Kërko: zoti yt e frymezoi bleten

- “Ha, Mim. Betohem në Librin e qartë.” - Ky është një libër i qartë, kuptimet e të cilit janë shtjelluar plotësisht. Të qarta janë shprehjet dhe fjalët e tij. Ai është i tillë, sepse u shpall në gjuhën arabe, e cila është gjuha më shprehëse dhe më e lartë e komunikimit mes njerëzve. - “Ne e shpallëm Kuranin në arabisht ...” - E zbritëm atë në gjuhën arabe. - “... që ju ta kuptoni.” - Pra, që ju të kuptoni kumtet e tij në mënyrë të qartë dhe të saktë dhe të mund të nxirrni mësime, duke medituar thellë në të. I Lartësuari thotë gjithashtu: ““Pa dyshim, ky (Kur'ani) është shpallje e Zotit të Botëve. Atë e solli Shpirti Besnik (Xhibrili) në zemrën tënde (o Muhamed), për t’u bërë paralajmërues (i gjithë botës), (Ai e solli) me një gjuhë të kulluar arabe. ” [Shuara 192 - 195]. - “Nuk ka dyshim se në Pllakën e Ruajtur (Levhi Mahfudh ) te Ne, ai (Kurani) është i lartë dhe plot urtësi.” - Nderimi dhe lartësia e tij është e qartë mes banorëve të qiellit. I Lartësuari thotë se Kurani ka mirësi të madhe, gradë dhe vlerë të lartë në Librin e Ruajtur në qiell, pra, në Leuhi Mahfudh. Ai libër është ‘plot urtësi’. Ai është libër i mirështjelluar e larg çdo paqartësie dhe devijimi. Të gjitha këto tregojnë madhështinë dhe mirësinë e Kuranit, sikurse thotë Allahu i Lartësuar në ajetin tjetër: “... me të vërtetë, ai është Kurani i nderuar në Librin e Ruajtur. Atë nuk e prek kush, përveç atyre që janë të pastër. Ai është Shpallje prej Zotit të botëve.” [Uakia 77 - 80]. Ose: “Ai (Kurani) ndodhet në faqe të çmueshme, të lartësuara e të pastra, në duar të udhëtuesve (melekë), të ndershëm e punëmirë.” [Abese 13 – 16]. Prej këtyre dy ajeteve, dijetarët kanë nxjerrë si gjykim që: ai i cili është i papastër ritualisht (pra, që nuk ka abdes ose gusul), të mos e prekë mus’hafin (librin e Kuranit) me dorë, - sikurse thuhet edhe në disa hadithe, nëse ato janë të sakta, - sepse melekët e respektojnë librin ku është shkruar Kurani mes banorëve të qiellit. Për këtë arsye, për banorët e Tokës është më parësore që ta nderojnë këtë libër, sepse ai iu zbrit pikërisht atyre dhe mesazhet e tij u drejtohen pikërisht banorëve të Tokës. Kështu, është mëse e meritueshme që ata ta trajtojnë atë me nderimin më të lartë. Gjithashtu, është detyrë që ata t’iu dorëzo - hen mësimeve dhe mesazheve të tij, sepse Allahu i Lartësuar thotë: “Nuk ka dyshim se në Pllakën e Ruajtur ( Levhi Mahfudh) te Ne, ai (Kurani) është i lartë dhe plot urtësi.”. - “Vallë, a do ta ndalim Ne paralajmë - rimin tuaj (përmes shpalljes) , ngaqë jeni popull i shfrenuar?!” - Mufesirët kanë dhënë mendime të ndryshme për kuptimin e këtij ajeti, por nga fjalët më të veçanta dhe më të spikatura është shpjegimi se Allahu i Lartësuar, prej mëshirës së Tij të madhe, përkujdesit e butësisë së Tij gjithëpërfshi - rëse, kurrsesi nuk do t’i braktiste krijesat dhe t’i linte ata pa i ftuar drejt së mirës dhe drejt këtij përkujtimi të mbushur plot urtësi dhe të përkryer në mesazhet e qarta që përcjell, pra, Kuranit, edhe pse krijesat kalojnë çdo kufi me gjynahet e tyre dhe i kthejnë shpinën Atij. Allahu i Lartësuar urdhëroi për përhapjen e Kuranit, në mënyrë që me të të udhëzohet çdokush që Zoti e ka përcaktuar me urtësinë dhe diturinë e Tij absolute e gjithëpërfshirëse që ai të udhë - zohet. Ndërsa ata për të cilët është shkruar të jenë fatzinj, atyre, nëpërmjet Kuranit, argumenti do t’u vijë i qartë, në mënyrë të tillë, që ata të mos kenë asnjë justifikim për mohimin dhe refuzimin e tyre të padrejtë. Më pas, i Lartësuari ngushëllon profetin e Tij të dashur Muhamed ﷺ: - “Sa e sa profetë kemi dërguar në popujt e mëparshëm?!” – Domethënë, profetët që u dërguan ndër popujt e hershëm ishin të shumtë, por: - “Por sa herë që u vinte një profet, ata talleshin me të. ” - Të gjithë vepronin njëlloj, duke kundërshtuar profetët e tyre dhe duke u tallur me ta dhe me mesazhin, që ata përcillnin prej Zotit. - “Ne kemi shkatërruar edhe më të fuqishëm se këta. ” - Ne i shkatërruam dhe shfarosëm ata që i quanin profetët e Zotit si gënjeshtarë dhe trillues të pavërtetash, edhe pse ata ishin popuj shumë më të fuqishëm se populli yt, o Muhamed. I Lartësuari thotë në ajetin tjetër: “A nuk udhëtojnë ata nëpër Tokë dhe të shohin se si qe fundi i atyre që jetuan më parë? Ata qenë më shumë dhe më të fortë për gjurmët që kanë lënë në tokë, por atyre nuk u bënë aspak dobi ato që kishin fituar. Kur u erdhën të dërguarit me shenja të qarta, ata u mburrën me diturinë e vet, por atëherë i goditi ai (dënimi i Zotit) me të cilin talleshin.” [Gafir 82, 83] . Ajete të tilla janë të shumta në Kuran. Më pas Allahu Krenar dhe i Lartësuar thotë: - “Tashmë jua kemi treguar shembullin e popujve të shkuar. ” - Ne i bëmë ata që të jenë mësim për të gjithë popujt që do të vijnë më pas dhe për të gjithë ata që do të guxojnë përsëri të refuzojnë profetët dhe shpalljet, se edhe ata do t’i godasë i njëjti ndëshkim dhe përfundim i hidhur, si popujt para tyre. Kjo i ngjan fjalës së Allahut të Lartësuar në fund të kësaj sureje, ku thotë: “Kur ata shkaktuan zemërimin Tonë, Ne i ndëshkuam, duke i përmbytur të gjithë. Kështu, Ne i bëmë ata shembull e mësim për të tjerët.” [Zuhruf 55, 56]. Ose: “... I tillë është ligji i Allahut që ka vepruar ndaj robërve të Tij. Dhe kështu u shkatërruan mohuesit e Allahut.”” [Gafir 85]. “Ky qe Ligji i Allahut edhe ndër popujt e hershëm. Ligjin e Allahut askush nuk mund ta ndryshojë.” [Ahzab 62].

