Kërko: zoti yt e frymezoi bleten

Dëshmitari pa tjetër është i obliguar ta thotë të vërtetën. Nuk guxon të anojë në favor të pasanikut pse është i pasur, e as ta mëshirojë varfnjakun, pse kujdesin ndaj tyre e mban Zoti. Dëshmitari nuk guxon të frymëzohet nga ndonjë motiv miqësie, frike apo mëshire e të dëshmojë rrejshëm. Munafikët paraqiteshin ndonjëherë si besimtarë, e pastaj ktheheshin në idhujtari dhe si të tillë mbetën në errësirë të përjetshëm. Është frikë se edhe mëkatari, që pas pendimit kthehet shumë herë në të njëjtin mëkat, nuk do të mund të shpëtojë nga ai. Sipas ajetit 68 të kaptinës "En'am", besimtarëve në Mekë u ndalohej të rrinin me idhujtarë, të cilët talleshin me Kur'anin që i njihej Muhammedit, e me këtë ajet u ndalohet edhe myslimanëve në Medinë të rrinin me jehudi e me munafikë, të cilët bënin të njëjtën gjë.

- “Ata qëndrojnë përballë njëri -tjetrit e bisedojnë ...” - Allahu i Lartësuar na tregon rreth banorëve të Xhenetit, të cilët mblidhen dhe ulen përballë njëri -tjetrit. Gjatë bise - dave të tyre në Xhenet, ata pyesin për gjendjen e njëri -tjetrit dhe kujtojnë ngjarjet e dynjasë. Ata flasin për vuajtjet e tyre në dynja dhe sprovat që kaluan gjatë saj. Ata qëndrojnë të ulur mbi shtretër përballë njëritjetrit, ndërkohë që shërbëtorët shkojnë e vijnë tek ta me mirësi të shumta, si ushqime, pije, veshje e të tjera, që syri nuk i ka parë, as veshi nuk i ka dëgjuar dhe askush nuk ka mundur t’i imagjinojë. - “Njëri prej tyre tregon: “Unë kam pasur një shok ...” - Sipas Ibn Abasit, dikush u tregon shokëve të vet: “Unë kam pasur një shok, një shoqërues jobesimtar, në jetën e dynjasë, i cili më nxiste në devijim.” Pra, sipas Ibn Abasit, ky shoqërues në jetën e dynjasë ishte prej njerëzve që mohonin besimin e vërtetë. Ndërsa nga Muxhahidi vjen shpjegimi se këtu bëhet fjalë për shejtanin prej xhindëve. Megjithatë, nuk ka kundërshti mes këtyre dy shpjegimeve, sepse ai që sjell vesvese dhe trazime ne zemrën e besimtarit mund të jetë prej xhindëve, por edhe prej njerëzve, që hedhin dyshime në zemër nëpërmjet fjalëve devi - juese. Allahu i Lartësuar thotë: “Çdo profeti Ne i bëmë armiq prej shejtanëve njerëz dhe xhindë, që frymëzojnë njëri -tjetrin me fjalë të bukura e mashtrime. Po të donte Zoti yt, ata nuk do të vepronin ashtu, por ti lëri ata dhe trillimet e tyre. Le të anojnë andej (në mashtrim) zemrat e atyre që nuk besojnë në botën e ardhshme dhe le të kënaqen me të (mosbesimin) e të ngarkohen me ato (gjynahe) që janë duke u ngarkuar.” [Enam 112]. Pa dyshim që të dyja palët inspirojnë vesvese e dyshime, siç thotë i Lartësuari: “Thuaj: “Kërkoj strehë te Zoti i njerëzve, Sundimtari i njerëzve, i Adhuruari i njerëzve, prej së keqes së nxitësit të ligësisë, që rri në pritë (i fshehur) , i cili i trazon zemrat e njerëzve, qoftë ai nga xhindët apo nga njerëzit.”!” [Nas 1 - 6]. - “Ai më thoshte: “Çfarë?! Ti je prej atyre që besojnë se, pasi të kemi vdekur e të jemi bërë pluhur dhe eshtra, do të marrim shpërblime e dënime?” - Vallë, ti beson se do të ketë ringjallje, grumbullim, llogaridhënie dhe shpërblim?! Mohuesi ia thoshte këto fjalë duke shprehur habinë dhe mosbesimin e tij, për të treguar se e shihte të pamundur ringjalljen dhe llogarinë e drejtë para Zotit. Duke mos e pranuar ringjalljen, mohuesi thoshte: “pasi të kemi vdekur e të jemi bërë pluhur dhe eshtra, do të marrim shpërblime e dënime? Mos, vallë, do të merremi në llogari dhe do të shpërble - hemi për punët që bëjmë në këtë botë?” Atëherë besimtari u thotë shokëve të vet: - “A doni të shikojmë jashtë?” - Ai u drejtohet kështu shokëve dhe miqve, me të cilët po rri në Xhenet: “A do të donit të shikojmë jashtë?”, domethënë, të shohim të dënuarit në Xhehenem. - “Ai shikon dhe e gjen atë në mes të Zjarrit.” - Keab el Ehbar shpjegon dhe thotë: “Në Xhenet ka disa frëngji që, nëse ndonjë banor i Xhenetit dëshiron që të shohë armiqtë e vet në Zjarr, do të shikojë në to, dhe kjo do t’ia shtojë edhe më shumë mirënjohjen ndaj Zotit për mirësinë që i ka dhuruar dhe për shpëtimin nga dënimi i Xhehenemit.” - “Dhe do të thotë: “Për Allah! Për pak më rrëzove edhe mua (në Zjarr).” - Kështu besimtari i thotë mohuesit: “Betohem në Zot, se gati më devijove dhe më çove në shkatërrim, nëse do të të bindesha dhe do të ndiqja rrugën tënde!” - “Po të mos kishte qenë mirësia e Zotit tim, unë do të kisha qenë bashkë me ata që janë atje (në zjarr).” - Po të mos ishte mirësia e Zotit ndaj meje, unë do të isha si ty në mes të zjarrit të ndezur fort, pikërisht aty ku po vuan ti, në mes të ndëshkimit dhe dhimbjeve. Ishte Allahu i Lartësuar, që me bujarinë dhe mirësinë e Tij, më udhëzoi që të pranoja imanin e pastër dhe të vërtetë. Ai më drejtoi në besimin e pastër në një Zot të vetëm dhe për ta adhuruar si të tillë. Allahu thotë në ajetin tjetër: “Ata do të thonë: “I lavdëruar qoftë Allahu, i Cili na udhëzoi për këtë (lumturi). Ne kurrë nuk do të dinim ta gjenim udhëzimin, po të mos na drejtonte Allahu.” [Araf 43]. - “Ne nuk do të vdesim më, pas vdekjes sonë të parë. Gjithashtu, nuk kemi për t'u dënuar.” Vërtet, ky është suksesi më i madh.” - Besimtari i thotë këto fjalë plot gëzim, për atë mirësi që i ka dhuruar Allahu i Lartësuar, pra, përjetësinë në Xhenet dhe qëndrimin pafundësisht në atë vend të begatisë, pa vdekje, i sigurt nga çdo ndëshkim, dëshpërim e trishtim. - “Për një mirësi të tillë le të përpiqen të gjithë punëmirët! ” - Për të tilla mirësi të përjetshme, për këtë fitore të madhe, le të përpiqen ata që punojnë në jetën e kësaj dynjaje, në mënyrë që të mund të bëhen prej fatlumëve të zgjedhur, që mund të shijojnë këto mirësi në ahiret.

- Kur takohen me ata që besojnë, thonë: “Ne besojmë”. - Kur munafikët takohen me besimtarët, thonë: “Ne besojmë”, duke u shtirur si besimtarë e si miq të sinqertë, me qëllimin për t’i mashtruar ata dhe për të fshehur hipokrizinë e kufrin. Këtë e bëjnë për të ruajtur pozitën e tyre në shoqëri dhe për të përfituar sa të munden nga përfitimet e muslimanëve prej mirësive dhe plaçkës së luftës. - Por, kur veçohen me shejtanët (parinë) e vet thonë: “Ne, pa dyshim, jemi me ju. - Kur largohen dhe takohen me krerët, udhëheqësit dhe parinë e tyre prej ahbarëve jehudë, krishterëve, idhujtarëve dhe munafikëve, thonë: “Ne, pa dyshim, jemi me ju. Ne besojmë ashtu si ju. Vërej me kujdes se si Allahu i lartësuar i quan ata "shejtanë". Imam Ibn Xheriri thotë: “Është quajtur shejtan (i larguar), çdo i rebeluar dhe i pabindur prej njerëzve dhe prej xhindëve, sepse cilësitë dhe veprat e tyre janë shumë shumë larg cilësive dhe veprave normale të llojit të tyre, 47 siç thotë i Madhëruari: “Çdo Profeti Ne i bëmë armiq prej shejtanëve njerëz dhe xhinde, që frymëzojnë njëri-tjetrin me fjalë të bukura e mashtrime. Sikur të donte Zoti yt, ata nuk do të vepronin ashtu, por ti lëri ata dhe trillimet e tyre.” [En’am 112]. - Ne vetëm sa jemi tallur (me besimtarët). - Pra, ne thjesht po tallemi me shokët e Profetit. Allahu i Lartësuar duke iu përgjigjur veprës dhe fjalëve të tyre, me të njëjtën mënyrë te merituar, thotë: - Allahu tallet me ta, duke i lënë të bredhin edhe më shumë në mosbesimin e tyre! - Munafikët ndryshe sillen haptazi me besimtarët e ndryshe sillen fshehtazi. Kështu, tallja e Allahut me ta nënkupton se Ai do t’i trajtojë ata në këtë jetë ndryshe nga trajtimi që do t’u bëjë në ahiret. Në jetën e kësaj dynjaje, për shkak të shfaqjes së fjalës së teuhidit: “ Lâ ilâhe il -lall-llâh Muhamedun resulull -llâh...”, atyre u ruhen jeta e pasuria. Por në Ditën e Gjykimit, tjetër gjë do t’i presë ata. Ata do të befasohen nga ndëshkimi i dhembshëm dhe poshtërues. Ky është përshkrimi i Ibn Xheririt për “talljen” e Allahut me ta. Në fakt, nocioni “tallje” zakonisht tek njerëzit nënkupton një lloj loje e kotësie, por Allahu është i pastër nga të tilla përshkrime, unanimisht. Por nëse tallja vjen në formë ndëshkimi dhe shpagimi me drejtësi, kjo nuk është diçka e ndaluar dhe e qortueshme. Këtë e mbështet edhe fjala që Dahaku e sjell nga Ibn Abasi, i cili duke shpjeguar fjalën e Allahut: “Allahu tallet me ta”, thotë: “Pra, i përçmon e tallet, për t’i ndëshkuar ata.”. Pastaj i Lavdëruari thotë: “...duke i lënë të bredhin edhe më shumë në mosbesimin e tyre!” Ibn Abasi dhe Ibn Mesudi, që përcjellin nga disa shokë të Profetit, shpjegojnë se: “Jemud-duhum”, domethënë: i afatizon dhe lë ata. Ndërsa Muxhahidi ka thënë: “Ua shton edhe më shumë humbjen. " I Madhëruari thotë: “ Mos vallë, ata po mendojnë se meqë u kemi dhënë me mbushulli pasuri dhe fëmijë, Ne do t’u ofronim të gjitha të mirat? Jo, kurrsesi! Por, ata nuk kuptojnë.” [Mu’minun 55, 56]. Ibn Xheriri shpjegon: “Allahu do ta bëjë këtë me ata në Ditën e Kijametit, siç thotë: “Atë ditë, munafikët dhe munafiket do t'u thonë besimtarëve: “Na prisni pak, që edhe ne të ndriçohemi prej dritës suaj!” Atyre do t'u thuhet: “Kthehuni pas (në dynja) dhe kërkoni atje ndonjë dritë!” ...” [Hadid 13]. “Të mos mendojnë jobesimtarët se afatin që Ne u kemi dhënë të jetojnë është në dobi të tyre! Ne i lëmë të jetojnë veç që të shtojnë edhe më shumë gjynahet e tyre. Ata i pret një dënim poshtërues.” [Al Imran 178]. Në këtë mënyrë dhe të ngjashme vjen tallja e përçmimi e dënimi i Allahut për munafikët dhe idhujtarët. Disa të tjerë shpjegojnë se: “Jemud-duhum”, domethënë që, sa herë që ata bëjnë gjynahe, Ai u jep mirësi të kësaj dynjaje, por që në fakt janë vetë shkatërrimi dhe një gradualitet për në ndëshkim, sikurse ka thënë Allahu: “Por meqë ata i shpërfillën porositë, Ne u hapëm të gjitha dyert (e kënaqësive) dhe, kur ata po gëzonin për ato që iu ishin dhënë, i ndëshkuam në befasi, e ata mbetën të pashpresë.” En’am 44. Ibn Xheriri thotë: Por mendimi më i saktë rreth “Jemud-duhum”, pra ua shton mosbesimin duke i lënë dhe afatizuar në kryeneçësinë e mosbindjen e tyre, siç thotë i Lartësuari: "Ne do t'ua largojmë zemrat dhe shikimet atyre, ashtu sikurse nuk e besuan atë (Shpalljen e Zotit) për herë të parë, dhe do t'i lëmë të bredhin të hutuar në shfrenimin e tyre. [En’am 110]. Janë dy lloje verbërie, ajo e syrit (ama) dhe ajo e zemrës (ameh). - Këta janë ata që e këmbyen udhëzimin në rrugën drejtë me humbjen. - Kështu, munafikët deshën më shumë mosbesimin dhe rrugën e humbjes, kundrejt imanit dhe udhëzimit të Zotit. Kjo i ngjan në kuptim ajetit tjetër: “Sa i përket (popullit të) Themudit, Ne ia treguam udhën e drejtë, por ata parapëlqyen verbërinë (e zemrës) kundrejt udhëzimit. Prandaj i kapi tmerri i dënimit poshtërues, për shkak të asaj që kishin vepruar. ” [Fusilet 17]. Kështu, ata parapëlqeyen humbjen e mashtrimin, kundrejt imanit dhe të jetuarit sipas tij. Duke qenë se deshën shumë kënaqësitë dhe jetën e kësaj dynjaje, ata e hodhën tutje imanin, duke e dhenë si çmim për të blerë mohimin e besimit të vërtetë dhe jetën pa fre në këtë mohim. Por Allahu thotë: - Por tregtia e tyre nuk pati fitim dhe kurrë nuk qenë të udhëzuar në rrugën drejtë. - Kjo lloj tregtie nuk u solli fitim dhe ata nuk u treguan aspak të mençur dhe të urtë në këtë përzgjedhje. Ibn Xheriri transmeton nga Katade që ka thënë: “Kjo zgjedhje e ulët i nxori ata nga udhëzimi i Zotit në humbjen e qartë, nga xhemati e harmonia, në përçarje, kundërshti e armiqësi; nga siguria e paqja, në frikë e pasiguri; nga rruga e Sunetit e traditës së Profetit, në rrugën e bidatit në fenë e Zotit.

