Kërko: zoti yt e frymezoi bleten

Allahu i Madhëruar na tregon rreth ndodhive dhe skenave të tmerrshme të Ditës së Gjykimit: - Një Ditë Ne do t'i shkulim malet dhe do ta shohësh Tokën të sheshtë (e të shkretë) dhe Ne do t'i tubojmë të gjithë, pa lënë askënd pas. - Allahu do t’i shkulë malet nga vendi dhe do t’i bëjë si lesh i shprishur, që shpërndahet në ajër. Toka do të bëhet e sheshtë, e lëmuar, pa gropa apo male. Atëherë, Zoti do t’i ringjallë e do t'i nxjerrë sipër tokës të gjitha krijesat. Ai ka për t’i mbledhur të parët dhe të fundit. Do t’i nxjerrë nga barku i tokës apo shkretëtirave të humbura, nga fund i oqeaneve dhe skutat më të errëta. Do t’i bashkojë trupat e tretur pasi të jenë përhapur dhe zhdukur nëpër tokë. Ai do t’i rikrijojë, duke bashkuar çdo pjesë të tyre në një krijim të ri. - Ata do të sillen të gjithë para Zotit tënd të rreshtuar... – Krijesat do të qëndrojnë të rreshtuar para Zotit, duke pritur gjyqin e Tij. Veprat e tyre do të dalin para Zotit, i Cili do të japë për ta gjykimin më të drejtë. Ai do t’u thotë: - (e do t'u thuhet) : “Tashmë keni ardhur para Nesh ashtu, siç ju patëm krijuar herën e parë. – Tashmë jeni pa pasuri, pa familje, pa fis e ndihmëtarë. Asgjë nuk i shoqëron ata, përveç veprave të tyre të mira ose të këqija, që bëjnë në këtë botë, siç thuhet në Kur'an: ‘Tashmë, ju na vini të vetmuar, ashtu si ju krijuam së pari, duke lënë pas vetes gjithçka që ju patëm dhënë. Nuk po shohim të jenë me ju ndërmjetësit tuaj, për të cilët mëtonit se ishin ortakët e Allahut. Pa dyshim, sot është këputur çdo lidhje mes jush dhe ka humbur gjithçka që ju shpresonit.” [En'am 94]. Ndërsa në këtë ajet, Allahu u drejtohet mohuesve të ringjalljes dhe u thotë: - Por ju (o mohues) mendonit se Ne nuk do të caktonim për ju një Ditë takimi (për gjykim).” - Ju e mohonit shpërblimin për veprat tuaja dhe nuk besonit premtimin e Zotit për shpërblim apo ndëshkim. Tani ju po e dëshmoni këtë realitet me gjithë qenien tuaj. - “Kur Libri (i punëve) do t’u vihet përpara, ti do t’i shohësh gjynahqarët të frikësuar nga shënimet në të,... – Është çasti kur hapen regjistrat e veprave, të shkruar me besnikëri nga melekët e Zotit. Ky është një moment kur zemrat dridhen nga frika dhe ankthi është i madh. Edhe shkëmbinjtë do të shkriheshin nga ky moment. Keqbërësit do të përjetojnë një tmerr të paprovuar kurrë më parë. Kur të shohin të shënuara të gjitha fjalët dhe veprat që kanë bërë, do të thonë: - që do të thonë: “Të mjerët ne! Çfarë është ky libër, që nuk ka lënë asnjë vepër - të madhe apo të vogël -, pa e shënuar.” - Nuk ka lënë asnjë gjynah, të vogël a të madh, pa e shënuar. Asnjë fjalë apo vepër e bërë haptas apo fshehtas, natën apo ditën, nuk është harruar, por është ruajtur me korrektësi. - Aty do të gjejnë të shënuar gjithçka që kanë bërë. - Ata nuk do të mund të mbulojnë e fshehin asgjë. - Zoti yt nuk i bën padrejtësi askujt. - Ajo është dita kur ata do të ndëshkohen për veprat që kanë bërë. Atyre do t'u paraqiten veprat, të cilat do t’i pranojnë të gjitha. Ajo është dita kur do të bëhet realitet ndëshkimi, që ata nuk e besonin. Ky është përfundimi që merituan, sepse Allahu nuk i bën padrejtësi askujt. Ai do t’i trajtojë krijesat ose me drejtësi, ose me bamirësi dhe mëshirë.

- “Ha, Mim . Betohem në Librin e qartë. Ne e zbritëm atë në një natë të bekuar.” - Allahu i Lartësuar na tregon rreth Kuranit madhështor dhe na bën me dije se Ai e zbriti atë në një natë të bekuar, dhe pikërisht Natën e Kadrit, sikurse thotë i Lartësuari në ajetin tjetër: “Ne e zbritëm atë (Kuranin) Natën e Kadrit.” [Kadr 1]. Kjo natë ishte në muajin Ramazan, sikurse thotë i Lartësuari në një tjetër ajet: “Ramazani është muaji, në të cilin ka zbritur Kurani, që është udhërrëfyes për njerëzit, sqarues i rrugës së drejtë dhe kriter dallues.” [Bekare 185]. Më herët kemi përmendur hadithet që flasin për këtë çështje, dhe pikërisht në tefsirin e sures Bekare, çka e bën të panevojshme që t’i rikthehemi këtu. Ata të cilët pretendojnë se këtu bëhet fjalë për natën e mesit të muajit Shaban, këta vërtetë kanë gabuar dhe janë shumë larg të vërtetës, sepse është vetë teksti i Kuranit që na tregon se ajo është në muajin e Ramazanit. Më pas, Allahu Krenar dhe i Lartësuar thotë: - “Ne gjithmonë kemi paralajmëruar.” - Ne gjithmonë do t’u mësojmë njerëzve atë çka u sjell dobi dhe ato të cilat i dëmtojnë, në mënyrë që argumenti t’u shkojë i qartë dhe i plotë. - “Atë natë vendoset n ë mënyrë të prerë çdo çështje ...” - Natën e Kadrit vendoset në mënyrë të shtjelluar çdo çështje që do të ndodhë gjatë vitit. Këto përcaktime e shkri - me merren nga Leuhi Mahfudh dhe u jepen shkruesve. Kështu, ata shkruajnë çdo gjë që do të ndodhë gjatë atij viti, për sa i përket kohëzgjatjes së jetës së krijesave, rizkut të tyre dhe gjithçka tjetër. Allahu i Lartësuar i ka përshkruar këto çështje të vendosura si ‘hakim’, që do të thotë, të pandryshueshme, të patjetërsueshme, pra, të prera. - “Me urdhër nga ana Jonë.” - Çdo gjë që Ai e shpall dhe e përcakton atë natë, çdo gjë është me urdhrin, lejen dhe me diturinë e Tij absolute. - “Ne kemi dërguar gjithmonë profetë.” - Allahu i Lartësuar gjithmonë ka dërguar lajmëtarë dhe të dërguar ndër njerëz, që t’u lexojnë atyre udhëzimet, mesazhet dhe shpalljet e Allahut, sepse kjo është e domosdoshme për të mirën e krijesave. - “Kjo është mëshirë nga Zoti yt. Ai është Gjithëdëgjuesi, i Gjithëdituri.” - Ai i cili e zbriti këtë Kuran si mëshirë është Allahu, Zoti i qiejve dhe i Tokës dhe është Ai që e vendosi këtë për krijesat. - “Ai është Zoti i qiejve, i Tokës dhe i gjithçkaje që gjendet mes tyre, nëse jeni të bindur.” - Domethënë, nëse jeni të sigurt në lidhje me këtë të vërtetë. - “Nuk ka zot tjetër, përveç Tij. Ai jep jetën dhe sjell vdekjen. Ai është Zoti juaj dhe Zoti i etërve tuaj të lashtë.” - Ky ajet i ngjan fjalës së Allahut të Lartësuar kur thotë: “Thuaj: “O njerëz! Unë jam i dërguari i Allahut për të gjithë ju. Jam i dërguari i Allahut, në dorën e të Cilit është sundimi i qiejve e i tokës. Nuk ka të adhuruar tjetër me meritë veç Tij. Ai jep jetë dhe Ai jep vdekje ...” [Ea’raf 158].

