mëson se, nëse njeriu afrohet për të njohur ligjet e Sheriatit, ai do të shikojë bukurinë, drejtësinë dhe urtësitë e shumta që fshihen në to. Çdo mendje e shëndetshme, çdo natyrë e pastër dhe e papërlyer njerëzore arrin që ta shohë këtë pamje të mrekullueshme të ligjit të Zotit, sidomos nëse mediton për hollësitë e ligjeve të Tij, për urdhëresat dhe ndalesat e tij. Kurse mendjet dhe natyrat e përlyera polemizojnë me qëllime jo të pastra, sepse nuk synojnë të kuptojnë udhëzimin e drejtë të Zotit, madje e refuzojnë atë me forcë. Për këtë arsye, Allahu i Madhëruar e urdhëroi Profetin e Tij që t’i largohej polemikës së pafrytshme me këta njerëz, duke thënë: - E, nëse ata të kundërshtojnë ty, thuaju: “Allahu e di më së miri për gjithçka që bëni ju; Allahu do të gjykojë mes jush Ditën e Kijametit për çdo gjë që kundërshtoheshit.”.” - Allahu di gjithçka rreth synimeve tuaja me këto polemika e kundërshtime. Dijeni dhe mbajeni mend faktin se Ai do t’ju shpërblejë sipas qëllimit tuaj Ditën e Kijametit. Atë ditë, Ai do të gjykojë me drejtësi për çdo gjë që ju polemizonit dhe kundërshtoheshit. Ata që kanë ecur në rrugën e drejtë do të jenë fatlumë, që do të hyjnë në mirësinë e përjetshme. Ndërsa ata që kanë mohuar dhe kundërshtuar do të jenë banorë të Zjarrit. Allahu i Madhëruar është i Urtë. Duke qenë se urtësia e Tij është e plotë, Ai gjykon veçse me dituri, madje me diturinë e Tij gjithëpërfshirëse dhe absolute. Kjo është arsyeja pse këtu përmendet fakti që dituria dhe shikimi i Allahut është absolut dhe përfshin gjithçka: - A nuk e ke ditur se Allahu di për gjithçka që është në qiell e në tokë? E gjithë kjo është e shënuar në Libër dhe kjo është shumë e lehtë për Allahun. - Atij nuk mund t’i fshihet asgjë prej kësaj gjithësie, qoftë çështje e dukshme dhe e shfaqur, qoftë e fshehur dhe e padukshme, qoftë e shkuara, qoftë edhe e ardhme. Këtë dituri absolute e gjithëpërfshirëse Allahu i Madhëruar e ka shkruar në librin Leuhi Mahfudh, që kur krijoi lapsin. Ai i tha lapsit: “Shkruaj!” Lapsi tha: "Çfarë të shkruaj?” - Zoti tha: “Shkruaj gjithçka që do të jetë (ndodhë) deri Ditën e Kijametit!” Edhe pse ju nuk e përfytyroni dot këtë lloj diturie, për Zotin është e thjeshtë që të përfshijë në diturinë e Tij gjithçka dhe ta shkruajë këtë në një libër, fiks ashtu siç ndodh në realitet.

Mus'haf Hape →
Ta Ha 20:102–20:104 Tefsiri i shkurtuar i Ibn Kethirit (Tejsir el-Alijj el-Kadir)

… kur përgjegjësi i Surit e ka vendosur atë në gojë, ka ngritur ballin e tij dhe pret vetëm që t’i jepet lejë?!” Njerëzit thanë: “O i Dërguari i Allahut, çfarë duhet të …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

- “Ditën kur do t'i fryhet Surit ...” - Sipas një hadithi të saktë, Profeti ﷺ është pyetur rreth Surit dhe ka thënë: 1788. “Ai është një bri, të cilit do t’i fryhet (Ditën e Kijametit).” Në hadithin e Ebu Hurejrës, në të cilin flitet për Surin, thuhet: 1789. “Ai është një bri jashtëzakonisht i madh. Gryka e tij është sa madhësia e qiejve dhe e Tokës. Atij do t’i fryjë Israfili (a.s).” Në një hadith tjetër, Profeti ﷺ ka thënë: “E si të kënaqem dhe të jem i qetë, kur përgjegjësi i Surit e ka vendosur atë në gojë, ka ngritur ballin e tij dhe pret vetëm që t’i jepet lejë?!” Njerëzit thanë: “O i Dërguari i Allahut, çfarë duhet të themi?” - “Thoni: “ Hasbunallahu ue niamel uekil, alellahi teuek -kelna!” (Na mjafton Allahu! Ai është Kujdestari më i mirë! Vetëm Allahut i jemi mbështetur!” 20 - “Ne do t'i tubojmë keqbërësit të mavijosur.” - Kuptimi i fjalës ‘ zurka’ është: “blu e errët në të zezë”, dhe bëhet fjalë për ngjyrën e syve të tyre, e cila tregon për tmerrin e madh, që i përfshin. - “Ata i pëshpërisin njëri tjetrit ...” - Ibn Abasi shpjegon: “Domethënë, flasin fshehtas e me zë të ulët.” - “Nuk qëndruat (në dynja) më shumë se dhjetë ditë. ” - Domethënë, në jetën e dynjasë ju keni qëndruar veçse 10 ditë, pra, për një kohë shumë të shkurtër. Allahu i Lartësuar thotë: - “Ne e dimë shumë mirë çfarë do të flasin ata ...” - Kur ata flasin fshehtas me njëri tjetrin, Ne e dimë më mirë se çfarë flasin ata. - “... kur më i mençuri prej tyre do të thotë: “Nuk qëndruat më shumë se një ditë!” - Ai më i logjikshmi mes tyre do të thotë se ata kanë qëndruar vetëm një ditë! Arsyeja është se, në Ditën e Premtuar, koha e qëndrimit në dynja do t’u duket shumë e shkurtër shpirtrave të tyre. Edhe nëse ditët në dynja janë të shumta, atyre do t’u duket se ishte veçse një ditë. Ditën e Kijametit, koha e qëndrimit në dynja do të duket shumë e shkurtër. Ditën e Gjykimit, me këto fjalë që do të thonë, ata mëtojnë se koha e qëndrimit të tyre në dynja ishte e pamjaftueshme që ata të kuptonin argumentet, sepse ishte një kohë shumë e shkurtër. Kinse, nëse do të kishin më shumë kohë, ata do të besonin! Allahu i Lartësuar thotë në ajete të tjera: “ Ditën kur të vijë Ora (e Gjykimit), (për t'u shfajësuar) keqbërësit do të betohen se kanë qëndruar (në këtë botë) veçse një orë. Kështu gënjenin ata edhe më parë (në dynja). Kurse ata të cilëve u ishte dhënë dituri dhe besim, do të thonë: “Ju keni qëndruar aq sa e pati caktuar Allahu, deri në Ditën e Ringjalljes. Pikërisht kjo është Dita e Ringjalljes, por ju nuk e pranonit”. Kështu, atë ditë, atyre që bënë padrejtësi nuk u bën dobi asnjë pendesë e as që u kërkohet të arsyetohen.” [Rum 55, 56]. Ose: “Atje (në Zjarr) ata do të klithin (për ndihmë): “O Zoti ynë! Na nxirr (prej këtu)! Ne do të bëjmë vepra të mira, jo si ato që bënim më parë!” Por, a nuk ju dhamë Ne jetë, aq sa të mund të merrte mësim cilido që dëshironte të merrte mësim, madje ju erdhi edhe paralajmëruesi i qartë? Shijojini tani frytet e veprave tuaja! Për keqbërësit nuk ka asnjë ndihmës! Nuk ka dyshim se Allahu e di gjithë të fshehtën e qiejve e të tokës dhe Ai di mirë gjithçka që fshihet në zemrat (e njerëzve).” [Fatir 37]. Ose: “Atyre do t'u thuhet: “E sa vjet keni qëndruar në tokë?” Ata do të thonë: “Kemi qëndruar një ditë ose një pjesë të ditës. Por pyeti ata që dinë të mbajnë llogari!” Pastaj do t'u thuhet: “Me të vërtetë keni qëndruar pak, veç sikur ta dinit!” A menduat atëherë, ju se Ne ju patëm krijuar kot dhe se ju nuk do të ktheheshit te Ne (për llogari) ? I lartësuar qoftë Allahu, Sunduesi, i Vërteti! Nuk ka zot tjetër (të denjë për adhurim) përveç Tij. Ai është Zoti i Arshit të nderuar!” [Mu’minun: 112 - 114]. Me të vërtetë, qëndrimi juaj në këtë botë ishte shumë i shkurtër, por ishte i mjaftueshëm për të nxjerrë mësime ai që deshi të mësonte e të shpëtonte. Madje, ju erdhi edhe paralajmë - ruesi i qartë. Po të dinit, do t’i jepnit përparësi jetës së përjetshme, kundrejt asaj jete të shkurtër të dynjasë, por ju u treguat mendjelehtë dhe prishët gjithçka, duke i dhënë përparësi jetës së përkohshme, kundrejt së përjetshmes.

