… ndonjë gjë, por ato nuk kishin asgjë. Atëherë Profeti ﷺ tha: “A ka ndonjë burrë që e bujt në shtëpi këtë sot, që Allahu ta mëshirojë?” U ngrit një ensar dhe …
▾ Teksti i plotë▴ Mbyll
Allahu i Lartësuar na përshkruan në këto ajete se cilët janë ata që e meritojnë t’u jepet nga pasuria e el fej’it: - “Ajo u takon muhaxhirëve të varfër, të cilët u dëbuan prej shtëpive dhe pasurisë së tyre, për shkak se kërkonin mirësinë e kënaqësinë e Allahut dhe që të ndihmo - nin Allahun dhe të Dërguarin e Tij.” - Janë ata që lanë vendbanimet e tyre, duke emigruar për hir të Allahut dhe në ndihmë të Profetit të Tij. Ata u bënë armiq me popullin e tyre, duke kërkuar kënaqësinë e Allahut dhe duke pasur për qëllim veçse bindjen ndaj Tij. - “Pikërisht këta janë të vërtetët!” - Ata janë të vërtetë në fjalët e tyre, duke i vërtetuar ato përmes veprave të tyre. Këta ishin të parët e muhaxhirëve. Më pas, Allahu i Lartësuar, duke lavdëruar ensarët, nxjerr në pah mirësinë dhe vlerat e tyre të larta, si: fisnikërinë, bujarinë dhe burrërinë. Ai na tregon që ata ishin njerëz që nuk kishin asnjë grimë smire në zemrat e tyre, por u jepnin përparësi vëllezërve të tyre muhaxhirë, edhe pse vetë kishin nevojë të madhe për pasuri. - “Edhe atyre që përgatitën vendin dhe besimin para (ardhjes së) tyre ...” - Domethënë, banorët e vendit të hixhretit, Medinës, përpara ardhjes së muhaxhirëve, pasi një pjesë e kishin pranuar Islamin përpara shumë prej tyre. Para se të vdiste, Umeri (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!) la porosi të veçantë për muhaxhirët, duke thënë: “E porosis kalifin që do të vijë pas meje, që të kujdeset shumë për muhaxhirët e parë, t’ua njohë hakun që u takon dhe të nderojë e respektojë fisnikërinë dhe vlerën e tyre. Gjithashtu, e këshilloj në lidhje me ensarët, të cilët e përgatitën këtë vend, madje shumë prej tyre e pranuan besimin që më herët, që të pranojë dhe respektojë bamirësit nga mesi i tyre, por dhe t’i falë ata që bëjnë gabime nga mesi i tyre." [Buhariu]. - “... të cilët i duan ata që emigruan tek ata dhe nuk ndiejnë në gjoks smirë për çfarë u jepet atyre.” - Për shkak të shpirti bujar dhe fisnik, ensarët kishin dashuri për muhaxhirët dhe u solidarizuan tërësisht, duke ndarë pasuritë e tyre me ta. Imam Ahmedi sjell rrëfimin nga Enesi (r.a), se muhaxhirët thanë: 2631. “O i Dërguari i Allahut, nuk kemi parë ndonjë popull ku kemi shkuar, njerëz më të përkushtuar në
shërbimin ndaj nesh, edhe kur kanë pak pasuri dhe as nuk kemi parë bamirës më të mëdhenj në kohë bollëku, sesa ensarët. Vërtet ata na mjaftuan për çdo nevojë që kishim dhe na bënë pjesëtarë të barabartë në pasuritë e tyre, aq sa patëm frikë se do të merrnin të gjithë shpërblimin e Zotit.” Profeti ﷺ tha: “Jo, nuk mund ta marrin të gjithë shpërblimin e Zotit, për sa kohë ju i lëvdoni ata dhe e lusni Allahun që t’i shpërblejë ata.”