- “Pa dyshim, te Zoti yt do të jetë kthimi.” - Tek Ai është Dita e Premtimit. Ajo është Dita e Kijametit. - “Ai sjell buzëqeshjen dhe lotët. ” - Është Allahu, që ka krijuar tek robërit e Tij të qeshurën dhe të qarën dhe shkaqet që i shkaktojnë ato, të cilat sigurisht që janë të shumta dhe të larmishme. - “Ai jep vdekjen dhe jetën.” - Kjo i ngjan fjalës së Allahut të Lartësuar: “Është Ai që krijoi vdekjen dhe jetën, për t’ju provuar se cili prej jush është më vepërmirë. Ai është Ngadhënjimtari, Falësi i madh.” [Mulk 2], - “Është Ai që i krijoi llojet në çift - mashkull dhe femër, nga një pikë lëngu, që hidhet. ” - Edhe ky ajet ka një tjetër të ngjashëm, pikërisht fjalën e Allahut të Lartësuar: “A mos mendon njeriu se do të lihet pa dhënë llogari?! A nuk vjen ai (njeriu) nga një pikë lëngu, që hidhet me forcë, e pastaj bëhet gjak i trashë, që Ai (Zoti) e krijon dhe e përsos. Dhe, prej atij (uji), Ai krijon mashkullin dhe femrën?! A nuk është Ai i Plotpushtetshëm për t'i ngjallur të vdekurit?!” [Kijame 36 - 40]. - “Është detyrë e Tij ringjallja tjetër. ” - Pra, ashtu sikurse e filloi krijimin, Ai është i plotpushtetshëm që ta rikthejë atë, dhe ky është krijimi i fundit, në Ditën e Kijametit. - “Është Ai që pasuron dhe varfëron. ” - Është Ai që ka vënë në pronësinë e robërve të Tij pasuri dhe bëri që shumë nga ato të jenë e vazhdueshme, në shërbim të tyre dhe që kurrë të mos u mungojnë, kur i duan. Të tilla janë shumë pasuri, që Zoti u ka dhënë robërve, të bollshme të kënaqshme e të mjaftueshme. Kjo tregon për mirësinë e plotë, që Ai u bën njerëzve. - “Ai është Zoti i Yllit Polar. ” - El Shi’ra është ylli më i shndritshëm nga dy yjet kryesore të konstelacionit të quajtur (në arabisht) ‘Merzemul Xheuza’ 76. Në fakt, ky yll adhurohej nga shumë arabë. - “Është Ai që i shkatërroi adët e lashtë ...” - Ata ishin populli i Hudit, të cilët ishin njerëzit më të fuqishëm, më tiranët dhe më mizorët, që refuzuan të vërtetën, prandaj Allahu i Madhëruar i shfarosi ata. - “Dhe themudët, prej të cilëve nuk mbeti asnjë.” - Allahu i Madhëruar i shfarosi, duke mos lënë asnjë prej tyre. - “Edhe popullin e Nuhut më herët. ” - Populli i Nuhut ka qenë përpara atyre që përmenden më sipër. - “Vërtet, ata ishin edhe më keqbërës dhe të shfrenuar.” - Ata ishin edhe më rebelë, kryelartë dhe refuzues të së vërtetës se ata të cilët erdhën pas tyre. - “... edhe mutefik-ët, të cilët i përplasi prej së larti.” - El Mutefike është emërtim i vendbanimit të popullit të Lutit. Allahu i Madhëruar e përmbysi tërësisht atë vend, duke e kthyer pjesën e poshtme të tij mbi ta. Më pas, Ai lëshoi mbi ta një shi gurësh. - “Ata i përfshiu ajo që i përfshiu. ” - I përfshiu ndëshkimi i tmerrshëm me gurë, që Zoti lëshoi mbi ta. - “Atëherë, për cilën mirësi të Zotit tënd ke dyshime?” - Për cilën mirësi të Allahut, o njeri, shfaq dyshime? Kështu e ka shpjeguar Katadja.

- “O i Dërguar! Përcille me qartësi shpalljen që t’u zbrit prej Zotit tënd! ” - Ky është një urdhër që Allahu i Madhëruar ia drejton të Dërguarit të Tij për të realizuar detyrën më të rëndësishme dhe më të nderuar për profetët: përcjelljen e qartë të Shpalljes te njerëzit. Ai i përfshin të gjithë urdhrat dhe porositë që umeti ka marrë prej Profetit. Profeti e zbatoi në mënyrë të përkryer detyrën e përcjelljes së Shpalljes hyjnore te populli i tij. Ai i ftoi njerëzit në rrugën e Zotit, i përgëzoi me premtimet e Zotit, nëse do bindeshin, dhe i kërcënoi me ndëshkimin dhe zemërimin e Tij, nëse do kthenin shpinën. Profeti ua lehtësoi rrugën drejt Zotit dhe Xhenetit, drejt lumturisë së dynjasë dhe ahiretit, e nuk ua vështirësoi. Ai arriti të edukojë një popull analfabet, të paditur, derisa ata u bënë edukatorë të botës. Ai e përcolli të vërtetën e Zotit të tij me fjalë, me vepra, me letra e mesazhe, nëpërmjet të dërguarve e korrierëve të tij. Pas kësaj, nuk mbeti mirësi dhe rrugë për arritjen e saj pa u sqaruar, e nuk mbeti e keqe dhe rrugë për t’u mbrojtur prej saj pa u bërë e ditur dhe pa u paralajmëruar. Për këtë kumtim të qartë e të plotë dëshmuan njerëzit më të mirë të këtij umeti, sahabët e zgjedhur dhe të nderuar dhe imamët e mëdhenj që erdhën pas tyre. Për të dëshmuan brezi më i zgjedhur dhe burrat më të spikatur të këtij umeti. - “Nëse nuk e bën këtë, atëherë nuk e ke kryer detyrën! ” - Nëse nuk e transmeton qartë mesazhin e Zotit tënd, atëherë nuk e ke kryer detyrën e ngarkuar. - “Allahu të garanton mbrojtjen prej njerëzve.” - Allahu i Madhëruar i ofron profetit të Tij mbrojtje dhe siguri prej njerëzve. Pra, kuptimi është: Qëllimi yt të jetë përcjellja e qartë e të vërtetës dhe edukimi i njerëzve. Të të mos largojë nga kjo përgjegjësi frika nga e keqja që vjen prej krijesave, sepse ata janë në dorën e Allahut, i Cili premton të të ruajë prej tyre. Ti ke detyrë veçse transmetimin e qartë të së vërtetës. Së fundmi, çdokush që beson, beson për veten e vet. - “Nuk ka dyshim se Allahu nuk e udhëzon në rrugën e drejtë popullin që mohon (të vërtetën).” - Ndërsa mohuesit, të cilët nuk kanë asnjë qëllim tjetër, veç plotësimit të epsheve dhe dëshirave të tyre të shfrenuara, Allahu i Madhëruar nuk ka për t’i udhëzuar në rrugën e besimit dhe nuk ka për t’u dhënë sukses për të arritur mirësinë, për shkak të mohimit të fortë që ata shprehin.

Allahu i Madhëruar i thotë Profetit të Tij të dashur: - Ne edhe para teje dërguam veçse burra, të cilëve u dhamë Shpallje. - Ti nuk je i pari profet dhe rasti yt nuk është i panjohur më parë. Edhe më parë janë dërguar profetë ndër njerëz. Asnjëherë nuk ka ndodhur që të dërgojmë melekë si profetë mes njerëzve. Gjithashtu, Zoti ka dërguar gjithmonë burra prej njerëzve, dhe jo gra. Ata ishin të plotë në të gjitha aspektet. Këtyre profetëve, Allahu i Lartësuar u shpalli ligje e dispozita të mrekullueshme, që ishin mirësi dhe bujari e madhe e Tij për krijesat, të cilat, në fakt, nuk bëjnë asgjë për ta merituar. - Pyesni, pra dijetarët nëse nuk dini! - Nëse nuk dini rreth historive të popujve të shkuar dhe faktit se a dërgoi Zoti profetë njerëz apo jo, pyesni ata që kanë dituri rreth shpalljeve të shkuara! Pyesni njerëzit e ditur, që i njohën dhe i kuptuan mirë librat e shpallur nga Zoti. Të gjithë dijetarët janë unanimë në faktin se Zoti ka dërguar veçse burra dhe u ka shpallur atyre libra të ndritur e udhëzime të qarta. Ai i zgjodhi ata nga banorët e qyteteve. Allahu i Madhëruar thotë: - (I patëm dërguar ata) me Argumente e me libra të shenjtë. - Në këtë ajet tregohet vlera e madhe e dijetarëve. Dituria më e lartë është dituria rreth librave të Zotit. Allahu i Madhëruar i ka urdhëruar që, për çdo çështje, t’u referohemi njerëzve të ditur të fushës. Kjo porosi, nga ana tjetër, tregon se njerëzit e ditur janë të besueshëm dhe se Zoti dëshmon për besueshmërinë e drejtësinë e tyre, sepse Ai urdhëron për t’u kthyer tek ata. Duke ndjekur njerëzit e ditur, mënjanohen të paditurit. Allahu i ka përzgjedhur të diturit si besnikët e Shpalljes së Tij dhe ata janë të urdhëruar që të pastrojnë veten nga çdo cilësi e ulët dhe të pajisen me cilësitë dhe virtytet më të larta. - Ndërsa ty ta shpallëm Kur'anin, që t’u shpjegosh njerëzve atë që u është shpallur atyre, që ata të mendojnë. - Nuk ka dyshim se më të mirët e njerëzve të ditur janë pikërisht dijetarët e Kur'anit të mrekullueshëm e madhështor. Dijetarët e vërtetë janë pikërisht ata, prandaj i Lartësuari i përshkruan si: ehludh-dhikri, pra, ata që kujtojnë vazhdimisht mësimet e udhëzimet e Kur'anit. Kur'ani përmban gjithçka që njerëzit kanë nevojë të dinë për çështjet e tyre të besimit dhe të jetës, për ato të dukshme e të shfaqura dhe për ato të fshehta e të padukshme. Allahu i Madhëruar thotë se e shpalli Kur'anin: “që t’u shpjegosh njerëzve atë që u është shpallur atyre.” Kjo përfshin shpjegimin e tekstit dhe të termave të Shpalljes, por edhe të nënkuptimeve të saj. Më pas, duke përmendur detyrën që del para njerëzve, thotë: “që ata të mendojnë”, domethënë, të përsiaten thellë, që të nxjerrin prej tij njohuri dhe urtësi, në varësi të kapacitetit dhe të përkushtimit të tyre.

