Kërko: zoti yt e frymezoi bleten

Allahu i Lartësuar i kërcënon mohuesit, duke thënë: - E ç’presin tjetër ata, që t’u vijë Allahu përmes hijeve të reve, bashkë me melekët,?! - Në Ditën e Kijametit do të bëhet gjykim me drejtësi i të parëve dhe të fundmëve dhe çdokush do të shpërblehet sipas veprave të tij: nëse ka punuar mirë, do të shpërblehet me të mira e nëse ka punuar keq, do të marrë dënimin. Ajo është dita kur do të përmbushet e përfundojë çdo çështje e gjykim. I Lartësuari thotë: "...dhe çështja të ketë marrë fund..." Ai thotë gjithashtu: "Jo, mosni ashtu! Kur të dridhet toka njëpasnjëshëm, Kur të vijë Zoti yt dhe melekët të qëndrojnë radhë -radhë. Atë ditë do të sillet Xhehenemi (para krijesave). Atë ditë, njeriu do të ndërgjegjësohet, por si do t’i vlejë ky ndërgjegjësim atij?" [Fexhr 21 - 23]. Në këtë kontekst, Ibn Xheriri e ka sjellë që nga fillimi hadithin e gjatë të fryrjes në Sur, të cilin e sjell Ebu Hurejra nga Profeti. Ky është një hadith i njohur dhe i përhapur, që e kanë sjellë shumë autorë të Mesanideve e të tjerë. Ndër të tjera, në të thuhet: 291 “.... kur njerëzit të vuajnë dhe ngushtohen në tokën e llogarisë, do të fillojnë të kërkojnë ndërmjetësim tek Zoti, duke u kërkuar profetëve njëri pas tjetrit nga Ademi e pas tij. Çdokush prej tyre i shmanget kësaj pozite (kërkimit të ndërmjetësimit), derisa mbërrijnë tek Muhamedi ﷺ . Kur shkojnë tek ai, ai do të thotë: "Unë jam për këtë, unë jam për këtë." Atëherë ai shkon dhe bie në sexhde poshtë Arshit të Allahut dhe ndërmjetëson tek Allahu që të fillojë llogaria mes krijesave, dhe Allahu e pranon ndërmjetësimin e tij. Ai (Allahu) do të vijë përmes hijes së reve, pasi të çahet qielli i dynjasë dhe të zbresin të gjithë melekët e atij qielli; pastaj qielli i dytë, pastaj i treti, deri tek i shtati. Pastaj zbresin mbajtësit e Arshit dhe pastaj melekët më të afërt. Më pas, zbret i Pamposhturi i Madhërishëm përmes hijes së reve, si dhe të gjithë melekët. Këta të fundit lëshojnë një zë të madh nga tesbihu i tyre. Ata thonë: "Subĥâne dhil mulki uel melekût! Subĥâne dhil iz -zeti uel xheberût! Subĥâne haj-jil-ledhi lâ jemût! Subĥânel -ledhi jumitul ħalâika ue lâ jemût! Sub -bûĥun kudu-dûsun rabul melâiketi uer -rûĥ! Sub - bûĥun kudu -dûsun, subĥâne rab -bunal ea’lâ! Sub’ĥâne dhis -sultâni uel adhame! Subĥânehû, subhanehû ebeden ebedâ! ” [I Dëlirë e i lavdëruar qoftë Ai në dorën e të cilit është i gjithë pushteti dhe mbretëritë! I Dëlirë e i lavdëruar qoftë Ai të cilit i takon e gjithë krenaria dhe Fuqia! I Dëlirë e i lavdëruar qoftë Ai i cili nuk vdes kurrë! I Dëlirë e i lavdëruar qoftë Ai që do ti vdesë të gjithë krijesat dhe dhe Ai nuk vdes! I dëlirë e i shenjtëruar është Zoti i të gjithë melekëve dhe Shpirtit (Xhibrilit). I dëlirë, i shenjtëruar dhe i pastër nga çdo e metë është Zoti ynë më i larti. I dëlirë e i lavdëruar qoftë Ai në dorën e të cilit është i gjithë Fuqia dhe m adhështia! I Dëlirë e i lavdëruar qoftë Ai, I Dëlirë e i lavdëruar qoftë Ai, përgjithmonë e përjetësisht!]

Allahu i Lartësuar e porosit Profetin e Tij që t’u thotë idhujtarëve: - Vallë, a të kërkoj gjykatës tjetër veç Allahut, kur është Ai që jua zbriti Librin qartësues? - Si mund të kërkoj tjetër gjykues përveç Allahut, që të gjykojë mes meje dhe jush, kur Ai e ka zbritur gjykimin e drejtë e të qartë për gjithçka?! - Ata të cilëve u kemi dhënë Libër, e dinë mirë se ai (Kur'ani) është zbritur prej Zotit tënd me të vërtetën. - Judejtë dhe të krishterët e dinë mirë këtë fakt, prej profecive e lajmeve të mira të sjella nga profetët e mëparshëm rreth teje. - Prandaj mos u bëj prej atyre që dyshojnë! - I Madhëruari thotë në një ajet tjetër: “Nëse je në dyshim për këtë që të shpallëm, atëherë pyeti ata që kanë lexuar Librin para teje. Pa dyshim, ty të ka ardhur e Vërteta nga Zoti yt, prandaj mos u bëj prej atyre që dyshojnë!” [Junus 94]. Kjo është një fjali kushtore dhe dihet mirë se jo patjetër duhet plotësuar kushti i paraqitur. Kështu, nuk mund të ketë pasiguri e dyshim në zemrën e Profetit, sikurse ka thënë vetë Profeti 1133 . “Unë nuk kam asnjë dyshim dhe nuk pyes." Në vijim, i Lartësuari thotë: - Fjala e Zotit tënd është plot vërtetësi dhe plot drejŧësi. - Katadja shpjegon ajetin: “Ato janë plot vërtetësi në gjithçka që na kanë rrëfyer dhe janë plot drejtësi në gjithçka që kanë gjykuar.” Zoti thotë vetëm të vërtetën në çdo gjë që na ka njoftuar. Ai gjykon veçse me drejtësi dhe urdhëron veçse për mirësi. E gjithë drejtësia e mirësia gjendet tek ajo që Ai ka urdhëruar dhe ligjëruar. Çdo gjë tjetër është kotësi e padrejtësi. Çdo gjë, nga e cila Allahu na ka ndaluar, është e keqe dhe e padrejtë, pasi Ai ndalon veçse nga gjërat e këqija dhe të dëmshme, sikurse thotë Allahu duke përshkruar Profetin e Tij: “... që i urdhëron ata për të mirë dhe i ndalon nga e keqja, ...” [El ea’raf 157]. - Askush nuk mund t'i ndryshojë Fjalët e Tij. - Askush nuk mund të kontestojë e refuzojë urdhrat dhe vendimet e të Madhërishmit në dynja dhe në ahiret. - Ai është Gjithëdëgjues e Gjithëshikues. - Allahu i dëgjon të gjitha fjalët e robërve të Tij dhe është i gjithëditur për lëvizjet dhe moslëvizjet e tyre. Ai ka për të shpërblyer secilin për veprat e veta.

- Jepi të afërmit, të varfrit dhe udhëtarit të drejtën që i takon... - Pas mirësjelljes me prindërit, Allahu i Lartësuar vijon me porosinë për mirësjellje ndaj të afërmve e mbajtjen e lidhjeve farefisinore. Në një hadith thuhet: 1668. “Nënën tënde, babanë tënd, pastaj ata më pranë e ata më pranë.” Në një transmetim tjetër thuhet: “... e pastaj më të afërmit e më të afërmit.” Një hadith tjetër thotë: 1669. “Kush dëshiron t’i shtohen të mirat dhe t’i zgjatet jeta, le të mbajë fort lidhjet farefisnore!” - por mos shpenzo tepër e më kot! - Pasi urdhëroi për të shpenzuar në rrugët e hajrit e në shërbim të të afërmve e farefisnisë, i Lartësuari na ndalon nga teprimi e harxhimi pa kriter i pasurisë. Madje, Ai na urdhëron për të qenë mesatarë e të matur, siç thotë në një ajet tjetër: “ (Adhuruesit e të Gjithmëshirshmit) Janë ata që kur shpenzojnë nuk e teprojnë e as nuk janë dorështrënguar, por mbajnë mesataren e janë të matur.” [Furkan 67] . Në vijim, duke bërë që ta urrejmë teprimin e harxhimin pa masë, Allahu i Lartësuar thotë: - Pa dyshim, ata që e teprojnë janë vëllezër të shejtanëve ... - Domethënë, u ngjajnë shejtanëve, në lidhje me teprimin, mendjelehtësinë, mosbindjen ndaj Allahut dhe kryerjen e e gjynaheve. - dhe shejtani është mohues i madh i Zotit të Tij. - Shejtani është mbulues e përçmues i mirësive të Zotit. Ai refuzon të tregojë mirënjohje për mirësitë e Zotit dhe të punojë në bindje ndaj Tij, duke u zhytur në poshtërsi. Ibn Mesudi shpjegon: “ Ettebdhiru quhet shpenzimi i pasurisë jo në mënyrë të drejtë.” Po kështu ka thënë edhe Ibn Abasi. Muxhahidi ka thënë: “Nëse robi do ta shpenzonte të gjithë pasurinë e tij në mënyrë të drejtë, nuk do të quhej kurrsesi teprim. Ndërsa nëse shpenzon qoftë edhe një grusht (ushqim) jo në mënyrë të drejtë, atëherë konsiderohet teprim.” - Nëse nuk mund t'i ndihmosh (të afërmit, të varfrit etj.) dhe i kthen ata, duke shpresuar mëshirë nga Zoti yt, atëherë thuaju atyre fjalë të mira! - Nëse të kërkon ndihmë ndonjë nga të afërmit e gjakut, - për të cilët je urdhëruar t’i ndihmosh edhe me pasurinë tënde, - por ti nuk ke mundësi për ta ndihmuar, atëherë: “...thuaju atyre fjalë të mira!” Domethënë, duke u dhënë shpresë, thuaji që, nëse lehtësohen çështjet, patjetër që do t’i ndihmosh. Kështu e kanë shpjeguar Muxhahidi, Ikrima e të tjerë.