Surja Tin është mekase, me 8 ajete. Ajo është shpallur pas sures Buruxh. Maliku transmeton nga Shube dhe ky nga Bera Ibn Azibi, se: 2894. “Gjatë një udhëtimi, Profeti i Allahut këndoi në namaz “ Uet-Tini uez - zejtun” (suren Tin). Vërtet, nuk kam dëgjuar asnjë tjetër me zë dhe këndim më të bukur, sesa ai.” Këtë hadith e kanë sjellë të gjithë mbledhësit e haditheve. - “Betohem për fikun dhe ullirin ...” – Këto dy pemë të bekuara, për të cilat betohet Allahu i Madhëruar, rriten në “Bejtul Makdes ”, ku Allahu i Lartësuar dërgoi Isain (a.s). - “Dhe për Turi Sinain ...” - Ky është Mali i Sinait, vend në të cilin Allahu i Madhëruar i foli Musait birit të Imranit, - paqja e Zotit qoftë me të! - “... dhe për këtë Qytet të sigurt.” - Ky qytet është Meka, vend i bekuar, ku çdo - kush që hyn është i sigurt, gjithashtu vendi nga i cili Zoti dërgoi Muhamedin ﷺ .Thuhet se këto tri vende janë përmendur në fund të Teuratit, për shembull: “Moisiu, njeriu i Perëndisë, i bekoi kështu izraelitët para se të vdiste: «Zoti erdhi prej Sinait, prej Seirit rrezatoi mbi ta, vezulloi prej maleve Paran, bashkë me mijëra të shenjtë. Zjarr flakërues lëshonte dora e tij e djathtë.” 241 Dihet se me emrin Paran quhen malet e Mekës, ku Zoti dërgoi Profetin Muhamed. 242 Në këto shkrime, tre profetët e mëdhenj aludohen me renditjen kronologjike të ardhjes së tyre në këtë botë. Ndërsa në këto ajete kuranore, Allahu i Madhëruar fillimisht betohet për vendin e nderuar ku dërgoi Isain (a.s.), pastaj për vendin ku dërgoi një profet edhe më të madh e të nderuar, profetin Musa (a.s.), e pastaj për vendin ku dërgoi një profet edhe më të nderuar se dy të parët, profetin Muhamed ﷺ . - “Vërtet, Ne e krijuam njeriun në formën më të bukur.” - Kjo është arsyeja e betimeve të mësipërme. Allahu i Lartësuar u betua pikërisht për të treguar faktin se Ai e krijoi njeriun në formën dhe pamjen më të bukur, i tillë që të mund të qëndrojë drejt mbi dy këmbë, të vendosura aq hijshëm. - “Pastaj e kthejmë atë në më të ultin e të ultëve.” - Domethënë, kthehet në zjarr, nëse nuk i bindet Allahut dhe nuk pason Profetin e dërguar prej Tij, gjë e cila shtjellohet me vijimin e ajetit: “Përveç atyre që kanë besuar dhe bëjnë vepra të mira, të cilët do të kenë shpërblim të pandërprerë.” Ndërsa disa të tjerë thonë se ajeti ka kuptimin: E kthejmë atë në pleqëri të thellë. Nëse do të ishte kështu, atëherë nuk do të kishte lidhje dhe kuptim përjashtimi, që bëhet më pas: “Përveç atyre që kanë besuar dhe bëjnë vepra të mira ...” , sepse pleqëria e thellë mund të kapë edhe ata që besojnë dhe bëjnë vepra të mira. Megjithatë, Allahu e di më mirë! Kjo i ngjan fjalës së Allahut të Lartë - suar, kur thotë: “Betohem për kohën! Njeriu është në humbje. Përveç atyre që besojnë dhe bëjnë vepra të mira, këshillojnë njëri - tjetrin për (të pasuar) të vërtetën dhe këshi - llojnë njëri-tjetrin për durim.” [Asr 1 - 3]. - “Përveç atyre që kanë besuar dhe bëjnë vepra të mira, të cilët do të kenë shpër - blim të pandërprerë.” - Shpërblim pa shkëputje, siç është shpjeguar edhe më herët. - “E pas gjithë kësaj, ç’të shtyu të mo - hosh Ditën e Shpërblimit?” - O biri i Ademit, përse e mohon ditën e llogarisë dhe shpërblimit me drejtësi tek Zoti, kur ti e di se si ishte fillimi yt dhe je i bindur se Ai ishte i plotpushtetshëm ta fillonte krijimin tënd nga hiçi? A nuk mjafton kjo, që të pohosh e besosh se Ai është i plotpushtet - shëm të të rikthejë në jetë, madje kjo logji - kisht është më e pranueshme dhe më e lehtë. Ky mesazh i drejtohet njeriut që mohon ringjalljen dhe llogarinë përpara Zotit. - “A nuk është Allahu më i Urti i gjykue - sve?” - A nuk është Ai më i urti Gjykues, i Cili nuk bën kurrë padrejtësi? Ai nuk cenon të drejtën e askujt. Pjesë e drejtësisë së Tij është edhe Kijameti dhe llogaria e drejtë në Ditën e Gjykimit, kur Ai do t’i kthejë hakun çdokujt, të cilit i është bërë padrejtësi në dynja. Në një hadith nga Ebu Hurejra, që i atribuohet Profetit ﷺ , thuhet: 2895. “Kur dikush lexon suren “ Uet-Tini uez -Zejtun” dhe arrin në ajetin e fundit: “A nuk është Allahu më i Urti i gjykuesve?” , le të thotë: “Bela ue in-nâ alâ dhâlike minesh-shâhidin! (Pa dyshim që është dhe ne jemi dëshmitarë për këtë).” Ky është fundi i përmbledhjes së tefsirit të sures Tin. Vetëm Allahut i takon lavdërimi dhe mirënjohja për mirësitë e Tij!