- “Ne u dhamë bijve të Israilit Librin, gjykimin me drejtësi dhe profetësinë.” – Zoti u dhuroi bijve të Israilit mirësi e begati, që nuk i ishin dhënë asnjë populli më parë. Ai u dha Librin, domethënë Teuratin dhe Ungjillin, u dha pushtetin për të gjykuar njerëzit, si dhe profetësinë, me të cilën ata u dalluan nga popujt e tjerë. Madje, në atë kohë, profetësia ishte e kufizuar pikërisht te pasardhësit e Ibrahimit (a.s.). Gjithashtu, ndër mirësitë me të cilat u dalluan ata ishin edhe furnizimet e veçanta me ushqime, pije, veshje etj., siç qe për shembull zbritja e el menn-it dhe el selua -s nga qielli, gjatë udhëtimit të tyre dyzetvjeçar në shkretëtirë. - “Ne i furnizuam ata me të mira, duke i dalluar mbi të gjithë njerëzit (e asaj kohe).” - Me mirësitë e dhuruara, Ata u dalluan mbi të gjithë botën. Por, sigurisht, nga ky përgjithësim përjashtohet ymeti i fundit, ai i Muhamedit (s.a.u.s.), që është ymeti më i mirë i të gjitha kohërave. Vetë konteksti i ajeteve tregon se aty nuk përfshihet ymeti i Muhamedit (a.s). Ato flasin për mirësitë që Zoti u dhuroi bijve të Israilit, duke i dalluar mbi popujt e tjerë. Por me shfaqjen e Muhamedit, pasuesit e këtij të fundit u bënë populli më i mirë i nxjerrë ndonjëherë për të mirën e njerëzimit. Gjithashtu, mirësitë që iu dhuruan bijve të Israilit, si Libri hyjnor, pushteti për të gjykuar, profetësia dhe të gjitha mirësitë e tjera, i Lartësuari ia dha edhe ymetit të fundit, por duke u shtuar edhe mirësi të tjera, që nuk i kishin të tjerët. Sheriati i mrekullueshëm që iu dhurua këtij ymeti, është universal, ndërsa sheriatet e popujve të shkuar kanë qenë thjesht një pjesë e tij. Kur'ani, gjithashtu, është siguruesi i vërtetësisë së shpalljeve të mëparshme. Ndërsa Muhamedi (s.a.u.s) ishte vërtetuesi e përforcuesi i të gjithë profetëve të kaluar. - “U dhamë edhe fakte të qarta për çështjet fetare.” - Zoti u dha bijve të Israilit fakte të qarta dhe të padiskutueshme, nëpërmjet të cilave ata mund të dallonin të vërtetën nga e kota dhe të gjenin rrugën e drejtë. Këto fakte u përforcuan më shumë me mrekulli të shumta, që Zoti ua shfaqi atyre në duart e Musait (a.s.). Kështu, të gjitha këto mrekulli dhe argumente të qarta duhej t’i nxisin ata që të bashkoheshin rreth të vërtetës, për të zbatuar porositë e sjella nga profeti i Zotit. Por ata u sollën krejtësisht kundër asaj që pritej dhe që ishte detyrë për ta. Ata filluan të përçaheshin pikërisht rreth asaj të vërtete, siç thotë i Madhëruari: - “Por edhe pasi iu dha dituria, ata u përçanë për shkak të zilisë që kishin ndërmjet tyre.” - Dija që iu dhurua atyre duhej t’i bënte që të mos kishin mospajtime, por padrejtësia kundrejt njëri -tjetrit i përçau keq e më keq. - “Në Ditën e Kijametit, Zoti yt do të gjykojë mes tyre për çdo gjë që ata kundërshtoheshin.” - Allahu i Lavdëruar do ta qartësojë të vërtetën nga e kota dhe do t’i dallojë mbrojtësit e të vërtetës nga mbrojtësit e të kotës. Gjithashtu, Ai do të zbulojë edhe shkakun që i shtyu ata të përçaheshin, siç është ndjekja e epshit apo diçka tjetër.

U kthyen rrugës që kishin shkuar deri te vendi ku kishin pushuar dhe ku e kishin humbur peshkun. E gjetën një njeri që ishte mbuluar me një petk e Musai i dha selam. E ai i tha: Kah në këtë tokë selam, kush je ti? Unë, tha, jam Musai i beni israilëve, erdha të më mësosh nga çka të ka mësuar Zoti, nëse më lejon të vijë shok me ty. Ai i tha Musait se ty të ka dhënë Zoti dituri çka unë nuk di, e mua më ka dhënë çka ti nuk di, andaj nuk do të mund të jesh i durueshëm i ndaj punëve që i bëj unë, ndonëse qëndrimi yt është i drejtë derisa nuk je i njohur për fshehtësitë I e çështjeve. Pasi që Musai shprehi gatishmërinë e tij për të qenë i durueshëm, ai e pranoi ta shoqërojë, po me kusht që të mos pyet për asgjë, deri që ai vetë ti tregojë. U nisën të ecin bregut të detit: atypari kaloi një anije dhe këta kërkuan të hipnin në të, Ata e njohën Hidrin dhe i hipën pa pagesë. Duke lundruar anija në det, Hidri me një sëpatë ia hoqi një dërrasë anijes, prej nga filloi të depërtojë uji, por pronarët e anijes, disi e mbyllën atë vend. Musai i harroi kushtet dhe i bëri vërejtje për këtë. Derisa u arsyetua me harrëse, ai e lejoi që edhe mëtej ta shoqërojë. Rrugës takuan disa fëmijë duke luajtur, e njërin prej tyre Hidri e mbyti. Këtu Musai u revoltua, ngase ishte kundër parimeve të fesë, andaj i bëri vërejtje edhe më të ashpër, por e luti që edhe kësaj radhe të mos e largojë. Vajtën në një fshat, kërkuan ushqim, por ata nuk u dhanë. Duke kaluar, hasën në një mur të shtrembëruar dhe shihej se do të rrëzohej e do ta mbyste ndokë. Hidri e drejtoi, e Musai i tha: përse nuk u kërkove shpërblim për këtë të mirë, i derisa ata nuk na dhanë ushqim" Hidri i tregon prapavinë e atyre punëve. Derisa një sundues rrëmbente anijet e afta për interesin e vet, anija e atyre të varfërve do të shpëtojë si me të meta, e ata do ta rregullojnë shpejt dhe do të fitojnë shumë në mungesë I të anijeve të tjera. Djaloshi nuk do të bëhej i dobishëm, por i dëmshëm për prindërit që ishin shumë besimtarë i të mirë. Vdekja e tij ishte në dobi të vetë djaloshit, ngase nuk kishte bërë ende mëkate dhe si i tillë është i i shpëtuar, e prindërit do ta kenë një djalë më të mirë e të dobishëm. Sikur të rrëzohej muri, thesari i jetimëve do të mbetej në duar të huaja dhe do të humbej, e për hir të babait të tyre që kishte qenë i mirë, u dasht ta drejtoj atë, ashtu që kur të arrijnë pjekuri jetimët, e nxjerrin vetë thesarin e tyre. Këto ishin fshehtësi për Musain. Hidri nuk tha se i bëra këto punë nga mendja ime, por me urdhërin e Zotit. Nga kjo duhet marrë përvojë dhe duhet kuptuar se çdo send ose punë që neve na duket e keqe, nuk është ashtu, pra edhe çdo e mirë, nuk është krejt e mirë. Çdo gjë duhet mbështetur dijes së Zotit, Ai gjithnjë ia do të mirën besimtarit, andaj as nuk duhet dëshpëruar, as tepër gëzuar nga ngjarjet e ndodhitë, derisa nuk e dimë fundin e tyre. Këtë ngjarje e regjistron Buhariu dhe Muslimi, e Pejgamberi paska thënë: "Allahu e mëshiroftë Musain, kisha pasur dëshirë të kishte qenë i durueshëm e Allahu të na tregonte edhe më shumë rreth udhëtimit të tyre". Me këtë gjithashtu duhet kuptuar se përveç pejgamberëve ka pasur edhe ka njerëz qe Zoti u dhuron njohuri të veçanta.