Allahu i Lartësuar na tregon rreth popullit të Themudit dhe përgjigjes që ata i dhanë Profetit të tyre Salih, kur ai i ftoi që të adhuronin Zotin e tyre Krenar dhe të Lartësuar. - “Ata i thanë: “Ti je veçse një i magjepsur!” - Ju jeni të magjepsur dhe, si të tillë, nuk keni aftësi për të logjikuar drejt. Pastaj - “Ti je veçse një njeri, si ne. ” - Atëherë, duke qenë se edhe ti je njeri si ne, atëherë si mund të pranojmë dhe besojmë se ty të është shpallur nga Zoti dhe jo neve? Kjo është shpjeguar edhe në një ajet tjetër, ku, duke na treguar fjalët e tyre, i Lartësuari thotë: “Vallë, vetëm atij iu dha Shpallja ndër ne? Jo, ai është një gënjeshtar mendjemadh.” Do ta kuptojnë nesër se kush është gënjeshtari mendjemadh.” [Kamer 25, 26].122 - “Sill, pra, një argument, nëse thua të vërtetën!” - Në vijim, ata i kërkuan atij prova për vërtetësinë e fjalëve të tij, madje i kërkuan që, pikërisht në atë çast, të dilte prej shkëmbit një deve ashrae, pra, deve barsë në muajin e dhjetë (gati për të lindur). Atëherë, Profeti u mori premtimin që, nëse Allahu do t’u përgjigjej kërkesës, ata vërtet do të besonin dhe do ta pranonin atë. Kështu, ata ia dhanë atë premtim dhe Profeti Salih (a.s) u ngrit dhe u fal për Zotin. Pastaj, ai e luti Allahun e Lartësuar që t’i përgjigjej kërkesës së tyre. Menjëherë, u hap shkëmbi dhe prej tij doli një deve ashrae, pikërisht me cilësitë që e kërkuan ata. Disa besuan menjëherë dhe e shfaqën besimin e tyre, por shumica mohuan dhe e refuzuan ftesën e Profetit. Allahu i Lartësuar thotë: - “Ai tha: “Kjo këtu është një deve. Ajo do të pijë në një ditë të caktuar, kurse ju në një ditë tjetër ...” - Ajo do të shkonte të pinte e vetme në burimin e ujit të tyre, kurse ditën tjetër do ta shfrytëzonin ata ujin e burimit. - “Mos e prekni për ta dëmtuar, se do t’ju godasë dënimi i Ditës së Madhe!” - Ajo deve qëndroi mes tyre njëfarë kohe. Ajo shkonte dhe pinte në burimin e tyre, hante në kullotat e tyre dhe ata i merrnin qumështin. Ata merrnin prej saj aq shumë qumësht, saqë u mjaftonte të gjithëve për të pirë. Megjithatë, me kalimin e kohës, ata po bezdiseshin nga prania e vazhdueshme e devesë, prandaj doli dhe ngriti krye ai më i dëshpëruari dhe më fatziu i tyre. Kështu, ata planifikuan që ta vrisnin dhe t’ia prisnin këmbët. Allahu i Lartësuar thotë: - “Por ata e therën atë dhe u bënë pishman për këtë. Ata i përfshiu dënimi i premtuar.” - Toka e tyre u trondit nga një tërmet i fuqishëm dhe nga sipër u erdhi një britmë shumë e madhe, që ua shkuli zemrat nga vendi dhe ata mbetën të gjunjëzuar. - “Vërtet, këtu ka argument. Por shumica e tyre nuk besojnë. Nuk ka dyshim se Zoti yt, Ai është Ngadhënjimtari, Mëshi - rëploti.” - Ai është Krenari, që ka nënshtruar dhe përulur çdo gjë. Ai është Mëshirëploti, për të gjithë ata që pendohen dhe u binden porosive të sjella përmes Profetit të Tij.

Allahu i Lartësuar na tregon se populli i Shuajbit iu përgjigj Profetit të Tij njëlloj si iu përgjigj populli i Themudit Profetit të tyre. Të ngjashme ishin zemrat e tyre, prandaj të ngjashme do të ishin dhe fjalët dhe veprat e tyre: - “Ata thanë: “Ti je nga ata të magjepsurit!” - Ti je i magjepsur, i goditur nga magjia, që nuk logjikon dhe nuk ka aftësi të arsyetojë drejt. - “Ti je veçse një njeri, ashtu si edhe ne. Ne vërtet mendojmë se ti je një gënjeshtar!” - Ti gënjen me vetëdije, ti nuk je i dërguar nga Zoti, por thjesht trillon nga mendja jote. - “Nëse je nga të vërtetët, atëherë bëj që të bjerë mbi ne një copë nga qielli! ” - Bëj që të bjerë mbi ne një copë qielli, si ndëshkim, sikurse pretendon. Kjo ngjan me fjalët, që kurejshët i thanë Profetit (a.s): “Ata thanë: “Ne nuk do të të besojmë ty, derisa të na nxjerrësh burime prej tokës; ose të kesh kopshte me hurma e me rrush, e të bësh që mes e tyre të rrjedhin vazhdimisht lumenj; ose, ashtu sikurse mëton ti, le të bjerë mbi ne qielli copa -copa; ose derisa të na sjellësh Allahun dhe melekët pranë nesh (t’i shohim haptazi) ;” [Isra 90 - 92]. Ose: “Kujto si thanë ata: “O Allah! Nëse ky është vërtet prej Teje, lësho mbi ne rrebesh gurësh nga qielli, ose na jep ndonjë dënim të rëndë!”.” [Enfal 32]. Po kështu i thanë edhe këta mohues e injorantë Profetit të tyre Shuajbit, (a.s). Në vijim, Allahu i Lartësuar na tregon fjalët që Shuajbi u tha atyre: - “Shuajbi tha: “Zoti im e di më së miri atë që bëni ju.” - Allahu i Lartësuar është i gjithëditur rreth jush dhe për ndëshkimin që meritoni. Kështu, mbi ta goditi dhimbshëm ai që ata vetë e kërkuan, si shpërblim i drejtë dhe mëse i merituar. - “Por ata e refuzuan atë. Atëherë ata i goditi dënimi i ‘Ditës së Hijes’ (së reve plot ndëshkim) .” - Katadja përcjell nga Abdullah Ibn Umeri, se: “Allahu i Lartësuar dërgoi mbi ata një nxehtësi të madhe për 7 ditë rresht, aq sa ata nuk mund të gjenin as një hije, nën të cilën të futeshin dhe të gjenin freski. Më pas, Allahu i Lartësuar bëri që të mblidhej një re e madhe mbi ta. Njëri prej tyre shkoi me të shpejtë nën të, për të gjetur hije dhe freski. Dhe, vërtet, ai gjeti poshtë saj freski dhe rehati. Kështu, ai ftoi edhe popullin e tij, prandaj të gjithë shkuan dhe u mblodhën nën hijen e asaj reje. Atëherë, Allahu i Lartësuar lëshoi mbi ta një zjarr të vrullshëm. - “Vërtet, ai ishte dënimi i një dite të madhe.” - Është përcjellë nga Ikrima, Seid Ibn Xhubejri, El Hasenu, Katadja dhe të tjerë, të cilët përcjellin nga Ibn Abasi, se: “...pikërisht kjo është ajo që Zoti e quajti “Dita e Hijes” e mbushur me ndëshkim. Ai ishte ndëshkimi i ashpër i një ditë të madhe. - “Vërtet, këtu ka argument. Sërish shumica e tyre (e njerëzve) nuk besojnë. Nuk ka dyshim se Zoti yt, Ai është Ngadhënjimtari, Mëshirëploti.” - Ai është Ngadhënjimtari me ndëshkimet që zbret mbi mohuesit e besimit dhe kundërshtarët e të vërtetës. Ai është Mëshirëploti me adhuruesit e Tij besimtarë, që kanë besim korrekt dhe të vërtetë.