- Dhe kishte nga ata (idhujtarët mekas) që thoshin: Sikur të kishim pasur ndonjë libër nga të parët Ne, me siguri do të kishim qenë rob të sinqertë të Allahut ". Ata e mohojnë atë (Kur’anin). - Allahu i Lartësuar na njofton se idhujtarët shtireshin sikur donin që të ishin të udhëzuar, prandaj thoshin: "Po të kishim ndonjë libër nga të parët, do të ishim rob të sinqertë të Allahut. Po të na vinte edhe ne ndonjë shpallje e kujtim nga Zoti, ashtu siç u erdhën popujve të shkuar, ne do të ishim të sinqertë në adhurimin e Allahut si një i vetëm.” Por Allahu i Lartësuar thotë: "Ata e mohojnë atë (Kur’anin)." Domethënë, ata gënjenin, sepse atyre u erdhi Libri më i mirë, por refuzuan ta pasonin. Kështu u kuptua se ata e refuzonin me forcë dhe urrejtje të vërtetën, madje e luftonin atë. Por: - Por, shpejt do ta mësojnë (çfarë i pret). - Ata do ta shohin ndëshkimin, kur t'i godasë. Gjithashtu, të mos mendojnë se në këtë botë kanë për të fituar mbi të vërtetën dhe pasuesit e saj. Allahu i Lavdëruar thotë: - Tashmë, Fjala Jonë u është dhënë më parë robve tanë të dërguar se ata, pa dyshim do të ndihmohen (nga Ne) dhe se Forcat Tona ato me siguri do të jenë ngadhënjimtare. - Ky është premtimi i Allahut, që kurrë nuk mund të thyhet. Të dërguarit dhe adhuruesit e Tij të sinqertë kanë për të triumfuar gjithmonë! Ata do të arrijnë çdo mirësi e do të shpëtojnë nga çdo ligësi. Ata do të dalin fitimtarë mbi të gjithë të tjerët, sepse është Allahu Ai që u jep fitoren dhe i mbështet me ndihmën e Tij të fuqishme. Kështu, atyre u mundësohet që ta përkryejnë dhe shfaqin haptas fenë e tyre. Ky është një përgëzim i mrekullueshëm për të gjithë ata që përshkruhen si “ xhunduAllah” - ushtri e Allahut. Nëse i përmbahen dhe zbatojnë fenë e Allahut në veten e tyre dhe luftojnë kundër atyre që Allahu ka urdhëruar që të luftohen, atëherë ta dinë se fitorja është e tyre dhe Allahu është me ta. - Prandaj, largohu prej tyre për njëfarë kohe, - Ky është një urdhër drejtuar Profetit të Tij, që të distancohej nga ata që tregoheshin kokëfortë e nuk e pranonin të vërtetën, sepse tashmë nuk kishte mbetur gjë tjetër për ta, veçse t'u zbriste dënimi i Zotit. - Dhe vështro (kur t'i përfshijë ndëshkimi) se edhe ata do ta shohin (ndihmën tonë për besimtarët). - Le të presin dhe të shohin se si do t'i godasë dënimi i Allahut. Pa dyshim që ai do të bjerë i ashpër mbi ta. - Mos vallë, ata duan ta shpejtojnë ndëshkimin tonë (për ta )? Kur, ai (dënimi) të zbresë, i keq do të jetë mëngjesi i atyre që qenë paralajmëruar. - Kur ai dënim të zbresë në vendin e tyre ose pranë tyre, ai do të jetë një agim i tmerrshëm, sepse është agimi i ligësisë, dënimit dhe shfarosjes. Më pas, Allahu i Lartësuar e porosit për t'u larguar prej tyre, duke paralajmëruar se koha e ndëshkimit po afron dhe shpejt do të përmbushet. - Prandaj, largohu prej tyre për njëfarë kohe! Dhe vështro (kur t'i përfshijë ndëshkimi) se edhe ata do ta shohin (ndihmën tonë për besimtarët). - Për këtë arsye, ju mbetet veçse të shihni, sepse edhe ata të mjerë do të shohin atë që do t'i godasë. Në këtë sure u përmendën shumë nga fjalët e shëmtuara dhe trillimet e idhujtarëve për përshkrimin e Allahut. Për këtë arsye, në fund të kësaj sureje, Allahu i Madhëruar e dëlirëson Veten e vet nga ato shpifje e trillime dhe thotë: - I lartësuar qoftë Zoti yt, Zoti i gjithfuqishëm! Ai është i pastër nga ajo çfarë i përshkruajnë ata. - Pra, u dëlirësoftë dhe lartësoftë Zoti i krenarisë, Ngadhënjimtari, i Cili ka nënshtruar gjithçka nën pushtetin dhe fuqinë e Tij. Allahu i Madhëruar qëndron lart dhe larg çdo përshkrimi të padenjë dhe të pavërtetë që idhujarët bëjnë për Të. - Paqja (e çdo mirësi) qoftë mbi të Dërguarit (e Allahut). - Paqja qoftë mbi të dërguarit, sepse ata janë të pastër dhe të ruajtur nga gjynahet dhe padrejtësitë. Ata janë të ruajtur në gjithçka me të cilën e përshkruajnë Krijuesin e qiejve dhe të Tokës. - Dhe të gjitha lavdërimet qofshin për Allahut, Zotin e gjithësisë! - Të gjitha lavdërimet pa përjashtim, me të gjitha shkaqet dhe me të gjitha rrugët e tregimit të tyre, i përkasin Allahut! Ai është i lavdëruar për të gjitha cilësitë e Tij të plota dhe madhështore, për të gjitha veprat e Tij të mrekullueshme, me të cilat Ai kujdeset për të gjithë botën dhe rregullon çështjet e saj. Ai është i lavdëruar për të gjitha mirësitë që dhuron dhe për të gjitha fatkeqësitë dhe ligësitë që largon e nga të cilat na ruan. Allahu kujdeset për krijimin e Tij dhe për të gjitha çështjet e tyre, sa herë që ato lëvizin ose qëndrojnë në prehje dhe në çdo gjendje e kohë. Allahu është Ai që i bën të gjitha dhe kujdeset për gjithçka. Ai është i pastër, i dëlirë dhe i lartësuar nga çdo mangësi e cenim. Ai është i Lavdëruari, sepse është i Plotë dhe Absolut në çdo aspekt. Atë e duan dhe e madhërojnë krijesat e zgjedhura. Profetët e Tij janë të dorëzuar ndaj Tij dhe Ai i ka siguruar nga çdo e keqe. Edhe ata që pasojnë profetët e Tij dhe shpalljet e Tij do të jenë të sigurt në këtë jetë dhe në ahiret, kurse armiqtë e tyre do të jenë të shkatërruar dhe të kërcënuar në të dyja jetët. Këtu përfundon tefsiri i sures Safat, që u shkrua nga dora e Abdurahman ibn Nasir el Sadi, në 6 Sheual të vitit 1343.Paqja, bekimet dhe mëshira e Allahut qofshin mbi profetin tonë Muhamed! Të gjitha lavdërimet qofshin për Allahun, me bujarinë e të Cilit përkryhen veprat e mira!