- Allahu i bëri shtëpitë tuaja vendbanim të qetë dhe nga lëkurët e kafshëve ju mundësoi të keni tenda që lehtësisht i bartni me vete gjatë udhëtimeve dhe (kur qëndroni) në vendin tuaj. - Allahu i Lavdëruar u kujton robërve mirësitë e Tij të shumta e të plota. Ai u mundësoi atyre që të kenë shtëpi e vendbanime të qeta, ku ata të strehohen e gjejnë prehje, të gjejnë përfitime e mirësi të shumta. Ai u mundësoi që, me lëkurët e kafshëve, edhe gjatë udhëtimeve të tyre, të bëjnë tenda, të cilat i mbartin lehtësisht me vete. Në këto tenda, ata mund të strehohen si në udhëtim, ashtu edhe në vendin e tyre. - Ndërsa nga leshi ose gëzofi i tyre, ju bëni veshje, që t’i shfrytëzoni për një kohë të caktuar. - Nga leshi i deleve, dhive dhe deveve, ju prodhoni veshje, duke përfituar pasuri e mirësi. Ju përfitoni tekstile të përpunuara, që shtrohen, por edhe rrobat, që vishen nga njeriu. Ato shërbejnë edhe si mall tregtie, që sjell shumë pasuri e mirësi. Të gjitha këto mirësi, Allahu i Lartësuar jua dhuroi, që të përfitoni prej tyre deri në afatin e caktuar në jetën e kësaj bote. - Allahu ju bëri hije (të freskëta) nga ajo që Ai krijoi për ju dhe nëpër kodra ju gjeni vendstrehime. - Këtu bëhet fjalë për pemët e hijet e tyre të gjera. Allahu mundësoi që, në kodra e male, të gjejmë vendstrehim e mbrojtje. - Ai ju mundësoi të keni veshje që ju mbrojnë prej të nxehtit - Siç janë veshjet prej pambuku, liri, mëndafshi etj. - dhe veshje që ju mbrojnë në luftë. - Siç janë parzmoret e veshjet mbrojtëse, që përdoren në luftë. - Kështu i plotëson Allahu të mirat e Tij ndaj jush, në mënyrë që të dorëzoheni (në besimin e vërtetë) . - Allahu i Lavdëruar ju bëri të mundur që, përmes këtyre të mirave, ju të përmbushni nevojat tuaja. Ai jua mundësoi këto mirësi si ndihmesë për ju, që t’i bindeni Allahut të Lartësuar në mënyrën më të mirë e të plotë, që ju ta adhuroni Atë me lehtësi. Vëreni me kujdes fjalën e Allahut: “... në mënyrë që të dorëzoheni (në besimin e vërtetë) .” Këtu bëhet fjalë për Islamin, për dorëzimin e plotë ndaj Zotit, përmes zbatimit të kësaj feje. - Por, nëse ata të kthejnë shpinën … - Nëse refuzojnë të nënshtrohen për të zbatuar Islamin, pas gjithë këtij qartësimi e përmendjes së të gjitha këtyre mirësive të dhuruara nga Zoti, atëherë mos u shqetëso më për ta dhe mos të jetë brengë e jotja përfundimi i tyre. Kujtoje mirë faktin se: - detyra jote është veçse komunikimi i qartë (i besimit të drejtë). - Dhe ti tashmë e ke përmbushur këtë detyrë, që të ngarkoi Zoti yt. - Ata i njohin të mirat e Allahut, pastaj i mohojnë ato dhe shumica e tyre janë jobesimtarë. - Ata e dinë mirë se është Allahu i Lavdëruar dhuruesi i të gjitha mirësive. Është vetëm Ai që i ka dhuruar me bujarinë e mirësinë e Tij. Megjithatë, ata i mohojnë dhe nuk i shprehin Zotit mirënjohjen për to. Përveç kësaj, ata adhurojnë idhuj, duke ia atribuar këto mirësi e begati dikujt tjetër, veç Zotit, prandaj dhe i Lavdëruari thotë që: “... shumica e tyre janë jobesimtarë.” Ata i mbulojnë këto mirësi dhe nuk janë mirënjohës ndaj Dhuruesit të vërtetë të tyre.

Allahu i Lartësuar i drejtohet robit dhe Profetit të Tij të dashur, Muhamedit ﷺ : - Atë ditë, kur në secilin popull Ne do të sjellim dëshmitar kundër tyre, edhe ty do të të sjellim dëshmitar kundër këtyre (popullit tënd). - Edhe ty do të të sjellim si dëshmitar mbi popullin tënd, prandaj kujtoje mirë këtë ditë, me tmerrin e frikën që ajo mbart me vete. Pastaj kujto edhe mirësinë e madhe, nderimin e pashembullt e gradën e lartë, që do të të dhurojë Zoti yt atë ditë! Ky ajet është i ngjashëm me ajetin e fundit që Abdullah Ibn Mesudi i lexoi Profetit, me kërkesën e vetë atij. Kështu, ai po lexonte fillimin e sures Nisa, derisa mbërriti tek fjala e Allahut: “Si do të bëhet kur, për çdo popull Ne do të sjellim dëshmitarë, ndërsa ty (O Muhamed) do të të sjellim dëshmitar për të gjithë ata?” [Nisa 41]. Pikërisht në këtë ajet, i Dërguari i Allahut tha: “Kaq mjafton!” Abdullah Ibn Mesudi tregon: “Kur e pashë Profetin e Allahut, vërejta se po i rridhnin lot nga sytë.” - Ne ta shpallëm ty Librin si sqarim për çdo gjë, si udhëzim e mëshirë dhe si përgëzim për myslimanët. - Ibn Mesudi thotë se Allahu i Lartësuar na ka shpjeguar në këtë Kur ’an çdo lloj diturie e çdo lloj çështjeje. Kur’ani përmbledh e shtjellon çdo lloj dijeje të dobishme. Në të gjejmë lajme e histori rreth popujve të shkuar dhe dituri rreth asaj që do të vijë në të ardhmen. Në të shtjellohet dhe qartësohet hallalli nga harami, rregullat e ligjet e Zotit. Allahu i Madhëruar e përshkruan atë si “ hudâ”, pra, udhëzim i qartë për zemrat. Kur ’ani është edhe “ raĥmetun ue bushrâ ”, domethënë, mëshirë e lajm i mirë për të dorëzuarit ndaj Zotit të Madhëruar. Mendo pak me kujdes rreth kuptimit të fjalës së Allahut: “Ne ta shpallëm ty Librin si sqarim për çdo gjë,” dhe fjalës pra saj kur tha: “... edhe ty do të të sjellim dëshmitar kundër këtyre (popullit tënd).” Qëllimi këtu , - dhe Allahu e di më mirë - , është që të tregohet se Ai i Cili ia bëri detyrë të Dërguarit kumtimin e qartë të këtij Libri, Ai ka për ta marrë në llogari për këtë gjë Ditën e Gjykimit, siç thotë i Lartësuari në një ajet tjetër: “Ne patjetër që do t’i marrim në pyetje ata tek të cilët u dërguan profetët, e patjetër që do t’i marrim në pyetje edhe profetët. Ne do t’ua tregojmë atyre me dituri të plotë atë që kanë bërë, sepse Ne nuk kemi munguar kurrë.” [ Ea’raf 6, 7]. Pra do të merren në pyetje si popujt , ashtu edhe Profetët që u dërguan mes tyre. Allahu i lavdëruar thotë : “Betohem për Zotin tënd, Ne do t’i marrim të gjithë ata në pyetje, për të gjitha veprat e tyre.” [Hixhr 92, 93], ose: “Një Ditë Allahu do t’i mbledhë profetët dhe do t’i pyesë: “Cila qe përgjigja që morët (nga njerëzit)?” Ata do të thonë: “Ne nuk kemi dijeni; vetëm Ti i di të gjitha të fshehtat.”” [Maide 109], ose “ S’ka dyshim se Ai që ta urdhëroi Kur’anin ty, Ai do të të kthejë ty në Vendin e Premtuar. Thuaj: “Zoti im e di më sëmiri kush është ai që sjell udhëzimin e vërtetë dhe kush është në humbje të sigurt”. ” [Kasas 85]. Pra, Ai i Cili ta bëri detyrë kumtimin e qartë të këtij Libri, Ai ka për të të marrë në llogari për këtë gjë në Ditën e Gjykimit.

- Zoti i juaj di gjithçka për ju. - Allahu di gjithçka për ju, o njerëz. Ai e di më mirë se kush meriton udhëzimin dhe kush nuk e meriton atë. - Nëse do, Ai ju mëshiron - Nëse dëshiron, Ai jua mundëson dhe lehtëson për t’iu bindur Atij dhe për t’u kthyer të penduar e të nënshtruar ndaj Tij. - dhe nëse do, Ai ju dënon. - Ju dënon si meritë për shpërfilljen e ftesës së Tij. - Ne nuk të kemi dërguar ty (o Muhamed) si rojë mbi ta. - Ne të kemi dërguar thjesht si një paralajmërues ndër ta. Ai që të bindet ka për të hyrë në Xhenet, ndërsa ai që nuk të bindet ka për të hyrë në Zjarr. - Zoti yt di gjithçka për ato që janë në qiej e në Tokë. - Ai i di mirë ndarjet dhe gradat njerëzve, në lidhje me bindjen e mosbindjen ndaj Tij. - Ne i patëm dalluar disa profetë mbi të tjerët - Siç thotë i Lavdëruari në një ajet tjetër: “Këta janë të dërguarit. Disa prej tyre i dalluam mbi të tjerët. Disave prej tyre Allahu u foli, e disa i ngriti në gradën më të lartë.” [Bekare 253]. Kjo nuk bie ndesh me hadithin në dy Sahih-ët, se Profeti i Allahut ka thënë: 16 91. “Mos bëni dallime mes Lajmëtarëve të Zotit.” Në fakt, hadithi i referohet rastit kur diçka e tillë bëhet pa argument. Por, n ëse ka prova për diçka të tillë, atëherë është e detyrueshme ndjekja dhe zbatimi i saj. Nuk ka dyshim se të dërguarit ( el rusul ) e Zotit janë më të zgjedhur dhe në gradë më të lartë sesa lajmëtarët ( nebijj). Dihet, gjithashtu, se të ashtuquajtur “ ulul azmi ”, pra, më të zgjedhurit e të dërguarve janë më të lartë në gradë se pjesa tjetër e të dërguarve të Zotit. Ata janë përmendur në dy sure në Kur ’an: “Kur morëm prej profetëve një premtim (solemn), siç morëm prej teje, prej Nuhut, Ibrahimit, Musait dhe Isait, birit të Merjemes. Ne morëm prej tyre një besë solemne.” [Ahzab 7]. “Ai ka caktuar për ju si fe, atë me të cilën urdhëroi Nuhun, atë që ta shpalli ty, si dhe atë me të cilën e patëm urdhëruar Ibrahimin, Musain dhe Isain....” [Shura 13]. Nuk ka dyshim, gjithashtu, se Muhamedi është më i zgjedhuri dhe i dalluari mes tyre. Pas tij vjen Ibrahimi, pastaj Musai, pastaj Isa (pastaj Nuhu), sipas mendimit më të përhapur dhe më të njohur. Në fakt, për këtë kemi folur më hollësisht në tjetër vend. Allahu i jep sukses kujt dëshiron. - dhe Daudit i dhamë Zeburin. - Allahu i Madhëruar e përmend veçmas Daudin, për të theksuar vlerën dhe dobinë tij. Zeburi është libri që iu zbrit Daudit.