Mus'haf Hape →
Furkan 25:50–25:60 Shënimet shpjeguese të Sherif Ahmetit (Kurani me Komentim)

… e botës, ta ngritëm i famën dhe të lartësuam, prandaj ti mos u vërë veshin thënieve të jobesimtarëve, por me këtë Kur'an luftoi ata …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

Nga mëshira e vet, Zoti u solli njerëzve shumë shembuj në këtë Kur'an, ashtu që ta gjejnë rrugën e vërtetë, e megjithatë, shumica nuk deshën ta pranojnë. Zoti i thotë Muhammedit se Ne kemi mundësi të dërgojmë pejgamber në çdo vendbanim e i ta lehtësojmë ty punën, por Ne ty të veçuam, të dërguar tek të gjithë njerëzit e botës, ta ngritëm i famën dhe të lartësuam, prandaj ti mos u vërë veshin thënieve të jobesimtarëve, por me këtë Kur'an luftoi ata pandërprerë. Nuk është fjala për luftë fizike, por për luftë ideologjike, besim e bindje.) Fuqia e pakufishme e Zotit të madhëruar dhe mëshira e Tij ndaj krijesave të veta, duket edhe në mospërzierjen e ujërave të pijshëm e të njelmët, të papijshëm. Edhe pse detet janë afër njëritjetrit, edhe pse burimet nëntokësore kalojnë nëpër shtresa të ndryshune të tokës, mjeshtëria e Zotit ka bërë që uji i pijshëm të jetë më lart në shtresat tokësore, e ai jo i pijshëm të jetë më ulët, në mënyrë që të mos përzihen e të mos dëmtojnë gjallesat. Zoti përcaktoi që njeriu ta ketë zanafillën prej një pike uji, të krijohet mashkull ose femër prej asaj pike, e megjithatë, të jenë të lidhur me dashuri në mes vete si përmes origjinës së gjakut, po ashtu edhe përmes martesës e miqësisë. Idhujtarët, përveç që adhuronin lëndë të ngurta e të kota, bënin vërejtje edhe për emrin e Zotit Rrahman: Thuase nuk e dinin se kush ishte Ai, e emri Rrahman është emër i përveçëm i Zotit, që krijoi çdo gjë.

Mus'haf Hape →
Duhan 44:1–44:29 Shënimet shpjeguese të Sherif Ahmetit (Kurani me Komentim)

… i mirë, ndërsa në qiell vendi ku ngritej vepra e mirë dhe thevabi. Ka mendime se ato qajnë edhe për atë që vdes në gurbet e jashtë familjes.

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

Zoti betohet në Kur'anin, në librin që sqaroi se cila është rruga e drejtë dhe cila e gabuar. Nata që zbriti Kur'ani ishte nata e kadrit, zbriti në qiellin e dynjasë përnjëherë, pastaj ia zbriti Pejgamberit Xhebraili pjesë-pjesë. Quhet natë e bekuar, ngase është natë e të gjitha të mirave për dynja e për ahiret. Zoti, nga mëshira e vet dërgon pejgamberë dhe shpall libra duke u tërhequr njerëzve vërejtjen për pasojat që mund t'i godasin. Sipas Ibni Mes'udit: kurejshitët e kundërshtuan shumë Pejgamberin, e ai e luti Zotin t'i ndëshkojë. Lutja iu pranua dhe ata i kapi një skamje e uri e madhe sa që kur shikonin qiellin e shihnin si tym. E lutën Pejgamberin të kërkojë prej Zotit shi dhe ai e luti dhe u ra shi, por ata sërish iu kthyen të mbrapshtës. Sipas Ibni Abasit: Tymi i përmendur në këtë ajet është parashenjë e kijametit që do të ndodhë më vonë, e besimtari do të vuajë prej tij si kur i bie flama,jobesimtari dhe munafikët do të kenë kokëdhembje të madhe, tymi do t'u hyjë në bark e do t'u dalë për hundësh, për veshë dhe nga prapa. Tregimi i faraonit dhe i popullit të tij përmendet si shembull i pasojave të zullumit dhe se për zullumqarët nuk pikëllohet askush. Thuhet se për besimtarin qajnë edhe toka edhe qielli. Në tokë qan vendadhurimi dhe vendveprimi i mirë, ndërsa në qiell vendi ku ngritej vepra e mirë dhe thevabi. Ka mendime se ato qajnë edhe për atë që vdes në gurbet e jashtë familjes.

Mus'haf Hape →
Nahl 16:115–16:117 Tefsiri i Sa'dit (Tejsir el-Kerim er-Rahman)

… shirku. Pastaj Allahu i Gjithëmëshirshëm thotë: - Por, kush detyrohet (t’i hajë) pa bërë padrejtësi e pa e tepruar (në ngrënie), Allahu është Falës i …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

- Ai jua ndaloi vetëm të ngordhurën, gjakun, mishin e derrit dhe atë që nuk theret në emër të Allahut. - Ai ju bëri të ndaluara veçse ato gjëra që janë të dëmshme, dhe kjo është shenjë kujdesi për ju. Tek “të ngordhurat” përfshihet çdo kafshë që nuk është therur me mënyrën e përcaktuar nga Sheriati. Këtu përjashtohen peshqit dhe karkalecat. Sa i përket gjakut, bëhet fjalë për gjakun e derdhur me forcë. Ndërsa gjaku që mbetet nëpër arterie dhe mish nuk është i dëmshëm. Mishi i derrit është bërë haram sepse është i pështirë dhe shumë i dëmshëm për organizmin. Kjo ndalesë përfshin mishin, dhjamin dhe të gjitha pjesët e derrit. Sa u përket kafshëve që nuk theren në emër të Allahut, këtu futen, për shembull, ato kafshë që theren në emër të idhujve, varreve, etj., sepse kjo është një vepër shirku. Pastaj Allahu i Gjithëmëshirshëm thotë: - Por, kush detyrohet (t’i hajë) pa bërë padrejtësi e pa e tepruar (në ngrënie), Allahu është Falës i Madh, Mëshirëplotë. – Kështu, nëse jeni në një gjendje të tillë që rrezikoni vdekjen nëse nuk hani e pini ndonjë gjë nga këto të ndaluara, atëherë nuk është gjynah nëse i hani, por me kusht që të mos e kaloni kufirin e asaj që lejohet në këtë rast. Nëse do të ishte në kushte normale, besimtari kurrë nuk do të përdorte haramin. Por edhe kur është në kushte rreziku për jetën, ai nuk e kalon masën e domosdoshmërisë. Masa e domosdoshmërisë është aq sa të mos vdesësh, e jo për t’u ngopur. Më pas, i Madhëruari na porosit që të jemi të kujdesshëm: - Mos thoni me gjuhët tuaja mashtruese “Kjo është hallall e kjo është haram.” e të shpifni gënjeshtra kundër Allahut! - Kurrë mos bëni haram apo të bëni të lejuar nga mendja juaj, duke shpifur kështu për Allahun. Kini frikë Zotin, sepse Ai thotë: - Vërtet, ata që shpifin gënjeshtra kundër Allahut, nuk kanë shpëtim. - Ata nuk do të kenë shpëtim as në këtë botë e as në tjetrën. Allahu i Madhëruar do të shfaqë dukshëm poshtërimin e tyre, edhe nëse ata përkohësisht do të përfitojnë ndonjë kënaqësi në jetën e kësaj bote. Arritjet e tyre Allahu i Lartësuar i quan “përjetime të shkurtra”: - Ata do të kenë një përjetim të vogël (në këtë jetë) por do të kenë një Dënim të dhembshëm. - Përfundimi i tyre është zjarri i Xhehenemit.