. Në lidhje me fjalën: “... dhe nuk ndiejnë në gjoks smirë për çfarë u jepet atyre”, Katade shpjegon e thotë: “Pra, në lidhje me atë që u është dhënë vëllezërve të tyre.” Po kështu e ka shpjeguar edhe Ibn Zejdi. Për këtë mund të argumentohet me hadithin që Imam Ahmedi sjell me senedin e tij nga Enesi, i cili tregon: “Ishim ulur së bashku, kur Profeti ﷺ u tha shokëve: “Tani do të shihni njërin prej banorëve të Xhene - tit.” Aty kaloi një prej ensarëve, të cilit mjekra i pikonte ujë nga abdesi dhe me dorën e majtë mbante nallanet. Të nesërmen kur ishim me të, Profeti tha të njëjtën gjë dhe u shfaq po ai burrë, njëlloj si një ditë më parë. Edhe të pasnesërmen Profeti ﷺ tha të njëjtën gjë dhe u shfaq po ai burrë njëlloj si një ditë më parë. Abdullah Ibn Amr Ibn Asi e përcolli te shtëpia dhe i tha: “Kam bërë fjalë me babain, ndaj dua të qëndroj te ti nja tri ditë.” - “Po”, - iu përgjigj ai. Më vonë ai rrëfen: “Ato tri net që kalova me të nuk pashë të falte namaz nate, vetëm se përmendte Allahun dhe thoshte “Allahu Ekber” sa herë që rrotullohej në shtrat. Nuk dëgjova prej tij as fjalë të pahijshme. Kur kaluan tri ditë, gati -gati fillova ta nënvlerë - soja punën e tij dhe i thashë: “Nuk kam qenë i hidhëruar me babain tim, por Profeti ﷺ të ka cilësuar prej banorëve të Xhenetit dhe desha të di se ç’vepra bën.” Ai iu për - gjigj: “Veprat e mia janë ato që pe, vetëm se unë asnjëherë nuk mendoj të mashtroj apo të kem zili myslimanët për ndonjë të mirë që u ka dhënë Allahu i Madhëruar.”. - “Madje ata u japin përparësi atyre kundrejt vetes ...” - Ata nuk kanë smirë për muhaxhirët, në lidhje me mirësinë që Allahu u fali atyre: domethënë, për gradën e lartë të nderimit, fisnikërisë dhe përparësisë, që u dha Zoti, duke i përmendur më përpara në Librin e Tij e duke treguar se janë në gradë më të lartë sesa ensarët. - “... edhe sikur të jenë vetë në nevojë.” - Edhe pse mund të kenë nevojë për veten e vet, ata u japin përparësi nevojave të muhaxhirëve. Ata kujdesen për të tjerët më shumë se për veten e tyre, edhe pse mund të kenë nevojë më të madhe për vete. Është shënuar në Sahih hadithi nga i Dërguari i Allahut (lavdia dhe paqja e Allahut qofshin mbi të!), që thotë: “Sadakaja më e mirë është ajo e atij që ka pak”. Ky status është më i lartë se i atyre, që Zoti i përshkruan në thënien e Tij: “Janë ata që, për hir të Tij, u japin ushqim të varfërve, jetimëve dhe robërve prej pasurisë që e duan shumë.” [Insan: 8]. Ose në ajetin: “... të shpenzosh prej pasurisë që e do e t'u japësh të afërmve, jetimëve, të varfërve, udhëtarëve të mbetur në rrugë, lypësave dhe për lirimin e robërve; ...” [Bekare: 177]. Këta njerëz japin sadaka nga ajo pasuri që e duan, por mund të mos kenë nevojë të madhe për të. Ndërsa këta njerëz, të përshkruar në këtë ajet, i japin përparësi të tjerëve mbi veten e tyre, megjithë varfërinë dhe nevojën e tyre të madhe për atë pasuri. Në këtë gradë të lartë ishte edhe Siddiku i këtij Umeti, Ebu Bekri (Allahu qoftë i kënaqur me të!), kur dha për bamirësi të gjithë pasurinë e tij dhe i Dërguari i Allahut i tha: “Çfarë ke lënë për familjen tënde? ” Ai tha: “U kam lënë Zotin dhe të Dërguarin e Tij.” Ngjashëm më të ishin tre luftëtarët e plagosur në betejë: kur i dhanë ujë të parit, tha: “Jepjani shokut tim, se ai është më rëndë se unë e ka më shumë etje.” Kur i shkuan të dytit, tha: “Jepjani shokut tim!” Dhe kur shkuan tek i treti, ai kishte ndërruar jetë. Pastaj u kthyen tek i pari, i cili kishte vdekur, e pastaj tek i treti, i cili po ashtu kishte vdekur - Allahu qoftë i kënaqur me ta! Buhariu sjell nga Ebu Hurejra hadithin: 2632. Vjen një burrë tek Profeti i Allahut dhe i thotë: “O i Dërguari i Allahut, jam në hall dhe fukarallëk!”.