- Ne i vendosëm bijtë e Izraelit në një vend të mirë dhe i furnizuam ata me mirësi të shumta. - Allahu i Lartësuar na njofton në këtë ajet rreth mirësive dhe begative, që Ai u dhuroi bijve të Izraelit, qofshin këto mirësi të fesë dhe besimit, qofshin mirësi materiale dhe të dynjasë. Allahu i Lartësuar thotë: “Ne i vendosëm bijtë e Izraelit në një vend të mirë...”. Thuhet se bëhet fjalë për viset e Egjiptit dhe Shamit, që ndodhen pranë Bejtul Makdesit dhe rrethinat e tij. Sikurse ka thënë Allahu i lartësuar: “Ndërsa popullit të përvuajtur i lamë në trashëgim viset lindore dhe perëndimore të tokës ku zbritëm bekimet Tona. Kështu u plotësua premtimi i mirë i Zotit ndaj bijve të Izraelit, për durimin që ata treguan. Ne e rrënuam çfarë kishte bërë Faraoni dhe populli i tij dhe kullat që kishin ndërtuar.” [Ea’raf 137], ose: “Kështu (-thotë Zoti-), Ne i nxorëm ata prej kopshteve e burimeve, Prej thesareve dhe vendbanimeve të bukura. Ja kështu, Ne ua lamë ato Bijve të Israilit.” [Shuara 57 - 59]. Pasi Allahu i Lartësuar shkatërroi Faraonin dhe ushtrinë e tij, pushteti i Musait u përqendrua në Misir. Duke folur për ndëshkimin e Faraonit dhe shkatërrimit të tij, Allahu i Madhëruar thotë: “Lëre detin pas, ashtu si është (i hapur) , sepse ushtria e tyre do të mbytet.” Sa e sa kopshte e burime lanë pas (Faraoni e pasuesit e tij) ! Sa ara të mbjella e vende të bukura! Sa begati e stoli, me të cilat argëtoheshin! Të gjitha ato Ne ua lamë trashëgim një populli tjetër.” [Duhan 26 - 28]. Populli i kërkoi Musait që të vazhdonin udhëtimin drejt Xhamisë së Shenjtë në Palestinë. Atje ishin viset e Ibrahimit, të dashurit të Allahut (Paqja e Zotit qoftë mbi të!). Kështu, Musai dhe ata që ishin me të u nisën drejt Bejtul Makdesit. Atje banonte një popull i fuqishëm, të cilët njiheshin si gjigantë e të fortë, prandaj bijtë e Izraelit i bënë bisht luftës kundër këtij populli, për të cilën i urdhëroi Musai. Për këtë arsye, Allahu i Lartësuar i dënoi ata që të endeshin në shkretëtirë për 40 vjet. Pikërisht gjatë kësaj kohe, vdiq Haruni dhe Musai (Paqja e Zotit qoftë mbi ta!). Pas kësaj kohe, bijtë e Izraelit, së bashku me Jusha Ibn Nunin u nisën drejt Bejtul Makdesit dhe e çliruan atë. Në këtë mënyrë, jeta dhe pushteti i tyre në atë vend u stabilizuan. Kjo gjendje vazhdoi deri kur i pushtoi Nabukodonosori, për njëfarë kohe. Më pas, pushteti i tyre në atë vend u kthye përsëri, derisa ua rrëmbyen mbretërit e Romës, të cilët sunduan për një kohë të gjatë. Pikërisht në kohën kur Bejtul Makdesi ishte nën sundimin e Romës, Allahu i Lartësuar dërgoi Isain (a.s) nga mesi i bijve të Izraelit. Por jehudët - Allahu i mallkoftë! - komplotuan kundër Isait (a.s) dhe nxitën mëkëmbësin romak kundër Isait (a.s), duke shpifur se ai po shkatërronte rendin dhe po nxiste masat popullore kundër Perandorit. Kështu, ata kapën një person, - të cilit iu hodh shëmbëlltyra e Isait (a.s), - e morën atë dhe e kryqëzuan, duke menduar se ishte ai vetë. Por, sikurse thotë Allahu i Lartësuar: “ (Ata u mallkuan) Edhe për shkak të mosbesimit të tyre dhe të shpifjes së rëndë kundër Merjemes, edhe për shkak se thoshin (me mburrje) : “Ne e vramë Mesihun - Isain, birin e Merjemes, të Dërguarin e Allahut”. Në fakt, ata as nuk e vranë, as nuk e kryqëzuan, por ashtu iu duk. Ata që nuk pajtohen për çështjen e tij janë gjithë dyshime për të. Ata nuk kanë për të kurrfarë dije të saktë, por veç hamendësime. Në të vërtetë, ata nuk e vranë atë. Jo. Allahu e ngriti atë pranë Vetes. Allahu është i Plotfuqishëm e i Urtë. [Nisa 157, 158]. Afërsisht 300 vjet pas ngritjes së Isait (a.s) në qiell, Kostandini, një nga mbretërit e Romës pranoi Krishtërimin, me një strategji të hollë e dinake për ta shkatërruar këtë fe. Ai ishte prej njerëzve që kishin njohuri në filozofi. Kështu, shumë nga priftërinjtë që ai mbante rreth vetes dhe i mbështeste, vendosën rregulla dhe ligje, të cilat ata i stisën vetë nga mendja e tyre. Ai u ndërtoi atyre kisha dhe faltore të mëdha. Në këtë mënyrë, kjo lloj feje e stisur, me plot devijime, ndryshime dhe transformime, në kundërshtim me fenë e Isait, u përhap shumë në popull. Në fenë e vërtetë të Isait mbeti veçse një numër i vogël murgjish dhe dijetarësh, të cilët u larguan dhe u fshehën me fenë e tyre nëpër manastire të largëta apo nëpër shpella dhe male, në arrati të plotë. Të mbështetur nga Kostandini, të krishterët vendosën pushtetin dhe mbretërimin e tyre në gjithë zonën e Shamit, të Gadishullit (Arabik) dhe të viseve romake. Kështu, pushteti i tyre mbi ato vise vazhdoi të ishte i gjatë, deri në kohën kur sahabët ua morën, nën udhëheqjen e prijësit të besimtarëve, Umer Ibn Hatabit! Vetëm Allahut i takon lavdërimi dhe falënderimi për çdo mirësi që ka dhuruar! - Ata nuk u përçanë mes tyre, veçse pasi u erdhi dituria. - Ata kundërshtuan dhe u përçanë jo nga padituria, sepse ata kishin dituri të plotë. 132 Si është e mundur që ata patën konflikt, pasi Allahu i Lartësuar ua sqaroi tërësisht të vërtetën, duke u larguar çdo lloj paqartësie dhe pasigurie në rregullat që duhet të zbatonin?! Jehudët u përçanë mes tyre, ashtu siç ka thënë Profeti i Allahut në hadithin e saktë për 71 grupacionet. - Zoti yt do të gjykojë mes tyre Ditën e Kijametit për përçarjet e tyre. - Allahu ka për të bërë gjykimin e drejtë të tyre në Ditën e Kijametit, në lidhje me gjithçka që ata kanë patur konflikt.

- (Iblisi) Tha: “O Zoti im! Për shkak se më çove në humbje, unë do t’ua zbukuroj ligësinë atyre sa të jenë në tokë dhe do t’i largoj të gjithë nga rruga e drejtë. - Allahu i Lavdëruar na tregon për rebelimin e Iblisit dhe fjalët e tij. Ai tha: “O Zoti im! Për shkak se më çove në humbje...”, - pra, për shkak se Ti më çove në humbje e më largove nga rruga, - atëherë: “... unë do t’ua zbukuroj ligësinë atyre sa të jenë në tokë...” - pra, kam për t’ua zbukuruar e hijeshuar poshtërsitë, duke ua treguar ato si diçka të mirë. Unë do t’i shtyj në mosbindje ndaj Teje dhe kam për t’i joshur fort drejt kësaj rruge, duke i larguar të gjithë nga rruga e drejtë. Domethënë, ashtu siç e përcaktove të më humbasësh e largosh nga rruga e drejtë, edhe unë do t’i devijoj e largoj që të gjithë ata. - Përveç robërve të Tu të sinqertë. - I Lartësuari thotë në një ajet tjetër: “Pastaj tha: “A e sheh këtë, që Ti e vlerësove mbi mua? Nëse më jep afat deri në Ditën e Kijametit, unë do t’i devijoj pasardhësit e tij, përveç një pakice.”