Kur ia sollën fronin e Belkisës përpara mbërritjes së saj, Sulejmani urdhëroi për të ndryshuar diçka prej tij, në mënyrë që ta testonte: a do ta njihte ajo fronin e vet apo jo. - “Ai tha: “Ndryshojani fronin, që ta shohim a do ta dallojë atë, apo është nga ata që nuk kuptojnë.” Kështu, ata i bënë fronit ca ndryshime. Belkisa ishte inteli - gjente dhe shumë e mprehtë. Gjithashtu, ajo ishte dhe shumë e kujdesshme në fjalët e zgjedhura, prandaj nuk u shpreh në mënyrë të prerë që ishte pikërisht ai froni i saj: - “Kur ajo erdhi, e pyetën: “Kështu është froni yt?” Ajo tha: “Si të ishte vetë ai?!” - Domethënë, ai i ngjan shumë fronit të tim. Kjo mënyrë të shprehuri tregonte për zgjuarsinë dhe mprehtësinë e saj. - “Neve na është dhënë dituria përpara kësaj dhe kemi qenë besimtarë të nënshtruar (ndaj Zotit) .” - Muxhahidi thotë se këto ishin fjalë të Sulejmanit a.s. - “Atë e kishte penguar ajo që adhuronte përveç Allahut. Ajo ishte nga një popull jobesimtar.” - Kjo është pjesa përmbyllëse e fjalëve të Sulejmanit, sikurse e jep këtë mendim Muxhahidi dhe Seid Ibn Xhubejri. Pra fillimisht Ai tregoi se ishte dorëzuar ndaj një Zoti të vetëm kur tha: “Neve na është dhënë dituria përpara kësaj dhe kemi qenë besimtarë të nënshtruar (ndaj Zotit).”. Pastaj vijoi të tregojë se Belkisën nuk e pengonte nga adhurimi i Allahut si një dhe pa ortak veçse adhurimi i diçkaje tjetër veç Allahut, duke pasuar popullin e saj të cilët ishin mohues të b esimit të vërtetë. Këtë mendim e mbështet edhe fakti se ajo e shfaqi islamin e saj pas hyrjes në kështjellën e Sulejmanit, sikurse do të shpjegohet më pas. - “Asaj i thanë: “Hyr në pallat!”. Por, kur e pa atë, mendoi se ishte ujë dhe i zbuloi kërcinjtë e saj. ” - Sulejmani kishte urdhëruar shejtanët që i kishte në shërbimin e tij për t’i ndërtuar atij një kështjellë madhështore prej qelqi. Ata e projektuan dhe ndërtuan në mënyrë të tillë që poshtë saj të rridhte ujë. Ai që nuk e dinte, mendonte se po shkelte në ujë, por, në fakt, ajo ishte një dysheme e tejdukshme. Sulejmani e bëri për t’i treguar Belkisës që ai kishte pasuri dhe mbretëri më të madhe se ajo. Kur ajo e pa, pandehu se ishte dallgë uji, prandaj ngriti lehtë fustanin. - “Ai tha: “Ky është një pallat i shtruar me pllaka të lëmuara prej xhami.” - Kur qëndroi përballë Sulejmanit, ai e ftoi në adhurimin e Allahut të Lartësuar dhe e qortoi për adhurimin që ata i përkushtonin diellit. Atëherë, ajo tha disa fjalë që i thonë mosbesimtarët, prandaj Sulejmani ra menjëherë në sexhde për Allahun, duke e madhëruar e dëlirësuar Atë. Së bashku me të ranë në sexhde edhe njerëzit e tjerë. Ajo u befasua kur pa Sulejmanin që veproi ashtu. Kur Sulejmani ngriti kokën nga sexhdja, i tha: “E mjera ti, çfarë the?” Atëherë, ajo tha: - “Ajo tha: “O Zoti im! Unë kam qenë, vërtet e padrejtë ndaj vetes sime dhe tani, së bashku me Sulejmanin, po i dorëzohem Allahut, Zotit të botëve.”. - Kështu ajo pranoi Islamin. Pas kësaj, ajo u përkushtua në adhurimin e sinqertë të Allahut të vetëm dhe pa ortak, i Cili ka krijuar dhe ka përcaktuar gjithçka në gjithësi.

Allahu i Lartësuar na tregon historinë e Profetit dhe robit të Tij të dashur, Lutit. Ai e paralajmëroi popullin e tij për zemërimin e Allahut, në lidhje me atë poshtërsi të pashembullt, që nuk ishte parë kurrë më herët, pra, për marrëdhëniet meshkuj me meshkujt dhe femrat me femrat. - “Luti i tha popullit të vet: “Si e bëni atë punë të shëmtuar, duke parë njëri - tjetrin?” - Ju kryeni poshtërsi duke parë njëri-tjetrin në takimet tuaja të mbushura me degjenerim. Në një ajet tjetër thuhet: “Ju bëni një punë shumë të shëmtuar, që askush para jush nuk e ka bërë në tërë botën.”. Ju kontaktoni me meshkujt, sulmoni njerëzit në rrugë dhe në vendtubimet tuaja bëni punë të liga.” [Ankebut 28, 29]. - “Ju, nga epshi, kontaktoni me meshkuj dhe braktisni gratë tuaja. Ju jeni popull shumë injorant. ” - Ju nuk dini asgjë dhe jeni larguar nga natyrshmëria. Ju nuk respektoni asnjë ligj të zbritur nga Zoti. Në një ajet tjetër thuhet: “Nga të gjitha krijesat e kësaj bote, ju po shkoni pas meshkujve dhe i lini mënjanë ato, të cilat Zoti juaj i krijoi si bashkëshorte për ju?! Ju jeni, vërtet një popull që kalon çdo kufi (të së keqes).”” [Shuara 165, 166]. - “Por populli i tij pati vetëm një përgjigje: “Dëbojeni familjen e Lutit nga vendi juaj, sepse ata janë njerëz që ruajnë pastërtinë!” - Pra, ky na qenkësh gabimi i tyre: ata ishin njerëz që ngushto - heshin dhe ndiheshin keq nga të tilla vepra; ata nuk i pranonin dhe nuk pajtoheshin me veprat e tyre, prandaj thanë: “Largojini ata, sepse nuk e meritojnë të jetojnë në shoqërinë tonë dhe nuk u nënshtrohen rregullave, që ne kemi vendosur”. Kështu, ata vendosën që t’i dëbonin prej qytetit, por Allahu i Lartësuar i shkatërroi tërësisht ata. Le ta dinë mohuesit e sotëm dhe të të gjitha kohërave, që kryejnë të njëjtat krime dhe poshtërsi, se për ta janë rezervuar të njëjta ndëshkime. - “Ne e shpëtuam atë dhe familjen e tij, përveç gruas së tij. E kishim përcaktuar që ajo të mbetej me të dënuarit.” - Ajo do të ishte me të shkatërruarit në popullin e saj, sepse ajo ndiqte fenë e tyre. Ajo ishte mbështetse e fesë së tyre, pajtohej me ta dhe nuk e refuzonte mënyrën e tyre të jetesës. Madje, ishte ajo që u tregoi atyre për ardhjen e dy vizitorëve të bukur tek Luti. Në fakt, ajo nuk bënte të njëjtat poshtërsi si populli i saj, sepse Allahu i Lartësuar nuk do ta lejonte kurrë këtë cenim morali për një grua profeti. Ky ishte thjesht kujdesi i Zotit për të ruajtur nderin e Profetit dhe jo se ajo meritonte ndonjë gjë. - “Atyre u lëshuam një rrebesh. ” - Ishte një rrebesh gurësh balte të forcuar, siç thotë Allahu në ajetin tjetër: “Kur erdhi caktimi Ynë, Ne e kthyem çdo gjë përmbys dhe lëshuam mbi ta një rrebesh të pandërprerë gurësh balte të forcuar, të shenjuar nga Zoti yt. Një dënim i tillë nuk është larg për të padrejtët.” [Hud 82]. - “Sa i keq ishte ai rrebesh për ata të cilëve u erdhi paralajmërimi. ” - Atyre u erdhën argumente të qarta, që asgjësonin çdo justifikim përpara Zotit e, megjithatë, iu kundërvunë Profetit, madje duke tentuar ta dëbonin. Për këtë lloj vepre, ata e merituan rrebeshin e tmerrshëm nga qielli.