Profeti dërgoi lajm tek gratë e veta për të sjellë ndonjë gjë, por ato nuk kishin asgjë. Atëherë Profeti ﷺ tha: “A ka ndonjë burrë që e bujt në shtëpi këtë sot, që Allahu ta mëshirojë?” U ngrit një ensar dhe tha: “Do ta bujt unë, o i Dërguari i Allahut.” Kështu, ai shkoi tek shtëpia e vet dhe i tha gruas: “Ky është miku i Profetit të Allahut, ndaj nxirr gjithçka që ke.”. - “Vallahi, - thotë gruaja, - nuk kam gjë, përveç ushqimit të fëmijëve!” Atëherë, ai tha: “Mundohu t’i vesh në gjumë fëmijët, pa ngrënë darkë. Pasi të flenë ata, sille ushqimin e tyre këtu dhe shuaje kandilin, në mënyrë që atë pak ushqim ta hajë vetëm miku e të ngopet.”. Dhe ashtu veproi. Më pas, kur i Dërguari i Allahut e takoi këtë burrë, i tha: “U kënaq e Allahu Krenar dhe i Lartësuar - ose tha: “Qeshi...” - prej filanit dhe filanes, nga ajo që bënë.” Atëherë, Allahu i Lartësuar zbriti: “Madje ata u japin përparësi atyre kundrejt vetes, edhe sikur të jenë vetë në nevojë.” Version të ngjashëm kanë sjellë Muslimi, Tirmidhiu dhe Nesaiu prej Fadil Ibn Gazuanit. Në transmetimin e Muslimit është emri i këtij ensari, që ishte Ebu Talha, Allahu qoftë i kënaqur prej tij!”. - “Kush ruhet prej koprracisë së vetes, është i fituar!” - Ka shpëtuar ai që e ka pastruar shpirtrin prej koprracisë. Ai ka shpëtuar nga çdo e keqe dhe ka fituar çdo të mirë. Imam Ahmedi sjell hadithin nga Xhabir Ibn Abdilahi, se Profeti i Allahut ka thënë: 2633. “Kujdes dhe ruhuni nga padrejtësia, sepse padrejtësia është errësirë në Ditën e Kijametit. Kini frikë nga makutëria, sepse ajo i shkatërroi ata që ishin para jush dhe i shtyu që të derdhnin gjakun e të shkelnin nderin e njëri -tjetrit.” Imam Muslimi është i vetëm në sjelljen e këtij hadithi (d.m.th. mes autorëve të shtatë librave referencë të hadithit, që janë Buhariu, Muslimi, Ebu Daudi, Nesaiu, Tirmidhiu, Ibn Maxhe dhe Imam Ahmedi). Nga Ebu Hurejra përcillet se Profeti i Allahut ka thënë: “Kurrë nuk mund të gjenden së bashku në zemrën e një njeriu koprracia dhe imani. As pluhuri i rrugës së Allahut dhe tymi i Xhehenemit nuk mund të bashkohen te fytyra e një adhuruesi.” 119 - “Edhe atyre që kanë ardhur më pas e thonë: “Zoti ynë, falna ne dhe vëllezërit tanë, që u pajisën me besim para nesh. ...” - Këta janë grupi i tretë, që e meritojnë të marrin nga pasuria e “ fej’it”. Prej kësaj pasurie mund të përfitonin muhaxhirët, pastaj ensarët, dhe më tej pasuesit e tyre, që i ndoqën me drejtësi dhe me sinqeritet në rrugën e drejtë, sikurse thotë i Lartësuari: “Allahu është i kënaqur me besimtarët e hershëm muhaxhirë e ensarë dhe me ata që i pasuan me vepra të mira. Edhe ata janë të kënaqur me Të. Për ta, Ai ka përgatitur kopshte, nëpër të cilët rrjedhin lumenj, ku do të jenë përjetësisht. Ky është fitimi i madh.” [Teube 100]. Ndjekësit më të mirë janë ata që ecin në gjurmët e paraardhësve të tyre, me virtytet dhe cilësitë e tyre të mira; janë ata që luten për besimtarët e parë, siç na tregon i Lartësuari: “Zoti ynë, falna ne dhe vëllezërit tanë, që u pajisën me besim para nesh ...”