Allahu i Lartësuar, përmes këtyre ajeteve, duke iu drejtuar banorëve të Mekës, i kërcenon dhe thotë: - “Sa e sa popuj kemi ndëshkuar më parë, të cilët u shkatërruan në jetën e tyre?” - Ata kaluan çdo kufi, mohuan besimin e vërtetë dhe shprehën mosmirë - njohje ndaj Allahut, për të gjithë ato mirësi që Ai u dhuroi me bujari, siç thotë i Lartësuari në një ajet tjetër: “Allahu sjell si shembull një vendbanim, që ishte i sigurt dhe i qetë, të cilit i vinte rizku nga të gjitha anët me mbushulli, kurse ata (banorët) i mohuan të mirat e Allahut. Atëherë, Allahu, për shkak të sjelljes së tyre, ua veshi petkun e urisë dhe të frikës. Atyre u erdhi i Dërguari nga mesi i tyre, por e refuzuan atë. Ata i përpiu dënimi, sepse ishin keqbërës.” [Nahl 112, 113]. - “Tani ato vendbanime shumë pak janë banuar nga njerëz të tjerë. ” - Vendbanimet e tyre u rrënuan dhe u zhduk çdokush që jetonte në to. Tashmë, mund të shohësh vetëm rrënojat e atyre vendbanimeve. - “Jemi Ne që trashëgojmë gjithçka .” - Tashmë ato janë të shkretuara dhe atje nuk jeton më askush. Në vijim, i Lartësuari na tregon drejtësinë e Tij të plotë: - “Zoti yt nuk do t’i shkatërronte kurrë popujt para se të kishte dërguar në kryeqendrën e tyre (Mekë) një profet, që t’u lexonte atyre argumentet Tona. ” - Nuk do t’i ndëshkonte pa dërguar në kryeqendrën e tyre profetë -lajmëtarë me argumentet e Zotit, duke u shpallur të vërtetën, për të mos u lënë asnjë justifikim në refuzimin e saj. Në shpjegimin e ajetit thuhet se fjala “kryeqendra e tyre” ka për qëllim Mekën. Ndërsa fragmenti: “profet, që t’u lexonte atyre argumentet Tona”, tregon se Muhamedi ﷺ u dërgua për të gjithë botën, qoftë për vendet e banuara nga arabët, qoftë për joarabët, siç thotë i Lartësuari në ajetet e tjera: “Ne ta shpallëm ty këtë Kur'an në arabisht, që t'i këshillosh Kryeqendrën (Mekën) dhe ata përreth saj dhe t’u tërheqësh vërejtjen për Ditën e Tubimit, për të cilën nuk ka dyshim. Një grup do të jetë për në Xhenet dhe një grup për në Zjarr.” [Shura 7]. “... Mua më është shpallur ky Kuran, që me të t’ju tërheq vërejtjen juve dhe atij që i komunikohet. ” [Enam 19]. “... Ndërsa për grupimet që e mohojnë atë, Zjarri është vendi i premtuar. Prandaj ti kurrsesi mos dysho në të! Ai është e vërteta e sigurt prej Zotit tënd, e megjithatë, shumë prej njerëzve nuk besojnë.” [Hud 17]. Si plotësues i këtij argumenti shërben edhe fjala e Allahut të Lartësuar: “... Ne nuk kemi dënuar askënd para dërgimit të profetëve.” [Isra 15]. - “Ne nuk do t’i shkatërronim kurrë po - pujt, përveçse kur ata bëjnë padrejtësi.” - Kështu, Allahu i Lartësuar e bëri dërgimin e këtij Profeti, që nuk dinte shkrim dhe lexim, si paralajmërues për të gjithë vendet e botës. Në dy Sahih-ët vjen hadithi nga Profeti ﷺ , se ka thënë: 2040. “Unë jam dërguar si Profet për të kuqtë dhe të zinjtë ...”. Zinxhiri i profetëve dhe profetësisë u përmbyll me të; nuk do të ketë më lajmëtar (Nebij) e as profet (Resul) të dërguar nga Zoti pas tij. Sheriati i tij ka për të mbetur dhe për t’u zbatuar deri në Ditën e Kijametit.

Imam Ahmedi sjell rrëfimin e Ata Ibn Jesarit: “Takova Abdullah Ibn Amrin dhe i thashë: “Më trego diçka rreth përshkrimit të Profetit të Allahut në Teurat?” Ai më tha: “Po, do të tregoj. Betohem në Allah, se ai përmendet në Teurat me të njëjtin për - shkrim që është në Kuran: “O Profet! Ne të kemi dërguar ty si dëshmues, si përgëzues dhe si qortues. Të dërguam si mbrojtës i popullit umij arab. Ti je adhuruesi Im, robi dhe profeti Im. Emri yt është El Muteuekkel (i Mbështeturi tek Allahu). Ai nuk është i vrazhdë dhe as i ashpër. Ai nuk e ngre zërin lart nëpër tregje dhe të keqes nuk i përgjigjet me të keqe, por fal shumë dhe toleron. Allahu nuk ka për ta marrë atë, derisa ta fusë në rrugë të drejtë popullin e devijuar e derisa ata të thonë: ‘Nuk ka Zot tjetër të adhuruar me meritë veç Allahut!’ Ai do të çelë nëpërmjet tij zemra të mbyllura, veshë të shurdhuar dhe sy të verbuar.” Kështu e kanë sjellë imam Buhariu me Ibn Ebu Hatimin. - “O Profet! Ne të kemi dërguar ty si dëshmues, si përgëzues dhe si qortues. ” - Ibn Ebu Hatimi sjell hadithin nga Ibn Abasi (r.a), i cili rrëfen: “Kur zbriti ky ajet, Profeti dërgoi Aliun dhe Muadhin (Allahu qoftë i kënaqur me të dy!) që të shkonin në Jemen dhe u tha: 2149. “Shkoni atje! Përgëzoni njerëzit dhe mos i largoni ata, lehtësoni dhe mos vështirësoni! Me të vërtetë mua më është shpallur: “O Profet! Ne të kemi dërguar ty si dëshmues, si përgëzues dhe si qortues.” Allahu i Lartësuar e përshkruan Profetin e Tij të zgjedhur, Muhamedin ﷺ , duke thënë: “Ne të kemi dërguar ty si dëshmues ...” Muhamedi është dëshmues për faktin se Allahu është një i vetëm dhe se nuk meriton adhurimin askush tjetër veç Tij; është dëshmues i njerëzve në lidhje me punët e tyre, pra, dëshmues në Ditën e Kijametit. Ai është dërguar gjithashtu, “si përgëzues dhe si qortues.” Domethënë, si përgëzues i besimtarëve për shpërblimin e madh që Allahu u ka premtuar në dynja dhe ahiret, dhe si paralajmërues i mohuesve për ndëshkimin e tmerrshëm që i pret, nëse nuk pendohen dhe nuk kthehen në besimin e vërtetë. - “Gjithashtu, si thirrës në rrugën e Allahut, me lejen e Tij ...” - Si ftues i krijesave, që ta adhurojnë Zotin e tyre, që kujdeset, i ka krijuar, i furnizon përkujdeset dhe rregullon çështjet e tyre. Kjo ftesë bëhet pikërisht me urdhrin që Zoti të ka dhënë ty, o i Dërguar. - “... dhe si fener ndriçues .” - Çështja që solle prej Zotit është aq e qartë dhe aq e ndritshme, siç është dielli me dritën që përhap në tokën e errët. Këtë dritë të qartë e të bukur e refuzon veçse ai që është i mbushur me mendjemadhësi, inat, armiqësi dhe urrejtje për të vërtetën. - “Atëherë, ti përgëzoji besimtarët se do t'u vijë nga Allahu një mirësi e madhe. Mos iu bind jobesimtarëve e hipokritëve ...” - Mos iu bind atyre dhe as mos denjo të dëgjosh fjalët që ata trillojnë dhe përhapin. - “... dhe mos ua vër veshin mundimeve që të sjellin ty! ” - Tolero dhe thjesht distancohu prej tyre! Lërja çështjen e tyre Allahut të Lartësuar, sepse kjo është mëse e mjaftueshme për t’u ruajtur prej sherrit të tyre dhe për t’u dhënë atë që meritojnë: - “Mbështetju Allahut sepse të mjafton Allahu si Mbrojtës dhe Ndihmës.”