Mus'haf Hape →
Gafir 40:21–40:22 Tefsiri i Sa'dit (Tejsir el-Kerim er-Rahman)

… më të madhe në tokë se ju. Vendbanimet madhështore të tyre dëshmojnë për fuqinë e banorëve dhe të ndërtuesve që i ngritën ato, për pushtetin e për zhvillimin e …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

- “A nuk shëtisin ata nëpër botë e të shohin se si ka qenë përfundimi i popujve të shkuar? Ata kanë qenë edhe më të fuqishëm dhe kanë lënë më shumë gjurmë në tokë; ...” – Kuptimi: Pse nuk lëvizni nëpër botë, me trup e me mendje, për të parë se ç’ka ndodhur me popujt e mëparshëm, me qëllim që kjo t’ju ndihmojë të merrni mësime e përvojë? Pse nuk meditoni rreth ngjarjeve historike? A nuk e keni mësuar se si ishte përfundimi i shumë popujve pararendës, që e mohuan dhe e injoruan të vërtetën? Atyre iu dhanë ndëshkimet më të rënda e më poshtërueset. Në vendet e tyre do të gjeni gjurmët e ndëshkimit, poshtërimit e të përfundimit të turpshëm, edhe pse ata ishin më të fortë në fuqi, pushtet e ushtri e më të mëdhenj në trup se ju që kundërshtoni tani. Madje, ata lanë gjurmë dhe patën famë më të madhe në tokë se ju. Vendbanimet madhështore të tyre dëshmojnë për fuqinë e banorëve dhe të ndërtuesve që i ngritën ato, për pushtetin e për zhvillimin e lartë të tyre, me ndikim të gjerë në botë. Por pavarësisht nga kjo: - “...por përsëri Allahu i dënoi për shkak të gjynaheve të tyre. Ata nuk patën askënd që t’i mbronte prej dënimit të Allahut. Kjo ndodhi sepse, kur profetët u shkonin atyre me Argumente të qarta, ata i mohonin ato. Allahu i ndëshkoi ata. Ai është i Fuqishëm dhe ndëshkon rreptë.” – Pra, Allahu i Madhëruar i ndëshkoi, sepse ata vazhdonin me gjynahe pa u ndalur dhe pa u penduar. Allahu është më i Forti dhe ka ndëshkim të ashpër. Atyre nuk u vleu aspak fuqia e pushteti i tyre përballë pushtetit dhe fuqisë së të Madhëruarit. Madje, edhe kur një ndër popujt më të mëdhenj e të fuqishëm tha: “Kush është më i fortë se ne?”, Allahu i Madhëruar u dërgoi atyre një furtunë të fuqishme, e cila i shkatërroi tërësisht. Pastaj i Madhëruari përmend një shembull, që tregon gjendjen e mohuesve të profetëve, si Faraoni e ushtritë e tij.

Mus'haf Hape →
Fusilet 41:34–41:35 Tefsiri i Sa'dit (Tejsir el-Kerim er-Rahman)

… e vet dhe kurrsesi të mos e shohë si dobësi. Madje, ta dijë mirë se kush tregohet modest për hir të Allahut, Allahu ka për ta ngritur dhe krenuar atë. Përfundimisht, nëse …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

- “E mira nuk mund të jetë e barabartë me të keqen....” - Kurrë nuk mund të jenë të njëjta në vlerësim dhe shpërblim veprat e mira në bindje ndaj të Madhëruarit, duke synuar kënaqësinë e Tij dhe sipas porosive të Tij, me veprat e këqija, të cilat e zemërojnë të Madhëruarin. Po kështu, nuk janë të njëjta bamirësia ndaj krijesave dhe padrejtësia ndaj tyre. Ato nuk janë të njëjta në vlerësimin, sasi cilësi dhe as në shpërblimin që meritojnë. Në një ajet tjetër, i Madhërishmi thotë: “A nuk është shpërblimi i veprës së mirë veçse e mira!” [Er-rahman, 60] Në vijim, Allahu i Madhëruar na urdhëron për një lloj shumë të veçantë të ihsan-it: bamirësia ndaj atyre që të kanë bërë keq. Kështu, i Urti e i Gjithëdituri thotë: - “...Largoje atë (të keqen) me çfarë është më e mirë,...” - Nëse ndonjëri sillet keq me ty, - dhe në mënyrë të veçantë kur kjo ndodh nga ata ndaj të cilëve ke përgjegjësi dhe detyrime ligjore, si të afërmit, miqtë e farefisi, - pra, nëse ndonjë nga ata sillet keq ndaj teje, me fjalë apo me vepra, ti ktheja me formën më të mirë të mundshme, duke bërë bamirësi ndaj tyre. Nëse ai i ndërpret lidhjet me ty, ti vazhdoi t’i mbash ato të lidhura, nëse të bën padrejtësi, ti fale, nëse flet kundër teje ose të shan në sy apo pas krahëve, mos bëj edhe ti të njëjtën gjë, por fale dhe toleroje. Madje, foli fjalë të mira, të buta dhe të ngrohta. Nëse ai të braktis dhe nuk të flet fare, ti jepi selam e mundohu t’i drejtohesh me fjalë të buta dhe të ngrohta. Nëse gjen forcën dhe durimin që të keqes t’i përgjigjesh me formën më të mirë, atëherë do të ndodhë diçka e mrekullueshme, për të cilën i Lartësuari thotë: - “...sepse atëherë, edhe ai, me të cilin ke njëfarë armiqësie, do të të bëhet mik i afërt.” – Atëherë, ju do të jeni sikur mes jush nuk ka pasur asnjëherë armiqësi, por sikur keni qenë gjithmonë miq të ngushtë dhe të dashur. Por kjo nuk është një arritje e thjeshtë. Ajo u jepet të zgjedhurve, për të cilët i Madhëruari thotë: - “Mirëpo këtë nuk mund ta arrijë askush, përveç atyre që janë durimtarë; ...” Këtë virtyt të lartë mund ta arrijnë veç ata që e kanë kalitur durimin në vështirësi dhe e kanë nënshtruar shpirtin dhe trupin e tyre që të kryejnë veçse gjëra që Zoti i pëlqen. Natyrshëm, njeriu është i prirur që t’i kundërvihet të keqes me të keqe, duke mos falur. Është shumë e vështirë që ai thjesht ta falë tjetrin, e jo më t’i bëjë mirësi dhe t’i përgjigjet të keqes me të mirë, e aq më tepër me më të mirën e të mirës. Robi duhet të kujtojë se, duke bërë durim, ai po zbaton urdhrin e Zotit të tij dhe se për këtë e pret një shpërblim i madh. Pastaj le të kujtojë se të kundërpërgjigjurit me të njëjtën monedhë nuk i sjell atij ndonjë përfitim, përkundrazi, ia shton edhe më tepër urrejtjen dhe armiqësinë e ndërsjelltë. Pastaj të kujtojë se, nëse ia kthen me më të mirën e të mirës, ai nuk e cenon aspak personalitetin e vet dhe kurrsesi të mos e shohë si dobësi. Madje, ta dijë mirë se kush tregohet modest për hir të Allahut, Allahu ka për ta ngritur dhe krenuar atë. Përfundimisht, nëse robi i kujton dhe rikujton të gjitha këto, atij ka për t’iu lehtësuar durimi, madje do të bëjë bamirësi me kënaqësi të plotë dhe me një lehtësi të çuditshme. - “...dhe askush, përveç atyre që kanë fat të madh.” - Ky është një virtyt, të cilin e kanë veçse më të zgjedhurit e krijesave. Nëpërmjet të tilla virtytesh, robi lartësohet në dynja dhe në ahiret. Durimi dhe bamirësia qëndrojnë në krye të të gjitha virtyteve të larta. Ato janë cilësitë më të zgjedhura, që Allahu i Madhërishëm i pëlqen që t’i shohë te robtë e Tij.