.” [Isra 62]. Atëherë, Allahu i Lartësuar e kërcënon duke thënë një fjalë të pakthyeshme: - Ai (Allahu) tha: “Kjo (rruga e të sinqertëve) është rruga Ime e drejtë. - Ju do të ktheheni të gjithë tek Unë dhe Unë do të shpërblej gjithësecilin për atë që ka vepruar. Nëse ka bërë të mira, me të mira do të shpërblehet, e nëse ka bërë ligësi, e liga do ta gjejë: “Pa dyshim, Zoti yt u rri në pritë.” [Fexhr 14]. - Mbi robërit e Mi ti nuk ke aspak fuqi... - Tek ata për të cilët e kam lehtësuar e përcaktuar të udhëzohen në rrugën e drejtë, ti nuk aspak fuqi e pushtet, nuk ke asnjë mundësi që t’i devijosh. - përveç mbi të humburit, që vijnë pas teje. - Kjo është një “istithna munkati”, fjali përjashtuese, që nuk ka të bëjë me fjalinë para saj, por është thënë për të sjellë një kuptim të ri. Domethënë, pushteti i tij është i kufizuar veçse mbi ata që i shkojnë pas, në rrugën e humbjes. Ibn Xheriri ka sjellë një hadith nga Abdullah Ibn Mubareku, i cili ka thënë (shkurtimisht): “Një profet, kur donte të merrte lajme e të pyeste Zotin për diçka, dilte jashtë vendbanimit të vet, shkonte në faltore dhe falte namaz, aq sa Allahu dëshironte e ia mundësonte, pastaj e pyeste për atë që donte ta pyeste. Njëherë, kur ai ishte ende në faltoren e vet, i afrohet armiku i Allahut, - Iblisi i mallkuar, - i cili u ul përballë tij në drejtim të Kibles. Profeti tha: “ Eûdhu bil - lâhi minesh -shejtanir-raxhim! (I kërkoj mbrojtje Allahut të më ruajë nga (sherri i) shejtani i mallkuar!)” Armiku i Allahut tha: “Më thuaj, si ia arrin të shpëtosh prej meje?” Profeti ia ktheu: “Jo, më thuaj ti njëherë se me çfarë mënyre ia del që të mposhtësh birin e Ademit.” Këtë e tha dy herë. Atëherë, secili dha fjalën se do të tregonte të vërtetën... (vazhdon hadithi). Atëherë, Profeti tha fjalën e Allahut: “E nëse të ngacmon Shejtani me ndonjë tundim, kërko mbrojtje tek Allahu, sepse Ai dëgjon dhe di gjithçka.” Domethënë, unë çdo herë që ndiej praninë e cytjeve të tua, menjëherë kërkoj (istiâdhe) mbrojtje e strehim tek Allahu, të më ruajë prej teje!” Ndërsa armiku i Allahut tha: “Të vërtetën e ke thënë! Kështu ia del të shpëtosh prej meje!” Atëherë, Profeti i Allahut tha: “Më trego tani, me çfarë mënyre ia del që të mposhtësh birin e Ademit?” Ai tha: “Unë arrij ta mposht atë gjatë zemërimit dhe përmes epshit (përmbushjes së dëshirave të ndaluara).” - Dhe nuk ka dyshim se Xhehenemi është vendi i premtuar për të gjithë ata. - Ky është premtimi për të gjithë ata që ndjekin rrugën e Iblisit, sikurse thotë i Lavdëruari në një ajet tjetër: “E kush mund të krahasohet me atë që mbështetet në argumentin e qartë nga Zoti i tij, i ndjekur nga dëshmues prej tij, me atë që i parapriu Libri i Musait si udhërrëfyes e mëshirë?! Këta e besojnë vërtet atë. Ndërsa për grupimet që e mohojnë atë, Zjarri është vendi i premtuar.” [Hud 17]. Pastaj Allahu i Madhëruar na tregon se Xhehenemi ka shtatë dyer: - Ai ka shtatë dyer dhe çdonjëra prej tyre ka shtegun e caktuar (për gjynahqarët). - Për çdo portë është përcaktuar një numër ndjekësish të Iblisit. Askush nuk do të ketë mundësi që t’i shmanget asaj. Secili do të hyjë sipas punëve që ka bërë. Allahu na ruajtë nga Xhehenemi! Nga Ibn Abasi përcillet të ketë thënë se Zjarri ka shtatë dyer: “E para është Xhehenemi, pastaj Ledhâ, El Hutameh , El Seir , Sekar, El Xhahim dhe El Hâuijeh .” Edhe nga Ibn Xhurejxhi dhe Ameshi vjen thënie e ngjashme. Nivelet e banorëve të Xhehenemit do të jenë sipas veprave të tyre.

Allahu i Lartësuar na tregon se ajo që i mashtroi idhujtarët, duke shkuar në humbje, është jeta e tyre e gjatë mes mirësive të shumta. Pikërisht kjo i ka bërë të mendojnë se janë në të vërtetën: - “Ne u dhamë atyre dhe paraardhësve të tyre jetë të gjatë e mirësi të shumta. ” - Pastaj Allahu i Lartësuar i këshillon dhe i qorton ata: - “A nuk e vërejnë ata se Ne ua pakësojmë ca nga ca tokën nga anët e saj?” - Mufesirët kanë dhënë mendime të ndryshme në shpjegimin e këtij ajeti, sikurse e përmendëm në suren Ra’d. Shpjegimi më i mirë është dhënë përmes fjalës së Allahut në ajetin tjetër: “Edhe më parë Ne kemi shkatërruar vendbanimet përreth jush dhe ua kemi shpjeguar Shpalljet Tona që ata të mund të ktheheshin (në rrugën e drejtë) .” [Ahkaf 27]. Hasen el Basriu shpjegon: “Ky ajet nënkupton përhapjen e Islamit dhe ngushtimin e vendeve të kufrit.” Domethë -në, a nuk nxjerrin mësim ata, kur shohin ndihmën dhe fitoren që Allahu i Lartësuar u jep të dashurve të Tij mbi armiqtë e tyre? A nuk marrin mësim nga shkatërrimi i popujve, të cilët kundërshtuan profetët e tyre dhe nuk iu nënshtruan Allahut? - “Atëherë, mos vallë ata do të dalin të fituar?” - Përkundrazi, si gjithmonë, ata do të jenë të mposhturit, të poshtëruarit dhe të nënçmuarit. - “Thuaj: “Unë veçse po ju paralajmëroj me anën e kësaj shpalljeje.” - Ajo, nëpërmjet të cilës unë ju paralajmëroj dhe kërcënoj, është pikërisht Shpallja, që m’u dha nga Allahu i Lartësuar. Por paralajmërimi për ndëshkim nuk i sjell dobi atij të cilit Allahu i Lartësuar ia ka verbuar sytë e zemrës, si shpërblim i drejtë për mos - përfilljen e shpalljeve të Tij: - Por i shurdhëri nuk do ta dëgjojë thirrjen, edhe kur paralajmërohet. - Në vijim, Allahu i Lartësuar thotë: - “Nëse ata do t'i godiste ndonjë e keqe nga dënimi i Zotit tënd, ata do të thoshin: “Të mjerët ne! Ne i bëmë vetes padrej - tësi.”. - Ata do të pranojnë gjynahet dhe padrejtësitë e tyre, sapo t’u bjerë pjesa më e vogël e ndëshkimit. Kështu, ata do të pranojnë padrejtësitë e mëdha, me të cilat kanë ngarkuar vetet e tyre në këtë botë. - “Ditën e Gjykimit, Ne do të vëmë peshore të sakta ...” - Allahu do të vendosë peshore të drejta Ditën e Kijametit. Në fakt, është vetëm një peshore, por numri shumës shërben për të treguar veprat e shumta, që do të peshohen në të. - “... prandaj askujt nuk do t'i bëhet padrejtësi. Edhe sikur të jetë diçka që peshon sa një kokërr meli, Ne do ta sjellim atë aty (në peshore). Mjaftojmë Ne si llogaritës të drejtë (të punëve).” - Kjo i ngjan fjalës së Allahut të Lartësuar, ku thotë: “Kur Libri (i punëve) do t’u vihet përpara, ti do t’i shohësh gjynahqarët të frikësuar nga shënimet në të, që do të thonë: “Të mjerët ne! Çfarë është ky libër, që nuk ka lënë asnjë vepër - të madhe apo të vogël - , pa e shënuar.” Aty do të gjejnë të shënuar gjithçka që kanë bërë. Zoti yt nuk i bën padrejtësi askujt.” [Kehf 49]. Ose: “S’ka dyshim se Allahu nuk bën padrejtësi as sa një grimcë. Nëse është vepër e mirë, Ai e shumëfishon atë dhe dhuron shpërblim të madh nga ana e Tij.” [Nisa 40]. Lukmani i tha birit të vet: “O biri im, Allahu ka për të sjellë edhe një