- “Ne do të merremi veçmas me ju, o dy të rëndësishmit. Atëherë, cilën të mirë të Zotit tuaj po mohoni?! ” - Ali Ibn Ebi Talha përcjell nga Ibn Abasi shpjegimin e pjesës: “Ne do të merremi veçmas me ju, o dy të rëndësishmit ”, duke thënë: “Ky është një kërcënim nga Allahu i Lartësuar drejtuar dy të rëndësishmëve, pra, njerëzve dhe xhi - nëve.”. Ajeti nuk mund të kuptohet gabi - misht, duke thënë se Allahu është i zënë me punë të shumta dhe ka nevojë që të çlirohet nga ato, për t’u marrë me dy të rëndësi - shmit. Ndërsa Buhari sjell shpjegimin e tij: “Domethënë, do t’ju marrim në llogari dhe Atë nuk e pengon asgjë nga diçka tjetër.” Kjo mënyrë të shprehuri është e njohur në gjuhën arabe. Pra, dikush mund t’i thotë dikujt tjetër ‘Do të merrem veçmas me ty!’, edhe pse në çastin kur e thotë këtë fjalë ai nuk është i zënë me diçka tjetër. Gjithashtu thonë: ‘Kam për t’u marrë me ty kur ti nuk do ta kuptosh fare’. Kështu, në këtë ajet kemi të bëjmë me një kërcënim, që Zoti i ka drejtuar dy krijesave të rëndësishme, njerëzve dhe xhindëve. - “O turmë e xhindëve dhe e njerëzve, nëse keni mundësi të dilni përtej kufijve të qiejve e të Tokës, dilni! Por ju nuk mund ta bëni këtë, veçse me ndonjë fuqi të madhe.” - Domethënë, ju nuk mund që të largoheni ose t’i shmangeni vullnetit dhe pushtetit të Allahut. Pushteti i Tij përfshin çdo krijesë. Kurrë nuk mund t’i shpëtoni gjykimit dhe vendimit të Tij. Kudo që të shkoni, ju jeni të rrethuar. Këtu bëhet fjalë, në mënyrë të veçantë, për kohën e ringjalljes, kur melekët do të rrethojnë të gjitha krijesat, sikurse thotë i Lartësuari në ajetin tjetër: “Atë ditë, njeriu do të thotë: “Ku të fshihem (që të shpëtoj)?” Jo, nuk ka se ku të fshihet. Atë ditë, vetëm te Zoti yt është kthimi.” [Kijame 10 - 12]. Po kështu thotë në një tjetër ajet: “Për ata që bënë të këqija, (le ta dinë se) dënimi i të keqes është aq sa e keqja. Ata do t’i mbulojë poshtë - rimi. Ata nuk mund t’i mbrojë kush nga Allahu. Fytyrat e tyre do të jenë sikur t’i ketë mbuluar një pjesë nga terri i natës. Ata janë banorë të Zjarrit. Ata do të jenë atje përjetësisht.” [Junus 27]. - “Mbi ju të dy do të dërgohet flakë zjarri dhe tym përvëlues, e nuk do të keni mu - ndësi të mbroheni. Atëherë, cilën të mirë të Zotit tuaj po mohoni?! ” - Edhe sikur të përpiqeni të ikni me vrap Ditën e Kijametit, zebanitë do t’ju kthejnë mbrapsht, duke lëshuar mbi ju zjarr dhe bakër të shkrirë, që të ktheheni përsëri andej nga erdhët.

Në këto ajete, Allahu i Lartësuar u kujton njerëzve mirësinë e Tij të madhe ndaj tyre me sjelljen e profetëve dhe shpalljeve të Tij, argumente këto të pakundërshtueshme dhe dritë e qartë. Nëpërmjet tyre, Allahu i Lartësuar e qartësoi plotësisht rrugën për tek Ai dhe e mbylli përfundimisht shtegun e justifikimit për kundërshtarët. Ai thotë: - “O njerëz! Me të vërtetë, juve ju ka ardhur një provë e madhe nga Zoti juaj...” - Për të qartësuar të vërtetën, Allahu i Lartësuar solli argumente të pakundërshtueshme, që i hedhin poshtë të kundërtat e së vërtetës. Këtu përfshihen argumentet logjike dhe ato fetare të trashëguara, argumentet që lexohen në gjithësi dhe ato që mund t’i lexojmë në vetet tona, sikurse thotë i Lartësuari: “Ne do t’ua bëjmë atyre të mundshme që t’i shohin argumentet Tona në horizonte dhe në veten e tyre, derisa t’u bëhet e qartë që ai (Kur’âni) është i vërtetë. A nuk mjafton që Zoti yt është dëshmitar për çdo gjë?” [Fusilet 53]. Shprehja: “...nga Zoti juaj...” tregon rëndësinë e këtyre argumenteve. Ato janë nga Zoti ynë, që na krijoi dhe përkujdeset për ne, për çështjet e besimit dhe të dynjasë. Argumentet që na fusin në rrugën drejt Xhenetit, janë ndër mirësitë më të mëdha, për të cilat Ai meriton të lavdërohet dhe falënderohet. Ai thotë: - “...dhe Ne ju kemi zbritur një dritë të qartë.” - Kjo dritë e qartë është Kur’âni madhështor, i cili përmban dituritë e të parëve dhe të fundit, rrëfime dhe porosi të vërteta, të drejta dhe të dobishme. Kur’âni urdhëron për mirësi, drejtësi dhe mbarësi, dhe ndalon nga padrejtësia dhe e keqja. Njerëzimi do të ishte në errësirë të plotë, nëse nuk do të ndriçohej nga drita e tij. Nëse krijesat nuk përfitojnë nga mirësia e Kur’ânit, atëherë do të pushtohen nga dëshpërimi. Në varësi të besimit në Kur’ân dhe përfitimit prej tij, njerëzit ndahen në dy grupe: - “Ata që besojnë në Allahun dhe i mbështeten tërësisht Atij, Ai do t’i fusë në mëshirën dhe mirësinë e Tij dhe do t’i udhëzojë drejt Vetes përmes rrugës së drejtë.” - Këta janë të shpëtuarit, që Allahu i Lartësuari i ka përshkruar me dy cilësi: 1. Ata besojnë Allahun, pra, besojnë në ekzistencën e Tij, besojnë që Ai ka cilësi të plota dhe është i pastër nga çdo mangësi dhe dobësi. 2. Ata i mbështeten tërësisht Allahut, duke iu dorëzuar Atij dhe duke shpresuar vetëm ndihmën e Tij. Ata nuk mbështeten asnjë çast në forcat dhe aftësitë e tyre, por i kërkojnë ndihmë vetëm Allahut të Lartësuar. Të tillë njerëz do të përfshihen në mëshirën e Tij, i Cili do t’u japë sukses të kryejnë punë të mira, duke ua shtuar shpërblimin dhe duke larguar prej tyre fatkeqësitë dhe të këqijat. Ai do t’i udhëzojë ata në rrugën e drejtë, duke u mundësuar të marrin dije të dobishme dhe të saktë dhe të punojnë sipas kësaj dijeje, me sinqeritet për Allahun e Lartësuar. Ky ishte grupi i parë. Ndërsa në grupin e dytë janë ata të cilët nuk i kanë cilësitë e të lartpërmendurve, domethënë ata që nuk e besojnë Allahun, nuk i mbështeten Atij dhe nuk e zbatojnë Librin e Tij. Këta do të jenë të privuar nga mëshira dhe mirësia e Tij. Ai do t’i lërë të mbështeten në veten e vet, prandaj ata kurrë nuk do të mund ta gjejnë udhëzimin, por do të jenë të humbur dhe shumë larg të vërtetës. Ky ndëshkim është plotësisht i drejtë, sepse ata nuk besojnë dhe nuk i kërkojnë ndihmë Allahut. E lusim Allahun të na ruajë, të na falë dhe të na ndihmojë!

- “Ne i dhamë Musait Librin, rreth të cilit kanë pasur kundërshtime.” - Allahu i Lartësuar tregon për librin që i dha Musait (a.s.), i cili ishte Teurati. Ai ishte libër plot me porosi dhe dispozita të mrekullueshme. Ishte e detyrueshme për popullin që, në pajtim të plotë, t’i zbatonin dhe të jetonin sipas dispozitave e ligjeve të tij. Megjithatë, ata patën kundërshtime me njëri -tjetrin pikërisht rreth themeleve të fesë dhe të besimit të përcaktuara në Teurat. - “Sikur të mos kishte qenë vendimi i Zotit tënd, i përcaktuar më herët, me siguri çështja do të kishte marrë fund.” - Sikur të mos ishte vendimi i Zotit për të mos i ndëshkuar ata menjëherë, por për t’u lënë një afat, çështja e tyre do të kishte marrë fund, domethënë, do të ndëshkohej çdo zullumqar për padrejtësinë e bërë. Por Allahu i Lartësuar, me urtësinë e Tij, vendosi që t’u linte afat deri Ditën e Gjykimit, ditën kur do t’u jepet ndëshkimi i merituar. - “Por ata kanë dyshime rreth tij dhe janë në mëdyshje.” - Ata mbetën të çoroditur dhe sorollaten në dyshimet e tyre. Prandaj, nëse me librin dhe me themelet e fesë të tyre çifutët sillen në këtë mënyrë, si pret të sillen ata me Kur'anin dhe fenë që Zoti ta shpalli ty?! Kështu, mos u çudit aspak kur ata të kundërshtojnë. Mos u habit që ata nuk të besojnë dhe kanë dyshime të vazhdueshme rreth Shpalljes së Allahut të Lartësuar. - “Nuk ka dyshim se, çdonjërit prej tyre, Zoti yt do t’ia japë të plotë shpërblimin për veprat e veta.” - Allahu i Lartësuar ka për t’i gjykuar me drejtësi dhe urtësi Ditën e Gjykimit dhe gjithësecilin do ta shpërblejë sipas veprave që ka kryer. Më tej, i Lartësuari thotë: - “Ai di gjithçka që bëjnë ata.” - Për gjithçka që ata kanë bërë, qoftë punë të mira apo të këqija, Allahu është Habir - i Gjithëditur. Asgjë nuk i fshihet Allahut, sado të vogla dhe të imta, të dukshme apo të padukshme qofshin punët e tyre. Në këto ajete, Allahu i Lartësuar i tregon Profetit ﷺ shkakun që i bëri bashkësitë e mëparshme të përçaheshin. Ky shkak ishte mospërqendrimi me besnikëri në rrugën e drejtë, sipas Shpalljes që u dhuroi Allahu i Madhëruar. Për këtë arsye, Ai e urdhëron më pas profetin Muhamed ﷺ dhe të gjithë besimtarët që e ndjekin, që të përqendrohen në fenë e drejtë:

Pasi i tregoi këtë histori të mrekullueshme, Allahu i Madhëruar i drejtohet profetit të tij të dashur, Muhamedit ﷺ ,dhe i thotë: - “Këto janë nga ato ngjarje të panjohura, që Ne po t’i shpallim ty.” - Këto histori që po të tregojmë ishin të panjohura për ty, dhe nëse nuk do të ishte shpallja e Zotit, ti nuk do të dije asgjë rreth tyre. E kush mund të ta sjellë ty këtë shpallje madhështore, përveç Zotit të Madhërishëm, që kujdeset për shpalljen e Tij?! Ti nuk kishe asnjë mundësi informacioni rreth këtyre ngjarjeve. - “Ti nuk ishe pranë tyre kur ata vendosën për çështjen e tyre dhe kur thurën intrigat e tyre.” - A ishe ti i pranishëm me vëllezërit e Jusufit kur ata planifikonin për ndarjen mes Jusufit dhe të atit? Në atë gjendje ata nuk i vështronte dhe mbikëqyrte askush, përveçse Zoti i Madhërishëm, që i di mirë intrigat e shejtanit të mallkuar. Askush nuk mund të ta silltë këtë informacion kaq të detajuar dhe korrekt, veçse Ai që i di të gjitha. Po kështu i tha Allahu i Lartësuar Muhamedit ﷺ ,pasi i tregoi historinë e Musait: “Ti nuk ishe në anën perëndimore, kur Ne i besuam Shpalljen Musait, e as nuk ishe dëshmitar në këtë ngjarje. Pastaj, Ne krijuam brezni të tjera, që jetuan shumë gjatë. Ti nuk ke banuar mes banorëve të Medjenit, që t’iu lexosh ajetet Tona, por Ne të dërguam ty si Profet. Ti nuk ke qenë as pranë kodrës Tur, kur Ne e thirrëm atë (Musain). Kjo është mëshirë nga Zoti yt, për t’i tërhequr vërejtjen një populli, të cilit nuk i kishte ardhur ndonjë profet para teje, që të merrte mësim.” [Kasas 44 -46]. Gjithashtu, në lidhje me historinë e Merjemes, nënës së Isait a.s. Ai thotë: "Këto janë disa nga historitë e panjohura, që po t’i përcjellim ty. Ti nuk ishe atje, kur ata hidhnin short se cili prej tyre do të bëhej kujdestar i Merjemes. Ti nuk ishe pranë tyre as kur ata grindeshin me njëri-tjetrin." [Al Imran]. Ose shembull tjetër: "Po kështu, Ne të shpallëm edhe ty Shpirtin (Kur'anin). Ti nuk e dije se çfarë qe Libri apo besimi, por Ne e bëmë atë dritë, me të cilën udhëzojmë në rrugë të drejtë ata që dëshirojmë prej robve Tanë. Pa dyshim, edhe ti udhëzon në rrugën e drejtë, në rrugën e Allahut, të Cilit i takon ç’ka në qiej dhe ç’ka në tokë. Ta dini se tek Allahu kthehen të gjitha çështjet.” [Shura 52 -53]. Të gjitha këto tregojnë qartë se Muhamedi ishte i dërguari besnik dhe i zgjedhur i Allahut të Madhëruar.

- Thirr për në Rrugën e Zotit tënd me urtësi e këshillë të mirë dhe polemizo me ata (kundërshtarët) me mënyrën më të mirë! - Ajo në të cilën ti i fton njerëzit, si besimtarët, ashtu edhe mohuesit, është dituria e dobishme e vërtetë dhe puna e sinqertë dhe korrekte sipas kësaj diturie. Por le të jetë ftesa jote në këtë rrugë të mrekullueshme me urtësi e maturi. Ftoji ata me urtësi, domethënë duke i folur çdokujt në varësi të gjendjes, aftësisë intelektuale dhe në varësi të përkushtimit e gatishmërisë së tij për t’u përgjigjur, e për t'u nënshtruar ndaj së vërtetës. Urtësia kërkon që ftesa të bëhet me dituri e jo me injorancë, si dhe duke filluar me çështjet më të rëndësishme, e pastaj me ato poshtë tyre. Disa rregulla të tjera të urtësisë janë gjithashtu: - Të fillosh me ato gjëra që janë më të kapshme dhe të kuptueshme nga njerëzit, domethënë, më pranë mendjes dhe realitetit të tyre. - T’ia nisësh me ato çështje që pranohen më lehtë dhe më shpejt. - Të fillosh me butësi e ngrohtësi, e jo me ashpërsi. Nëse njerëzit binden në këtë mënyrë, kjo është mirësi; në të kundërt, vazhdo me qortime të matura, duke ua mësuar atyre urdhëresat e ndalesat, por të shoqëruara edhe me përmendjen e shpërblimit e ndëshkimit për to, në mënyrë që të ngjallësh frikën e shpresën në zemrat e tyre. Përmend mirësitë e shumta që sjell zbatimi i urdhëresave e largimi nga ndalesat. Trego të këqijat që sjell rendja pas haramit. Le ta dinë nderimin dhe shpërblimin e rezervuar për të bindurit, që kryejnë urdhëresat, si dhe poshtërimin e ndëshkimin e atyre që e braktisin fenë e Zotit. Fol për llojet e shumta të shpërblimit që Zoti ka përgatitur për të bindurit. Kujtoju se shpërblimi jepet që në këtë jetë e vazhdon në përjetësi në jetën tjetër. Po ashtu edhe ndëshkimi i të pabindurve fillon që në këtë jetë e vazhdon në përjetësi. Nëse tjetri mendon se është vetë në rrugë të drejtë, ndërsa ti je në rrugë të gabuar, atëherë me të duhen përdorur rrugët më të mira dhe të përshtatshme të ftesës. Duhen ndjekur rrugët më shpresëdhënëse për pranimin e ftesës, qoftë në aspektin logjik, qoftë në atë fetar. Fillimisht argumenton me fakte që tjetri i pranon dhe i quan të besueshme, sepse kështu do të arrihet më lehtë qëllimi. Duhet vepruar gjithnjë me maturi, në mënyrë që dialogu të mos përfundojë me grindje e urrejtje, duke mos arritur qëllimin kryesor, i cili është udhëzimi i krijesave tek e vërteta e jo triumfi mbi kundërshtarin e lëvdatat në sytë e njerëzve. Allahu i Madhëruar thotë: - Zoti yt e di më së miri për atë që është larguar nga rruga e Tij dhe për të udhëzuarit... - Allahu e di mirë çdo shkak që e çon njeriun në humbje dhe po ashtu i di mirë edhe veprat që ai kryen, të cilat e çojnë në atë humbje. Për këtë arsye, Allahu do ta ndëshkojë për to. - Ai e di më së miri për të udhëzuarit. - Allahu e ka ditur mirë se ata ishin më të përshtatshmit për udhëzimin në rrugën e drejtë, prandaj i dalloi dhe i veçoi mbi të tjerët.

- Kujto kur Ne të thamë: “Zoti yt i ka përfshirë (me diturinë e pushtetin e Tij) të gjithë njerëzit. - Allahu i Madhëruar përfshin gjithçka me diturinë dhe pushtetin e Tij. Krijesat nuk kanë ku të gjejnë strehim e mbrojtje që t’i mbrojë nga Zoti. Ky mesazh është i mjaftueshëm për këdo që ka mend, që ai të largohet nga ato gjëra që Zoti nuk i do. Një i mençur kurrë nuk do të lejonte që të zemëronte Atë që di dhe ka nën sundimin e Tij gjithçka. - Atë pamje që ta treguam dhe pemën e mallkuar të përmendur në Kur'an, Ne i bëmë veçse si sprovë për njerëzit. - Shumica e mufesirinëve janë të mendimit se këtu bëhet fjalë për atë që Profeti pa gjatë udhëtimit të Israsë. Ndërsa “pema e mallkuar” është pema e Zekumit, që mbin në tabanin e Xhehenemit. Të dyja këto u bënë një provë shumë e fortë, që i bëri mohuesit e të vërtetës edhe më këmbëngulës dhe më të shfrenuar në mohimin e tyre. Ndërsa disa prej atyre që ishin me iman të dobët u tronditën fort, sepse ato ishin ngjarje të jashtëzakonshme e të pabesueshme në dukje. Edhe njoftimi për një pemë që mbin mu në taban të zjarrit të Xhehenemit është diçka e jashtëzakonshme. E si mund të mbijë një pemë e lagësht, e djegshme dhe të jetojë në mes të zjarrit?! Vetëm tregimi për udhëtimin e Israsë dhe për pemën në Xhehenem i bëri mohuesit që ta kundërshtonin edhe më tepër Profetin. Po si do të reagonin ata fatzinj nëse do të dëgjonin për ngjarjet e tjera të jashtëzakonshme që dëshmoi Profeti (a.s)?! Sigurisht që ata do ta tepronin edhe më tepër me sherrin e tyre. Për këtë arsye, Allahu i Madhëruar i mëshiroi dhe u kujdes që sherri i tyre të mos e kalonte masën. Në Kur'an dhe në Sunet nuk u përmendën shumë gjëra që do të ndodhnin në të ardhmen. Mospërmendja e tyre ka urtësi dhe është më mirë për krijesat. Shumë gjëra të cilat nuk kishin shembull në atë epokë kur zbriste Shpallja, po të përmendeshin atëherë, do të bënte që zemrat e njerëzve t’i mohonin. Madje, edhe zemrat e besimtarëve do të lëkundeshin. Kjo do t’i largonte njerëzit nga pranimi i Islamit e nga nënshtrimi ndaj besimit të vërtetë. Atëherë, Allahu i Madhëruar ka përmendur vetëm me terma të përgjithshme atë që pritet të ndodhë. Kohë pas kohe, Ai sjell shenja për të frikësuar njerëzinë: - Ne i frikësojmë ata, po kjo nuk u shton atyre asgjë tjetër, përveç rebelimit. - Por atyre kjo ua shton edhe më tepër shfrenimin dhe padrejtësitë. Vëreni me kujdes! Allahu thotë se kjo ua shton më tepër rebelimin, për të treguar se sa të zhytur janë ata në ligësi dhe sa shumë e duan të keqen, sa e urrejnë të mirën dhe sa shumë e refuzojnë nënshtrimin ndaj Zotit. Aq shumë e urrejnë të vërtetën dhe nënshtrimin, saqë tejkalojnë kufijtë duke bërë të kundërtën.