- Ne të kemi bërë mirësi një herë tjetër më parë. - Në ajetet e mësipërme, Allahu i Madhëruar përmendi mirësitë e shumta që i dhuroi Musait (a.s) në lidhje me fenë dhe besimin, me shpalljen dhe mesazhin, si dhe me përgjigjen e lutjeve të tij. Në vijim, Allahu i Madhëruar i kujton Musait përkujdesin që Ai kishte treguar për të që në vogëli dhe gjatë gjithë fazave të jetës së tij. Ai i thotë: - Ja. Atëherë, kur nënën tënde e frymëzuam (dhe i thamë) “Vëre (fëmijën) në arkë dhe hidhe (arkën) në lumë! Lumi do ta nxjerrë në breg dhe atë do ta marrë armiku Im dhe i tij.” - Ne e frymëzuam nënën tënde, që të të vendoste ty në djep dhe të të lëshonte në lumë. Ajo duhej ta bënte këtë, sepse Faraoni urdhëroi që të vriteshin të gjithë djemtë e Izraelitëve. Ajo e vendosi Musain e vogël në një sënduk dhe e lëshoi në rrjedhën e lumit Nil. Nga ana tjetër, Allahu e urdhëroi lumin që ta nxirrte foshnjën në breg, madje bëri që të binte në dorën e armikut të tij më të përbetuar, Faraonit, dhe të rritej mes fëmijëve të pallatit. Allahu bëri që Musain ta donin të gjithë ata që e shihnin, prandaj thotë më pas: - Por Unë hodha (në zemra të njerëzve) dashuri ndaj teje,... – Pra, çdokush që e shihte e donte shumë. - ... që të edukoheshe nën Syrin (kujdesin) Tim.”. – U rrite nën vëzhgimin, ruajtjen dhe përkujdesjen Time të veçantë. E ku ka përkujdesje më të mirë e të plotë sesa përkujdesja e Bamirësit Mëshirëplotë?! Ai është që kujdeset më së tepërmi t’i dhurojë robit të Tij të mira e ta ruajë nga të këqijat. Në çdo moment të jetës së Musait (a.s), ishte Allahu i Madhëruar Ai që përkujdesej dhe i rregullonte çështjet për të mirën e Musait (a.s). Prej kujdesit të Allahut ishte edhe rasti kur Musai ra në dorën e armikut më të përbetuar dhe zemra e nënës së tij ngriu nga frika, sepse Faraoni gati e zbuloi se ishte fëmija e saj, por Allahu e forcoi zemrën e saj. Në këtë gjendje, Allahu bëri që Musai i vogël të mos pranonte asnjë gjidhënëse tjetër, veç nënës së vet natyrale. Në këtë mënyrë, Allahu e ktheu Musain në duart e nënës së vet, që ta pushtonte me dashuri dhe t’i jepte gji. Zemra e nënës u qetësua dhe syri i saj u kënaq, teksa e shihte të birin duke u rritur. Kur Musait i ofruan disa gjidhënëse e ai nuk i pranonte, ndodhi diçka: - Dhe ja. Motra jote ecte (pas teje) e thoshte: “A doni t’ju tregoj dikë që do të kujdeset për të?” - Motra e Musait shkoi tek ata dhe u tha: “A doni t’ju tregoj për një familje që do të kujdeset për të dhe që do të jenë të përkushtuar ndaj tij?” [Kasas 12]. - Kështu, Ne të kthyem te nëna jote, që të gëzohej e të mos mbetej e pikëlluar. – Kështu, Zoti bëri të mundur kthimin e Musait në prehrin e së ëmës. - Ti e pate vrarë një njeri dhe Ne të shpëtuam nga trishtimi... - Ndër momentet e kujdesit për Musain gjatë jetës së tij në Misir, Allahu përmend edhe vrasjen e Kibtiut. Allahu i Madhëruar tregon në ajete të tjera se: “Musai hyri në qytet pa u vënë re prej banorëve të tij. Atje ndeshi dy veta, që po përlesheshin me njëri tjetrin. Njëri ishte prej popullit të tij (izraelit), ndërsa tjetri ishte prej armiqve. Kur izraeliti i kërkoi ndihmë kundër armikut të tij, Musai e shtyu atë me forcë atë, dhe ai vdiq. Ai (Musai) tha: “Kjo ishte vepër e shejtanit. Nuk ka dyshim se ai është armik i betuar që të çon në humbje.”. [Kasas 15]. Pas kësaj ngjarjeje aksidentale, Musai iu lut Allahut dhe Ai e fali. Megjithatë, Musai iku me të shpejtë në arrati kur dëgjoi se paria e vendit po e kërkonin për ta vrarë. Kështu, Allahu e shpëtoi nga dëshpërimi i vrasjes që kreu dhe nga dënimi që e priste. - ...dhe të sprovuan me sprova të mëdha. - Ne të sprovuam dhe të gjetëm të qëndrueshëm. Ose: Ne të ndihmuam gjatë gjithë jetës, derisa arrite në këtë gjendje. - Ti qëndrove me vite ndër banorët e Medjenit,... - Një nga fazat e jetës së Musait ishte edhe qëndrimi në Medjen, ku gjeti strehim pasi ishte arratisur nga Misiri për t’i shpëtuar Faraonit dhe pasuesve të tij. Kur mbërriti në Medjen, u martua dhe qëndroi atje 8 ose 10 vjet. - ... e pastaj erdhe, o Musa, siç u urdhërove, në kohën e caktuar.”. - Erdhe pikërisht sipas kaderit të Zotit. Zoti e dinte dhe ishte Ai që deshi që ti të vije në këtë moment dhe në këtë vend. Ardhja jote nuk ishte rastësore dhe pa shkak, por ishte tërësisht me përkujdesjen dhe dijeninë Tonë. Kjo tregon se sa e madhe ishte përkujdesja e Zotit për Musain, i cili u quajt edhe "Kelimullah" Ai të cilit i foli Zoti. - Dhe Unë të kam përgatitur ty për Vete (për të më shërbyer) . – Unë të zgjodha për veten Time. Çfarë thënie e jashtëzakonshme! Zoti e zgjodhi Musain për Veten e Tij, duke hedhur mbi të mirësitë e Tij të shumta. Ai e edukoi, u përkujdes dhe e vështronte vazhdimisht me dashurinë e Tij të veçantë. Musa arriti në këtë aspekt një gradë që pakkush e kishte arritur më parë. Në këtë jetë, kur dikush kujdeset për të dashurin e tij, përkushtohet të rregullojë çështjet e tij në çdo kohë e gjendje dhe dëshiron ta bëjë atë të përkryer. Ai bën gjithçka për ta realizuar këtë gjë. Atëherë, si mendon se do të bënte Zoti i Plotpushtetshëm dhe Bujar me atë që e kishte zgjedhur për Veten e Tij dhe që e kishte dalluar mbi krijesat e tjera?

- “Ne i thamë: “O Adem! Banoni në Xhenet, ti dhe bashkëshortja jote…” - Allahu i Lartësuar e krijoi Ademin dhe e dalloi mbi krijesat e tjera. Për t’i plotësuar e përsosur më shumë mirësitë e Tij ndaj Ademit (a.s.), Allahu i Lartësuar krijoi prej Ademit një krijesë (femrën), që t’i shërbente si qetësim dhe kënaqësi për Ademin (a.s.). Ajo do të ishte një ‘vendprehje’ për të. Allahu i Lartësuar i urdhëroi ata që të banonin në Xhenet dhe të ushqeheshin prej tij, duke u thënë: - “…dhe hani nga frutat e tij lirisht dhe ku të dëshironi” - Kuptimi: Hani fruta, domethënë shumë lloje frutash, me kënaqësi dhe duke i shijuar ato. Kështu, Ai i lejoi të provonin nga çdo gjë që shihnin në Xhenet dhe prej çdo lloji të frutave që të dëshironin. Allahu i Lartësuar i tha Ademit (a.s.), sikurse tregohet në suren Ta Ha, ajeti 119: “Ti aty (në Xhenet) nuk ke për të qenë i uritur e as ke për të mbetur i zhveshur. Aty nuk ke për të patur etje e as nuk do të kesh vapë.” Por, më pas, Allahu i Lartësuar, duke dashur t’i sprovonte, u tha: - “por mos iu afroni asaj peme e të bëheni të padrejtë.” - Domethënë flitej për një lloj peme që gjendej aty, mes të tjerave. Ndalesa e drejtuar e bënte haram afrimin te pema, sepse çdo rast kur nuk respektohet një ndalesë konsiderohet padrejtësi, zullum. Por armiku i tyre (Shejtani) vazhdoi t'u bënte atyre vesvese, t’ua zbukuronte haramin dhe t’i tundonte drejt tij, derisa: - “Shejtani i tundoi ata nëpërmjet saj (pemës)” – Pra, i tronditi nga bazat dhe qëndrueshmëria e tyre për të mos thyer urdhrat. Këtë e arriti duke ua zbukuruar të ndaluarën, duke iu betuar atyre dhe duke u shtirur si këshilltar i mirë, që u donte të mirën. E kështu, ata u mashtruan dhe iu bindën atij. - “…dhe i nxori nga ajo (e mirë) ku patën qenë.” - Në këtë mënyrë, ai i nxori ata nga mesi i atyre mirësive dhe kënaqësive që po shijonin, për t ’u hedhur në botën e lodhjes, të mundimit dhe të përpjekjeve. Allahu i Lartësuar i kallëzon për marrëdhëniet që do të kenë mes njëri -tjetrit, njerëzit dhe xhindët, kur thotë: - “Ne u thamë: “Zbritni (dilni prej Xhenetit)! Ju jeni armiq të njëri tjetrit!” - Pasardhësit e Ademit (a.s.) do të jenë armiq të Iblisit dhe të pasardhësve të tij. Dihet shumë mirë se armiku përpiqet me të gjitha mënyrat që ta godasë kundërshtarin e tij me çdo të keqe të mundshme, si edhe t’ia ndalojë e ndërpresë të mirat atij me çdo mjet dhe me çdo rrugë që ekziston. Ky është një paralajmërim, për t ’u ruajtur prej Shejtanit. Allahu i Lartësuar thotë: “Shejtani është armiku juaj dhe si të tillë konsiderojeni. Ai e thërret grupin (pasuesit) e vet për t'u bërë banorë të Zjarrit.” Ndërsa në suren Kehf, ajeti 50, thotë: “Vallë, a në vend Tim, do ta konsideroni si mik atë dhe pasardhësit e tij, ndërkohë që ata janë armiqtë tuaj?! Sa këmbim i shëmtuar dhe i padrejtë është ky (i mohuesve) !” Pastaj Allahu i Lartësuar tregon destinacionin e zbritjes: - “Në tokë ju do të keni vendbanim e strehim, dhe atje do të gjeni furnizim, deri në një afat (të caktuar) ” - Kuptimi: Për ju toka do të jetë vend qëndrimi dhe vend jetese, deri në një afat (të caktuar). Në të do të kaloni vitet e jetës suaj, për të shkuar pastaj në vendin për të cilën u krijuat dhe i cili u krijua për ju. Jeta juaj në tokë do të jetë e përkohshme, prandaj nuk meriton të quhet ‘vendprehjeje’, me plot kuptimin e fjalës. Kjo tokë është veçse një stacion, ku ne furnizohemi, për të shkuar në destinacionin përfundimtar (Xhenet). Ajo nuk është një vendqëndrim, ku ne mund të gjejmë prehjen dhe qetësinë e plotë (të përjetshme). - “Pastaj Ademi, prej Zotit të vet, mësoi disa fjalë (lutjeje)” – Pra, Ademi (a.s) mësoi disa fjalë e lutje, me të cilat e frymëzoi Allahu i Lartësuar. Këto fjalë ishin: " Rab-benâ dhalemnâ enfusenâ ue in lem tagfir lenâ ue terĥamnâ le nekûnen -ne minel ħâsirin ! “Ata të dy (Ademi dhe Havaja) thanë: “Zoti ynë, ne i bëmë dëm vetes sonë. Nëse Ti nuk na fal dhe nuk na mëshiron, ne me siguri do të jemi të humbur!” [Araf 23]. Kështu, Ademi (a.s.) e pranoi gabimin që bëri dhe i kërkoi Allah ut të Lartësuar që këtë gabim t’ia mbulonte dhe t’ia falte. Përgjigjja ishte: - “…dhe Ai ia pranoi pendimin. Ai është Pranuesi i pendimit, Mëshirëploti. ”. – Pra, Allahu i Lartësuar e pranoi pendesën e Ademit (a.s) dhe e mëshiroi atë. Ai është Mëshirëplotë (Raĥîm) ndaj adhuruesve të Tij. Prej mëshirës së tij është edhe suksesi që Ai u jep robve për t'u penduar, duke i falur dhe duke ua mbuluar të metat e tyre. Pranimi i pendimit prej Allahut kuptohet në dy mënyra: 1. Me anë të suksesit për t’u penduar. 2. Me anë të plotësimit të kushteve të pranimit të tij. - Ne u thamë: “Dilni prej tij (Xhenetit) që të gjithë! - Allahu i Lartësuar përsëriti, përmendjen e zbritjes në tokë të dy të rëndësishmëve, për të njoftuar krijesat për atë që i pret ata në vendbanimin e tyre të ri (në tokë). Thotë i Madhëruari: - “Juve, pa dyshim, do t'ju mbërrijë udhëzim prej Meje.” - Kuptimi: Në ç do kohë e në çdo periudhë, do t’ ju vijë prej Meje udhëzim i qartë. Udhëzimi do të vijë nëpërmjet profetëve dhe librave që do t’u shpallen atyre. Në çdo kohë, juve do t’ ju vijë ndonjë profet dhe shpallje prej Meje, që t’ju udhëzojë në rrugët e afrimit tek Unë dhe në rrugët e kënaqësisë Time. Atëherë, dijeni se: - “Çdokush që pranon udhëzimin Tim, nuk do të ketë frikë e as nuk do të brengoset.” - Kuptimi: Çdokush prej jush që e pranon udhëzimin Tim, dhe këtë pranim e interpreton duke i besuar të dërguarit dhe librat e Mi, ka një premtim të pakthyeshëm. Secili prej jush që udhëzohet nga mësimet e tyre, me fjalë të tjera, çdokush që i beson si duhet profetët dhe librat e Mi, ka një premtim të mrekullueshëm. Por çfarë quhet besim i drejtë? Një besim i drejtë kërkon plotësimin e dy kushteve: 1. Pohimin dhe besimin larg çdo dyshimi të të gjitha informacioneve që kanë ardhur nëpërmjet librave dhe profetëve. 2. Zbatimin me rigorozitet të urdhrave dhe largimin nga ndalesat, të cilat janë sqaruar nga profetët dhe janë porositur në ato libra. Çdokush që i beson profetët dhe librat në këtë mënyrë të drejtë, ka një premtim prej Allahut të Lartësuar, që thotë: “…nuk do të ketë frikë e as do të brengoset.” Ndërsa në një ajet tjetër, dhe pikërisht në ajetin 123 të sures Ta Ha, thuhet: “Ai (Allahu) u tha: “Zbritni prej tij (Xhenetit) që të gjithë! Ju do të jeni armiq të njëri -tjetrit. Nëse ju vjen nga Unë udhëzim (libër e profet), atëherë kush i përmbahet udhëzimit Tim, ai nuk ka për të humbur, e as nuk ka për t'u trishtuar”. Kështu, Allahu i Lartësuar ka premtuar katër gjëra për ata që ndjekin udhëzimin e Tij: 1. Ata do të jenë të ruajtur nga frika. 2. Ata do të jenë të ruajtur nga mërzitia dhe brenga. 3. Ata do të jenë të ruajtur nga humbja dhe devijimi. 4. Ata do të jenë të ruajtur nga trishtimi. Për ta nuk do të ketë as frikë e as brenga. Ndryshimi mes këtyre dy gjendjeve qëndron në faktin se diçka e keqe dhe e papëlqyeshme, nëse ka kaluar, sjell brengë (el ĥuzn ) në shpirtin tënd. Ndërsa kur ajo pritet të ndodhë, shkakton frikë ( el ħauf). E pra, për ata që ndjekin udhëzimin e Allahut nuk ka frikë dhe as brengosje. Madje ata do të shijojnë të kundërtat e këtyre gjendjeve, duke qenë gjithnjë të sigurt dhe të qetë. Gjithashtu, kush ndjek udhëzimin e Tij nuk ka për të humbur a devijuar dhe nuk ka për t'u trishtuar. Përkundrazi, ai do të përjetojë të kundërtat e këtyre gjendjeve: ai do të jetë i udhëzuar dhe gjithnjë i lumtur. Përfundimisht, njerëzit që ndjekin udhëzimet e Allahut kanë për të shijuar qetësinë, sigurinë, prehjen dhe lumturinë, si në këtë jetë, edhe në jetën tjetër. Vetëm ata mund të quhen të udhëzuar në rrugën e drejtë. Të udhëzuarit nuk përjetojnë asnjë lloj frike dhe brenge. Ata nuk shkelin në ndonjë rrugë të humbur dhe nuk e provojnë trishtimin e përjetshëm. Këta do të arrijnë gjithçka që dëshirojnë dhe do të jenë të shpëtuar nga gjithçka së cilës i druhen dhe të cilën nuk e duan. - “Ndërsa ata që mohojnë besimin dhe përgënjeshtrojnë argumentet Tona, …” – Pra, ata të cilët nuk e ndjekin udhëzimin e Allahut, të sjellë nëpërmjet profetëve dhe librave: - “…do të jenë banorë të Zjarrit. Në të (në Zjarr) ata do të jenë përjetësisht. ". – Pra, ata do të jenë banorë të Zjarrit, ku do të qëndrojnë përgjithmonë, duke mos dalë kurrë prej tij. Dënimi i tyre nuk do të pakësohet e lehtësohet asnjëherë dhe ata kurrë nuk do të ndihmohen. Në këtë ajet, dhe në të tjera si ai, Allahu i Lartësuar i ndan krijesat në: krijesa të lumtura dhe krijesa të trishtuara. Në këto dy grupe klasifikohen xhindët dhe njerëzit. Ajetet kur'anore përshkruajnë gjithashtu cilësitë e secilit grup, si dhe veprat që i karakterizojnë ata. Pikërisht në bazë të këtyre veprave, ata përfundojnë në vendin që u takon. Nga ky ajet kuptohet që edhe xhindët, sikurse dhe njerëzit, do të shpërblehen me të mira dhe do të meritojnë ndëshkimet që i bëjnë hak në këtë jetë. Edhe xhindët, sikurse njerëzit, do të jenë njëlloj në përgjegjësinë që do të mbajnë, në aspektin e zbatimit të urdhrave dhe të largimit nga ndalesat hyjnore. Më pas, Allahu i Lartësuar nis të përmendë mirësitë dhe dhuratat e shumta që u pati dhënë bijve të Israilit (çifutëve), duke thënë:

Në disa nga këto ajete përmenden të mirat e Allahut, të cilat i krijoi për njerëz si: tokën që ua bëri të përshtatshme, të begatshme, që të mund të ecin nëpër të gjitha anët e saj dhe të shfrytëzojnë begatitë që i krijoi Allahu dhe ashtu të rrojnë e të jetojnë frymëzuar prej fjalës së Zotit: "Ecni nëpër viset e saj e kërkoni begati..", Ymeri, halifi i dytë kalon pranë një grupi njerëzish që rrinin ulur dhe u thotë: "Kush dhe çka jeni?" Ata i thanë: "Jemi të mbështetur në Zotin!"' Ai u tha: "Jo, ju jeni barrë e të tjerëve: i mbështetur është ai që e hedh farën në tokë dhe ia beson Zotit" Edhe pse Zoti ua bëri tokën të përshtatshme për jetë e gjallërim, ajo mund të dridhet dhe t'i lëshojë njerëzit, madje ka mundësi që edhe nga qielli të lëshohet ndonjë fortunë e të bëjë shkatërrime. Prej këtyre, njerëzit i nuk janë të garantuar, por këto janë masa ndëshkuese për kokëfortit, andaj duhet kërkuar mbrojtje prej Zotit. Njeriu, i cili kohë pas kohe nuk vështron me vëmendje të gjitha dukuritë në ekzistencë, të cilat dokumentojnë Zotit kriiues e nastai nuk bindet fuginë e pakufishme të Zotit krijues, e pastaj nuk bindet në udhëzimet që Ai ia shpalli njerëzve, ai është si një i verbër që nuk e sheh rrugën, e përulet sa andej e sa këndej, rrëzohet përmbys me fytyrë dhe kurrë nuk mund të arrijë qëllimin e duhur. Idhujtarët mendonin se me vdekjen e Pejgamberit do të dobësohej besimi islam e do të forcohej idhujtaria. Kur'ani thotë se edhe nëse vdes Pejgamberi dhe vdesin besimtarët, ju nuk keni ndonjë dobi, pse ju kurrsesi nuk do të mund t'i shpëtoni dënimit të tmerrshëm e të ashpër, të cilin ua ka caktuar Zoti. Muhammedi e së bashku me të edhe besimtarët,i besuan Zotit të tyre mëshirues dhe vetëm Atij iu mbështetën, e Ai i shpëton ata edhe të gjallë, edhe të vdekur, e edhe pas ringjalljes. Me ndihmën e Zotit, përfundoi përkthimi dhe komentimi i sures El Mulk. Lavdëruar qoftë Allahu i madhëruar!

Rreth veprës dhe jetës së Ibrahimit janë dhënë shpjegime edhe në sure të tjera të Kur'anit, por në çdo rrëfim për të si dhe për pejgamberët tjerë, ka diçka që nuk është thënë në rrëfimin tjetër, andaj edhe pse duket si përsëritje, në realitet nuk është ashtu.: Këtu përmendet rasti kur Ibrahimi i shikon yjet, ashtu siç e kishin zakon ata kinse të zbulojnë të fshehtën nëpërmjet tyre, e edhe Ibrahimi gjoja se zbuloi se do të jetë i sëmurë, andaj nuk shkoi me ta në kremte, e kishte vendosur të mbetet vetë dhe t'i thyej idhujt. Thuhet se ishin shtatëdhjetë e dy statuja të stolive të ndryshme, madje edhe të arit. Popilli vinte e vendoste para statujave lloje të ndryshme ushqimesh si flijim në mënyrë që atyre t'u shtohet bereqeti, andaj ai (atyre u thoshte: "pse s' po hani?" Ne një sopatë që kishte me vete Ibrahimi i theu ato dhe i kur i pa ashtu të thyera, populli gati u çmend. Ata vendosin ta djegin, por Zoti e shpëton. Pasi largohet prej atij populli, e lut Zotin t'i falë ndonjë fëmijë e Ai i fal Ismailin. Për fëmijën që do t'i i lindet, Zoti e gëzon me tri myzhde: do të jetë djalë, do të arrijë moshën për të qenë i vetëdijshëm në sjellje I dhe do të jetë i dëgjueshëm. Kur arrin Ismaili t'i bashkohet në punë babait të vet, Ai frymëzohet prej Zotit se do të duhej therrur djalin. Ibrahimi i tregon ëndrrën, por kërkon edhe mendimin e djalit, ashtu që puna t'i vijë më lehtë. Vërtet, djalë I i dëgjueshëm, i mbështetur se do t'i japë durim Allahu, babait të vet i tha zbatoje urdhërin e Zotit. Ibrahimi i dashur i Zotit, mbeti përkujtim i dalluar ndër të gjithë njerëzit, andaj të gjithë e nderojnë, e lavdërojnë dhe shnrahin mirënishia Pas një kohe ia fal Zoti edhe një djalë, Is-hakun, prej gruas Sare, e nëna e Ismailit e kishte emrin Haxhere. Këtu jepet shenjë se prej pasardhësve të tij do të ketë njerëz shumë të mirë, por edhe të këqinj, e ky është një fakt se prej të mirit lindet edhe i keqi, por kjo nuk është e metë as turp për të mirin.