Allahu i Lartësuar më sipër na tregoi historinë e Sebeit, që pasuan epshet e tyre të shfrenuara dhe shejtanin e mallkuar. Në vijim, Allahu i Lartësuar na njofton për ta dhe për të ngjashmit me ta, të cilët ndjekin rrugën e Iblisit dhe u binden dëshirave të tyre pa fre, që bien ndesh me udhëzimin e drejtë, me rrugën dhe mënyrën e jetesës, që Ai urdhëroi për krijesat: - “Në të vërtetë, shejtani e realizoi shestimin e vet në lidhje me ta dhe ata e pasuan atë, përveç një pakicë besimta - rësh.” - Ky ajet flet për betimin që bëri Iblisi i mallkuar, siç tregon Allahu i Madhëruar në ajetin tjetër: “Pastaj (Iblisi) tha: “A e sheh këtë, që Ti e vlerësove mbi mua? Nëse më jep afat deri në Ditën e Kijametit, unë do t’i devijoj pasardhësit e tij, përveç një pakice.”.” [Isra 62]. Ose: “Ai (Iblisi) tha: “Më jep afat deri ditën kur ata të ringjallen!” Allahu tha: “Je prej të afati - zuarve!” Ai (Iblisi) tha: “Për shkak se më humbe mua, unë do t’u zë pusi atyre në rrugën Tënde të drejtë! Pastaj, do t’u dal atyre nga para e nga prapa, nga e djathta dhe nga e majta. Pastaj, shumicën e tyre nuk do t’i gjesh më mirënjohës.”” [Araf 17]. Ajete të tilla janë të shumta. - “Ai (Iblisi) nuk kishte asnjë pushtet mbi ta ...” - Pra, ai nuk kishte ndonjë argument bindës për ata, që ta pasonin rrugën e tij. Hasen el Basriu ka thënë: “Për Zotin, ai nuk i goditi me shkop dhe kurrë nuk ua imponoi rrugën e tij. Ai nuk i detyroi ata forcërisht për të bërë diçka. Ai arriti t’i mashtronte me premtime dhe iluzione, me të cilat i yshti. Ishte rruga e stolisur, ku ai i ftoi, e cila i verboi ata, prandaj iu përgjigjën ftesës së tij. - “... por Ne dëshiruam që të dallohet ai që beson botën tjetër, prej atij që ka dyshim për të. ” - Allahu i Lartësuar i dha mundësi shejtanit të mallkuar mbi ta, për të dalë në pah çdo rob i cili beson ahiretin, beson ringjalljen, llogarinë e drejtë dhe shpërblimin me drejtësi përpara Zotit. Të gjithë ata që e ushqejnë këtë besim, do t’i shohësh që vazhdimisht e përmirësojnë adhurimin ndaj Zotit të tyre Krenar dhe të Lartësuar në jetën e kësaj bote. Këta do të dalin në pah dhe do të dallohen nga të tjerët, të cilët janë në dyshim e pasiguri rreth ringjalljes, të cilët nuk besojnë dhe nuk janë të bindur në lidhje me ditën e llogarisë. Pikërisht për këtë arsye, ata nuk nënshtro - hen për ta adhuruar Zotin si një të vetëm dhe të jetojnë sipas porosive të Tij. - “Zoti yt është Mbikëqyrës i gjithçkaj e.” - Kështu, me gjithë përkujdesin e Allahut të Lartësuar për t’i ftuar në rrugën e drejtë, për t’i udhëzuar si të ruhen nga devijimi, humbën ata që humbën dhe shpëtuan ata që shpëtuan.

Allahu i Lartësuar u bën me dije krijesave, pushtetin e Tij madhështor, të pashembullt dhe pa ortak në të. I Lartësuari thotë: - “Ndër shenjat e Tij janë nata, dita, Dielli e Hëna.” - Allahu i Lartësuar krijoi natën dhe ditën, në mënyrë të tillë që ato zëvëndësojnë njëra -tjetrën dhe kurrë nuk ndërpritet ky rregull. Po kështu, Ai krijoi Diellin dhe Hënën, të tillë që, me ndryshimet e lëvizjeve të tyre, përcaktohet gjatësia e natës dhe ditës, javëve, muajve, viteve, duke llogaritur kohën e përmbushjes së detyrimeve, adhurimeve, dhe aktmarrë - veshjeve mes njerëzve. Duke qënë se Dielli dhe Hëna janë trupat më të bukur, që duken në botën e sipërme dhe të poshtme, i Lartësuari na njofton se ata janë thjesht dy krijesa, që i janë nënshtruar dhe bindur Zotit. Ato janë krijesa nën sundimin dhe pushtetin e Zotit dhe zbatojnë rregullin e vendosur prej Tij. - “Mos i bëni sexhde as Diellit, as Hënës! Sexhde i bëni vetëm Allahut, i Cili i krijoi ato, nëse e adhuroni vetëm Atë!” - Mos i shoqëroni Zotit asgjë prej tyre në adhurime, sepse adhurimet për këto krijesa nuk kanë për t’ju sjellë asnjë dobi. Nëse adhuroni Allahun duke i shoqëruar Atij ortakë, dijeni se Allahu i Madhëruar nuk e fal kurrë që t’i shoqërohet Atij diçka apo dikush në adhurim. - “Po nëse ata refuzojnë ...” - Nëse ata tregohen kryeneçë dhe nuk nënshtrohen që ta besojnë dhe adhurojnë Allahun e Lartësuar si Një dhe të Vetëm, ta dinë se ... - “... atëherë ata që janë pranë Zotit tënd i thurin lavde Atij, natën e ditën dhe kurrë nuk lodhen.” - Është fjala për melekët, të cilët nuk reshtin së adhuruari Zotin, natën dhe ditën dhe kurrë nuk lodhen, kurrë nuk pakësojnë ose ngadalësojnë adhurimet që bëjnë. Kjo i ngjan fjalës së Allahut të Lartësuar dhe Krenar: “Këta janë ata të cilëve Ne u dhamë Librin, urtësinë e profetësinë. E nëse këta (populli yt) refuzojnë, Ne e kemi siguruar atë me një popull që nuk e refuzon.” [En’am 89] . Hafidh Ebu Ja’la përcjell nga Xhabir Ibn Abdilahi (Allahu qoftë i kënaqur me ta!), se Profeti i Allahut ka thënë: [83] “Mos e shani natën dhe ditën, as Diellin dhe Hënën, edhe erërat mos i shani, sepse ato dërgohen si mëshirë për një popull dhe si ndëshkim për popuj të tjerë.” - “Nga shenjat e Tij është edhe toka, që ti e sheh të thatë e të shkretë, por, kur Ne i lëshojmë shiun, ajo gjallërohet e (prodhimi) shtohet.” - Ndër shenjat, të cilat tre - gojnë fuqinë e Allahut për të rikthyer të vdekurit në jetë është “edhe toka, që ti e sheh të thatë e të shkretë”, pra, të tharë, pa asnjë lloj bimësie, të vdekur, pa jetë, por, kur Allahu i lëshon shiun, ajo gjallërohet e shtohet, duke nxjerrë shumëllojshmëri bimësh dhe frutash. - “Nuk ka dyshim se Ai që e gjallëron atë, do t’i ngjallë të vdekurit, sepse Ai është i Plotpushtetshëm për çdo gjë.”

- “Vetëm Allahut i përket sundimi i qiejve dhe i Tokës.” - Allahu i Lartësuar na tregon se Ai është pronari i qiejve dhe i Tokës, Ai i Cili sundon dhe gjykon në të gjitha çështjet e dynjasë dhe të ahiretit. I Madhëruari, i Dëliri dhe i Pastri thotë: - “Atë ditë, kur të vijë Ora , refuzuesit do të dëshpërohen shumë.” - Mub’tilun-ët do të dështojnë Ditën e Kijametit. Bëhet fjalë për mohuesit e të vërtetës, refuzuesit e Shpalljes së Zotit dhe kundërshtarët e profetëve, që Ai dërgoi me shenja të qarta dhe mrekulli të dukshme. Më pas, i Lartësuari thotë: - “Çdo popull do ta shohësh të gjunjë - zuar.” - Do të jenë të gjunjëzuar, nga frika dhe tmerret e asaj dite. Thuhet se kjo do të ndodhë kur të sillet Xhehenemi, kohë në të cilën ai do të shfryjë me një zë të fuqishëm dhe të lemërishëm, aq sa nuk do të mbetet askush pa rënë në gjunjë, madje edhe Ibrahimi, i dashuri dhe i zgjedhuri i Allahut (paqja e Zotit qoftë mbi të!) do të thotë: “Vetja ime, vetja ime, vetja ime! Po të lutem Ty sot, veçse për veten time!” Po kështu dhe Isai (paqja e Zotit qoftë mbi të!) do të thotë: “Po të lutem sot veçse për veten time. Nuk lutem as për nënën time, që më lindi.” - “Çdo popull do të thirret te libri i vet.” - Bën fjalë për librin e punëve të kryera prej tyre, sikurse thotë i Lartësuari në ajetin tjetër: “Toka do të ndriçohet me dritën e Zotit të saj dhe libri (i veprave) do të hapet. Gjithashtu, do të sillen për të dëshmuar profetët e dëshmitarët. Mes tyre do të gjykohet me të vërtetën dhe atyre nuk do t'u bëhet asnjë padrejtësi.” [Zumer 69]. - “Sot do të shpërbleheni për ato që keni punuar.” - Do të shpërbleheni sipas punëve tuaja, të mira apo të këqija qofshin ato. Kjo është e ngjashme me ajetin tjetër, ku Allahu i Lartësuar thotë: “Atë ditë, njeriu do të njihet me atë që ka bërë dhe me atë që ka lënë pa bërë. Madje, njeriu do të jetë dëshmitar i vetvetes, edhe nëse paraqet arsyetime.” [Kijame 13 – 15]. - “Ky është Libri Ynë, që dëshmon të vërtetën rreth jush.” - Kështu do të risillen të gjitha punët tuaja, pa shtuar apo pakësuar asgjë. I Lartësuari thotë në një ajet tjetër: “Kur libri (i veprave) do t’u vihet përpara, ti do t’i shohësh gjynahqarët të frikësuar nga shënimet në të, që do të thonë: “Të mjerët ne! Çfarë është ky libër, që nuk ka lënë asnjë vepër - të madhe apo të vogël -, pa e shënuar.” Aty do të gjejnë të shënuar gjithçka që kanë bërë. Zoti yt nuk i bën padrejtësi askujt.” [Kehf 49]. - “Ne kemi urdhëruar të shkruhet gjithçka që ju vepronit”. - Ne urdhëronim ruajtësit që të shkruanin veprat tuaja me përpikmëri.