Mus'haf Hape →
Nisa 4:1 Tefsiri i shkurtuar i Ibn Kethirit (Tejsir el-Alijj el-Kadir)

… “Te Profeti i Allahut shkoi një grup njerëzish nga Mudari, të cilët ishin tejet të varfër. Profeti u ngrit dhe u mbajti njerëzve një fjalim, pas namazit të …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

- O njerëz! Kijeni frikë Zotin tuaj, i Cili ju krijoi prej një njeriu të vetëm, ndërsa prej tij krijoi bashkëshorten, e prej atyre të dyve përhapi shumë burra e gra. - Allahu i Lartësuar i urdhëron krijesat e Tij për të qenë të devotshëm, dhe rruga e devotshmërisë është adhurimi i Tij si një i vetëm dhe i pashoq. Gjithashtu, Ai e njeh njerëzimin me pushtetin e Tij absolut, përmes të cilit, Ai i krijoi të gjithë ata nga një njeri i vetëm, nga Ademi (a.s). Pastaj, prej Ademit, krijoi bashkëshorten”, që ishte Havaja (a.s), e cila u krijua nga një brinjë e majtë e shpinës së Ademit, në kohën që ai ishte në gjumë. Kur Ademi u zgjua dhe e pa atë, e pëlqeu dhe gjeti prehje tek ajo, ashtu si edhe ajo gjeti prehje dhe qetësi tek ai. Në një hadith të saktë thuhet se: 633. “Gruaja është krijuar nga brinja, dhe pjesa më e shtrembër e brinjës është pjesa e sipërme e saj. Nëse përpiqesh ta drejtosh atë, ke për ta thyer. Nëse dëshiron të gjesh lumturinë me të, duhet ta gjesh ashtu siç ajo është, e shtrembër.” Allahu i Lartësuar në këtë ajet thotë: “...e prej atyre të dyve, përhapi shumë burra e gra.” Domethënë, Ai krijoi prej Ademit dhe Havasë, shumë meshkuj dhe femra dhe i shpërndau anekënd botës, të larmishëm në cilësitë, ngjyrat dhe gjuhët e tyre. Pastaj, në fund, të gjithë do të kthehen tek Ai në Ditën e Premtuar, ditën e tubimit para Tij. - Kijeni frikë Allahun, me emrin e të Cilit përbetoheni dhe ruajini lidhjet farefisnore! - Frikësojuni Allahut, duke iu bindur Atij. Dahaku shpjegon: “Frikësojuni Allahut, përmes të Cilit ju lidhni marrëveshjet tuaja dhe përmbushni premtimet ndaj njëri -tjetrit. Druajuni Zotit, në lidhje me farefisninë, duke mos shkëputur lidhjet e saj, dhe bëjini mirë njëri tjetrit. - Vërtet, Allahu është Mbikëqyrësi juaj i përhershëm. - Ai është Mbikëqyrësi dhe Dëshmues, për të gjitha gjendjet dhe veprimet tuaja. Në një ajet tjetër, Allahu i Lartësuar thotë: “Ditën, kur Allahu t’i ringjallë të gjithë, do t’i njoftojë se çfarë kanë punuar. Allahu i ka shënuar të gjitha, edhe pse ata i kanë harruar. Allahu është Mbikëqyrësi i gjithçkaje.” [Muxhadile 6]. Kurse një hadith i saktë thotë: 634. “Adhuroje Zotin sikur ta shihje haptazi, pasi, edhe nëse nuk e sheh haptazi, pa dyshim që Ai të sheh ty.” Ky është një urdhër për të ndier mbikëqyrjen e Mbikëqyrësit absolut, që dëshmon dhe sheh gjithçka. Gjithashtu, duhet theksuar përmendja nga Allahu i Madhëruar i faktit se prejardhja e të gjithë njerëzve është nga një baba dhe një nënë. Ai e ka përmendur këtë fakt, që ne të tregojmë butësi dhe përkujdesje për njëri -tjetrin dhe për të na nxitur që të kujdesemi dhe të ndihmojmë të dobëtit dhe ata që janë në vështirësi. Në një hadith të saktë tek Muslimi thuhet se: 635 “Te Profeti i Allahut shkoi një grup njerëzish nga Mudari, të cilët ishin tejet të varfër. Profeti u ngrit dhe u mbajti njerëzve një fjalim, pas namazit të drekës. Në fjalën e tij ai tha : "O njerëz! Kijeni frikë Zotin tuaj, i Cili ju krijoi prej një njeriu të vetëm,... ”, derisa e përfundoi ajetin. Pastaj tha: "O ju që keni besuar! Jini të devotshëm ndaj Allahut dhe le të shikojë njeriu se çfarë ka përgatitur për nesër! " Më pas, filloi ti nxisë për të dhënë sadaka. Atëherë, dikush dha sadaka nga dinarët e tij, dikush nga dirhemët e tij, dikush jepte një sa' (masë) nga drithi i tij, ose nga hurmat e tij. ,,," dhe e përmendi hadithin të plotë. Kështu e kanë transmetuar Ahmedi dhe autorët e suneneve, nga Ibnu Mes'udi, në hadithin që flet për atë që quhet Hutbetul haxhe Hytbeja e nevojave. 162

Mus'haf Hape →
Ja Sin 36:26–36:29 Tefsiri i shkurtuar i Ibn Kethirit (Tejsir el-Alijj el-Kadir)

… i tmerroi dhe ua ngriu zemrat. Thuhet se ishte Xhibrili (a.s) ai që e lëshoi atë britmë. - “Dhe ata mbetën të heshtur e të ftohtë. ” - Pra, nga i …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