Allahu i Madhëruar na tregon qartë përfundimin e tmerrshëm e të dhimbshëm të padrejtësisë, armiqësisë dhe smirës, përmes historisë së dy bijve të Ademit, Habilit dhe Kabilit. Smira e shtyu njërin prej tyre që të vriste vëllanë e vet, padrejtësisht e me urrejtje. Mjaftoi që Habilit t'i pranohej kurbani nga Allahu dhe t'i dhurohej mirësi prej Tij, që në zemrën e vëllait tjetër, Kabilit, të ndizej smira. Por Habili nuk kishte asnjë faj; ai thjesht ia përkushtoi me sinqeritet kurbanin Zotit të tij, dhe me këtë fitoi shpërblimin e mrekullueshëm të Zotit, që ia fali të gjitha gjynahet dhe e futi në Xhenet. Ndërsa Kabili u dëshpërua dhe doli i humbur në të dyja botët. Allahu i Madhëruar thotë: - Lexoju (o Muhamed!) atyre me vërtetësi ngjarjen e dy djemve të Ademit – Lexojua, o Profet, këtë ngjarje atij populli armiqësor e të padrejtë, jehudë e të ngjashëm, vëllezër të atyre njerëzve që Allahu i shndërroi në derra e majmunë! Allahu thotë: “Lexoju (o Muhamed!) me vërtetësi...”, pra, me fakte të vërteta, në të cilat nuk ka asnjë ndryshim e tjetërsim, as mashtrime, hamendësime a trillime. Ky është një rrëfim pa asnjë shtesë e mangësi nga realiteti që ka ndodhur. Ky ngjan me ajetin tjetër: “Nuk ka dyshim se këto janë rrëfime të vërteta...” [Al Imran 62]. Shumë nga dijetarët e hershëm ( selefë) dhe të mëvonshëm shpjegojnë se, në fillim, Allahu i Lartësuar e kishte bërë të lejueshme martesën e vëllait me motrën, por me kushtin që të mos ishin të një shtatzënie. Me fjalë të tjera, në çdo shtatzëni, Ademit i lindnin binjakë, një djalë e një vajzë, për të cilët ishte e ndaluar të martoheshin me njëri-tjetrin. Mashkulli i kësaj shtatzënie mund të martohej vetëm me femrën e shtatzënisë tjetër. Kështu, ndodhi që motra binjake (e një barku) e Habilit të mos ishte shumë e bukur, ndërsa motra binjake e Kabilit të ishte e bukur. Atëherë Habili duhej të martohej me motrën binjake të Kabilit, që ishte e bukur, ndërsa Kabili duhej të martohej me motrën binjake të Habilit, që nuk ishte e bukur. Atëherë, Kabili nuk pranoi diçka të tillë dhe e donte për vete vajzën e bukur, që të mos ia jepte Habilit. Por Ademi ﷺ ,nuk e pranoi diçka të tillë dhe, për të shuar konfliktin, i udhëzoi që secili prej tyre të paraqiste një kurban Zotit: atij që do t’i pranohej kurbani, ai do të martohej me femrën e bukur. Allahu i Madhëruar ia pranoi kurbanin Habilit, dhe kështu ndodhi ajo që Allahu e shtjellon në Librin e Tij. Ibn Ebu Hatimi sjell shpjegimin e Ibn Abasit: “Martesa mes vëllait dhe motrës binjake (të një shtatzënie) ishte e ndaluar, por lejohej martesa mes vëllait e motrës nga shtatzëni të ndryshme. Ademit në çdo shtatzëni i lindnin binjakë, një djalë e një vajzë. Ndodhi që motra e njërit nga vëllezërit ishte e bukur, ndërsa motra e tjetrit ishte e shëmtuar. Vëllai i të shëmtuarës i tha tjetrit: “Ma jep për grua motrën tënde dhe unë të jap për grua motrën time!” Por ai tha: “Jo. Unë e dua për vete motrën time.” Atëherë, ata bënë nga një kurban për Zotin. Allahu ia pranoi atij që bëri kurban dashin dhe nuk ia pranoi atij që ofroi si kurban prodhime nga toka e tij. Atëherë, ai (që nuk iu pranua kurbani) e vrau të vëllanë.” Isnadi i këtij hadithi është i mirë. Aufi sjell hadithin gjithashtu nga Ibn Abasi që ka thënë: “Në atë kohë nuk kishte nevojtarë e të varfër, që t’u shpërndahej blata ose kurbani. Kështu, nëse Allahu kënaqej me blatën e ofruar prej dikujt, dërgonte një zjarr nga qielli, që e digjte blatën e ofruar. E nëse Allahu nuk kënaqej me blatën e ofruar, zjarri shuhej dhe blata nuk digjej, gjë që tregonte se ajo nuk ishte pranuar. Kështu, të dy vëllezërit bënë nga një kurban. Njëri prej tyre, që ishte bari, ofroi dashin më të mirë e më të majmë nga bagëtitë e tij. Ndërsa tjetri, që ishte bujk, ofroi diçka prej prodhimeve të veta. Zjarri zbriti mes dy kurbaneve dhe dogji dashin dhe e la prodhimet e tokës. Biri i Ademit i tha të vëllait: “S’mund të të lë të ecësh mes njerëzve dhe ata të thonë se ti je më i mirë se unë, se ty t’u pranua kurbani e mua jo . Jo, për Zotin, nuk mund të të lë të gjallë dhe njerëzit të të shohin se je më i mirë se unë . Do të të vras .” Vëllai i tha: “Por çfarë faji kam bërë unë?! Allahu e pranon blatën veçse prej të devotshmëve .” . Këtë hadith sjell Ibn Xheriri. Ky rrëfim na tregon se ofrimi i kurbaneve nuk u bë për ndonjë shkak specifik dhe as për zgjidhjen e konfliktit për çështjen e martesës me gruan e bukur, sikundër u përmend më sipër. Ky rrëfim është më afër me kuptimin e dukshëm të ajetit kuranor, i cili gjithashtu nuk përmend çështjen e konfliktit në fjalë. - kur të dy flijuan nga një kurban. Njërit iu pranua kurbani, ndërsa tjetrit nuk iu pranua. Ai i tha tjetrit: “Unë do të të vras ty”. - Konteksti kuranor përmend se ai u zemërua, për shkak se Allahu e pranoi kurbanin prej vëllait e nuk e pranoi prej tij. Mendimi më i përhapur është se vëllai i mirë, i cili ofroi dashin dhe që iu pranua nga Zoti, ishte Habili, ndërsa tjetri ishte Kabili. Ibn Abasi e të tjerë kanë thënë: “ Flitet për një dash, prej të cilit shpëtoi e u shpërblye ai që e përkushtoi si kurban për Zotin.” Megjithatë, Allahu është më i ditur. - Tjetri i tha: “Allahu pranon (kurban) vetëm prej të devotshmëve. – Domethënë, nga ata që i frikësohen Zotit, duke i përmbushur me përunjësi ato që Ai kërkon prej tyre. Ibn Ebu Hatimi sjell rrëfimin prej Temim Ibn Malik el Mukriut, që tregon se e ka dëgjuar Ebu Dardanë të thotë: “Nëse më jepet siguri se Allahu më ka pranuar qoftë edhe një namaz të vetëm prej meje, kjo do të ishte për mua më e mirë se e gjithë dynjaja, me çka në të, sepse Allahu i Madhëruar ka thënë: “Allahu pranon (kurban) vetëm prej të devotshmëve!”. Ibn Ebu Hatimi sjell gjithashtu rrëfimin prej Mejmun Ibn Ebu Hamsete, që thotë: “Unë isha ulur pranë Abi Uailit, kur pranë nesh erdhi një burrë, që i thoshin Ebu Afif, nga shokët e Muadhit. Shekik Ibn Selemete i tha atij: “O Ebu Afif, a na tregon diçka nga Muadh Ibn Xhebeli?” Ai tha: “Po. Unë e kam dëgjuar atë të thotë: “Njerëzit do të tubohen në një vend, kur një zë do të dëgjohet të thotë: “Ku janë të devotshmit?”” Atëherë, ata ngrihen për të qëndruar në praninë e Rrahmanit. Atje Allahu nuk fshihet prej (shikimit të) tyre e as u ka vënë mbulesë (mes Tij dhe tyre).” Unë i thashë: “E kush janë të devotshmit?” - “Janë njerëzit që ruhen nga shirku dhe adhurimi i idhujve, që përkushtohen në zbatimin me përpikmëri e sinqeritet të fesë dhe adhurimeve për Zotin. Ata do të urdhërohet të futen në Xhenet.” Në vijim, Allahu i Lartësuar thotë: - Nëse ti e zgjat mbi mua dorën tënde për të më vrarë, unë kurrë nuk kam për ta zgjatur mbi ty dorën time për të të vrarë, sepse unë i frikësohem Allahut, Zotit të botëve.” - Ky njeri i mirë, që Allahu ia pranoi blatimin, për shkak të devotshmërisë së tij, kur e kërcënoi i vëllai se do ta vriste, edhe pse nuk kishte bërë asnjë faj, tha: “Unë nuk do t’i përgjigjem kësaj vepre të tmerrshme e të dënueshme me të njëjtën mënyrë. Nëse do të veproja kështu, do të isha njëlloj dhe i barabartë me ty në ndëshkimin për këtë vepër. Unë i frikësohem Allahut, Zotit të botëve. Frika ndaj Tij më bën që të frenohem nga vepra që t’i po synon. Unë do të bëj durim e do të pres shpërblimin e Allahut!” Abdullah Ibn Amri ka thënë: “Betohem në Allah, se ai ishte më i fortë se tjetri, por droja prej Allahut e bëri të mos i kthehej me të njëjtën monedhë.” Imam Ahmedi sjell hadithin nga Bishr Ibn Sadi, se Sad Ibn Ebu Uekkasi, gjatë konfliktit e sprovës së vrasjes së Uthmanit, tha: “Dëshmoj se e kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut të thotë: 990. “Do të vijnë fitne të mëdha, gjatë së cilave, ai që qëndron ulur është më i mirë se ai që është në këmbë; ai që është në këmbë është më i mirë se ai që ecën; ai që ecën është më i mirë se ai që vrapon.” - “Po nëse tjetri hyn në shtëpinë time dhe e ngre dorën që të më vrasë?” Profeti ﷺ tha: “Atëherë, bëhu si biri (i mirë) i Ademit.” Në këtë formë e ka sjellë Tirmidhiu, që e ka gjykuar si hadith ĥasen. Ebu Daudi sjell hadithin nga Husejn Ibn Abdurrahman el Eshxhei, se e ka dëgjuar Sad Ibn Ebu Uekkasin të tregojë nga Profeti i Allahut këtë hadith, ku ndër të tjera thuhet: 991. “O i Dërguari i Allahut! Po nëse hyn në shtëpinë time dhe ai ngre dorën, që të më vrasë?” - “Bëhu si biri (i mirë) i Ademit.”, Pastaj lexoi fjalën e Allahut: “Nëse ti e zgjat mbi mua dorën tënde për të më vrarë, unë kurrë nuk kam për ta zgjatur mbi ty dorën time për të të vrarë, sepse unë i frikësohem Allahut, Zotit të botëve.” Në vijim, i Lartësuari thotë: - Unë dua që ti të bartësh barrën e gjynahut tim dhe të gjynahut tënd e kështu të bëhesh prej banorëve të Zjarrit. Ai është dënimi i keqbërsve”. - Nuk dua që ti të ngarkohesh me gjynahun e vrasjes time dhe me gjynahet që ke bërë më përpara. Muxhahidi shpjegon: “Me fjalën “gjynahun tim” ka për qëllim “gjynahun e vrasjes”, ndërsa me “gjynahun tënd” ka për qëllim “gjynahet që ke bërë përpara këtij”. - Egoizmi e nxiti atë për vrasjen e të vëllait. Ai e vrau atë dhe kështu u bë prej të humburve. - Egoizmi e shtyu, ia hijeshoi dhe i dha guxim për ta vrarë vëllanë e vet. Ai e vrau atë, me gjithë këshillën e paralajmërimin e të vëllait. Allahu thotë: “... dhe kështu u bë prej të humburve.” Domethënë, i humbur në të dyja jetët. E ku ka humbje më të madhe se kjo?! Imam Ahmedi sjell hadithin nga Abdullah Ibn Mesudi, se Profeti i Allahut ka thënë: 992. “Nuk ndodh që dikush të vritet padrejtësisht në këtë botë e që një pjesë e këtij gjynahu të mos rëndojë mbi birin e parë të Ademit . Ai ishte i pari që bëri vrasje në këtë botë.” Këtë hadith e kanë transmetuar të gjithë autorët e 6 librave,249 përveç Ebu Daudit. - Allahu dërgoi një sorrë, e cila gërmonte në dhé, për t’ia treguar atij se si ta mbulonte trupin e të vëllait. - Essediu përcjell me isnadin e tij prej sahabëve (Allahu qoftë i kënaqur me ta!), se: “Kur djaloshi vdiq, ai e la atë në shkretëtirë dhe nuk e dinte si ta varroste e çfarë të bënte me të. Atëherë, Allahu dërgoi dy korba vëllezër, që luftonin e sulmonin njëri-tjetrin. Njëri korb e vrau tjetrin, dhe pastaj hapi një gropë, e futi atë brenda, pastaj i hodhi dhe përsipër, duke u mbuluar. Kur ai e pa këtë skenë, tha: - “I mjeri unë! Nuk qeshë i aftë as edhe sa kjo sorrë e ta mbuloja trupin e (vdekur të) vëllait tim?” - Më pas, Allahu i Lartësuar thotë: - Ashtu mbeti i penduar. - Hasan el Basriu thotë: “Allahu e ngriti atë, prej keqardhjes e pendimit që ndjeu, pasi tha se ishte nga të humburit. Sipas një hadithi, Profeti ﷺ ka thënë: 993. “Nuk ka ndonjë gjynah që të jetë më i meritueshëm e ta ketë hak që Allahu t'ia përshpejtojë ndëshkimin vepruesit të tij që në këtë dynja, përveç ndëshkimit që i ka përgatitur në ahiret, sesa padrejtësia dhe këputja e lidhjes farefisnore.” Dhe Kabili i kreu të dyja këto krime. Të Allahut jemi e tek Ai do të kthehemi të gjithë!”

- A nuk e shikon ti se Ne i kemi lëshuar shejtanët kundër jobesimtarëve për ti nxitur pandërprerë në vepra të këqija? - Ky është një ndëshkim për mohuesit. Ata nuk kapen pas litarit të Allahut dhe nuk iu përmbahen porosive të Tij. Përkundrazi, ata i shoqërojnë shokë Allahut dhe miqësohen me armiqtë e Tij shejtanë, prandaj Allahu u vë mbi kokë ata të mallkuar. Kështu, shejtanët kanë pushtet mbi ta dhe i nxisin në poshtërsi, për t’i humbur pa kthim në kufër e në gjynahe. Shejtanët i mbushin me vesvese dhe i frymëzojnë për ligësi miqtë e tyre. Ata ua zbukurojnë të kotën dhe ua bëjnë të shëmtuar të vërtetën dhe të mirën. Kështu dashuria për të kotën zë vend në zemrat e idhujtarëve, aq sa ata sakrifikojnë gjithçka në emër të saj, si të jenë duke mbrojtur të vërtetën. Ata luftojnë me çdo mënyrë për ta mbrojtur atë. Idhujtarët polemizojnë me mbrojtësit e së vërtetës, duke u përpjekur të lartësojnë të kotën. E gjitha kjo është si ndëshkim për ta, për shkak se i kthejnë shpinën Mbrojtësit të vërtetë, Allahut të Madhëruar dhe kërkojnë ndihmë nga armiku i tyre i përbetuar. Kjo është arsyeja që Allahu i lë dorë të lirë shejtanit mbi ta. Në të kundërt, nëse do të kishin besuar në Allahun dhe do t’i mbështeteshin Atij plotësisht, shejtani nuk do të kishte asnjë lloj pushteti mbi ta, sikurse thotë i Madhëruari: “Kur të lexosh Kur’anin, kërko mbrojtjen e Allahut kundër shejtanit të mallkuar! Vërtet, ai nuk ka asnjë fuqi kundër atyre që besojnë dhe që vetëm Zotit të tyre i mbështeten. Ai mund të kontrollojë vetëm ata që e përkrahin atë dhe ata që, për shkak të tij, bëhen idhujtarë.” [Nahl 98, 99]. - Por ti mos u ngut kundër tyre... – Mos kërko përshpejtimin e ndëshkimit për këta mohues, të cilët në fakt e kërkojnë vetë ngutjen e dënimit! - ...se Ne jemi duke ua numëruar ditët. - Ata i kanë ditët të numëruara, pra, as do t’u shtohen e as do t’u pakësohen. Allahu u jep kohë të mjaftueshme që ata të rishikojnë marrëdhëniet me Të e të ndreqen. E nëse sërish nuk ndryshojnë, atëherë Ai i ndëshkon, ashtu siç di të ndëshkojë Ngadhënjimtari, Krenari dhe i Plotpushtetshmi.

- Bëjnë kufër ata që thonë: “Allah është Mesihu, biri i Merjemes”. Por Mesihu ka thënë: “O bijtë e Israilit! Adhurojeni Allahun, Zotin tim dhe Zotin tuaj! - Allahu i Lartësuar na tregon se të gjitha grupet e të krishterëve kanë mohuar njëshmërinë e Tij, sepse ata besojnë se Mesihu është vetë Zoti. I lartësuar dhe i dëlirë qoftë Allahu nga fjalët e tyre! I pastër dhe pa të meta është i Madhëruari! E si mund ta thonë këtë fjalë këto grupe të humbura, kur fjala e parë që foli Isai në djep: “Ai (Isai) tha: “Unë jam rob i Allahut!” [Merjem 30]. Pra, nuk tha: “Unë jam Allahu ose biri i Allahut”. Përkundrazi, ai tha: “Ai më ka dhënë mua Librin dhe më ka bërë profet. Më ka bërë të bekuar kudo që të jem dhe më ka urdhëruar për namaz dhe për zekat sa të jem gjallë. Më ka bërë të dashur ndaj nënës sime e nuk më ka bërë mendjemadh e as të padëgjueshëm. Paqja (e Allahut) është me mua ditën kur u linda, ditën kur të vdes dhe ditën kur të dal (prej varrit) i gjallë.” Kjo është e vërteta për Isanë, birin e Merjemes, për të cilën ata (më kot) rragaten (polemizojnë). Nuk i shkon (madhështisë së) Allahut që të ketë bir. I pastër është Ai (nga çdo mangësi) ! Kur Ai vendos për një çështje, vetëm thotë: Bëhu!”, dhe ajo bëhet. (Isai i tha popullit të vet) Dhe Allahu është Zoti im dhe Zoti juaj, prandaj vetëm Atë adhuroni! Kjo është rrugë e drejtë.” [Merjem 30 - 36]. Po kështu, edhe kur ai ishte i rritur dhe kur u bë profet, tha: - Kushdo që adhuron zota të tjerë përveç Allahut, Allahu do t'ia ndalojë Xhenetin dhe Zjarri do të jetë vendbanimi i tij. - Po kështu, edhe në një ajet tjetër, Allahu i Madhëruar thotë: “Allahu nuk fal që të adhurohet dikush a diçka tjetër veç Tij, ndërsa gjynahet e tjera ia fal kujt të dojë. Kush adhuron dikënd a diçka tjetër veç Allahut, ka bërë një gjynah të madh.” [Nisa 48]. Një hadith i saktë thotë se: 1035 . “Profeti dërgoi njëherë një lajmëtar që t’u thoshte njerëzve me zë të lartë: “Në Xhenet ka për të hyrë veçse ai shpirt i dorëzuar tërësisht (muslim) ndaj Allahut”. Ndërsa në një transmetim tjetër thuhet “ mumin”, pra, besimtar me besim korrekt.” - Për keqbërësit nuk ka asnjë ndihmëtar. - Këta njerëz të cilët adhurojnë diçka tjetër veç Allahut, ashtu siç duhet të adhuronin Allahun, e kanë haram Xhenetin. Vendi i tyre është Zjarri dhe ata nuk kanë për të gjetur ndihmëtar, që t’i shpëtojë ata nga ai ndëshkim. - Bëjnë kufër ata që thonë: “Allahu është një nga të tre”. - Sidiju dhe të tjerë kanë thënë që ky ajet ka zbritur për ata të cilët e konsideruan Mesihun dhe nënën e tij si dy zota, duke i adhuruar njëlloj si Allahun. Kështu, ata e konsideruan Allahun si pjesë të së ashtuquajturës Trini. Sidiju ka thënë, gjithashtu, që kjo i ngjan fjalës së Allahut të Lartësuar në fund të kësaj sureje, ku ai thotë: “Allahu do të thotë: “O Isa, biri i Merjemes! Ti, vallë, u the njerëzve: “Më besoni mua dhe nënën time si dy zota veç Allahut!?” Ai do të thotë: “Qofsh i Lartësuar (o Zoti im) ! Kurrë nuk mund ta thosha unë atë për të cilën nuk kam asnjë të drejtë.…” [Maide 116]. Ky është mendimi më i dukshëm dhe më i përhapur në lidhje me shpjegimin e fjalës së Allahut: “Bëjnë kufër ata që thonë: “Allahu është një nga të tre”. Megjithatë, Allahu është më i ditur! - Nuk ka zot tjetër (që meriton adhurimet) përveç Një Zoti të vetëm. - Allahu është një i vetëm, dhe jo dy apo më shumë. Ai është një i vetëm dhe i pashoq! Ai është i Adhuruari i të gjitha qenieve dhe krijesave. - Nëse nuk ndalen nga ajo që thonë, ata që nuk besojnë do t’i kapë një dënim i dhembshëm. - Nëse ata nuk reshtin së shpifuri dhe trilluari, atëherë: “...ata që nuk besojnë do t’i kapë një dënim i dhembshëm.” Në ahiret, Allahu do t’i dënojë rëndë me pranga të zjarrta, me të cilat do të shtrëngohen fort. Në vijim, Allahu i Lartësuar thotë: - Përse nuk pendohen tek Allahu dhe t’i kërkojnë falje Atij, kur dihet mirë se Allahu është Falës i madh dhe Mëshirëplotë? - Kjo tregon për bujarinë dhe mëshirën e gjerë të Allahut të Lartësuar me krijesat e Tij, me gjithë gjynahet e mëdha dhe trillimet e shëmtuara që ata i bëjnë. Me gjithë shpifjet dhe devijimin e njerëzve, Allahu i Lartësuar i fton ata për një pendim të sinqertë dhe u premton faljen e të gjitha gjynaheve. Çdokush që pendohet, Allahu ia pranon pendimin dhe e kthen në udhën e drejtë. - Mesihu, biri i Merjemes, qe veçse një i dërguar, ashtu siç pati edhe shumë të dërguar para tij. - Isai është një prej robërve të Allahut, ashtu si gjithë të dërguarit e tjerë përpara tij. - Nëna e tij ishte e sinqertë. - Nëna e tij, Merjemja, idhte një besimtare e devotshme, e cila kishte pranuar dhe besuar gjithçka që Allahu kishte urdhëruar, dhe kjo është grada më e lartë tek Allahu. Ky ajet tregon se ajo nuk ka qenë profete, sikurse pretendon Ibn Hazmi e të tjerë, të cilët thonë se edhe Sara, nëna e Is’hakut, ishte profete e Zotit. Madje, ata mëtojnë se edhe nëna e Musait ishte profete, si nëna e Isait. Ata arsyetohen me faktin se, me Sarën dhe Merjemen folën melekët, dhe ky - sipas tyre - është argument i mjaftueshëm se ato ishin profete. Gjithashtu, ata argumentohen edhe me fjalën e Allahut të Lartësuar, kur thotë: “Kështu, Ne e frymëzuam nënën e Musait: “Jepi atij gji! ...” [Kasas 7]. Fjala “ euhajna” (e e frymëzuam) tregon, - sipas tyre, - që edhe nëna e Musait ishte profete. Megjithatë, mendimi që kanë mbështetur shumica e dijetarëve është se Allahu i Lartësuar i ka zgjedhur profetët veçse nga radhët e burrave. Allahu i Lartësuar thotë: “Ne edhe para teje dërguam veçse burra, të cilëve u dhamë Shpallje. Pyesni, pra, dijetarët nëse nuk dini!” [Nahl 42]. Madje, transmetohet se Shejh Ebu Hasen el Eshariu (Allahu e mëshiroftë!) ka thënë se ky është një mendim unanim i të gjithë dijetarëve të Islamit. Në vijim, Allahu i Lartësuar thotë: - Që të dy hanin ushqim. - Si Isai, edhe nëna e tij kishin nevojë që të ushqeheshin dhe që ai ushqim të dilte prej trupit, në formën e njohur që ndodh me njerëzit. Kështu, kjo tregon se ata ishin dy rob dhe krijesa, si të gjithë njerëzit e tjerë, dhe nuk ishin dy zota apo krijesa mbinjerëzore, sikurse pretendojnë grupacionet injorante të të krishterëve, - Allahu ju dhëntë atë që meritojnë, deri në Ditën e Gjykimit! - Shih se si Allahu ua sqaron atyre argumentet e Tij! - Shiko se si ua qartësojmë ato dhe ua bëjmë lehtësisht të kuptueshme. - Shih pastaj se si ata ia kthejnë shpinën së vërtetës! - Pastaj shiko se si, edhe pas këtij qartësimi kaq të kuptueshëm, ata sërish largohen nga e vërteta dhe refuzojnë ta pranojnë atë. Në çfarë fjale mbështeten këta të mjerë dhe në ç’rrugë të humbur po e çojnë veten dhe të tjerët?!