- “A nuk meditojnë ata rreth Kur’ânit?” - Allahu i Lartësuar na urdhëron që të meditojmë thellë rreth Librit të Tij, që të kuptojmë qartë ajetet e Tij, mesazhin e tyre nga fillimi në mbarim dhe detyrat që dalin. Studimi i Librit të Allahut të Lartësuar është çelësi i shumë njohurive. Prej tij nxirret çdo e mirë dhe përftohet çdo lloj njohurie. Nëpërmjet Kur’ânit shtohet besimi dhe rrënjët e tij ngulen në zemër. Nëpërmjet Kur’ânit njihet Zoti i Lartësuar, i vetmi i Adhuruar me meritë, njihen emrat dhe cilësitë e pranueshme për Të dhe ato nga të cilat Ai është i pastër. Në Kur’ân është treguar qartë rruga që të çon te Zoti dhe cilësitë e atyre që ndjekin këtë rrugë. Aty është treguar shpërblimi që i pret besimtarët kur të mbërrijnë te Zoti i tyre. Në Kur’ân zbulohet se cili është armiku yt i vërtetë, me të gjitha intrigat dhe kurthet që ai përgatit kundra teje. Në Kur’ân tregohen rrugët që të çojnë drejt ndëshkimit dhe mënyra si të mbrohesh prej tyre dhe të shpëtosh. Ai përshkruan cilësitë e atyre që ndjekin rrugën drejt ndëshkimit dhe vuajtjes. Kur’âni tregon se çfarë i pret ata të cilët kryejnë gjynahe dhe çdo gjë që të shpie drejt ndëshkimit. Sa më shumë të studiohet Kur’âni, aq më shumë shtohet dija e dobishme, qartësia në besim dhe veprat e mira që sjellin lumturinë në të dyja jetët. Kjo është arsyeja që Allahu i Lartësuar ka urdhëruar për këtë gjë. Madje, Ai na ka njoftuar se Kur’âni është zbritur veçse që të meditojmë rreth tij, siç thotë në ajetet: “Libër i begatshëm, të cilin Ne ta shpallëm që t’ia studiojnë ajetet dhe që të marrin mësim prej tij ata që kanë mend”. [Sad 29]. “A nuk meditojnë ata për Kur'anin, apo i kanë zemrat të kyçura? ” [Muhamed 24]. Ndër dobitë më të rëndësishme të meditimit rreth Kur’ânit është se, nëpërmjet tij, njeriu arrin siguri të plotë se ky libër është vërtet shpallje e Zotit të Lartësuar. Pra, Kur’âni vërteton dhe verifikon vetveten. Në të përmenden dhe përsëriten histori të shumta, por ato janë plotësisht në përputhje dhe harmoni të plotë me njëra -tjetrën. Mes tyre nuk ka asnjë kundërthënie. Nga kjo kuptohet se Kur’âni është fjala e vërtetë e Zotit, i Cili është Gjithëpërfshirës dhe Absolut në dijen e Tij: - “Sikur të ishte prej dikujt tjetër, e jo prej Allahut, do të kishin gjetur në të shumë kundërthënie.” - Pra, duke qenë se Kur’âni është prej Allahut të Lartësuar, në të nuk mund të gjesh kurrë kundërthënie.

- “Ne e dimë se ty të brengos ajo që ata thonë.” - Kuptimi: Allahu i Madhëruar i di shumë mirë fjalët që mohuesit thonë dhe për mohimin e tyre. Por Ai të urdhëron që të tregosh durim ndaj fyerjeve dhe mosbesimit të tyre. Mos mendo se jobesimtarët dyshojnë në besnikërinë dhe profetësinë tënde. - “Ata, në të vërtetë, nuk të mohojnë ty...” - Ata nuk e mohojnë vërtetësinë tënde si profet i Zotit, sepse ata e dinë shumë mirë sinqeritetin, pastërtinë dhe dëlirësinë tënde. Ata e njohin mirë të kaluarën tënde dhe po ata të quanin Emin (Besniku) para Shpalljes. - “...por ata keqbërës mohojnë me forcë Argumentet e Allahut.” - Ata thjesht duan që, padrejtësisht, të mohojnë Shpalljen e Zotit, që t’u dhurua ty. Por ti vazhdo me durim në përcjelljen e Shpalljes dhe kujto gjithmonë se: - Edhe para teje janë mohuar shumë të dërguar, por ata duruan mohimin dhe mundimet, derisa u erdhi ndihma Jonë. Askush nuk mund t’i ndryshojë fjalët e Allahut.” - Duro edhe ti sikurse edhe ata, që, ashtu si ata, të lartësohesh dhe të fitosh mirësi të mëdha te Zoti yt! - “Tashmë, ty të kanë ardhur disa nga ngjarjet e të dërguarve.” - Me rrëfimin e këtyre ngjarjeve, le të forcohet dhe qetësohet zemra jote, me ndihmën e Zotit dhe suksesin e premtuar prej Tij. - “Nëse refuzimi i tyre të është bërë brengë e madhe...” - Profeti ﷺ ishte shumë i përkushtuar në ftesën e njerëzve për ta adhuruar Allahun. Ai e dëshironte me ngulm udhëzimin e tyre. Kur ata refuzonin, ai ndihej keq dhe ngushtohej në shpirt. Por Allahu i Madhëruar i kujton Profetit të Tij diçka shumë të rëndësishme për ta zbutur shqetësimin e tij. Ai i thotë: Nuk është brenda mundësive të tua, që ti të udhëzosh ata që Zoti nuk dëshiroi t’i udhëzojë: - “...kërkoje atëherë, nëse ke mundësi, ndonjë vrimë në tokë ose shkallë në qiell e t’u sjellësh atyre ndonjë argument.” - Edhe sikur ta bëjë diçka të tillë, atyre nuk do t’u vlente fare. Kjo duhet ta presë shpresën se ata kryeneçë mund të udhëzohen në rrugën e drejtë. I vetmi që ka në dorë udhëzimin e tyre është Allahu i Madhëruar, i Cili është i Gjithëditur, i Drejtë dhe i Urtë. Ai thotë: - Po të kishte dashur Allahu, do t’i kishte bashkuar në rrugë të drejtë. Prandaj, mos u bëj si injorantët!” - Urtësia e Tij vendosi që ata të mbesin në humbje, prandaj mos u bëj si injorantët, të cilët nuk e njohin realitetin e gjërave dhe nuk i trajtojnë ato ashtu si duhet.

- "Njerëzit kanë qenë veçse të një feje, por u përçanë. " - Në fillim njerëzit ishin të bashkuar rreth një besimi të vetëm, të saktë dhe të pastër, por ata më pas u përçanë. Për këtë arsye, Allahu i Madhëruar dërgoi profetët, si përgëzues dhe qortues. Ai i pajisi ata me Shpallje hyjnore e libër të ndritur, që ata të gjykonin mes njerëzve dhe t'i udhëzonin në ato çështje për të cilat kishin kundërshtime. - "E sikur të mos ishte caktimi i hershëm nga Zoti yt, çështja e tyre do të përfundonte për çdo gjë që ata kishin kundërshtime. " - Allahu i Lartësuar na njofton se çështja e gjynahqarëve do të merrte fund nëse nuk do të ishte vendimi i Tij për t'i afatizuar ata dhe për të mos ua përshpejtuar ndëshkimin për gjynahet e tyre. Në të kundërt, Ai do të shpëtonte besimtarët dhe do të ndëshkonte mohuesit e profetëve dhe shpalljeve të Tij, dhe ky do të ishte argumenti tregues dhe ndarës mes të vërtetës dhe të kotës, kur njerëzit të kishin kontradikta. Por Allahu i Urtë dhe i Gjithëmëshirshëm dëshiroi t'i sprovonte me njëri-tjetrin, që të dallohen të sinqertët nga gënjeshtarët. - "Dhe ata thonë: “Përse nuk i vjen atij (Muhamedit) ndonjë shenjë nga Zoti i tij?”.”. - Mohuesit e të vërtetës dhe urrejtësit arrogantë të saj thanë: "... Përse nuk i vjen atij (Muhamedit) ndonjë shenjë nga Zoti i tij? " Me këtë kishin për qëllim shenjat që ata i propozonin me mendjet e tyre, sikurse thotë në një ajet tjetër: "Ata gjithashtu thonë: “ Ata thonë, gjithashtu: “Ç’është ky i dërguar, i cili ha ushqim dhe ecën nëpër tregje?! Përse nuk i është dërguar atij një melek dhe të bëhet me të paralajmërues?! Ose, përse nuk i është zbritur një thesar, ose përse nuk ka një kopësht për t'u kënaqur me të?! Të ligjtë thonë: “Ju, vërtet po pasoni një njeri të magjepsur. Shiko çfarë shembujsh sjellin për ty! Por (me këtë) ata humbën (shumë larg) dhe ata kurrë nuk mund ta gjejnë rrugën e drejtë ." [Furkan 7 - 9]. Dhe thotë në suren El isra: “Ata thanë: “Ne nuk do të të besojmë ty, derisa të na nxjerrësh burime prej tokës; Ose të kesh kopshte me hurma e me rrush, e të bësh që mes e tyre të rrjedhin vazhdimisht lumenj; Ose, ashtu sikurse mëton ti (se do të na dënojë Zoti), le të bjerë mbi ne qielli copa -copa; ose derisa të na sjellësh Allahun dhe melekët pranë nesh (t’i shohim haptazi); Ose të kesh një shtëpi prej ari, ose të ngjitesh lart në qiell. Madje, edhe sikur të ngjitesh lart në qiell, ne nuk do të të besojmë, derisa të na sjellësh një libër që ta lexojmë.” Thuaj: “ I madhëruar qoftë Allahu!” A mos jam unë tjetër, përveçse një njeri profet?” Njerëzit nuk i pengoi asgjë që të besojnë, kur u erdhi shpallja, por ata thoshin: “A thua Allahu e dërgoi njeriun si profet?!” [Isra 90 - 94]. - "Por ti thuaj: “E fshehta i ta kon vetëm Allahut." - Nëse ata kërkojnë prej teje mrekulli, thuaj: E fshehta është veçse në dorën e Zotit. Ai përfshin me diturinë e Tij gjithçka rreth robve dhe krijesave. Është Ai që administron dhe gjykon rreth çështjeve të tyre, sipas diturisë së Tij absolute rreth tyre dhe sipas urtësisë së Tij të mrekullueshme. Askush nuk mund të ndërhyjë në Ligjin dhe gjykimin e Tij, as në argumentet me të cilat mbështet profetët dhe Shpalljen e Tij, as në qëllimet që synohen nga shpalljet dhe argumentet e Tij dhe as në shkaqet pse Ai i sjell pikërisht ato në mbështetje të profetëve të Tij, e jo të tjera. - " Prandaj, ju prisni, sepse edhe unë po pres së bashku me ju! ” - Secili le të presë se çfarë do të ndodhë me kundërshtarin e vet, pastaj le të shohin se kujt do t'i takojë përfundimi i mirë dhe ai i keq.