- “Atij iu tha: “Hyr në Xhenet!” - Allahu i Lartësuar i tha atij: “Hyr në Xhenet!” Ai hyri në Xhenet, ku përjetoi mirësitë e pashembullta të dhuruara nga Allahu i Madhëruar, i Cili largoi prej tij çdo lëngim, trishtim, lodhje dhe bela të kësaj bote. Kur pa mirësitë dhe shpërblimin madhështor që Allahu i Madhëruar i dhuroi, tha: - “Ah, sikur ta dinte populli im përse më fali Zoti im dhe më bëri prej të nde - ruarve!” - Ibn Abasi shpjegon dhe thotë: “Kështu, ky besimtar i mirë dëshiroi të mirën e popullit të tij dhe i këshilloi: “O populli im! Bindjuni të dërguarve! Bindjuni atyre që nuk kërkojnë asnjë shpërblim prej jush dhe janë të udhëzuar!” Por ai dëshiroi të mirën dhe shpëtimin për ta edhe pas vdekjes së tij, kur tha: “Ah, sikur ta dinte populli im, përse më fali Zoti im dhe më bëri prej të nderuarve!” Ai e shprehu një dëshirë të tillë, me shpresën se, nëse ata do të shihnin se me çfarë miresie e lumturoi Zoti dhe çfarë shpërblimi të madh dhe të pashembullt që i dhuroi, kjo do t’i bindte ata që të pasonin rrugën e profetëve, - Allahu e mëshiroftë dhe qoftë i kënaqur prej tij! Ai ishte i përkushtuar për udhëzimin e popullit të tij dhe e dëshironte shumë shpëtimin e tyre.” Ibn Ebu Hatimi përcjell nga Ibn Umejri se Uruetu Ibn Mesud eth Thekafiu (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!) vajti te Profeti ﷺ dhe i tha: 2226. “Më dërgo tek populli im, që t’i ftoj ata në Islam!” Profeti i Allahut i tha: “Kam frikë se do të të vrasin.” Por ai tha: “Nëse ata do të më gjenin në gjumë, kurrë nuk do të guxonin të më zgjonin (nga dashuria e kujdesi, që kanë për mua).” - “Nisu atëherë”, - i tha Profeti i Allahut. Kur ai kaloi pranë Latit dhe Uzzasë, dy idhuj që adhuronte fisi i tij, tha: “Nesër në mëngjes kam për të bërë diçka, që do t’ju trishtojë.” Populli i Thekifit u zemërua shumë. Ai u tha: “O fisi i Thekifit, nuk ka Lat dhe Uzza , por pranoni Islamin, që të shpëtoni!” Ai e tha këtë fjalë tri herë. Ndërsa fliste, një burrë e qëlloi atë me shigjetë, e cila e shpoi dhe e këputi damarin e parakrahut të tij, plagë nga e cila edhe vdiq. Kur i mbërriti ky lajm, Profeti i Allahut tha: “Shembulli i tij është si besimtari i sures Jasin, i cili tha: “Ah, sikur ta dinte populli im përse më fali Zoti im dhe më bëri prej të nderuarve!”209 - “Pas tij, Ne nuk zbritëm kundër popullit të tij ndonjë ushtri nga qielli. ” - Allahu i Lartësuar na njofton se Ai e ndëshkoi atë popull, për vrasjen që bënë. Allahu i Lartësuar u zemërua për vrasjen e këtij besimtari. Ai lëshoi zemërimin e Tij mbi atë popull, sepse ata mohuan profetët e Tij dhe vranë një prej të dashurve dhe besimtarëve të sinqertë të Tij. Kështu, Allahu i Lartësuar dhe Krenar na tregon se, për të shkatërruar ata, Ai nuk zbriti ndonjë ushtri me melekë. Çështja ishte shumë më e thjeshtë. Ai thotë: - “Ne nuk zbritëm asgjë tjetër, përveç një britme të tmerrshme. ” - Kështu, një britmë e fuqishme i tmerroi dhe ua ngriu zemrat. Thuhet se ishte Xhibrili (a.s) ai që e lëshoi atë britmë. - “Dhe ata mbetën të heshtur e të ftohtë. ” - Pra, nga i pari, deri tek i fundit, askush nuk mbeti gjallë. Thuhet se këta tre të dërguar ishin korrierë të Mesihut (a.s), dërguar në vendin e Antakias, por ky konstatim është i gabuar në shumë aspekte: Së pari, nëse do të ishin korrierë të Mesihut (a.s), ajeti do të shpjegonte se ata ishin të dërguar nga ana e Isait (a.s). Së dyti, dihet se banorët e Antakias i besuan lajmësit e dërguar nga Isai (a.s). Madje, ai ishte qyteti i parë që besoi Isain. Ndërsa në ajet, Allahu i Lartësuar na tregon që banorët e këtij vendbanimi i mohuan të dërguarit e Tij dhe na tregon se Ai i shkatërroi ata me një britmë të vetme, e cila i bëri të gdhinin të ftohur, kufoma pa jetë. Së treti, Ebu Seid El Hudri (r.a) dhe selefë të tjerë tregojnë se Allahu i Lartësuar, pasi zbriti Teuratin, kurrë nuk shkatërroi ndonjë popull tërësisht, me ndëshkim nga qielli. Pas zbritjes së Teuratit, Ai dërgonte besimtarët dhe i urdhë - ronte ata që të luftonin kundër idhujtarëve. Kështu, nisur nga këto tre arsye që u përmendën, kuptohet qartë që ai vendbanim nuk ishte Antiokia, edhe pse ky mendim është përmendur nga disa selefë. Antiokia nuk dihet që të jetë shkatërruar tërësisht me ndonjë ndëshkim nga qielli, as në kohën pas Isait dhe as përpara tij. Megjithatë, Allahu është më i ditur!

Mus'haf Hape →
Muzemil 73:19–73:20 Tefsiri i shkurtuar i Ibn Kethirit (Tejsir el-Alijj el-Kadir)

… sikurse thotë i Lartësuari në suren tjetër: “ E ti mos e ngri zërin (duke kënduar) në namazin tënd dhe as mos e ul tepër në të, por kërko mes kësaj një …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