. Ata luten, gjithashtu: - “... dhe mos lejo në zemrat tona urrejtje ndaj atyre që besojnë!” - Pastroi zemrat tona nga urrejtja dhe smira për brezat para nesh. - “Zoti ynë, Ti je i Butë e Mëshirëplotë!” - Sa i bukur është ai mësim që e ka përnxjerrë Imam Maliku (Allahu e mëshi - roftë!) prej këtij ajeti të nderuar. Ai thotë që rafiditë ose shiitët, domethënë, ata të cilët fyejnë, mallkojnë dhe ofendojnë sahabët, nuk kanë pjesë në pasurinë e fej’it, sepse ata nuk e kanë atë cilësi, që lëvdoi Allahu i Lartësuar. Ibn Xheriri sjell nga Malik Ibn Eus Ibn Hadethani këtë rrëfim: “Umër Ibn Hatabi lexoi këtë ajet: “Sadakaja (zekati) është pë r të varfrit, nevojtarët, zekat mbledhësit, për ata (besimtarë të rinj) që u duhen përfituar zemrat, për lirim të atyre që janë në robëri, për të zhyturit në borxhe, për në rrugën e Allahut dhe për udhëtarin. Allahu është i Gjithëdijshëm dhe i Urtë.” [Teube 60], - dhe tha: “Kjo pasuri u shpërndahet këtyre kategorive.”. Pastaj lexoi: “Ta dini se nga e tërë plaçka e luftës që mund të fitoni,
një e pesta i takon Allahut, të Dërguarit e familjes së tij, jetimëve, të varfërve dhe udhëtarëve, nëse besoni në Allahun dhe në atë që Ne ia kemi shpallur robit Tonë Ditën e Ndasisë (mes besimit dhe mosbesimit) , ditën kur u ndeshën dy ushtritë. Allahu është i Plotpushtetshëm për gjithçka.” [Enfal 41], - dhe tha: “Kjo pasuri u shpërndahet këtyre katregorive.” Pastaj lexoi: “Çfarëdo pasurie që Allahu ia dhuroi pa luftë të Dërguarit të Tij si plaçkë nga jobesimtarët, i takon Allahut, të Dërguarit, farefisit të tij, jetimëve, të varfërve e udhë - tarëve të mbetur në rrugë, që ajo të mos mbetet vetëm ndërmjet pasanikëve tuaj. Çfarë t’ju japë Profeti, merreni, e çfarë t’ju ndalojë, largojuni prej saj dhe kijeni frikë Allahun! Me të vërtetë, Allahu është Ndë - shkues i ashpër. Ajo u takon muhaxhirëve të varfër, të cilët u dëbuan prej shtëpive dhe pasurisë së tyre, për shkak se kërkonin mirësinë e kënaqësinë e Allahut dhe që të ndihmonin Allahun dhe të Dërguarin e Tij. Pikërisht këta janë të drejtët! Edhe atyre që përgatitën vendin dhe besimin para tyre, të cilët i duan ata që emigruan tek ata dhe nuk ndiejnë në gjoks smirë për çfarë u jepet atyre. Madje ata u japin përparësi atyre para vetvetes, edhe sikur të jenë vetë në nevojë. Kush ruhet prej koprracisë së vetes, është i fituar! Edhe atyre që kanë ardhur më pas e thonë: “Zoti ynë, falna ne dhe vëllezërit tanë, që u pajisën me besim para nesh, dhe mos lejo në zemrat tona urrejtje ndaj atyre që besojnë! Zoti ynë, Ti je i Butë e Mëshirëplotë!”” [Hashr 7 -10 ]. Dhe tha: “Këto ajete kanë përfshirë të gjithë kategoritë e musli - manëve që meritojnë sadaka dhe plaçkë dhe nuk ka lënë asnjë pa i përcaktuar pjesë.” Pastaj tha: “Nëse do të më jepet jetë, do të bëj që edhe barinjve, - pra, banorëve të Himjerit - kam për t’iu dhënë pjesë prej kësaj pasurie, pa derdhur asnjë pikë djerse për të.”