- Vërtet, ky Kur'an u tregon bijve të Izraelit më të shumtën e asaj, për të cilën ata u përçanë. - Ky ajet flet për sqarimin e plotë që ky Kur'an u bën shpalljeve të mëparshme dhe për faktin se ai është kriteri i së vërtetës dhe themeli bazë për të dalluar të vërtetën që gjendet në ato shpallje. Çdo paqartësi në ato libra dhe çdo kundërshtim që kanë patur njerëzit rreth shpalljeve të shkuara sqarohet plotësisht nga ky Kur'an madhështor, dhe kështu ai largon çdo dyshim rreth së vërtetës. Ai tregon të vërtetën rreth çdo çështjeje, që të parët ranë në kundërshtim dhe u përçanë. Duke qenë se ai është një libër i qartë dhe sqarues i çdo kundërshtie, atëherë kjo e bën atë mirësinë më të madhe që Allahu u ka dhënë botës dhe robve. Por jo çdokush tregon mirënjohje për këto, prandaj dhe Allahu na tregon se mirësia, drita dhe udhëzimi i këtij Kur'ani u bën dobi veçse beimtarëve dhe pasuesve të mësimeve të tij. Ai tha: - Dhe, pa dyshim, ai është udhërrëfyes e mëshirë për besimtarët. – Kur'ani është udhëzues dhe udhërrëfyes për të dalë e shpëtuar nga humbja, dyshimet e të gjitha pasiguritë. Ai është gjithashtu mëshirë, me të cilën freskohen zemrat e besimtarëve dhe rregullohen çështjet e fesë dhe të dynjasë së tyre. Por kjo është vetëm për besimtarët, të cilët besojnë në vërtetësinë e këtij libri që vjen prej Zotit. Ata pranojnë gjithçka që vjen nga Kur'ani dhe përkushtohen në meditimin dhe kuptimin e saktë të mesazheve të tij. Vetëm këtyre u jepet drita e udhëzimit për të ecur në rrugën e drejtë të Zotit. Vetëm këtyre u jepet forcë dhe i përfshin mëshira e Zotit, e cila u mundëson lumturinë, fitoren e çdo të mire dhe shpëtimin nga çdo e keqe. - Zoti yt do të gjykojë mes tyre me drejtësinë e Tij... - Allahu i Lartësuar do të bëjë ndërmjetësimin dhe gjykimin e drejtë e me barazi të plotë, mes të gjithë kundërshtarëve. Në dynja mund të ndodhë që të ketë paqartësi dhe padrejtësi mes kundërshtarëve, sepse provat mund të mungojnë edhe nga keqdashja e njerëzve kundrejt njëri tjetrit. Por në ahiret është Allahu që di çdo të fshehtë dhe që do ta nxjerrë në shesh të vërtetën e sigurt. - ...dhe Ai është i Gjithëfuqishmi e i Gjithëdituri. - Allahu është El Aziz - Krenari dhe Ngadhënjimtari, që ka nënshtruar të gjithë krijesat dhe të gjithë i janë përulur Atij. Ai është El Alim - i Gjithëdituri, që di të gjitha gjërat. Ai i di mirë të gjitha fjalët e kundërshtarëve dhe palëve në konflikt, përse ato i kanë thënë dhe motivet e tyre të fshehta. Ai do t’i japë çdokujt shpërblimin e merituar për atë që ka bërë dhe ka synuar.

- I verbri dhe ai që sheh nuk janë njëlloj. - Allahu i Madhëruar na njofton se gjërat e kundërta nuk mund të kenë kurrë të njëjtin gjykim tek Ai dhe në urtësinë e Tij. Madje, ato nuk mund të jenë njëlloj edhe në opinionin e natyrës së pastër dhe të papërlyer të robve. Nuk është njëlloj ai që është i verbër me atë që sheh qartë. Po kështu: - Dhe as errësirat dhe drita . Dhe as hija (e freskët) dhe nxehtësia . Dhe nuk janë njëlloj të gjallët dhe të vdekurit. - Të gjithë ju jeni të sigurt dhe të bindur se këto gjëra nuk mund të jenë njëlloj. Atëherë, po kështu duhet të jeni të bindur se edhe konceptet e kundërta nuk mund të jenë njëlloj dhe të kenë të njëjtin gjykim. Nuk janë njëlloj besimtari dhe mohuesi, as i udhëzuari në rrugën e drejtë dhe i humburi, as i dituri dhe i padituri, as banorët e Xhenetit dhe banorët e Zjarrit, as ata që i kanë zemrat e gjalla dhe ata që i kanë zemrat e vdekura. Mes këtyre gjërave të kundërta ka dallime aq të mëdha, saqë vetëm Zoti i di. Njeriu duhet t'i njohë mirë këto dallime, në mënyrë që të gjykojë drejt se cilës duhet t'i japë përparësi e të garojë për ta arritur, dhe prej cilës duhet të largohet dhe të ruhet. Le të meditojë i mençuri se cilat janë synimet e larta, për të cilat ia vlen të sakrifikosh jetën. - Allahu bën të dëgjojë atë që Ai do, - Allahu i dhuron atij që Ai dëshiron aftësinë e të dëgjuarit të dobishëm, pra, të dëgjuarit që të mundëson të kuptosh dhe të pranosh me zemër të vërtetën. Allahu është i vetmi që e jep këtë lloj udhëzimi dhe e krijon atë brenda shpirtit të robit. - kurse ti nuk mund ta bësh të dëgjojë atë që është në varr. - Ti nuk mund t'i bësh të dëgjojnë ata që i kanë zemrat e vdekura. Ashtu sikurse fjalët e tua nuk u sjellin asnjë dobi të vdekurve në varre, po ashtu ato nuk i sjellin ndonjë dobi atij që e refuzon të vërtetën me kryeneçësi. Por detyra jote është që thjesht t'i paralajmërosh ata dhe t'ua kumtosh të qartë Shpalljen e Zotit, pavarësisht e pranojnë ose jo atë. - Ti je veçse një qortues. - Kjo është detyra që Zoti të ngarkoi për njerëzit. - Ne të dërguam ty me të vërtetën, si përgëzues e qortues. - Allahu të dërgoi me të vërtetën ndër njerëz pikërisht në një kohë kur në botë kishte shekuj që nuk ishin dërguar profetë dhe rruga e të vërtetës ishte mbuluar nga ligësia dhe drita e diturisë ishte zbehur. Njerëzit kishin nevojë të domosdoshme për Shpalljen. Dërgimi yt me të vërtetën në të tilla kushte ishte shprehje e mëshirës së madhe të Allahu për njerëzit dhe banorët e Tokës dhe për të gjithë botët. Feja e pastër dhe rruga e drejtë që të dërguam ta përhapësh ndër botë është e vërteta e sigurt dhe e vetme. Ajo është e vërtetë dhe jo kotësi. Kur'ani që Ne të shpallëm së bashku me Urtësinë, përbën gjithë të vërtetën dhe nuk ka asnjë vend për mëdyshje në të. Ne të dërguam në këtë botë si përgëzues për të gjithë ata që të binden e pasojnë rrugën tënde, se do të kenë shpërblime e mirësi të shumta në këtë jetë dhe në jetën tjetër. Të dërguam edhe si qortues e paralajmërues për të gjithë ata që nuk të binden, se i pret dënimi i Allahut në këtë jetë dhe në jetën tjetër. Ti nuk je i pari profet që Zoti dërgoi ndër njerëz. - Dhe në çdo popull Ne kemi dërguar qortues. - Edhe në popujt e mëparshëm Allahu dërgoi paralajmërues, që të sillnin argumentet e Tij: "...me qëllim që jobesimtarët të mund ta dinin se kanë mohuar pasi e vërteta iu bë e qartë, ndërsa besimtarët të mund të vazhdonin të besonin pasi e vërteta u bë e qartë." [Enfal 42].