- “Këto janë një kujtim qortues.” - Kjo është një sure, prej së cilës marrin mësim ata që kanë urtësi dhe logjikë, ata që kanë mendje të pastër dhe të shëndetshme. - “Kush do, e zgjedh rrugën për tek Zoti i vet.” - Domethënë, prej atyre që Allahu dëshiron që t’i udhëzojë në rrugën e drejtë. Kështu e ka veçuar udhëzimin i Lartësuari, veçse për ata që Ai dëshiron t’i udhëzojë, me urtësinë, drejtësinë dhe diturinë e Tij absolute, sikurse ka thënë më hollësisht në suren tjetër: “Vërtet, këto janë këshilla, prandaj kush dëshiron, e gjen rrugën që e çon te Zoti i vet. Po ju mund ta doni diçka, vetëm nëse do Allahu. Pa dyshim, Allahu është i Gjithëditur dhe i Urtë. Atë që Ai e do, e përfshin në mëshirën e Vet. Kurse për keqbërësit, Ai ka përgatitur dënim të dhembshëm.” [Insan 30]. - “Zoti yt e di se ti dhe një grup i atyre, që janë me ty, kaloni në adhurim më pak se dy të tretat e natës, ose gjysmën e saj, ose një të tretën e saj.” - Pra, herë kështu, herë ashtu, pa ndonjë përcaktim. Herë falin gjysmën e natës, herë më gjatë e herë më shkurt. Megjithatë, ju nuk mundët t’i përmbaheshit urdhrit për namazin e natës, sepse ai ishte i vështirë për ju. - “Allahu e di gjatësinë e natës dhe të ditës.” - Herë janë të barabarta e herë zgja - tet nata, duke marrë prej ditës e herë zgjatet dita, duke marrë prej natës. - “Ai e di që ju nuk do të mund ta përmbushni atë ...” - Domethënë, detyrën që ju ngarkoi. - “... prandaj ju bëri lehtësime.” - Ju fali për mospërmbushjen e asaj që ju urdhëroi dhe ju lejoi tashmë mosngritjen natën për t’u falur. - “Atëherë lexoni aq sa t’ju vijë më lehtë!” - Domethënë, pa përcakuar kohë, por ngrihuni dhe faluni natën sa t’ju vijë lehtë. Fjala “lexoni” ka qëllim faljen e namazit, sepse gjatë namazit lexohet Kuran, sikurse thotë i Lartësuari në suren tjetër: “ E ti mos e ngri zërin (duke kënduar) në namazin tënd dhe as mos e ul tepër në të, por kërko mes kësaj një rrugë mesatare!”. [Isra 110]. Pra, mos e ngri zërin kur lexon Kuran gjatë namazit. Kështu, fjala kira’eh (kë - ndim) dhe salah (namaz) përdoren në vend të njëra -tjetrës në Kuran. Hanefijtë sjellin këtë ajet si provë se nuk është detyrë leximi i Fatihasë gjatë namazit, madje namazi është i saktë, edhe nëse lexohet pjesë tjetër e Kuranit, në vend të Fatihasë. Sipas kuptimit të tyre, Allahu i Madhëruar thotë: “Atëherë, lexoni aq sa t’ju vijë më lehtë!” dhe nuk përcakton suren Fatiha. Gjithashtu, ata mbështeten në hadithin te dy Sahihët, që flet për një person, i cili bëri një gabim gjatë nama - zit. Profeti i tha nomadit: 2777. “Pastaj lexo çfarë të të vijë lehtë prej Kuranit.” Sidoqoftë, shumica e dijetarëve i kanë dhënë për - gjigje këtyre pretendimeve të hanefijve me hadithin e Ubade Ibn Samitit, i cili është në dy Sahih-ët dhe në të cilin thuhet: 2778. “Nuk ka namaz për atë që nuk lexon Fati - hanë.”. Ai ka thënë, gjithashtu: “Ai që fal një namaz dhe nuk lexon në të Ummul Kuranin (suren Fatiha), ai namaz është i mangët.” Ose: “Nuk vlen një namaz në të cilin nuk lexohet Ummul Kurani.” 190 - “Ai e di se nga ju do të ketë të sëmurë, do të ketë nga ata që lëvizin nëpër tokë për të kërkuar begatitë e Allahut, ashtu si edhe të tjerë që luftojnë në rrugën e Allahut.” - Allahu i Madhëruar e di mirë se në këtë umet do të ketë të justifikuar për mosfaljen e namazit të natës, për shkak të sëmundjes, udhëtimeve apo xhihadit në rru - gën e Tij. Ky ajet është një prej argume - nteve, që dëshmojnë se Muhamedi ﷺ ishte Profeti i Allahut, pasi flet për diçka që do të ndodhte në të ardhmen, siç qe xhihadi, sepse ky ajet është shpallur në Mekë, kur xhihadi ende nuk ishte ligjëruar. - “Faluni dhe lexoni, aq sa t’ju vijë më lehtë!” - Pra, ngrihuni të faleni sa t’ju vijë lehtë për ju. Ibn Xheriri na sjell këtë rrëfim nga Ebu Raxha Muhamedi: “I thashë Hase - nit: “O Ebu Seid, çfarë thua për një njeri që e ka mësuar gjithë Kuranin përmendësh, por nuk e lexon atë në namaz nate dhe mja - ftohet duke falur vetëm të detyrueshmet (pesë vaktet)?” Ai tha: “Ky e ka marrë Kuranin thjesht si jastëk. Allahu e mallkoftë këtë lloj njeriu! A nuk mendon ky në atë që Zoti i Madhëruar tha për robin e drejtë: “Ai i dinte mirë ato që Ne i kishim mësuar ...” [Jusuf: 68], ose: “Juve ju mësua ajo që nuk e dinit - as ju e as prindërit tuaj. ...” [En’am 91]. Unë i thashë: “O Ebu Seid, po Zoti ka thënë: “Faluni dhe lexoni, aq sa t’ju vijë më lehtë!”. Ai tha: “Po pra, qoftë edhe pesë ajete.” Ky rrëfim i sjellë prej Hasen el Basriut tregon se ai e shihte si të domosdoshme për hafizët e Kuranit, që të ngrihen e të falin namaz nate, qoftë edhe duke lexuar pak ajete. Në një hadith thuhet se: 2779. “Profeti i Allahut u pyet për një burrë, i cili fle (e nuk falet), derisa agon mëngjesi dhe u përgjigj: “Këtij burri i urion shejtani në vesh .” Disa e kanë shpjeguar këtë hadith duke thënë se bëhet fjalë për atë njeri që fle derisa i ikën namazi i dety - rueshëm i sabahut. Disa të tjerë thonë se këtu bëhet fjalë për atë njeri që i ka ikur namazi i natës. Në Sunen vjen një hadith tjetër: 2780. “Faleni namazin e vitrit, o lexues të Kuranit!” Në një hadith tjetër: 2781. “Ai që nuk fal vitrin nuk është prej nesh!” 191 Më pas, i Lartësuari thotë: - “Faleni me rregull namazin, jepni zeka - tin ...” - Përkryeni namazin e detyrueshëm dhe jepni zekatin e pasurisë suaj. Ibn Abasi dhe selefë të tjerë kanë thënë se ky ajet e anuloi detyrimin e namazit të natës. Tashmë detyrë ishin vetëm pesë namazet farz, që Zoti përcaktoi (Ndërsa të tjerat janë të pël - qyeshme). Në dy Sahihët shënohet: 2762. “Profeti i Allahut i tha dikujt, i cili shkoi të pyeste për detyrimet e Islamit: “Pesë namaze janë të detyrueshme gjatë ditës dhe natës.” Ai tha: “A kam detyrë tjetër veç tyre?” Profeti tha: “Jo! Vetëm nëse dëshiron vetë të falesh (namaze vullnetare).” - “... dhe jepni për hir të Allahut hua të mirë!” - Jepni sadaka të ndryshme, sepse Allahu i Madhëruar ka për t’ju shpërblyer më së miri, siç thuhet në ajetin tjetër: “ Kush është ai që do t’i japë Allahut një “hua” të mirë, që Ai t’ia shtojë atë shumëfish? Allahu e pakëson rizkun dhe po Ai jep me mbushulli. Vetëm tek Ai është kthimi juaj. ” [Bekare 245]. - “Çfarëdo të mire të përgatisni për veten tuaj, atë do ta gjeni tek Allahu më të mirë dhe më të shpërblyer.” - Për gjithçka që i përkushtoni Zotit dhe për çdo vepër të mirë që bëni, e keni të sigurt se do të merrni shpërblimin. Madje, dijeni se ky shpërblim është shumë më i mirë se çdo pasuri e dynjasë. Prej Harith Ibn Suejdit përcillet se Abdullahi tregon se Profeti i Allahut tha njëherë: 2783. “Cili prej jush e dëshiron pasurinë e vet më shumë sesa pasurinë e trashëgimtarëve të tij?” Njerëzit thanë: “O i Dërguari i Allahut! Nuk ka asnjë prej nesh që të mos e dojë pasurinë e tij më shumë sesa pasurinë që do t’u lërë trashëgimta - rëve!” Profeti tha: “Hapni sytë dhe shikoni mirë se çfarë jeni duke thënë!” Ata thanë: “Kjo është ajo që dimë, o i Dërguari i Allahut!”. Atëherë, ai tha: “Dijeni se pasu - ria juaj është vetëm ajo që ju e keni dhënë për hir të Zotit, ndërsa pasuria që u lini trashëgimtarëve është ajo që keni lënë pas.” Kështu e sjellin Buhariu dhe Nesaiu. - “Kërkoni falje prej Allahut, se, pa dyshim, Allahu është Falës i madh e Mëshirëplotë!” - Shpeshtoni sa më shumë përmendjen e Zotit dhe kërkimin e faljes në çdo çështje tuaj, sepse Ai është Falës i madhe Mëshirëplotë për të gjithë ata që i kërkojnë vazhdimisht falje dhe e përmendin në çdo gjëndje. (Allahu i Lartësuar na urdhëron për t’i kërkuar falje Atij. Kjo është shumë e dobishme, sepse robi tregon vazhdimisht mangësi në kryerjen e urdhrave dhe porosive të Zotit: ai ose nuk i zbaton fare ato, ose i zbaton me mangësi. (Sadi)) Ky është fundi i shkurtesës së sures Muzzemil dhe vetëm Allahut i takon lavdërimi dhe mirënjohja.

Mus'haf Hape →
Maide 5:94–5:96 Tefsiri i Sa'dit (Tejsir el-Kerim er-Rahman)

… pjesëmarrjen në gjueti, ndihmesën në të, qoftë edhe duke treguar prenë apo duke dhënë armën, madje ndalohet edhe ngrënia e gjahut, nëse është …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