- Atë e madhërojnë (me tesbih) shtatë qiejt, Toka dhe gjithçka në to. - Allahu i Lartësuar na tregon se shtatë qiejt, Toka dhe të gjitha krijesat në to, pa përjashtim, i bëjnë tesbih Atij, duke e lavdëruar, madhëruar dhe lartësuar nga çdo mangësi që trillojnë për Të idhujtarët e që nuk i shkon Madhërisë së Tij. Të gjithë dëshmojnë për njëshmërinë e Zotit në krijimin, zotërimin e sundimin e Tij, si edhe në meritën e adhurimit të Tij si një i vetëm dhe pa shok. Sikurse është thënë: “Në çdo gjë do të gjesh për Të një shenjë, / Që tregon se Ai është vetëm një, për adhurim i denjë.” Allahu i madhëruar thotë: “ Qiejt janë gati të copëtohen, toka është gati të çahet dhe malet janë gati të shemben e të thërrmohen nga ajo (shpifje), që trilluan se i Gjithëmëshirshmi ka bir. Të Gjithëmëshir - shmit nuk i shkon të ketë fëmijë. ” [Merjem 90, 91]. Taberani sjell hadithin nga Abdurrahman Ibn Karati, se i Dërguari i Allahut tha natën kur u kthye nga I sraja: 1682. “Dëgjova tesbih në qiejt e lartë, mes shumë tesbih-esh të tjera. Qiejt e lartë i bënin tesbih të mbushura me frikë nga i Madhërishmi; i bënin tesbih të Lartësuarit në lavdinë e Tij: “ Subĥânel Alijjil Ealâ, Subĥânehû ue Teâlâ!.” - Nuk ka gjë që nuk e madhëron Atë (me tesbih), duke e lavdëruar ... - Të gjitha krijesat, pa përjashtim, i bëjnë tesbih Allahut. - por ju nuk e kuptoni madhërimin (tesbihun) e tyre. - Nuk e kuptoni, sepse ndryshon nga gjuha juaj. Ky është një ajet i përgjigthshëm, që përfshin kafshët, sendet dhe bimësinë. Ky është shpjegimi më i njohur dhe më i përhapur. Në Sahih-un e Buhariut vjen një thënie nga Ibn Mesudi, i cili tregon: 1683. “Ne shpesh dëgjonim tesbihun e ushqimit, ndërkohë që hahej.” Ndërsa në ha dithin e Ebu Dherit thuhet se: 1684. “Kur Profeti mori njëherë në dorë disa guralecë, prej tyre u dëgjua tesbih, që i ngjante gumëzhimës së bletëve...”. Në Sunen-in e Nesaiut vjen kjo thënie nga Abdullah Ibn Umeri: 1685. “Profeti i Allahut ka ndaluar vrasjen e bretkosave, duke thënë se: kuakuaku i saj është tesbih.” Imam Ahmedi sjell nga Abdullah Ibn Amri një hadith, në të cilin Profeti përmend porositë e Nuhut për dy bijtë e vet, ku ndër të tjera thuhet: 1686. “... ju porosis që të thoni: Subĥânallâhi ue bi ĥamdihi (Allahu është i dëlirë dhe i falënderuar)" 215, sepse kjo shprehje është namazi dhe lutja e çdo gjëje (krijese) dhe përmes saj furnizohet çdo gjë.” Ikrima ka thënë: “Shtylla bën tesbih, edhe pema bën tesbih...”. Disa selefë kanë thënë se edhe zhurma që lëshon dera kur hapet e mbyllet është tesbihu i saj për Zotin, gurgullima e ujit është tesbihu i tij...” Theuriu ka thënë: “Edhe ushqimi bën tesbih.” Ndërsa të tjerë kanë thënë se tesbih bën çdo gjë që ka jetë e shpirt, duke patur për qëllim botën shtazore dhe atë bimore. 216 - Ai është i Butë dhe Falës i madh. - Allahu i Lavdëruar është i Butë ( El Halim) e i Mëshirshëm dhe nuk nxitohet që t i ndëshkojë të pabindurit, por i afatizon dhe u jep mundësi të shumta kthimi e rregullimi. Megjithatë, nëse njeriu vazhdon me kokëfortësi në mohim, atëherë Ai e rrëmben atë me ndëshkim, ashtu siç ndëshkon Krenari, Ngadhënjimtari i Plotpushtetshëm. Në dy Sahih-ët shënohet: 1687. “Me të vërtetë, Allahu e afatizon keqbërësin, por kur e rrëmben atë me ndëshkim, ai nuk i shpëton dot më ndëshkimit.” Pastaj i Dërguari i Allahut lexoi: “ I tillë është ndëshkimi i Zotit tënd, kur bie mbi popujt që bëjnë padrejtësi. Vërtet, ndëshkimi i Tij është i dhembshëm dhe i ashpër.” [Hud 102]. Allahu i madhëruar thotë gjithashtu: “Sa e sa popuj që ishin në rrugë të gabuar, Unë ua pata shtyrë dënimin për një kohë. Por, në fund unë i dënova ato. Tek Unë është përfundimi (i të gjithëve).” [Haxh 48]. Sidoqoftë, ai që heq dorë nga kufri dhe mosbindja ndaj Zotit, duke u kthyer tek Ai me sinqeritet, Zoti ia pranon pendimin, siç thuhet në këtë ajet kuranor: “ Kush bën ndonjë të keqe ose e ngarkon veten me padrejtësi, pastaj kërkon falje tek Allahu, do ta gjejë Allahun Falës e Mëshirëplotë. ”. [Nisa 110]. Ndërsa këtu thuhet: “ Ai është i Butë dhe Falës i madh.” Allahu i madhëruar ka thënë gjithashtu: “Është Allahu Ai që i mban qiejt dhe tokën që të mos bien. Po të binin, s’ka asnjë veç Tij që mund t’i mbajë; Ai është i Butë dhe Falës i Madh. Ata u betuan me betimin më të fortë në Allahun se, nëse do t'u vinte ndonjë Profet, ata do të ishin më të udhëzuar (më besimtarë) se çdo popull tjetër (jehudët e krishterët) . Por, kur atyre u erdhi Profeti, kjo u shtoi veçse largimin (nga e Vërteta) për shkak të mendjemadhësisë së tyre dhe të dredhive të tyre për të keqen. Por, dredhia për të keqen nuk godet askënd tjetër veç atyre që e kurdisën. A janë duke pritur ata ndonjë ligj tjetër veç ligjit të Allahut ndër popujt e hershëm? Në ligjin e Allahut nuk do të gjesh asnjë ndryshim. A nuk udhëtojnë ata nëpër tokë e të shohin se si qe fundi i atyre që ishin më parë? Ata ishin më të fuqishëm se këta (të sotmit). Allahut kurrë nuk mund t'i shmanget asgjë në qiej dhe as në tokë. Ai është i Gjithëditur, i Gjithëfuqishëm. Nëse Allahu do t’i dënonte njerëzit sipas veprave (të këqija) të tyre, nuk do të linte mbi faqen e dheut asnjë gjallesë. Por, Ai i lë ata deri në afatin e caktuar. Por kur të vijë afati i tyre, (le ta dinë se) Allahu Shikon gjithçka nga robërit e vet.” [Fatir 41 - 45].