grimcë të vogël, sa një fare sinapi, edhe në qoftë ajo e fshehur nën një rrasë guri, apo në qiej ose në tokë. Vërtet, Allahu është shumë i Mëshirshëm dhe i Gjithëditur.” [Lukman16]. Në dy Sahih-ët vjen hadithi nga Ebu Hurejra, i cili tregon se Profeti i Allahut ka thënë: 1809. “Janë dy fjalë, të cilat janë të lehta për gjuhën, por të rënda në peshore dhe shumë të dashura për të Gjithëmëshirshmin: “ Subhan-Allahi ue biĥamdih, sub ĥân-Allahi el adhim !” Imam Ahmedi sjell hadithin nga Abdullah Ibn Amër Ibn Asi, i cili tregon se Profeti i Allahut ka thënë: 1810. “Ditën e Kijametit, Allahu i Krenar dhe i Lartësuar do të nxjerrë përpara krijesave një burrë prej umetit Tim dhe do të hapë përpara tij 99 regjistra të mbushur plot. Çdo regjistër është i madh aq sa sheh syri. Ai do t’i thotë: “A mohon ndonjë gjë prej atyre që janë shkruar në regjistra? Mos të kanë bërë padrejtësi shkruesit e Mi, të cilët regjistronin veprat e tua?” Ai thotë: “Jo, o Zot.” Atëherë, Ai do të thotë: “A ke ndonjë justifikim apo vepër të mirë?” Abdullah Ibn Amër Ibn Asi thotë: “Ai zihet ngushtë dhe thotë: “Jo, o Zoti im!” Atëherë, Allahu thotë: “Ti ke tek Ne vetëm një të mirë dhe sot ty nuk do të të bëhet padrejtësi!” Dhe Allahu i nxjerr atij një fletë të vogël, në të cilën është shkruar: “Esh’hedu en L â ilâhe il -l’Allah ue esh’hedu en-ne Muhameden Resulullah”. Ai do të thotë: “Silleni atë këtu!” Robi do të thotë: “O Zot, e çfarë do të bëjë kjo fletë e vogël, përballë këtyre regjistrave kaq të mëdhenj (me gjynahe)?!” Ai do t’i thotë: “Ty nuk do të të bëhet padrejtësi.” Profeti thotë: “Kur regjistrat (me gjynahe) të vendosen të gjithë në njërën anë të peshores dhe fleta e vogël në anën tjetër, fleta e vogël do të peshojë më shumë dhe do t’i ngrejë lart të gjithë regjistrat e mëdhenj.” Pastaj ai tha: “Asgjë nuk mun d të rëndojë më shumë përballë: “Bismilahir-Rrahmanir-Rrahim”.” 31 Këtë hadith e sjell Tirmidhiu dhe Ibn Maxhe prej Lejth Ibn Sadit; Tirmidhiu ka thënë që është hadith hasenun garib.

Në këto ajete, Allahu i Lartësuar i sjell Profetit të tij të dashur Muhamedit ﷺ një ngjarje ngushëlluese, duke i treguar histo - rinë e Nuhut (a.s.): - “Ne e dërguam Nuhun te populli i vet dhe ai qëndroi ndër ata një mijë vjet pa pesëdhjetë; ...” - Nuhu qëndroi ndër ta një kohë kaq të gjatë, për t’i ftuar në adhurimin e Allahut të Madhëruar si një dhe të vetëm. Ftesa e tij drejtuar popullit ishte pa asnjë ndërprerje. Ai përdori të gjitha mënyrat e ftesës dhe në të gjitha gjendjet e mundshme. Megjithatë, atyre iu shtua veçse largimi dhe refuzimi. Pas gjithë asaj kohe të gjatë, veç një numër shumë i vogël njerëzish e besuan Nuhun (a.s.). - “... por ata i përfshiu përmbytja, sepse ishin keqbërës.” - As kumtimi i të vërtetës dhe as kërcënimet për ndëshkimin e Zotit nuk ndikuan tek ata të padrejtë, prandaj ti, o Muhamed, mos u shqetëso për refuzimin që has nga pupulli yt dhe mos u dëshpëro që ata e refuzojnë ftesën tënde për shpëtim. Dije së është Allahu i Lartësuar Ai që udhëzon në rrugën e drejtë atë që Ai dëshiron dhe e lë në humbje atë që Ai dëshiron. Çdo çështje është tërësisht në dorën e Tij: “Me të vërtetë, ata të cilët e merituan vendimin e Zotit tënd (për ndëshkim), ata nuk do të besonin, edhe sikur t’u vinin të gjitha shenjat, derisa ta shohin vetë dënimin e rëndë.” [Junus 96, 97]. Dije se Allahu ka për të të lartësuar, për të të dhuruar fitoren mbi çdo armik e kundërshtar e ka për t’i përshtëruar armiqtë e tu. - “Ne shpëtuam atë dhe të tjerët, që ishin në anije së bashku me të ...” - Pra, Allahu i Madhëruar i shpëtoi edhe ata që besuan së bashku me Nuhun (a.s.). Hollësitë e kësaj historie i kemi sjellë në suren Hud, prandaj nuk është e nevojshme që t’i rikthehemi.135 - “Ne e bëmë atë argument për tërë botën.” - Allahu e bëri atë anije si shenjë e argument për njerëzimin. Kështu e ka shpjeguar Katade, pra, duke mëtuar se bëhet fjalë pikërisht për anijen e Nuhut (a.s.), e cila mbeti ndër njerëz, deri në fillesat e Islamit, mbi malin El Xhudij. Gjithashtu, ka mundësi që këtu të bëhet fjalë për çdo anije, pra, për këtë mjet të mrekullueshëm, nëpërmjet të cilit njerëzit kujtojnë mirësinë e Zotit mbi ta, kur i shpëtoi nga tufani i madh, siç ka thënë i Lartësuari në një ajet tjetër: “Argument për ta është edhe ajo që Ne i bartëm pasardhësit e tyre (gjatë përmbytjes) në anijen e ngarkuar (të Nuhut). Dhe Ne kemi krijuar për ta (mjete) të ngjashme me të, me të cilat udhëtojnë. Po të donim, Ne mund t'i përmbytnim ata dhe askush nuk do t'i dëgjonte kur të kërkonin ndihmë dhe as nuk do të mund të shpëtonin, përveçse me mëshirën Tonë, për t'i lënë të jetonin deri në një kohë të caktuar.” [Ja sin 41 - 44], ose: “Pasi vërshoi uji (në kohën e Nuhut), Ne ju hipëm në anije, që të shërbente si përkujtim për ju dhe për ta kuptuar çdo ves h përkujtues.”.” [Haka 11, 12]. Ndërsa në këtë ajet thotë: “Ne shpëtuam atë dhe të tjerët, që ishin në anije së bashku me të; Ne e bëmë atë argument për tërë botën.” Pra, në këtë ajet është përmendur fillimisht anija e njohur e Nuhut, pastaj përmendet anija si mjet i mreku - llueshëm e plot mirësi, nëpërmjet të cilit njerëzit kujtojnë vazhdimisht mirësinë e Zotit mbi ta. Një mënyrë e ngjashme është përdorur edhe në një ajet tjetër, ku i Lartësuari thotë: “Qiellin e dynjasë, Ne e kemi zbukuruar me kandilë (yje), që i kemi bërë gjuajtës kundër shejtanëve...” [Mulk 5]. Pra, fillimisht përmenden ato yje që janë zbukurues të qiellit dhe më pas përmenden shkëndijat e zjarrta, me të cilat Ai godet shejtanët, edhe pse dihet se shkëndijat goditëse nuk janë yjet zbukuruese. Po kështu, i Lartësuari thotë: “Ne e krijuam njeriun prej një balte të përzgjedhur (nga e gjithë toka). Pastaj atë (njeriun) e bëmë (të shumohet) nga një pikë (fare), që vendoset në një vend të sigurt (në mitër).” [Muminun 12, 13]. Pra, fillimisht përmendet njeriu i parë, Ademi (a.s.), i cili u krijua nga balta, e më pas përmendet lloji njerëzor dhe vazhdimësia e krijimit të tij përmes mënyrës së njohur të shumimit. Raste të tilla janë të shumta në Kuran. Ndërsa Ibn Xheriri sjell një shpjegim tjetër dhe thotë: “Mendo pak me kujdes në ajet! Allahu i Lartësuar thotë: “... Ne e bëmë atë argument për tërë botën.” Nëse themi se përemri në rasën kallëzore “atë” bën fjalë për ndëshkimin që Zoti zbriti mbi mohuesit e besimit të vërtetë, do të ishte një kuptim i saktë dhe i pranueshëm, gjithashtu. Në këtë rast, kuptimi do të ishte: “Ne e bëmë atë ndëshkim argument për tërë botën.”. Allahu është më i ditur.