Një ndër mirësitë e shumta që Allahu i Madhëruar u ka bërë robve të Tij është që i ka përgatitur ata për sprovat me të cilat do t’i godasë, me gjykimin dhe caktimin e Tij. Ai u tregon në Librin e Tij mënyrat e sprovimit, që ata të binden dhe të rrinë të përgatitur për çdo rast. Pas këtij paralajmërimi, çdokush do të zgjedhë shpëtimin ose humbjen, i vetëdijshëm dhe i qartë për atë që bën. Kështu, thotë i Madhëruari: - “O ju që keni besuar! Allahu ka për t’ju provuar duke ju ndaluar nga një gjueti që e arrijnë duart dhe shigjetat tuaja,...” - Allahu i Madhëruar ka për ta vënë në provë besimin tuaj. Ai do t’ju sprovojë me diçka të vogël e të lehtë, jo me diçka të madhe e të rëndë. Kjo sprovë do të jetë si lehtësim nga Allahu i Madhëruar. Është vetë Zoti që jua mundëson gjuetinë, me shtiza dhe me duar. Pastaj Allahu i Madhëruar tregon urtësinë e këtij sprovimi: “...që Allahu ta dallojë atë që i frikësohet Atij, kur askush nuk e sheh. ” - Pra, që Allahu i Madhëruar t’jua shfaqë krijesave haptazi atë që fshihet në zemrat e tyre, dhe kështu shpërblimi dhe ndëshkimi të ngrihen mbi fakte të dukshme dhe jo thjesht mbi dijen e Allahut të Madhëruar. Kështu, Allahu i Madhëruar do t’i shfaqë ata që i frikësohen Atij edhe fshehtazi dhe që largohen nga ndalesat e Tij edhe kur e kanë mundësinë që t’i kryejnë ato, dhe më pas do t’i shpërblejë me mirësi të shumta. Ai do t’i shfaqë edhe ata të cilët nuk i frikësohen Atij, të cilët sa herë që u jepet mundësia që të gjuajnë edhe kur e kanë të ndaluar, ata e bëjnë, pa u drojtur nga Zoti dhe përgjegjësia para Tij. - “Kushdo që e kalon kufirin pas këtij qartësimi, do të ketë një dënim të dhembshëm.” - Çdokush që i kalon kufijtë e Zotit, pasi i janë sqaruar, ai meriton dhe do të marrë një ndëshkim të dh embshëm, realitetin e të cilit e di veçse Allahu i Madhëruar. Ky ndëshkim është i meritueshëm, sepse ata nuk kanë asnjë justifikim për veprat e tyre. Devotshmëria e shpërblyeshme është ajo e fshehta, kur asnjë krijesë nuk të sheh dhe dëshmon. Ndërsa shfaqja e devotshmërisë në praninë e njerëzve, mund të jetë sa për sy e faqe, dhe njeriu nuk meriton shpërblim për këtë vepër. Pastaj Allahu i Lartësuar e shpreh qartë ndalimin e gjuetisë gjatë kohës së ihramit (për haxh ose umre). Ai thotë: - “O ju që keni besuar! Mos gjuani duke qenë në ihram.” - Kjo ndalesë përfshin gjithçka që lidhet me gjuetinë, si: veprimet përgatitore për gjueti, pjesëmarrjen në gjueti, ndihmesën në të, qoftë edhe duke treguar prenë apo duke dhënë armën, madje ndalohet edhe ngrënia e gjahut, nëse është gjuajtur për atë që është në ihram. Ky është respekt për adhurimet e rëndësishme dhe madhështore të haxhit dhe umres. Pra, gjuetia që në kohët e tjera është e lejuar, gjatë kohës së ihramit është e ndaluar. - “Kushdo që kryen gjueti me paramendim, si dënim duhet të therë një kafshë shtëpiake të ngjashme me kafshën që ka vrarë, për të cilën vendosin dy njerëz të drejtë nga mesi juaj, duke e kushtuar atë si kurban në Qabe, ...” - Ai që bën gjueti dhe e vret kafshën e gjuetisë me qëllim, ai detyrohet që ta kompensojë këtë veprim duke bërë kurban një kafshë të përafërt me kafshën që ka vrarë (si lopë, dele, deve etj.). Domethënë, ai duhet të shohë se cilës kafshë shtëpiake i ngjan dhe i përafrohet më shumë për nga vlera kafsha që ka vrarë. Është detyrë, pra, të gjendet dhe përcaktohet përafërsia dhe ngjashmëria e duhur. Ky përcaktim bëhet nga ata që Zoti i ka quajtur “ dheuej adlin”- të drejtët. Pra, dy njerëz të drejtë, të cilët dinë të përcaktojnë ngjashmërinë dhe përafërsinë. Kështu vepruan sahabët, të cilët, për gjuajtjen dhe vrasjen e një pëllumbi bënë të detyrueshëm kurbanin e një deleje, për vrasjen e një struci bënë të detyrueshëm kurbanin e një budneje, ndërsa për vrasjen e lopëve të egra, bënë të detyrueshme kurbanin e një lope të butë. Megjithatë, nëse nuk ka kafshë të butë shtëpiake që i përngjan apo i përafrohet gjahut të paligjshëm, atëherë shikohet vlera e tij monetare, ashtu sikurse thotë rregulli bazë për dëmshpërblimin e të dëmtuarve. Më tej, Allahu i Madhëruar na udhëzon që kurbanin e kompensimit ta çojmë në Qabe. - “...ose të ushqejë të varfër si kompensim, ose të agjërojë në atë masë, që ta ndiejë ndëshkimin për gjynahun e bërë. Allahu e ka falur atë që ka kaluar. ” - Dëmshpërblimi për gjahun e ndaluar mund të nxirret edhe në formë ushqimi për të varfërit, me të njëjtën vlerë sa bagëtia e kurbanit të kompensimit. Shumë dijetarë kanë thënë që, pasi përcaktohet lloji i bagëtisë që do të bëhet kurban, përcaktohet vlera e saj monetare, me të cilën do të blihet ushqim për të varfërit. Pastaj, çdo të varfëri i jepet nga një mudde (dy grushta) grurë ose gjysmë sa-i me lloje të tjera ushqimi, si oriz etj. Kjo është një mënyrë kompensimi, pra, duke ushqyer të varfërit. Mënyra tjetër është duke agjëruar nga një ditë për çdo të varfër që duhej të ushqehej. Për shembull, për dhjetë të varfër është detyrë që të agjërohet dhjetë ditë. Allahu i Madhëruar bëri të detyrueshme këto shlyerje për gjuetinë e ndaluar, me qëllim që gabimtari t’i ndjejë pasojat e mosbindjes së tij. Por ai që i kthehet përsëri kësaj vepre të ndaluar ka për t’u ndëshkuar nga Allahu i Madhëruar: - “Ndërsa atë që i kthehet (gjynahut) pas ndalimit, Allahu do ta ndëshkojë. Allahu është Ngadhnjimtar dhe Zoti i shpagimit.” - Shtrohet pyetja: A është i detyruar për kompensim dhe a është i kërcënuar me këtë ndëshkim si ai që e bën gjuetinë me dashje, edhe ai që e bën pa dashje? Ndërkohë, Allahu i Madhëruar ka thënë: “Kushdo që kryen gjueti me paramendim...”. Në lidhje me këtë, shumica e dijetarëve kanë thënë se ai që vret gjahun pa dashje çlirohet vetëm nga ndëshkimi i Allahut të Lartësuar, por jo nga përgjegjësia për kompensim. Rregulli për kompensimin e dëmeve thotë qartë se çdokush që dëmton jetën dhe pasurinë e atyre që nuk lejohet t’i cenosh, ai është i detyruar që t’i kompensojë, sido që të jetë, me qëllim apo pa qëllim. Allahu i Lartësuar ka përcaktuar tri lloje masash për çdo dëmtim: shpagimin, ndëshkimin në dynja dhe ndëshkimin në ahiret. Ai që e bën me qëllim dëmtimin i meriton të trija masat ndëshkimore. Ndërsa ai që e bën pa qëllim mund të çlirohet nga ndëshkimi në dynja dhe ndëshkimi në ahiret, por jo nga detyrimi për kompensim. Kësisoj, përcaktimi në ajet: “Kushdo që kryen gjueti me paramendim...”, është bërë për të përjashtuar nga dënimi i Zotit veprën e bërë pa dashje, por jo nga detyrimi për kompensim. Ky ishte mendimi i shumicës së dijetarëve. Disa dijetarë të tjerë janë të mendimit se ai që e bën këtë vepër pa dashje përjashtohet edhe nga detyrimi për kompensim. Thënë ndryshe, kompensimi është detyrim vetëm për atë që e ka bërë me qëllim, sepse këtë e tregon qartë ajeti, me kuptimin e drejtpërdrejtë të tij. Edhe rregulli për kompensimin e dëmeve në jetë dhe pasuri është i saktë, por ka një ndryshim mes rasteve të zakonshme dhe rastit të gjahut të ndaluar. Ndryshimi është se në rastet e zakonshme kemi të bëjmë me shkelje të hakut të krijesave, prandaj është i detyrueshëm kompensimi i dëmit. Ndërsa në rastin e gjuetisë së ndaluar kemi të bëjmë me hakun e Allahut, dhe përderisa ai që e bën pa dashje çlirohet nga gjynahu dhe ndëshkimi i Zotit, duhet të jetë i çliruar edhe nga detyrimi për kompensim. Fjala “gjueti” në ajet nënkupton si gjuetinë tokësore, ashtu edhe atë të detit. Pra, ndalesa i përfshin të dyja llojet e gjahut, prandaj Allahu i Madhëruar veçon gjahun e detit, që është hallall. I Lartësuari thotë: - “Juve ju është lejuar gjuetia e detit dhe çdo ushqim i tij, për t’u kënaqur ju dhe udhëtarët,...” - Pra, gjuetia në det është lejuar edhe gjatë kohës së ihramit. Lejohet si ushqimi që del i gjallë prej detit, ashtu dhe kafshët e detit të ngordhura në të. Allahu i Lartësuar i lejoi këto ushqime, gjithashtu, me qëllim që bashkë me ne, të përfitojnë edhe shoqëruesit tanë të udhëtimit në det. - “...por ju është ndaluar gjahu i tokës, sa të jeni në ihram!” - Nga fjala “sajd” (gjah) nënkuptohet që, së pari, gjahu të jetë kafshë e egër dhe jo e zbutur. Pra, vrasja e kafshëve të buta për ushqim nuk konsiderohet gjah. Së dyti, gjahu duhet të jetë i ngrënshëm, domethënë që lejohet të hahet. Kësisoj, vrasja e kafshëve jo të ngrënshme nuk konsiderohet si gjah për të cilin je i detyruar të kompensosh. - “Kijeni frikë Allahun, para të Cilit do të grumbulloheni!” - Frika ndaj Allahut tregohet duke zbatuar ato gjëra të cilat Ai i ka urdhëruar dhe duke iu larguar atyre të cilat Ai i ka ndaluar. Për të qenë sa më e lehtë arritja e kësaj, duhet të kujtojmë shpesh se do të ringjallemi dhe do të grumbullohemi para Allahut, për t’u llogaritur dhe shpërblyer sipas veprave tona. Nëse tregohemi të devotshëm, të gëzohemi, se shpërblimi do të jetë i madh. Por nëse nuk jemi të tillë dhe nuk përpiqemi për të arritur frikën ndaj Allahut, atëherë do të jemi të rrezikuar nga ndëshkimi i të Drejtit.