- Tregoju atyre historinë e Nuhut. ... - Tregoji popullit tënd, o Muhamed, historinë e Nuhut dhe popullit të tij, të cilët e mohuan dhe refuzuan ta pranonin si profet dhe të nënshtroheshin sipas porosive që ai solli nga Zoti. Po kështu të mohon ty edhe populli yt. Tregoju atyre se si Allahu i Lartësuar shkatërroi popullin e Nuhut, duke i përmbytur të gjithë, përveç besimtarëve, që besuan dhe pasuan Nuhun, në mënyrë që të nxjerrin mësim të gjithë ata që të mohojnë ty dhe që nuk pranojnë Shpalljen dhe udhëzimet e Tij. Tregoju atyre se çfarë i goditi mohuesit dhe mosbesimtarët. - kur i tha popullit të vet: “O populli im! Nëse e keni të rëndë qëndrimin tim mes jush dhe këshillat e mia përmes ajeteve të Allahut, atëherë dijeni se unë i jam mbështetur vetëm Allahut. - O populli im, nëse ju vjen rëndë qëndrimi im mes jush dhe këshillat e mia përmes ajeteve të Allahut, pra, përmes argumenteve dhe fakteve e Tij, atëherë “dijeni se unë i jam mbështetur vetëm Allahut. Vetëm tek Ai e gjej forcën e ndihmën. Unë nuk shqetësohem aspak nëse ju vjen rëndë apo jo qëndrimi im mes jush dhe nëse nuk ju pëlqejnë këshillat e mia. - Prandaj, së bashku me zotat tuaj, vendosni si do të veproni kundër meje - Përgatituni së bashku me “zotat” tuaj, të cilëve u luteni dhe i adhuroni veç Allahut. - dhe mos e mbani të fshehtë vendimin tuaj! - Mos e mbani të fshehtë vendimin tuaj. Qartësojeni qëndrimin në lidhje me mua dhe, nëse pretendoni se jeni në rrugë të drejtë, atëherë ... - Zbatojeni atë kundër meje e mos më jepni asnjë afat! - Mos më jepni asnjë afat, qoftë edhe një çast të vetëm, por merrni çdo masë kundër meje, sa të keni mundësi. Megjithatë, dijeni se unë nuk ju kam frikë, sepse ju nuk mbështeteni askund për ato që besoni. Unë distancohem tërësisht nga idhujtaria juaj dhe ortakët që ia shoqëroni Allahut. Kjo i ngjan fjalës që Hudi i tha popullit të tij që e mohuan: “Ne themi se ndonjë prej idhujve tanë të ka goditur me ndonjë të keqe!” Ai tha: “Unë kam dëshmitar Allahun, por dëshmoni edhe ju që unë distancohem nga idhujt që ju adhuroni veç Tij. Mblidhuni të gjithë me komplote kundër meje e mos më jepni asnjë afat! Unë i jam mbështetur Allahut, Zotit tim dhe Zotit tuaj. Nuk ka asnjë gjallesë, që Ai të mos e ketë nën sundim. Vërtet Zoti im është në një udhë të Drejtë.”” [Hud 54 - 56]. - Por, nëse ju ktheni shpinën, (dijeni se) unë nuk kërkoj asnjë shpërblim prej jush. Shpërblimi im është vetëm prej Allahut. - Nëse ktheni shpinën dhe refuzoni porositë që unë sjell nga Zoti, atëherë dijeni se unë nuk kërkoj asnjë shpërblim prej jush, për këshillat dhe përpjekjet e mia për përmirësimin dhe rregullimin tuaj. Shpërblimin tim e shpresoj vetëm nga Allahu i madhëruar. - Unë jam urdhëruar të jem musliman. - Domethënë, unë thjesht zbatoj porositë dhe urdhëresat e Islamit, i cili është feja e të gjithë profetëve të Zotit, edhe pse dispozitat dhe ligjet mund të jenë të veçanta për çdo popull, siç thotë Allahu i Lartësuar: “... Për secilin prej jush, Ne caktuam Ligj e program …” [Maide 48]. Madje, në Kur'an thuhet se të gjithë profetët kanë qenë muslimanë, pra, të dorëzuar tërësisht një Zoti të vetëm dhe të nënshtruar për zbatimin e ligjeve dhe porosive të Tij. 129 Allahu i lartësuar na tregon fjalët e të dashurit të Tij, Ibrahimit (a.s.): “ Kur Zoti i tij i tha: “Përulu!”, ai (Ibrahimi) tha: “Iu përula Zotit të gjithësisë.”. Kjo ishte porosia që Ibrahimi ua la bijve të tij. Kështu bëri edhe Jakubi: “O bijtë e mi, Allahu jua ka zgjedhur fenë, prandaj mos vdisni ndryshe, por vetëm duke qenë muslimanë të nënshtruar ndaj Tij!” ” [Bekare 131, 132] . Jusufi u lut duke thënë: “O Zoti im! Ti më dhurove mua pushtet të madh dhe më mësove shpjegimin e ëndrrave. O Krijues i qiejve dhe i tokës! Ti je Mbrojtësi im në dynja e në ahiret. Më bëj të vdes si musliman dhe më bashko me të mirët!” [Jusuf 101]. Musai i tha popullit të vet: “Musai tha: “O populli im! Nëse vërtet besoni në Allahun, vetëm tek Ai mbështetuni, nëse jeni muslimanë!”” [Junus 84]. Magjistarët që besuan në Musain thanë: “... Zoti ynë! Na jep durim dhe na i merr shpirtrat si muslimanë! ” [Ea’raf 126]. Belkisa shprehu pendimin e saj duke thënë: “... Ajo tha: “O Zoti im! Unë kam qenë, vërtet e padrejtë ndaj vetes sime dhe tani, së bashku me Sulejmanin, (eslemtu) po i dorëzohem Allahut, Zotit të Botëve.”. ” [Neml 44]. Allahu i lavdëruar ka thënë: “Ne e zbritëm Teuratin, në të cilin është udhëzimi i drejtë dhe drita. Sipas tij gjykuan lajmëtarët (el-ledhine eslemu) e bindur mes judejve. Me të gjykuan edhe dijetarët e devotshëm e paria fetare. ...” [Maide 44] “Kujto se si, kur i frymëzova dishepujt të besonin tek Unë dhe tek i Dërguari Im, ata thanë: “Ne besuam, prandaj dëshmo se ne jemi muslimanë (të nënshtruar ndaj Teje)!”. [Maide 111]. Gjithashtu, Allahu i Lartësuar ka urdhëruar vulën e të gjithë profetëve dhe më të zgjedhurin mes tyre, Muhamedin ﷺ , që të thotë: “Thuaj: “Namazi im, kurbani im, jeta ime dhe vdekja ime janë të gjitha për Allahun, Zotin e botëve. Ai nuk ka ortak. Për këto jam urdhëruar dhe unë jam i pari i (muslimanëve) atyre që i nënshtrohen Atij!” [En'am 162] . Në një hadith të saktë prej Profetit ﷺ thuhet: 1471. “Profetët janë vëllezër nga nëna të ndryshme. Nënat e tyre janë të ndryshme, por feja e tyre është një.” Kjo fe është adhurimi i Allahut si Një i vetëm dhe pa ortak, edhe nëse ligjet e dispozitat mund të jenë specifike për popuj të ndryshëm. Ky është kuptimi i fjalës së Profetit ﷺ“ : Profetët janë vëllezër (al-lât) nga nëna të ndryshme.” Al-lât, në arabisht, quhen vëllezërit nga nëna të ndryshme, por nga një baba i njëjtë. - Ata e mohuan atë, por Ne i shpëtuam atë dhe të tjerët që ishin bashkë me të në anije. - Ne e shpëtuam atë dhe ata të cilët ishin në të njëjtën fe dhe besim si Nuhu ﷺ . Ne i shpëtuam, duke i mbartur në anijen e madhe. - Pastaj Ne i bëmë ata trashëgimtarë (të Tokës), kurse ata që mohuan ajetet Tona i përmbytëm. - Ata ishin të vetmit që mbijetuan dhe vazhduan jetën në Tokë. - Shikoje se si ishte përfundimi i atyre që ishin paralajmëruar. - Mendohu me kujdes, që të nxjerrësh mësime nga shpëtimi i besimtarëve dhe shkatërrimi i mohuesve të Profetit, të cilët refuzuan të zbatonin porositë e Zotit.

- Atëherë, Zekeria iu lut Zotit të tij, duke thënë: “O Zoti im! Më dhuro edhe mua një pasardhës të mirë! Vërtet, Ti e dëgjon lutjen.” - Kur Zekeria (a.s) e pa se Allahu i Madhëruar e furnizonte Merjemen me frutat e dimrit në behar dhe me frutat e beharit në dimër, u mallëngjye dhe i deshi shpirti një djalë, edhe pse ishte në moshë të thyer, kur trupi i ishte dobësuar, koka i ishte thinjur, me gruan gjithashtu të madhe në moshë dhe, për më tepër, që ishte beronjë. Atëherë, ai e luti Zotin e tij në intimitet: “O Zoti im! Më dhuro edhe mua një pasardhës të mirë! Vërtet, Ti e dëgjon lutjen! Më jep si dhuratë prej Teje një djalë të mirë! Ti je dëgjues i lutjes!” - Kur qëndronte në këmbë, duke u falur në faltore, atë e thirrën melekët: “Allahu të përgëzon ty me Jahjan, i cili do të besojë Fjalën e ardhur nga Allahu. - Atij iu drejtuan dhe i folën melekët, ndërkohë që ishte duke u falur në mihrabin që kishte përcaktuar për adhurimet e veta. Në fakt, mihrab quhet e gjithë xhamia a faltorja, dhe nuk është thjesht vetëm pjesa e futur, ku qëndron imami në drejtim të kiblës. Kjo pjesë e futur është diçka e shtuar më vonë, pasi nuk ka ekzistuar më parë. Mihrabi që njohim sot nuk ka qenë në kohën e Profetit ﷺ dhe as në kohën e sahabëve. Thuhet se i pari që e solli një risi të tillë ishte Uelid Ibn Abdul Meliku, i cili gjithashtu solli edhe risinë e futjes së varrit të Profetit ﷺ në xhaminë e Medinës. 140 Kështu, Zekeria ishte duke adhuruar Allahun në vendin ku ai falte namazin, kur melekët i dhanë lajmin e mirë. Allahu i Lartësuar na tregon se cili qe ky lajm i mirë: “Allahu të përgëzon ty me Jahjan...”, pra, me një djalë nga trupi dhe mishi yt, emri i të cilit do të jetë Jahja. Ky djalë “do të besojë Fjalën e ardhur nga Allahu”, domethënë, do të përgëzojë për ardhjen e birit të Merjemes. Dhe, vërtet, Jahja ishte i pari që përgëzoi njerëzit për ardhjen e Isait, këtij profeti madhështor. Madje, ai ishte një pasues i denjë i traditës dhe rrugës së tij. Duke përshkruar Jahjan, Allahu i Lartësuar thotë: - Ai do të jetë zotëri (fisnik), i përkorë dhe Profet nga më të mirët.” - / pra Ai do të jetë zotëri ( sejjiden), në gradë të lartë të diturisë, dhembshurisë, mëshirës, faljes, adhurimit dhe moralit. Ai do të ishte edhe “i përkorë” ( hasuran). Thuhet që Jahja nuk tundohej nga gratë. Disa thonë se kuptimi është se “ai nuk ejakulonte”. Thuhen edhe shumë gjëra të tjera, por Kadi Ijadi, në librin e tij “ Esh-Shifa” thotë: “Dije se, lavdërimi që Allahu i Lartësuar i ka bërë Jahjas, duke e quajtur “i përkorë”, nuk është siç pretendojnë disa prej tyre, që thonë fjalë të paqena. Madje, të tilla fjalë i kanë refuzuar dijetarët e mëdhenj dhe ekspertët e tefsirit. Dijetarët thonë se, të tilla përshkrime janë mangësi, që nuk u shkojnë profetëve (paqja e Zotit qoftë mbi ta!), prandaj nuk duhet që atyre t’u mvishen të tilla cilësi. Kështu, kuptimi i fjalës “i përkorë” është se Jahja ishte aq i ruajtur nga gjynahet, njëlloj sikur të mos kishte asnjë tundim prej epshit.” Paaftësia për marrëdhënie intime në martesë, në fakt, konsiderohet si mangësi. Gjithashtu, vlera e dikujt në këtë aspekt (në tundimin e epshit) çmohet kur kjo aftësi ekziston dhe është e fortë tek njeriu, por ai e mposht dhe e disiplinon veten. Kjo arrihet ose duke u përpjekur shumë dhe duke luftuar me vetveten në tendencat dhe prirjet e saj drejt shfrenimit, ashtu siç veproi Isai (a.s), ose me lehtësimin e dhuruar nga Allahu i Madhëruar, që ta bën të thjeshtë dhe të largon prej saj, edhe pse ajo ekziston, siç ndodhi me Jahjan (a.s). Megjithatë, nëse kjo aftësi dhe prirje ndodhet tek dikush dhe ai i jep hakun dhe e disiplinon atë ashtu si Allahu i Madhëruar ka urdhëruar, duke përmbushur detyrimet e martesës dhe duke mos e lejuar atë që të të preokupojë dhe të të pengojë nga detyrimet ndaj Zotit, kjo sigurisht që është një gradë shumë shumë më e lartë, madje kjo është grada e Profetit tonë, Muhamedit ﷺ .Atë nuk e preokupuan dhe penguan nga adhurimi i Zotit , gratë e shumta, me të cilat u martua. Madje, ato ia shtuan edhe më shumë adhurimin dhe aspektet të ndryshme të jetës së përditshme. I tillë, për shembull, ishte edukimi i grave dhe përkushtimi në shërbimin ndaj tyre. Po kështu ishte edhe plotësimi i detyrimeve dhe përgjegjësive bashkëshortore, përpjekja për të kënaqur zemrat e tyre, mësimi e udhëzimi i tyre drejt mirësive dhe cilësive më të larta. Profeti ﷺ është shprehur qartë se dynjaja dhe kënaqësitë më të mëdha të saj, vërtet ishin të dashura për të, por ato nuk ishin pjesë e dynjasë të tij. Ai ka thënë në një hadith: 497. “Prej dynjasë tuaj, më janë bërë të dashura aromat e mira dhe gratë.” Ky është teksti i hadithit që tregon se Profetin ﷺ nuk e joshte dynjaja dhe se dynjaja nuk ishte pjesë e tij, prandaj tha “prej dynjasë tuaj”. Qëllimi ynë është të tregojmë se, kur Allahu i Lartësuar tregoi se Jahja ishte i përkorë, i tillë që nuk tundohej nga epshi dhe që ishte i ruajtur nga shfrenimi, e tha këtë në një kontekst lavdërimi për Jahjan, dhe jo për të treguar se ai nuk qe i aftë dhe nuk kishte mundësi fizike për të shkuar me gratë. Kuptimi i saktë është ashtu siç kanë thënë dijetarët, pra, se ai ishte i ruajtur nga poshtërsitë dhe gjërat e shëmtuara e të pista. Sigurisht, kjo nuk e bënte të ndaluar aspak që ai të martohej me gratë dhe të kryente marrëdhënie me to, sipas normave të Zotit. Madje, me lutjen që bëri Zekeria, mund të kuptohej se ai la pasardhës, sepse ai tha:”O Zoti im! Më dhuro edhe mua një pasardhës të mirë! Kjo është njëlloj sikur të ketë thënë: “Më dhuro, o Zot, një djalë, që të ketë pasardhës të mirë, që do ta pasojnë dhe do të ndjekin rrugën e tij!” Sidoqoftë, Allahu i Lartësuar është më i ditur. Në vijim, Allahu i Lartësuar tha: “...dhe Profet nga më të mirët.” Ky është një përgëzim i dytë, që tregon se Allahu i Lartësuar do ta zgjidhte Jahjan (a.s) për ta bërë profet, pasi i dha Zekerias përgëzimin e parë për lindjen e atij fëmije. Dhe, sigurisht, përgëzimi për bërjen e tij profet është më i madh dhe më i rëndësishëm sesa përgëzimi i parë. Kjo ngjan me fjalën e Allahut të Lartësuar që ia drejtoi nënës së Musait: “ Kështu, Ne e frymëzuam nënën e Musait: “Jepi atij gji! Dhe kur të kesh frikë për të, atëherë hidhe në lumë dhe mos u frikëso e as mos u pikëllo sepse Ne do ta kthejmë atë tek ti dhe do ta bëjmë nga të dërguarit Tanë.” [Kasas 7]. - Ai (Zekeria) tha: “O Zoti im! Si mund të kem unë djalë, kur mua më ka kapur pleqëria dhe shoqja ime është beronjë?!” - Kur Zekeria (a.s) u sigurua mirë për këtë lajm të mirë që i erdhi, filloi të mendonte. Kështu, ai u çudit me faktin se si mund të kishte ai fëmijë pasi kishte arritur atë moshë të madhe dhe, për më tepër, që bashkëshortja e tij ishte shterpë. Atëherë, Mbreti, Sunduesi i Plotpushtetshëm tha: - Tha (Allahu): “Allahu bën çfarë dëshiron.” - Ky është Allahu i Madhërishëm: për Të asgjë nuk është e pamundur. Allahu bën të ekzistojë gjithçka që dëshiron. Atëherë Zekeria tha: - Ai (Zekeria) tha: “O Zoti im! Më shfaq mua një shenjë!” - Më jep, o Zot, një shenjë, që unë ta kem si argument që do të më jepet dhe do të vijë një fëmijë prej meje! - Ai (Allahu) tha: “Shenja është që, për tri ditë, ti nuk do të mund t’i flasësh asnjë njeriu, përveçse me gjeste . - Pra, ti do të komunikosh me shenja, sepse nuk do të mundesh t’i artikulosh fjalët me gojë, duke qenë i shëndetshëm në këtë drejtim. Pastaj Zekeria u urdhërua që ta përmendte shumë Zotin, ta madhëronte e falënderonte Atë duke bërë tekbire dhe tesbih, kur të ishte në një gjendje të tillë: - Përmende shumë Zotin tënd dhe madhëroje Atë çdo mbrëmje e mëngjes!” - Më pas do të vijë edhe një aspekt tjetër në trajtimin e këtij ajeti, kur të flasim në një kontekst tjetër, në fillim të sures Merjem, - në dashtë Allahu i Lartësuar!