- “Kur shikimi të tmerrohet…” - Kur të ndodhë Kijameti, shikimet do të ngrijnë nga tmerri, sikurse thotë i Madhëruari në një ajet tjetër: “Kurrsesi mos mendo se Allahu është i pakujdesshëm ndaj veprimeve të keqbërësve! Ai vetëm është duke u dhënë afat deri në Ditën, kur sytë të shtangen nga tmerri. Ata janë duke vrapuar me kokat lart, me sytë e tyre të hapur e të papulitur me zemrat e tyre të zbrazëta.”. [Ibrahim 42, 43]. - “…kur Hëna të fshihet…” - Drita e Hënës do të shuhet. - “…dhe Dielli e Hëna të bashkohen…” - Ata nuk janë bashkuar asnjëherë me njëri tjetrin, që kur Zoti i krijoi. Por Ditën e Gjykimit Zoti do t’i bashkojë ata. Dielli do të mbështillet e drita e tij do të zhduket, ashtu si edhe drita e hënës. Pastaj ata të dy do të hidhen në zjarrin e Xhehenemit, që robtë të shohin se Dielli e Hëna ishin thjesht dy krijesa të Zotit, të nënshtruara ndaj Tij. Në këtë mënyrë, kush ka adhuruar Diellin dhe Hënën do të bindet se ka qenë i mashtruar dhe mashtrues. - “…atë ditë, njeriu do të thotë: “Ku të futem!”” - Kur njeriu të shohë këtë ngjarje të frikshme, do të mendojë për shpëtim, duke thënë: “Ku të shkoj? Si mund të shpëtoj nga kjo që po ndodh?” - “Jo, nuk ka se ku të futet! Atë ditë, vetëm te Zoti yt është kthimi.” - Nuk ka asnjë strehë mbrojtëse, përveçse tek Allahu. Përfundimi i të gjithëve është para Allahut. Të gjithë robtë, pa përjashtim, do të grumbullohen para të Gjithëpushtetshmit. Askush nuk do të ketë mundësi të fshihet apo t’i shmanget Atij. Të gjithë do të mblidhen bashkë, për t’u shpërblyer sipas veprave që kanë bërë. - “Atë ditë, njeriu do të njihet me atë që ka bërë dhe me atë që ka lënë pa bërë.” – Ditën e Gjykimit do të paraqiten të gjitha punët e njeriut, të mirat e të këqijat, të parat dhe të fundit, dhe ai nuk mund të mohojë asnjë prej tyre. Ai do të jetë i vetëdijshëm për to dhe do të pranojë gjithçka. Thotë i Madhëruari: - “Madje, njeriu do të jetë dëshmitar i vetvetes, edhe nëse paraqet arsyetime.” - Ai mund ta gjykojë veten e vet, edhe nëse mund të hedhë justifikime, të cilat janë të papranueshme dhe të pavlefshme. Vetë robi do të pranojë çdo punë që ka bërë dhe do të dëshmojë për vërtetësinë e saj, sikurse thotë i Madhëruari në një ajet tjetër: “Lexo librin tënd, sot mjafton të jesh vetë llogaritës i vetvetes”. [Isra 14]. Edhe nëse ai kërkon të mohojë ose të justifikohet për atë që ka bërë, kjo do të jetë e pavlefshme, sepse do të jenë vetë dëgjimi, shikimi dhe të gjitha gjymtyrët e tij që do të dëshmojnë se ç’ka bërë. Mundësia për të rregulluar diçka tashmë ka përfunduar dhe çdo përpjekje është e padobishme, siç thuhet në këtë ajet: “Kështu atë ditë atyre që bënë padrejtësi, asnjë pendesë nuk u bën dobi e as që kërkohet të arsyetohen .” [Rum 57].

Tregoju, o Muhamed, popullit tënd këtë ndodhi, kur Allahu u tha melekëve: "Unë po vendos në tokë një mëkëmbës." ! Pra, do të vendos në tokë një krijesë, që do të popullojë Tokën dhe do të jenë mëkëmbës e zëvendësues njëri pas tjetrit në tokë. Pra, çdo brez do të zëvendësohet nga brezi që vjen më pas, siç thotë Allahu i Lartësuar në suren Fatir 39: “Është Ai që ju bëri trashëgimtarë (të njëri -tjetrit) në Tokë.”. 49 Ky është shpjegimi i saktë i kuptimit të fjalës “ halife”, “mëkëmbës e zëvendës”, e jo ai i atyre që pretendojnë se Ademi është zëvendësuesi i Zotit në Tokë, duke u mbështetur në fjalën e Allahut: “Zoti yt u tha melekëve: "Unë po vendos në tokë një mëkëmbës." 50 Abdurrezaku përcjell nga Mensuri, e ky nga Katade, i cili ka folur rreth fjalës së Allahut: “...A do të vendosësh atje dikë, që do të shkatërrojë dhe do të derdhë gjak (të pafajshëm),... ?” dhe ka thënë: “Me sa duket, Allahu iu tregoi melekëve se kur të vendosë në tokë njerëzit, ata do ta shkatërrojnë dhe do të derdhin gjak në të, prandaj ata thanë: “...A do të vendosësh atje dikë që do të shkatërrojë dhe do të derdhë gjak (të pafajshëm)... ?” Kështu, ata nuk i thanë këto fjalë në formë kundërshtimi, siç mund të keqkuptohet, sepse melekët e Zotit kurrë nuk do ta bënin një vepër të tillë. Madje, Allahu i përshkruan melekët e Tij duke thënë: “Ata kurrë nuk flasin para se të flasë Ai dhe veprojnë (për gjithçka) veçse me urdhrin e Tij.” [Enbija 27]. Ata kurrë nuk flasin pa lejen e Tij dhe nuk i kërkojnë asgjë pa i lejuar Ai. Ibn Xheriri thotë: “Ata folën, pasi Allahu u mësoi dhe tregoi se çfarë do të ndodhë me krijimin e njeriut në Tokë dhe thanë: “...A do të vendosësh atje dikë që do të shkatërrojë dhe do të derdhë gjak (të pafajshëm)...?” Ibn Xheriri thotë gjithashtu: “Disa kanë thënë se melekët i thanë ato fjalë, sepse Allahu vetë u dha leje që të pyesnin rreth kësaj, pasi u tregoi se çfarë do të ndodhte pas krijimit të Ademit. Kështu, ata thanë: “...A do të vendosësh atje dikë që do të shkatërrojë dhe do të derdhë gjak (të pafajshëm)...?” Pra, ata pyetën: A do të vendosësh në tokë këtë krijesë, që do të bëjë këto lloj veprimesh? Kjo ishte një formë pyetjeje që kërkonte të zbulonte urtësinë dhe të mësonte më tepër rreth çështjes. Prandaj Allahu i Lartësuar, duke iu përgjigjur, iu tha atyre: "Unë di atë që ju nuk e dini". Pra, Unë di shumë urtësi të rëndësishme, që fshihen pas krijimit të këtij lloji në tokë, edhe pas gjithë atyre të këqijave që përmendët rreth tij, urtësi që ju nuk i dini. Unë do të nxjerr nga mesi i tyre të dërguarit dhe profetët, evlijatë, punëmirët e shumë besimtarë të nënshtruar, që do të më adhurojnë e do të më binden. Më pas do të përmendim nga Ibn Mesudi, Ibn Abasi e disa sahabë dhe tabiinë të tjerë disa urtësi të nxjerra nga fjala e Allahut: "Unë di atë që ju nuk e dini".