Mus'haf Hape →
Enam 6:109–6:110 Tefsiri i shkurtuar i Ibn Kethirit (Tejsir el-Alijj el-Kadir)

… - “Po, - thanë ata. - Nëse e bën, do të të besojmë dhe pasojmë të gjithë së bashku.” Atëherë Profeti i Allahut u ngrit dhe filloi të lutej. Kështu, i shkon …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

- Ata betohen fuqishëm në Allahun se, nëse u vjen ndonjë shenjë (e veçantë), do ta besojnë. - Allahu i Lartësuar na tregon se idhujtarët u betuan fort se, nëse do t’u jepej ndonjë mrekulli, ata do të besonin në vërtetësinë e Shpalljes dhe në besnikërinë e Muhamedit si Profeti i Allahut. - Thuaju: “Të gjitha shenjat janë në dorën e Allahut”. - Thuaju, o Muhamed, këtyre idhujtarëve, - që të kërkojnë mrekulli jo për të gjetur të vërtetën dhe sigurinë rreth saj, por veç për të mohuar dhe për të mos iu nënshtruar të vërtetës, nga inati dhe urrejtja për të, - se Ai që ka në dorë dërgimin ose jo të shenjave dhe mrekullive është vetëm Allahu i Lavdëruar. Nëse Ai dëshiron, jua sjell ato, e nëse jo, ju lë të vazhdoni në rrugën e kokëfortësinë tuaj. Le të sjellim këtu një hadith mursel, i cili ka edhe dëshmues e hadithe të tjera, që e mbështesin. Ibn Xheriri sjell hadithin nga Muhamed Ibn Keab el Kuradhi, i cili ka thënë: 1 130. “Kurejshët i folën njëherë Profetit të Allahut dhe i thanë: “O Muhamed! Ti na thua se Allahu i dha Musait shkopin, me të cilin, kur godiste gurin, prej tij shpërthenin dymbëdhjetë burime, kurse Isai ngjallte të vdekurit dhe Themudit iu dha si mrekulli një deve. Na sill, atëherë, edhe ti një mrekulli, që të të besojmë e pranojmë (si Profet)!” Profeti ﷺ tha: “Çfarë shenje kërkoni prej meje?” - Ata thanë: “A e kthen kodrën Safa në flori?” - “Po nëse jua bëj, - tha Profeti ﷺ -, a do të më pranoni?” - “Po, - thanë ata. - Nëse e bën, do të të besojmë dhe pasojmë të gjithë së bashku.” Atëherë Profeti i Allahut u ngrit dhe filloi të lutej. Kështu, i shkon Xhibrili dhe i thotë: “Kjo është në dëshirën tënde. Nëse dëshiron, kodra Safa do të kthehet në flori. Por nëse u jepet kjo shenjë dhe sërish nuk besojnë, ata do të ndëshkohen menjëherë. Ose, nëse dëshiron, lëri të vazhdojnë ashtu, në mënyrë që të mund të pendohet ai që dëshiron të pendohet.” Profeti i Allahut iu përgjigj: “Do të pres që të pendohet ai që dëshiron të pendohet.” Atëherë Allahu i Lavdëruar zbriti ajetin: “Ata betohen fuqishëm në Allahun se, nëse u vjen ndonjë shenjë (e veçantë), do ta besojnë. Thuaju: “Të gjitha Shenjat janë në dorën e Allahut”. Por ku mund ta dini ju se edhe sikur t’u vijnë Shenjat (e veçanta) , ata përsëri nuk do të besojnë. Ne do t'ua largojmë zemrat dhe shikimet atyre, ashtu sikurse nuk e besuan atë (Shpalljen e Zotit) për herë të parë, dhe do t'i lëmë të bredhin të hutuar në shfrenimin e tyre. Edhe sikur t'u dërgonim melekët, t'i bënim të vdekurit t'u flisnin atyre dhe t'i tubonim të gjitha gjërat para tyre, ata përsëri nuk do të besonin, nëse Allahu nuk do të donte. Por shumica e tyre nuk e dinë (të vërtetën).” - Por ku mund ta dini ju se edhe sikur t’u vijnë Shenjat (e veçanta), ata përsëri nuk do të besojnë.” - Ku mund ta dini ju, o besimtarë, - që synoni dhe këmbëngulni në udhëzimin e idhujtarëve, - mbase mrekullitë mund t’u jepen dhe ata përsëri të mos besojnë! Këtë shpjegim ka përzgjedhur Ibn Xheriri, i cili ka sjellë argumente të shumta nga poezitë dhe krijimtaria e arabëve, për të treguar kuptimin korrekt të ajetit dhe analizën e saktë të tij nga ana gjuhësore. Kështu, kuptimi i saktë i: “ en-nehâ idhâ xhâet” është: “edhe sikur t’u vijnë shenjat ...” Pra, nyjëza “en-ne” vjen në gjuhën arabe me kuptimin “ leal-le”, pra, “ndoshta” ose “edhe sikur”. Megjithatë, Allahu është më i ditur. - Ne do t'ua largojmë zemrat dhe shikimet atyre, ashtu sikurse nuk e besuan atë (Shpalljen e Zotit) për herë të parë ... - Ibn Abasi shpjegon: “Kur idhujtarët e refuzuan atë që shpalli Allahu, zemrat e tyre nuk patën më forcë të qëndrojnë në ndonjë besim dhe refuzuan gjithçka që u ofrohej.” 16 - dhe do t'i lëmë të bredhin të hutuar në shfrenimin e tyre. - Kështu ata do të lihen të braktisur, që të përhumben në padrejtësitë dhe errësirat e kufrit të tyre, të pasigurt dhe të mbushur me dyshime e frikë.

Mus'haf Hape →