- “Kujto se si, kur i frymëzova dishepujt të besonin tek Unë dhe tek i Dërguari Im, ata thanë: “Ne besuam, prandaj dëshmo se ne jemi muslimanë!”. - Kuptimi: Kujto mirësinë Time ndaj teje, kur të bëra me mbështetës dhe pasues, kur i mbusha zemrat e dishepujve me besimin tek Unë dhe te Profeti. Nëpërmjet teje, Unë u dhurova atyre Shpalljen dhe, kur ti i ftove, ata e pranuan, e besuan dhe u bindën që të jetonin dhe punonin sipas saj. Ata thanë: “Ne e besuam Allahun, prandaj dëshmo për ne se jemi muslimanë, pra, të dorëzuar tërësisht ndaj një Zoti të vetëm.” Kështu, ata shprehën njëherazi dy cilësi të tyre: 1. besimin e fortë në zemrat e tyre, që i bëri të jenë të shpëtuar dhe larg hipokrizisë apo luhatjeve. 2. islamin e tyre, që shprehet me bindje të plotë e dorëzim ndaj Zotit dhe vepra të mira konkrete, që tregojnë këtë dorëzim. Dishepujt ishin ndihmë trët e rrugës së Allahut, sikurse thotë Allahu i Madhëruar në një ajet tjetër: “ O ju që keni besuar! Bëhuni ndihmëtarë të (rrugës së) Allahut, sikurse Isai, biri i Merjemes, u tha dishepujve: “Kush do të jetë ndihmëtari im në rrugën e Allahut?” Dishepujt i thanë: “Ne do të jemi ndihmëtarët e Rrugës së Allahut.” Disa prej bijve të Israilit besuan e disa të tjerë kundërshtuan. Ata që besuan, Ne i përkrahëm kundër armiqve të tyre dhe ata fituan.” [Saf 14]. - “Kujto kur dishepujt thanë: “O Isa, biri i Merjemes! A mundet Zoti yt të na zbresë një sofër nga qielli?” - Dishepujt kërkuan një tryezë me ushqim. Në fakt, kjo kërkesë nuk u bë për shkak të ndonjë dyshimi rreth fuqisë të Allahut të Madhëruar, sepse ajo u bë me tepër edukatë. Por duke qenë se kërkesa, në njëfarë kuptimi, binte ndesh me nënshtrimin e plotë ndaj Zotit, Isai i këshilloi dishepujt e tij: - “Ai u tha: “Kijeni frikë Allahun, nëse jeni besimtarë!” - Besimi në zemër e bën njeriun të ruajë gjithmonë bindjen e devotshmërinë ndaj Allahut, pa qenë nevoja të kërkojë shenja dhe mrekulli, pas të cilave nuk e di çfarë do të ndodhë. Por dishepujt e qetësuan Isain, duke i thënë se nuk kishin patur atë qëllim, por një qëllim tjetër, që ishte i mirë. Ata e kishin bërë kërkesën, sepse kishin nevojë të hanin: - “Ata thanë: “Ne dëshirojmë të hamë nga ajo...” - Kjo dëshmon se ata kishin nevojë për ushqim. Përveç kësaj, ata thanë: “Duam që të na qetësohen zemrat me besim të fortë, kur të shohim këtë mrekulli madhështore dhe të prekshme. Kështu, imani ynë do të arrijë gradën ajn el jakin , pra, sigurinë e plotë për një çështje, njëlloj sikur ta shihje me sy.” Kjo i ngjan shumë kërkesës që profeti dhe i dashuri i Zotit , Ibrahimi, i bëri Atij: “Zoti im! Më mundëso të shoh se si i ngjall të vdekurit!” Ai (Zoti) i tha: “A nuk beson?!” Ai (Ibrahimi) u përgjigj: “Sigurisht që besoj, por desha që zemrës sime t'i shtohej bindja.” Ai (Zoti) tha: “Merr katër shpendë e pastaj, në çdo kodër vendos nga një pjesë të tyre; pastaj thirru atyre! Dhe ata kanë për të ardhur me shpejtësi. Dije se Allahu është i Plotfuqishëm e i Urtë”. [Bekare 260]. - “...që të na qetësohen zemrat tona...” – Robi ka gjithnjë nevojë që të shtojë besimin, diturinë dhe sigurinë e tij në besim. Prandaj edhe dishepujt, duke sqaruar qëllimin që patën me kërkesën e tyre, thanë: - “...të dimë me siguri të plotë se na ke thënë të vërtetën dhe të bëhemi dëshmitarë të saj!”” - Kuptimi: Kështu do të jemi më të ditur dhe të sigurt që ti je profet besnik dhe se Mesazhi që solle prej Zotit tënd është i vërtetë. Me këtë mrekulli përforcuese, ne do të jemi dëshmitarë të së vërtetës, që ti po sjell, dhe kjo do të jetë e vlefshme edhe për brezat që do të vijnë pas nesh. Me këtë dëshmi, e vërteta do të provohet më shumë dhe askush nuk do të ketë më pikëpyetje. Pasi i dëgjoi dhe e kuptoi qëllimin e dishepujve, Isai iu përgjigj kërkesës së tyre: - “Isai, biri i Merjemes, tha: “O Allah! O Zoti ynë! Zbritna nga qielli një sofër,...” - Zbritja e kësaj tryeze do të kryhej gjatë ndonjë feste, që të gjithë njerëzit ta shihnin. Ajo do të ishte një mrekulli e dukshme për të gjithë, e paharrueshme edhe pas kalimit të viteve. Edhe festat e muslimanëve apo sezonet e veçanta të adhurimit, Allahu i Madhëruar i ka bërë si mënyra për të rikujtuar traditën e profetëve. Ato janë bërë, gjithashtu, për të kujtuar mirësitë dhe begatitë e shumta të Allahut mbi ta. Më tej, Isai tha: - “...që të jetë festë për ne dhe për ata pas nesh dhe të jetë Shenjë prej Teje! Na dhuro, sepse Ti je Furnizuesi më i mirë!” – Kështu, Isai e kërkoi atë mrekulli, për dy arsye: që ajo të ishte e dobishme për fenë dhe besimin, si një mrekulli që do të forconte imanin dhe do të shtonte përkushtimin ndaj Zotit dhe, së dyti, që të ishte e dobishme për dynjanë e tyre, pra, si furnizim për ta, për t’u ushqyer. - “Allahu tha: “Unë do t'jua zbres (Sofrën). Por nëse dikush prej jush mohon pas kësaj, Unë kam për ta ndëshkuar atë ashtu siç nuk kam ndëshkuar askënd prej njerëzve.”. - Arsyeja e ndëshkimit është se, pasi sheh një mrekulli kaq të madhe, njeriu mohon thjesht për kokëfortësi. Allahu i Madhëruar tha se do ta zbriste atë shenjë, duke paralajmëruar se, nëse ata do ta mohonin, atëherë Ai do t’i ndëshkonte keq, por nuk thotë në ajet a e zbriti në të vërtetë sofrën apo jo. Kështu, ka mundësi që Ai të mos e ketë zbritur atë, për shkak se vetë ata nuk e kanë kërkuar më, pas atij paralajmërimi. Mbase kjo është arsyeja përse nuk është përmendur kjo ngjarje në ungjijtë e sotëm të të krishterëve. Megjithatë, ka mundësi që sofra (ose tryeza) edhe të jetë zbritur, ashtu sikurse premtoi Zoti, dhe Ai nuk e thyen kurrë premtimin e Tij, por nuk është përmendur në ungjijtë e sotëm të të krishterëve, për shkak të harresës dhe shpërfilljes së tyre të një pjese të Shpalljes së Zotit. Ashtu siç ka mundësi që të mos jetë përmendur fare në Ungjill, por thjesht është transmetuar nga brezi në brez. Ky mendim mund të mbështetet te fjalët e dishepujve, që thanë: “...e të bëhemi dëshmues të saj!” Gjithsesi, Allahu i Lartësuar është më i Dituri për të vërtetën.

- “E kush është më i padrejtë se ai që trillon gënjeshtra kundër Allahut?” - Allahu i Lartësuar na tregon se nuk ka më të padrejtë se ata që thurin gënjeshtra lidhur me Zotin, si për shembull, ata që thonë se Zoti ka partner apo që e përshkruajnë Zotin jo si i takon madhështisë dhe lartësisë së Tij, ose që sjellin lajme dhe histori që Ai kurrë nuk i ka thënë. Këtu hyjnë edhe ata që pretendojnë se janë profetë të cilëve u shpallet e frymëzohen nga Zoti, por në të vërtetë janë mashtrues e trillues, etj. Këta janë njerëzit më zullumqarë. Për këta i Madhëruari thotë: - “Këta do të sillen para Zotit të tyre...” - Ata do të dalin para Zotit të tyre për t'i “shpërblyer” për padrejtësitë e tyre. Kur Zoti të gjykojë që ata të dënohen me ndëshkimin më të rëndë, të gjithë ata që kanë dëshmuar mohimin dhe shpifjet e tyre do të thonë: - “...dhe dëshmitarët do të thonë: “Këta janë ata që kanë gënjyer kundër Zotit të tyre. Mallkimi i Allahut qoftë mbi të padrejtët!" - Do dëshmojnë se si ata shpifën gënjeshtra për Zotin e tyre dhe e refuzuan të vërtetën e Tij. Për këtë arsye, ata e meritojnë një mallkim, që kurrë nuk do t ë përfundojë apo t’u lehtësohet. Ky është ‘shpërblimi’ për ta, sepse edhe padrejtësia ishte cilësi e pandashme e tyre. Pastaj i Lartësuari e përshkruan më hollësisht padrejtësinë e tyre: - “Ata pengojnë nga rruga e Allahut dhe përpiqen ta shtrembërojnë atë, ndërsa Jetën tjetër nuk e besojnë.” - Ata i pengojnë njerëzit nga rruga e Allahut, nga udha e drejtë e gjithë profetëve, të cilët ftuan në adhurimin e një Zoti të vetëm dhe nënshtrimin ndaj ligjit të Tij. Ata jo vetëm që ndalojnë veten e tyre, por pengojnë edhe të tjerët nga rruga e drejtë. Kështu, ata janë udhëheqësit e së keqes. Ata i tërheqin njerëzit për në Zjarr. Ata e paraqesin rrugën e vërtetë të Allahut si të gabuar dhe shtrembërojnë të vërtetën në sytë e njerëzve. Nga njëra anë, ata përpiqen shumë në rrugën e keqpërshkrimit dhe shëmtimit të së vërtetës dhe, nga ana tjetër, zbukurojnë të kotën, Allahu i shëmtoftë e i poshtëroftë! Këta të mallkuar janë në të vërtetë mosbesues të ahiretit. Ata nuk e besojnë ringjalljen dhe llogarinë me drejtësi para Zotit. - “Ata nuk mund t'i shpëtojnë (dënimit të Allahut) në tokë...” - Ata nuk mund t'i shpëtojnë Allahut assesi, sepse janë brenda pushtetit dhe sundimit të Tij. E kush mund të dalë jashtë pushtetit dhe dijes së Allahut të Madhëruar?! - “...dhe nuk mund të gjejnë asnjë mbështetës tjetër veç Allahut.” - Ata nuk mund të gjejnë ndonjë ndihmë tar për t'u larguar ndëshkimin dhe për t'u dhënë atë që e dëshirojnë. Atyre do t’u ndërpritet çdo lloj lidhjeje dhe dëshpërimi do t'i mbulojë përfundimisht. - “Atyre do t'u shumëfishohet dënimi,...” – Atyre vetëm u shtohet ndëshkimi, sepse ata kanë devijuar vetveten dhe kanë humbur të tjerët. Cilësia e tyre dalluese është: - “...sepse ata nuk dëgjojnë (të vërtetën) dhe nuk shohin (argumentat).” - Për shkak të urrejtjes dhe armiqësisë ndaj të vërtetës, ata nuk kanë durim të dëgjojnë ajetet e Allahut. Por, sikurse thotë i Madhëruari në një ajet tjetër: "Po çfarë kanë ata që i largohen këshillës? Ata janë si gomarë të egër të trembur, që vrapojnë prej luanit. Secili prej tyre dëshiron t’i jepet një libër i posaçëm. Jo! Ata nuk i frikësohen Botës Tjetër. Kjo është, pa dyshim, një këshillë e vyer, Nga e cila përfiton kush dëshiron. Por ata mund të mësojnë prej saj, vetëm nëse do Allahu. Vetëm Ai e meriton që t’i ruhesh dhe që të jetë Falës i gjynaheve!" [Mudethir 49 - 56]. Ata nuk mund t’i shohin faktet në mënyrë të tillë që t’i bëjnë të kuptojnë e të meditojnë. Ata janë ashtu sikurse thotë i Madhëruari: të shurdhët, memecë dhe të verbër, të cilët nuk logjikojnë. Allahu i Madhëruar thotë përsëri për ta:

Shkronjat e ndara në fillim japin për të kuptuar se ky libër i mrekullueshëm dhe i pashoq, është i përbërë prej shkronjave të tilla. Përmes engjëllit Xhibril, Muhammedit i lexohet tregimi rreth Musait e faraonit në mënyrën më të vërtetë e më të sigurt, por për atë popull që e beson Kur'anin. Faraoni i kohës së Musait ishte aq kryelartë sa që veten e quante zot, e popullin e kishte ndarë në grupe dhe atë të beni israilve e shtypte pa masë, ua mbyste meshkujt e ua linte të gjalla femrat sa për shërbime. Mëshira e Zotit ishte ta ndihmojë atë popull të shtypur, e faraonit dhe ministrit të tij, Hamanit që ishin zullumqarë, t'u tregojë se e ardhmja do të jetë në duar të atyre të shtypurëve, të cilës gjë ia kishin frikë. Faraoni kishte urdhëruar të mbytet çdo fëmijë mashkull që lind ndër beni israelitët. Nënën e Musait e kishte frymëzuar Zoti që për një kohë t'i japë ajo gji, e kur t'i kërcënohet rreziku për te, ta hedhë në lumë e të mos frikësohet as të mos pikëllohet se Zoti do ta ruaj atë, madje edhe do ta shpallë pejgamber. Lumi e barti, e çoi kah dera e faraonit dhe atë e gjeti familja e tij. Gruaja e faraonit, Asijetu, u gëzua dhe kërkoi që të mos mbytej, ta rrisnin dhe ta adoptojnë për fëmijë. Nëna e Musait gati u çmend kur kuptoi se ai kishte rënë në duar të faraonit, por besimi në Zotin e përforcoi. Ajo i tha bijës së vet, motrës së Musait që të vështrojë prej së largu, të mos hetohet që po e përcjell se ç'po ndodh me të. Familja e faraonit u interesuan për një grua që do t'i japë gji, por Musai si foshnjë nuk merrte gjinin e asnjë gruaje. Atëherë motra e Musait shfrytëzoi rastin dhe u tha se di për një grua që do të mund t'i jipte gji dhe se është e një familjeje të mirë e të ndershme. Ata çuan dhe e thirrën atë grua, në të vërtetë vetë nënën e Musait, por nuk e dinin se ajo ishte nënë e tij. Fuqia e Zotit bëri që ta shpëtojë fëmijën, ta gëzojë nënën e tij dhe t'i japë të kuptojë se udhëzimi i Zotit është i vërtetë, i sigurt dhe i pathyeshëm. Për nënën e Musait thuhet se e kishte emrin Juhaze, e për motrën Merjem ose Katime apo Kylsum. Thuhet se faraoni dyshoi kur pa se foshnja po e thith gjinin e asaj gruaje, andaj e pyeti: çka është puna që asnjë gji tjetër nuk pranoi e tëndin po" Ajo tha: Jam e tillë që çdo fëmijë më thith mua, si duket e kam qumështin të mirët la dhanë foshnjën ta mbajë në shtëpinë e vet dhe e shpërblyen me gjëra të çmueshme.