- “Të devotshmit do të jenë në një vend të sigurt, Në kopshte e burime që rrjedhin.” - Ky është shpërblimi i të devotshmëve, të cilët i ruhen zemërimit dhe ndëshkimit të Allahut të Madhëruar. Ata zbatojnë urdhrat dhe nuk cenojnë kufijtë e Tij. Të gjitha këto i kryejnë me sinqeritet për Krijuesin e tyre dhe sipas traditës së Profetit të Tij. Për këtë meritojnë jo vetëm shpëtimin nga zemërimi dhe ndëshkimi i Zotit, por edhe shpërblime të mëdha. Allahu i Madhëruar është i kënaqur me ta, prandaj u dhuron begati të pafundme. Ata do të pushojnë të lumtur nën hije të dendura, mes pemëve plot fruta, pranë burimeve gurgulluese të mrekullueshme e çlodhëse. Lumenjtë do të rrjedhin pranë ndërtesave e kopshteve të tyre dhe kudo ku ata i dëshirojnë që të jenë. I Madhëruari i ka përshkruar kopshtet e Xhenetit si “kopshte mirësie”, për të treguar se çdo gjë në to është e mrekullueshme dhe lumturisjellëse. Kopshtet e atjeshme janë vetë mirësia, në çdo aspekt, dhe nuk mund të cenohen nga asgjë e keqe, që mund të dëmtonte sadopak atë mrekulli. - “Ata do të veshin rroba mëndafshi të hollë dhe të trashë e do të qëndrojnë ulur ballë për ballë njëri -tjetrit.” - Veshjet e tyre do të jenë prej mëndafshi jeshil, të punuar trashë ose hollë, ashtu si e dëshirojnë. Kështu do të qëndrojnë përballë njëri-tjetrit, tërësisht të kënaqur, të qetë e të rehatuar, të mbushur me dashuri, me komunikim të këndshëm dhe edukatë të lartë. Mes këtyre mirësive të plota dhe kënaqësive të mrekullueshme, Allahu i Madhëruar do t’i martojë ata me gra të bukura dhe të hijshme, shumë tërheqëse dhe të dashura. Ai thotë: - “Ja, kështu do të jetë. Ne do t’i martojmë ata me hyri symëdha.” - Ato janë aq tërheqëse, saqë sytë mbërthehen tek ato dhe nuk shqiten më prej tyre. Teksa i vështron, mendja turbullohet dhe frymëmarrja shpeshtohet. Ato janë të përkryera dhe të magjepsin me çdo detaj të bukurisë së tyre. Allahu i Madhëruar i ka cilësuar si ‘hyri symëdha’, sepse sytë e tyre janë të mëdhenj dhe shumë të bukur. - “Atje do të kërkojnë që t’ju sjellin çdolloj frute e do të ndihen të sigurt." - Atje ata do të kërkojnë fruta, të cilat kanë nga një shembull përkatës në dynja, por edhe fruta që nuk kanë shembull në dynja. Sa herë që dëshirojnë ndonjë lloj frute, ajo u serviret pa lodhje dhe pa vështirësi. Kur të shijojnë këto mirësi, ata do të jenë - ashtu sikurse i përshkruan Allahu i Lartësuar – të sigurt, të patrazuar nga meraku apo frika se kjo gjendje ndoshta do të përfundojë. Ata janë të sigurt, gjithashtu, nga frika se mos dëbohen jashtë atyre mirësive apo se mos u vjen sërish vdekja, siç thotë i Madhëruari më pas: - “Atje nuk do ta provojnë më vdekjen, përveç vdekjes së parë. Ai (Allahu) i ka ruajtur ata prej dënimit të Xhehenemit.” - Atje nuk do të provojnë më vdekje, kurrën e kurrës, sepse përndryshe i Madhëruari nuk do ta përjashtonte vdekjen e provuar në jetën e dynjasë. Me këtë përgëzim, mirësitë mbi ta do të përkryhen, pasi për ta do të jetë e përjetshme çdo gjë të cilën ata e pëlqejnë. - “Kjo është dhuratë nga Zoti yt.” – Të gjitha mirësitë e dhëna dhe ruajtja nga ndëshkimi janë thjesht mëshirë, bujari e dhuratë nga Allahu i Madhëruar. Është Allahu i Madhëruar Ai që i mëson të bëjnë vepra të mira dhe të sinqerta, nëpërmjet të cilave arrihen mirësitë e dynjasë dhe të ahiretit. Është po Ai që, pastaj, i shpërblen dhe u dhuron mirësi, të cilat nuk mund t’i mendojnë kurrë apo t’i arrijnë me forcat e tyre. - “Ky është shpëtimi i madh!” - E ku ka fitore më të madhe se arritja e kënaqësisë së Allahut, futja në Xhenetin e bujarisë së Tij, si dhe shpëtimi nga zemërimi dhe dënimi i Allahut. - “Ne ua bëmë të lehtë atë (Kur'anin) në gjuhën tënde, që të mund të kujtojnë (mësimet e Zotit) .” - Allahu e lehtësoi përfitimin prej Kur'anit, duke e shpallur në gjuhën arabe, e cila është absolutisht gjuha më shprehëse, më e pasur dhe më e bukura e të gjitha gjuhëve. Ai lehtësoi shqiptimin dhe këndimin e Kur'anit, ashtu siç lehtësoi edhe të kuptuarit e tij. I Madhëruari e bëri këtë, sikurse thotë: “...që të mund të kujtojnë”. Pra, të kujtojnë porositë e Tij, duke kryer ato gjëra që Ai ka urdhëruar dhe duke u ruajtur nga ato gjëra që Ai i ka ndaluar. - “Prandaj ti prit, sepse edhe ata janë duke pritur. ” - Kuptimi: Ti prit, se do ta shohësh fitoren që Zoti të ka premtuar, e t’i do të lumturohesh. Edhe ata le të presin, se do ta shikojnë shpejt ndëshkimin, që do t’i godasë ashpër. Pra, ka ndryshim të madh mes këtyre dy pritjeve. Profeti i Zotit dhe pasuesit e rrugës së tij presin të mirën në dynja dhe në ahiret. Ndërsa kundërshtarët e tyre presin të keqen dhe dëshpërimin e madh në dynja dhe në ahiret. Këtu përfundon edhe tefsiri i sures Duhan. Falënderimi dhe mirënjohja e plotë i takojnë vetëm Allahut të Madhëruar!