- Ata adhurojnë veç Allahut atë që nuk mund t'i dëmtojë e as nuk mund t’u sjellë dobi dhe thonë: “Këta janë ndërmjetësuesit tanë tek Allahu.” - Allahu i Lartësuar i qorton dhe kërcënon idhujtarët, të cilët adhurojnë zota të tjerë së bashku me Atë, duke menduar se idhujt do t’u sjellin ndonjë dobi dhe do të mund të ndërmjetësojnë tek Allahu i Lartësuar për adhuruesit e tyre. Kështu, Allahu i Lartësuar njofton se ata janë sende, që nuk mund të sjellin as dëm e as dobi dhe nuk zotërojnë aspak pushtet dhe asnjë mundësi për të bërë dobi apo dëm në gjithësi. Asnjë qëllim i adhuruesve të tyre nuk ka për t’u realizuar. - Thuaj: “Vallë ju do ta informoni Allahun për diçka që nuk e ditka, në qiej dhe në Tokë?!” - Mos, vallë, po i tregoni Allahut diçka, në qiell dhe në Tokë, që Ai nuk e di. Në vijim, Allahu i Lartësuar e dëlirëson Veten e Tij nga idhujtaria e tyre. Ai thotë: - I lavdëruar dhe i lartësuar qoftë Ai mbi gjithçka që ata adhurojnë veç Tij! - Më pas, Allahu i Lartësuar na njofton se idhujtaria është diçka e futur ndër njerëz, pasi nuk kishte ekzistuar kurrë më parë. - Njerëzit kanë qenë veçse të një feje, por u përçanë. - Ai na njofton se të gjithë njerëzit ishin në fillim në një fe dhe besim, i cili ishte Islami, pra, besimi i një Zoti të vetëm dhe të pashoq. Ibn Abasi thotë: “Mes Ademit dhe Nuhut kaluan 10 shekuj, 10 breza, të gjithë në Islam. Më pas u shfaq kundërshtimi dhe përçarja mes njerëzve, kur ata filluan të adhuronin putat dhe idhujt. Kështu, Allahu i Lartësuar dërgoi profetët me mrekullitë dhe shenjat e Tij, me argumente të qarta dhe fakte të pakundërshtueshme. Allahu i Lartësuar thotë: “… me qëllim që jobesimtarët të mund ta dinin se kanë mohuar pasi e vërteta iu bë e qartë, ndërsa besimtarët të mund të vazhdonin të besojnë pasi e vërteta u bë e qartë. Allahu dëgjon dhe di gjithçka.” [Enfal 42]. Në vijim, Allahu i Lartësuar thotë: - E, sikur të mos ishte caktimi i hershëm nga Zoti yt, çështja e tyre do të përfundonte për çdo gjë që ata kishin kundërshtime. - Allahu i Lartësuar përcaktoi me urtësinë e Tij që nuk do të ndëshkojë asnjë njeri, pa i sjellë argumente të qarta, që nuk lënë vend për asnjë justifikim. Gjithashtu, Ai përcaktoi që afati i krijesave të jetë i caktuar. Sikur të mos ishin këto dy përcaktime të Allahut të Lartësuar, pra, fakti që Ai ndëshkon veçse pasi dërgon argumente dhe fakti që ka caktuar për krijesat një afat jetese, do të kishte marrë fund çështja e tyre në lidhje me kundërshtitë, dhe kështu besimtarët do të lumturoheshin dhe mohuesit do të dëshpëroheshin dhe do të ndëshkoheshin menjëherë.

- Ai i krijoi qiejt e Tokën me një urtësi të madhe. - Allahu i Lartësuar na tregon për krijimin e qiejve dhe të Tokës dhe faktit se ato janë krijuar me një urtësi vërtet të madhe. Ato nuk janë krijuar kot e pa qëllim, por me qëllimin e madh që çdokush të shpërblehet e të marë atë që meriton prej punëve që ka bërë. Sikurse ka thënë: “... Ai ka për t'i dënuar ata që bëjnë keq sipas veprave të veta e ka për t’u dhënë shpërblimin më të mirë atyre që bëjnë vepra të mira.” [Nexhm 31]. - I lartësuar qoftë Ai mbi gjithçka që ata (idhujtarët) i shoqërojnë! - Allahu i Lavdëruar dëlirëson e dëshmon pastërtinë e lartësinë e Tij nga ortakët që trillojnë për Të. Ai është i vetëm e pa ortak në zotërimin e të vërtetës, prandaj e meriton të adhurohet si një i vetëm e i pashoq. Në vijim, i Lartësuari na njofton rreth krijimit të llojit njerëzor. Ai thotë: - Ai e krijoi njeriun prej një pike (fare) dhe ja, ai (njeriu) kthehet në një kundërshtar të hapët. - Allahu e bëri njeriun që të shumohet prej një pike lëngu të përçmuar dhe të dobët. Kështu, kur njeriu vazhdon të rritet e forcohet, ai kthehet në një polemizues e kundërshtues i Zotit të tij, mohues e armik i profetëve të Tij! Në fakt, Allahu e krijoi njeriun që të jetë rob i nënshtruar dhe adhurues i Tij, e jo kundërshtues i Tij. Allahu i Lartësuar thotë: “Është Ai që e krijoi njeriun nga uji (fara), dhe e vuri në lidhje gjaku dhe gjini. Zoti yt është i Gjithëfuqishëm. E megjithatë ata adhurojnë në vend të Allahut gjëra që nuk u sjellin as dobi, as dëm atyre. Me të vërtetë, jobesimtari bëhet palë (me shejtanin) kundër Zotit të vet. ” [Furkan 54, 55], dhe thotë: “A nuk e sheh njeriu se Ne e krijuam atë prej një pike (fare)? Por, ja! Ai bëhet një kundërshtar i hapur. Dhe Ai (njeriu) bën krahasime për Ne dhe e harron se si është krijuar. Ai thotë: “Kush i ngjall eshtrat pasi të jenë kalbur? Thuaj: “Do t'i ngjallë Ai që i krijoi për herë të parë. Ai, për çdo krijim, është i Gjithëditur. Ai nxjerr për ju zjarrin prej drurit të gjelëbr dhe ja, ju prej tij (drurit) ndizni (zjarre)”. A nuk mundet Ai, që krijoi qiejt e tokën t'i rikrijojë ata (njerëzit)? Po, Ai është Krijuesi, i Gjithëdituri. Kur Ai dëshiron diçka, mjafton vetëm të thotë: “Bëhu!” Dhe ajo menjëherë bëhet. I madhëruar qoftë Ai në dorën e të Cilit është pushteti mbi gjithçka! Dhe vetëm tek Ai do të ktheheni ju (për tu gjykuar dhe shpërblyer me drejtësi). ” [Ja Sin 77 - 83]. Imam Ahmedi dhe Ibn Maxhe sjellin një hadith nga Bishër Ibn Xhahhashi, i cili rrëfen: 1609. “Njëherë, Profeti i Allahut pështyu në pëllëmbën e tij, pastaj tha: “Allahu i Lartësuar thotë: “O biri i Ademit! E si mund të shpëtosh prej meje, kur Unë të krijova nga diçka si shembulli i kësaj? Kur unë të përsosa dhe të harmonizova (në krijim), ti fillove të ecësh mëngjes e mbrëmje dhe toka ankohej prej teje. Atëherë fillove që të grumbullosh pasuri e ta ruash (me koprraci të madhe), derisa erdhi koha (e vdekjes) kur shpirti të erdhi në fyt. Atëherë the: “Tani do të jap sadaka” Por tashmë nuk është më koha e sadakasë.”

Pasi na tregoi këmbënguljen e idhujtarëve në idhujtarinë e tyre, Allahu i Lartësuar flet për mirësitë e Tij të mëdha dhe pushtetin e Tij absolut për gjithçka. Krenari dhe i Lartësuari thotë: - “A nuk e sheh se si Zoti yt e zgjaton hijen?” - Ibn Abasi, Ibn Umeri dhe disa tabiinë, duke shpjeguar ajetin, kanë thënë që kjo ndodh në kohën mes agut dhe lindjes së diellit. - “Po të donte, Ai mund ta bënte atë të palëvizshme.” - Po të dëshironte Allahu, mund ta bënte hijen (ose errësirën) të përhershme, që kurrë të mos largohej, siç thotë në ajetin tjetër: “Thuaj: “Sikur Allahu t'jua bënte natën të përhershme deri në Ditën e Kijametit, cili zot - përveç Allahut - do t’ju sillte juve dritë? A nuk po dëgjoni?” Thuaj: “Pa mendoni! Po ta bënte Allahu ditën të vazhdueshme deri në Ditën e Kijametit, cili zot përveç Allahut mund t’ju sjillte natën, që të pushoni? A nuk shihni?”” [Kasas 71, 72]. - “Ne e kemi bërë diellin drejtues të saj. ” - Sikur dielli të mos lindte, kurrë nuk do të dallohej hija nga drita, sepse çdo gjë njihet me të kundërtën e vet. - “Pastaj Ne e tërheqim atë pranë vetes së vet dalëngadalë. ” - Allahu i Madhëruar e zvogëlon hijen (sipas pozicionit të diellit) pak nga pak, derisa asaj i mbetet veçse diçka e vogël, poshtë strehëve ose pemëve, ndërkohë që dielli qëndron sipër tyre dhe mbulon gjithçka me dritën e tij. - “Është Ai që natën jua ka bërë si mbulesë ...” - Nata sikur e vesh gjithësinë me errësirën e saj, siç thotë Allahu në ajetin tjetër: “Betohem për natën, që me errësirë mbulon gjithësinë...” [Lejl 1]. Ose: “Beto - hem për Diellin dhe dritën e tij! Edhe për Hënën, që vjen pas tij. Betohem për ditën, kur ajo zbardh! Edhe për natën, e cila e mbulon atë!” [Shems 1 - 4]. - “... dhe gjumin si pushim ...” - Subâten do të thotë “ndërprerës i të gjitha lëvizjeve, në mënyrë që trupat të gjejnë rehati dhe prehje”. Gjatë natës, çdo gjë bie në qetësi dhe rehatohet. Kështu, vjen gjumi, i cili qetëson edhe shpirtin, edhe trupin. - “... ndërsa ditën e ka bërë si rigja - llërim.” - Ai e bëri ditën të tillë që njerëzit të shpërndahen në tokë për të kërkuar mirësitë dhe për nevojat e jetës së tyre, siç thotë në ajetin tjetër: “Prej mëshirës së Tij, jua bëri natën dhe ditën për të pushuar dhe për të përfituar nga begatitë e Tij, si edhe që të jeni mirënjohës.” [Kasas 72].