- Dhe kështu e bëmë rastin e tyre të njohur te njerëzit që të kuptojnë se premtimi i Allahut (për ringjalljen) është i sigurt dhe se nuk mund të ketë asnjë dyshim për Orën e Gjykimit. - Allahu i Lartësuar na tregon se Ai ua shfaqi njerëzve çështjen e këtyre djemve. Allahu e di më mirë, por kjo ndodhi pasi ata u zgjuan dhe dërguan njërin prej tyre për të blerë ushqim, edhe pse e porositën që të fshihej. Por Allahu i Madhëruar dëshiroi diçka të dobishme për njerëzit dhe një mundësi për t’ua shtuar edhe më shumë shpërblimin këtyre djemve. Duke ua zbuluar njerëzve këtë ndodhi, ata do të shihnin me sytë e tyre një shenjë të madhështisë dhe fuqisë të Allahut për ringjalljen. Ata do të shihnin me sytë e ballit se ringjallja është e sigurt. Ata që më parë kishin dyshime për ringjalljen, tashmë do të kishin një argument të qartë për vërtetësinë e saj. Për besimtarët ky do të ishte një forcim i mëtejshëm i sigurisë së tyre për ringjalljen dhe shpërblimin te Zoti. Ndërsa për mohuesit ky do të ishte një argument dhe fakt që nuk mund të kundërshtohej. Në këtë mënyrë, të gjitha shpërblimet për këto mirësi do të shkonin në llogarinë e këtyre djemve. Allahu ua ngriti gradat dhe i bëri të njohur. Madje, shumë nga dëshmitarët e kohës filluan ta tepronin me respektin ndaj atyre djemve, që, sigurisht, është i gabuar: - Dhe ja, ata bisedonin për çështjen e tyre me njëri tjetrin. Disa thanë: “Ndërtojuni atyre një ndërtesë (si shenjë) !” . Zoti i tyre di më së miri për ta. - Allahu e di më mirë se si shkoi çështja e tyre. Krerët e asaj kohe urdhëruan që në atë vend të ndërtonin një tempull, që të shërbente si kujtim për ngjarjen e të rinjve. Sigurisht, kjo është e palejueshme, sepse e ka ndaluar rreptësisht Profeti (a.s). 1 Fakti që Allahu e ka përmendur këtë fakt nuk do të thotë se ai veprim është i mirë ose që nuk mund të jetë i qortueshëm dhe i ndaluar. Qëllimi është për të treguar se sa shumë i respektuan dhe nderuan ata. - ... Ndërsa ata që ishin me të pushtetshëm thanë: “Do të ndërtojmë një vend adhurimi (tempull) në hyrjen e tyre.”.” – Në fillim të rinjtë patën frikë për fenë, besimin dhe jetën e tyre, ndërsa tashmë ata po respektoheshin e nderoheshin deri në këtë masë. Ky ajet është argument se kush përpiqet ta ruajë fenë nga fitnet, Allahu ka për ta ruajtur prej tyre. Ai që kërkon mbrojtje e ruajtje dhe i merr masat sinqerisht për këtë, Allahu ka për ta strehuar dhe ndihmuar. Allahu strehon dhe mbron të gjithë ata që i drejtohen sinqerisht Atij, madje i bën ata edhe udhëzim dhe frymëzim edhe për të tjerët. Gjithashtu, çdokush që duron poshtërimin e vuajtjet për hir të Zotit dhe duke synuar kënaqësinë e Tij, në përfundim do të fitojë e përjetojë krenarinë e respektin më të madh, pa e kuptuar fare se si. Më pas, ajo që është përgatitur tek Allahu për vepërmirët është shumë më e mirë dhe e përjetshme. I Madhëruari thotë: “Ndërsa për ata që e kanë frikë Zotin e tyre, do të ketë Xhenete, nëpër të cilët rrjedhin lumenj dhe në të cilët do të jenë përgjithmonë. Kjo është një dhuratë e mrekullueshme nga Allahu. Ajo çka gjendet tek Allahu është më e mirë për punëmirët.” [Al Imran 198].

- “Dijeni se mes jush është i Dërguari i Allahut. Sikur ai t’ju dëgjonte ju në shumë çështje, ju do të rëndoheshit; ...” - Allahu i Madhëruar u kujton besimtarëve se mes tyre ishte Profeti (a.s.), i Dërguari besnik i Tij. Ai ishte njeriu bamirës, që dëshironte vetëm të mirën për besimtarët. Ai ishte udhëzuesi në rrugën e drejtë, që frymëzohej nga vetë Allahu. Ata ndonjëherë mund të dëshironin gjëra që, në fakt, ishin të dëmshme për ta, ndërsa ai dëshironte vetëm të mirën për ata, duke mos i miratuar dëshirat e tyre të dëmshme. Nëse ai do t’u bindej shumë prej kërkesave të tyre, ato do të bëheshin shkak që ata të rëndoheshin dhe çështjet t’u vështirësoheshin. Profeti (a.s.) i udhëzonte në më të mirën dhe më të dobishmen për ata, prandaj besimtarët duhej t’i bindeshin atij. - “...por është Allahu Ai që jua bën të dashur besimin dhe jua zbukuron atë në zemrat tuaja, ndërsa mosbesimin, shfrenimin dhe kundërshtimin, jua bën që t’i urreni.” – Kuptimi: Duke iu bindur Profetit (a.s.), ju keni gjetur udhëzimin e drejtë. Është Allahu Ai që jua bën besimin të dashur dhe të këndshëm për zemrat tuaja. Është Ai që i mbush zemrat tuaja me dashuri për të vërtetën, duke i dhënë asaj përparësi mbi gjithçka tjetër. Ai jua përforcon këtë dashuri me fakte të shumta, që e mbështesin atë. Allahu ju mundëson që të pendoheni dhe të ktheheni tek Ai të nënshtruar dhe të bindur. Nga ana tjetër, Ai jua ka bërë të urryer kufrin, gjynahet dhe mosbindjen ndaj Tij. Ai futi në zemrat tuaja urrejtjen për ligësinë dhe mosdëshirën për ta vepruar atë. Ai solli argumente të shumta që tregojnë për dëmet e të keqes dhe e orientoi natyrën e pastër njerëzore që të mos e pranojë atë, por ta urrejë e ta trajtojë si diçka të neveritshme. - “Këta dhe vetëm këta janë të udhëzuarit (në Rrugën e Drejtë). ” - Këta janë fatlumët, të cilëve Zoti ua bëri imanin të dashur dhe të bukur për zemrat e tyre, ndërsa kufr-in, gjynahet dhe mosbindjen ua bëri të urryera. Këta janë el rashidun , që kanë dituri dhe siguri rreth të vërtetës, si edhe vepra sipas kësaj diturie, me qëllimin e sinqertë vetëm për të fituar kënaqësinë e Krijuesit. Këta janë të përqendruar në fenë e vërtetë dhe nuk i ndahen rrugës së drejtë të Zotit. Të kundërtët e tyre janë el gaun, që iu është bërë i dashur dhe i bukur në zemër kufr-i, gjynahet dhe mosbindja, ashtu si iu është bërë i urryer besimi dhe veprat sipas tij. Për këtë përmbysje, faji është vetëm i tyre. Kur ata i shkelin kufijtë e Zotit, Ai ua vulos tërësisht zemrat, sikurse thotë i Madhëruari: “Por kur ata devijuan, edhe Allahu ua devijoi zemrat. Allahu nuk e udhëzon në rrugë të drejtë një popull që kalon kufijtë.” [Saff 5]. Kur ata nuk e pranojnë imanin, kur iu prezantohet për herë të parë, Allahu ua rrotullon zemrat për nga humbja. 26 Pastaj Allahu i Madhëruar thotë: - “Kjo është mirësi (e dhuruar) prej Allahut.” - Udhëzimi në rrugën e drejtë është mirësi e dhuruar nga Allahu Bujar dhe Bamirës, e jo i merituar me forcën dhe përpjekjet e tyre. - “Allahu është i Gjithëditur e i Urtë.” - Allahu i di ata që tregohen falënderues ndaj mirësive të Tij, prandaj ua shton ato edhe më shumë. Ai i di edhe ata që nuk i japin hakun mirësive të Tij, duke treguar mosmirënjohje. Ata nuk e meritojnë dhuratën e Tij, prandaj dhe i privon nga ajo. Allahu ia jep udhëzimin atij që Ai e gjykon, me drejtësinë dhe urtësinë e Tij absolute.

- “Kujtoni kur Allahu mori premtimin e profetëve (dhe u tha) : “Unë ju dhurova mirësi, duke ju shpallur Libër e Urtësi. Prandaj, ju duhet ta besoni dhe ta ndihmoni profetin që do të vijë pas jush e që vërteton atë që ju është shpallur juve.” - Allahu i Lartësuar na tregon se Ai u ka marrë besën dhe fjalën e nderit profetëve për një çështje shumë të rëndësishme. Ai u mori besën, për shkak se Ai u dha atyre libër të ndritur dhe urtësi të madhe për të dalluar mes të vërtetës dhe të gabuarës, mes rrugës së drejtë dhe humbjes. Allahu u mori besën atyre që, nëse Ai do dërgonte pas tyre ndonjë profet që vërtetonte shpalljet e mëparshme të Tij, ata do ta besonin, mbështesnin dhe ndihmonin atë. Madje, çdo profet duhej ta urdhëronte popullin e tij që, nëse vinte profeti pasardhës, populli ta besonte, ta mbështeste dhe ta ndihmonte atë. Çdo profet duhej që ta besonte dhe ta mbështeste profetin tjetër. Po kështu duhej të vepronin edhe popujt e tyre. Ky është një rregull i pandryshueshëm, nga i cili nuk përjashtohet askush, sepse të gjithë profetët e vërtetë flasin të frymëzuar nga Zoti dhe sjellin të vërtetën e sigurt, që duhet besuar. Ata janë si një trup i vetëm. Ndërsa Muhamedi (a.s.) ishte vula e tyre. Por nëse profetët e tjerë do të arrinin kohën e tij, ata do të ishin të detyruar që ta besonin dhe ta ndihmonin, duke e mbështetur në rrugën e tij. Për ta do të ishte detyrë pasimi i udhëzimeve të sjella prej tij nga Zoti i gjithësisë. Ai do të ishte imami, udhëheqësi i tyre, në gjurmët e të cilit do të duhet të ecnin. Siç shihet, ky ajet i mrekullueshëm dëshmon për gradën dhe vlerat e larta të profetit Muhamed (a.s.). Ai tregon se Muhamedi ishte më i zgjedhuri i profetëve, sepse Allahu ka marrë besën e të gjithë profetëve dhe të popujve të tyre që ata do ta besojnë dhe pasojnë udhëzimin dhe dritën e sjellë prej tij. Allahu i Lartësuar i ka bërë të gjithë profetët që ta pohojnë dhe deklarojnë me gojën e tyre përgjegjësinë për këtë besë të dhënë para Allahut: - “Ai (Allahu) tha: “A e pranoni dhe a e merrni përsipër detyrën Time?” Ata thanë: “Po, e pranojmë”! Ai (Allahu) tha: “Dëshmoni pra, se edhe Unë jam dëshmitar, bashkë me ju! ” - Profetët deklaruan: “E pranuam urdhrin Tënd, dhe për këtë jemi dëshmitarë. Ky urdhër do të jetë gjithmonë në zemrat tona dhe para syve tanë.” Allahu i Lartësuar, në përforcim të kësaj dëshmie, thotë: “Dëshmoni pra, se edhe Unë jam dëshmitar, bashkë me ju!” - “E kush i kthen shpinën të vërtetës më pas, ai është i prishur. ” - Ata të cilët e shpërfillin dhe nuk e zbatojnë këtë besëlidhje të dëshmuar nga Allahu i Lartësuar dhe profetët e tij, Allahu i Lartësuar i ka quajtur: “ fâsiķûn” – të prishur, të dalë jashtë rruge. Kjo tregon, gjithashtu, se të gjithë ata që pretendojnë se janë pasues të profetëve të ndryshëm: çifutë, të krishterë etj., nëse nuk e besojnë Profetin e fundit, Muhamedin (a.s.), ata janë jashtë rrugës së drejtë dhe po ecin drejt Xhehenemit, ku do të jenë përjetësisht, për të vuajtur ndëshkimin e hidhur.

Prej farës së hedhur, njeri! Kjo është një e vërtetë shumë e rëndësishme dhe e çuditshme. Mirëpo, derisa kjo dukuri përsëritet, njeriu e harron, nuk e vështron sa duhet. Fara e njeriut është njëra nga tajitjet, sekrecionet e shumta të trupit të njeriut, siç janë djersa, gjaku, gëlbaza, por nga kjo tajitje, më vonë qe, njeriu që dëgjon e sheh, njeriu mashkull a femër' Si u bë kjo punë e çuditshme, e sikur të mos ishte që kjo po ndodh, mendja e njeriut do të trazohej për një mundësi të tillë. Ku ishte ky njeri strukur: me eshtra, me muskulaturë, lëkurë, damarë, flokë, thonjë, me veti e natyrë të tij? Cila mendje e njeriut do të qëndronte para kësaj të vërtete të madhe e të çuditshme, e pastaj t'i japë vetes guxim e të tbotë: Kjo u bë kështu, e lamtumirë?! Roli i njeriut në këtë çështje nuk është tjetër vetëm se burri ta hedhë farën në mitrën e gruas, e mandej ndërprehet puna e tij dhe puna e saj. Atëherë dora e fuqishme, vetëm ajo, e merr punën e mëtejshme në atë ujë të dobët. Ajo vetë punon në krijimin dhe zhvillimin e tij, në ndërtimin e formës së tij dhe në frymëzimin me shpirt në të. Prej momentit të parë manifestohet mrekullia që nuk mund ta bëjë askush, pos Allahut. Vetëm sakaq të mendojë, njeriu e kupton këtë mrekulli. Por çështja e asaj të vetmes qelizë prej kur ajo derdhet, është edhe më e çuditshme për mendjen. Ajo fillon të ndahet e të shumohet, pas një kohe ato bëhen me milionë sosh dhe secili grumbull i tyre kanë role të veçanta disa janë qeliza për eshtra të tjerat për muskulaturë, disa për lëkurë, kurse disa për sistemin nervor, për punën e syrit, për punën e gjuhës, dhe secila prej tyre e dinë vendin e punës së vet,e nuk gabon e të paraqitet në vendin tjetër, p.sh. syri në bark apo në këmbë. Lavdëruar qoftë Allahu që tha: "A ju e krijoni atë apo Ne jemi krijues?!" Pasi përmenden argumentet për fuqinë e Allahut në krijim, në fund të kësaj sureje përshkruhet gjendja e fatbardhëve, e fatzinjve dhe e atyre të dalluarëve, që qenë përmendur në fillim por në mënyrë të tërësishme, ashtu që kjo pjesë të jetë sqarim më në detaje. Me ndihmën e Zotit, përfundoi përkthimi dhe komentimi i sures "El Vakiatu". Lavdëruar qoftë Allahu i madhëruar!