Pasi na ndaloi nga idhujtaria, Allahu i Madhëruar na urdhëron për njësimin e Tij: - Zoti yt ka dhënë urdhër të prerë që të mos adhuroni asnjë (dhe asgjë) tjetër përveç Tij... - Ai ka përcaktuar me ligj që të mos adhuroni veç Tij asnjë e asgjë prej krijesave të qiellit e tokës, prej të gjallëve e të vdekurve. Allahu ka urdhëruar që të adhuroni vetëm Atë, sepse Ai është Një i vetëm, i pashoq. Ai është Es-Samed - Ai që, të gjitha krijesat i drejtohen e luten për nevojat e tyre. Çdo cilësi dhe atribut i Allahut është absolut, që nuk mund t’i afrohet në përshkrimin me të askush prej krijesave. Allahu është Bamirësi, që ka përfshirë me bamirësinë e Tij gjithçka. Ai është dhuruesi i të gjitha mirësive të dukshme dhe të padukshme. Allahu është mbrojtësi nga të gjitha ligësitë e fatkeqësitë. Ai është Krijuesi, Furnizuesi, Rregulluesi e Ai që përkujdeset për të gjitha çështjet e krijesave. Ai është i vetëm në të gjitha këto atribute, ndërsa çdo gjë tjetër është krijesë e varfër, që nuk ka asgjë në dorë. Pasi foli për të drejtën e Vet, i Madhëruari flet për të drejtën e prindërve, si një nga detyrimet më të mëdha të njeriut, që duhet respektuar dhe përmbushur. - ...dhe të silleni mirë ndaj prindërve. - Tregohuni bamirës ndaj tyre me të gjitha mënyrat dhe format e bamirësisë, me fjalë, me sjellje dhe vepra. Mos e harroni asnjëherë se ata janë sebepi i ardhjes suaj në këtë jetë. Ata i dhurojnë fëmijës dashurinë më të madhe. Ata janë njerëzit më të afërt për njeriun, për të cilët ai ka detyrimin më të madh për t'u bërë mirë e për t'u kujdesur. Allahu i Lartësuar thotë: - Nëse njërin prej tyre, ose që të dy, i ka kapur pleqëria pranë kujdesit tënd, ... - Kjo është mosha kur njeriu dobësohet dhe ka nevojë për butësi, ngrohtësi e dashuri. Prandaj i Lartësuari na ka urdhëruar e thotë: - ... atëherë mos u thuaj atyre as “of” ... – Më e pakta e bamirësisë dhe mirësjelljes me prindërit e moshuar është që të mos u thuash këto fjalë. Pra, jini të kujdesshëm, o njerëz, dhe mos shkaktoni atyre as më të voglin mundim! Sigurisht, mundimet më të mëdha janë edhe më të ndaluara nga Zoti. - ... e as mos u sill vrazhdë ndaj tyre, ... - Mos u trego i vrazhdë e mos u fol me ashpërsi. - ... por thuaju vetëm fjalë të mira! - Thuaju fjalë të ëmbla, që i kënaqin ata! Tregohu me edukatë, i butë, i ngrohtë dhe i dashur me ta! Gjithmonë thuaju fjalë të ngrohta, që ua kënaqin dhe qetësojnë zemrën! Sigurisht, këto fjalë duhen dhënë në varësi të kohës, vendit e njerëzve, larg shtirjeve e teprimit të panevojshëm. - Dhe shtrije mbi ta krahun e butësisë dhe të mëshirës ... - Tregohu modest, i përulur e i mëshirshëm para prindërve, duke llogaritur shpërblimin e Zotit e jo nga frika ose për ndonjë interes material. Me përunjësinë dhe sjelljen e mirë ndaj tyre syno veçse kënaqësinë e Zotit e jo qëllime të kësaj jete! - ... dhe thuaj (lutu): “O Zoti im! Mëshiroji ata të dy, siç më edukuan mua kur isha i vogël!”. - Lutu që Allahu t’i mëshirojë, kur janë gjallë dhe pas vdekjes, si shlyerje për kujdesin e tyre të pakursyer për ty kur ishe i mitur. Nga kjo kuptohet se, sa më i madh të jetë përkushtimi i prindërve për fëmijën, aq më i madh është haku e detyrimi ndaj tyre. Të njëjtin pozicion si prindi ka edhe ai që i mëson fëmijës edukatën dhe diturinë e dobishme fetare ose jofetare. Kështu, mësuesit dhe edukatorët, që kanë kontribuar në edukimin e mirë të fëmijës, meritojnë respektin dhe mirënjohjen e tij.

- Kur u thamë melekëve: “Bëni sexhde për Ademin!”, ata ranë në sexhde, përveç Iblisit... - Allahu i Madhëruar na tregon rreth Iblisit dhe armiqësisë së tij kundër Ademit dhe pasardhësve të Tij. Allahu i urdhëroi melekët e Tij që të binin në sexhde para Ademit, në formë përshëndetjeje, nderimi e respekti për Ademin, për gradën që gëzonte tek Allahu. Ata të gjithë ranë në sexhde, si bindje ndaj urdhrit të Zotit, përveç Iblisit. - Ai qe një nga xhindet dhe nuk e respektoi Urdhrin e Zotit të vet.”. - Iblisi i tha Allahut: “Si mundet që unë t’i bie në sexhde atij që Ti e krijove nga balta?! Unë jam më i mirë se ai.”. Duke dëgjuar këtë, ne e kuptojmë më mirë armiqësinë e tij të betuar kundër Zotit, kundër babait të njerëzimit, Ademit (a.s.), dhe kundër të gjithëve ne. Atëherë, si është e mundur që disa njerëz e bëjnë mik shejtanin dhe ndjekësit e tij?! Allahu i Madhëruar thotë: - Vallë, a në vend Tim, do ta konsideroni si mik atë dhe pasardhesit e tij, ndërsa ata janë armiqtë tuaj?! Sa këmbim i shëmtuar dhe i padrejtë është ky!” - Shumë e keqe është kjo zgjedhje që bëjnë ata. Ata zgjedhin shejtanin si mikun dhe mbështetësin e tyre, duke ia besuar çështjet e tyre dhe duke iu nënshtruar urdhrave të tij. Ai i mallkuar urdhëron veçse për poshtërsi dhe ligësi. Ata nuk kanë dashuri për Rrahmanin dhe nuk ia besojnë Atij çështjet e tyre. A nuk e dinë ata të mjerë se e gjithë lumturia e suksesi janë të lidhura ngushtë me mbështetjen e plotë te Zoti dhe me përzgjedhjen e Tij si Mbrojtës dhe të Dashur? Ai që synon lumturinë në të dyja botët e ndërton jetën vetëm sipas urdhrave të Tij. Në këtë ajet është një urdhër i qartë për ta konsideruar shejtanin si armik, duke përmendur edhe shkakun për një urdhër të tillë. Allahu i Madhëruar na tregon se shejtanin e quajnë si mik veçse keqbërësit e zhytur në padrejtësi dhe poshtërsi. E ku ka padrejtësi më të madhe sesa ta konsiderosh si mik pikërisht atë që është armiku yt i përbetuar dhe, nga ana tjetër, të shpërfillësh kujdesin dhe mbrojtjen e Zotit, që është më i miri Mbrojtës, i Lavdëruar e Mëshirëplotë?! I Lartësuari thotë: “Allahu është Mbrojtësi (i dashur) i atyre që besojnë dhe i nxjerr ata prej errësirave në dritë. Për ata që nuk besojnë kujdestarë janë shejtanët, të cilët i nxjerrin ata prej drite për t'i futur në errësira. Këta janë banorë të Zjarrit, ku do të qëndrojnë përjetësisht.” [Bekare 257]. “Një pjesë Ai e udhëzoi në rrugë të drejtë, ndërsa pjesa tjetër e meritoi të jetë e humbur. Në të vërtetë, ata kanë zgjedhur për miq shejtanët në vend të Allahut dhe mendojnë se janë të udhëzuar në rrugë të drejtë.” [Araf 30].