- “Ne i sprovuam ata, siç sprovuam pronarët e kopshtit ...” – Këtu, Allahu i Lartësuar na tregon mënyrën se si i ka sprovuar mohuesit e së vërtetës. Ai i sprovoi ata duke u dhënë shumë të mira dhe duke i afatizuar. Ai u dhuroi pasuri, fëmijë, jetë të gjatë e shumë gjëra që përmbushnin dëshirat e tyre. Allahu i Lartësuar nuk e bëri këtë për t’i nderuar ata, por për t’i afruar dalëngadalë drejt ndëshkimit befasues. Vetëmashtrimi i tyre me këto mirësi, të cilat i patën si sprovë, është i ngjashëm me atë çfarë u ndodhi pronarëve të kopshtit . Në fakt, flitet për disa njerëz, që ishin pronarë të përbashkët të një kopshti. Kur u poqën frutat dhe pemët ishin rënduar prej tyre, erdhi koha e vjeljes. Tashmë, pronarët ishin të sigurt se kjo pasuri ishte në duart e tyre, prandaj: - “...u betuan se do ta vilnin atë herët në agim, por pa thënë: “Në dashtë Allahu!”” – Të ngazëllyer, ata menduan se tashmë askush nuk do të mund t’i ndalte nga marrja e atyre të mirave, prandaj u betuan se të nesërmen do të shkonin të vilnin prodhimin aq të shumë pritur. Por ata nuk thanë: “Inshâallâh”- “Në dashtë Allahu”. Ata nuk e menduan se Allahu qëndron gjithmonë në pritë dhe se ndëshkimi i Tij do të shkonte në kopsht para tyre. Thotë i Drejti dhe i Urti: - “Atëherë, atë (kopshtin) e goditi një ndëshkim nga Zoti yt, kur ata ishin në gjumë...” – Gjatë natës, kur ata ishin në gjumë, zbriti një ndëshkim dhe e shkatërroi të gjithë kopshtin. - “...dhe u gdhi i nxirosur si nata e errët.” - Kopshti u nxi, si një natë e errët. Pemët dhe frytet e tyre u zhdukën. Por pronarët nuk kishin marrë vesh gjë dhe nuk e prisnin këtë realitet të dhembshëm, prandaj në agim i thanë fshehtas njëri-tjetrit: - “Ata thirrën njëri -tjetrin në mëngjes: “Ngrihuni e shkoni herët te prodhimet tuaja, nëse doni t’i vilni!”” - Ata u nisën drejt pronës së tyre plot dëshirë për pasurinë që i priste. - “Ata u nisën, duke pëshpëritur mes njëri-tjetrit: “Sot, nuk do të lejojmë asnjë të varfër të afrohet atje.”” – Kështu, ata diskutonin fshehtas mes njëri -tjetrit që të pengonin të drejtën e Allahut në pasurinë e tyre. Ata nxisnin njëri -tjetrin që të vilnin frytet herët në mëngjes, para se të zgjoheshin e të dilnin njerëzit, e që të ndalonin fukarenjtë të merrnin ndonjë gjë nga pasuria e tyre. Ata flisnin fshehtas, me zë të ulët, nga frika se mos i dëgjonte kush dhe lajmëronte fukarenjtë. - “U nisën herët dhe plot gëzim për planet e tyre, të sigurt për prodhimin e madh që i priste.” - Kjo ishte gjendja e tyre në momentin kur u nisën për të vjelë frytet: të pamëshirshëm dhe zemërgurë. Ata ishin të vendosur që të mos e jepnin të drejtën e Allahut në pasurinë e tyre, edhe pse i kishin mundësitë që ta jepnin atë. - “Por kur vajtën dhe panë vendin, thanë: “Oh, paskemi gabuar drejtim!”” - Kur e panë kopshtin e tyre në atë gjendje, nga tronditja e madhe që pësuan, nuk po u besonin syve. Ata menduan se kishin humbur rrugën dhe kishin shkuar tjetërkund, pasi ai nuk mund të ishte kopshti i tyre. Por kur u qetësuan, thanë: - “Jo, kemi humbur atë që kishim!” – Kështu, ata e kuptuan se ky qe një ndëshkim. Në këto momente, më i miri dhe më i drejti mes tyre i qortoi duke thënë: - “Më i urti prej tyre tha: “A nuk ju thashë përse nuk e përmendni Zotin?” - Ai i qortoi ata pse nuk kishin madhëruar Allahun e Lartësuar, duke i mohuar çdo cilësi që nuk i shkon madhështisë dhe krenarisë së Tij. Ata nuk duhej të mendonin se ishin të pavarur nga i Plotpushtetshmi. Ata mund të vepronin veçse me lejen e Tij, prandaj duhej të thonin: “ Inshâallâh!” – “Në dashtë Allahu!”. Ata duhej të kujtonin dhe të pranonin me përulje faktin se asnjë dëshirë e tyre nuk mund të realizohet pa ndihmën e Allahut të Plotpushtetshëm dhe Mbizotërues mbi gjithçka. - “Atëherë, ata thanë: “I pastër nga çdo e metë është Zoti ynë. Pa dyshim, ne u treguam të padrejtë”.” - Ata u penduan dhe u kthyen në rrugën e drejtë, por tashmë ndëshkimi kishte rënë në kopshtin e tyre dhe nuk kthehej pas. Tesbîĥ-u dhe pranimi i fajit do t’u vlente për faljen e gjynaheve, pasi pendimi i tyre ishte vërtet shumë i madh. - “Dhe më pas iu kthyen njëri -tjetrit me qortime...” - Ata iu kthyen njëri -tjetrit me qortime për atë që kishin bërë. Ata kishin shpërfillur të drejtën e Allahut dhe të drejtën e të varfërve në pasurinë e tyre, por e pranuan se kishin kaluar çdo kufi: - “...duke thënë: “Të mjerët ne, që tejkaluam kufijtë!” - Ata qortuan veten dhe shprehën pendimin që kishin shkelur të drejtat e Allahut dhe të krijesave. - “Shpresojmë që Zoti ynë të na e zëvendësojë këtë fatkeqësi me diçka më të mirë se ajo që na humbi. Ne e mbajmë shpresën vetëm te Zoti ynë.” - Ata shprehën shpresën e tyre se Allahu i Lartësuar do t'ua zëvendësonte atë që humbën me diçka më të mirë, prej bamirësisë së Tij. Ata dhanë fjalën se, nga ai çast e tutje, gjithmonë do të synonin kënaqësinë e Allahut. Nëse e kanë mbajtur fjalën, sigurisht që Allahu i Lartësuar do t'ua ketë zëvendësuar në këtë jetë atë që humbën, duke e realizuar shpresën e tyre, pasi çdokush që e lut Allahun me sinqeritet nga zemra, duke shpresuar dhe duke punuar që të kënaqë Atë, pa dyshim që do ta marrë atë që kërkon. Më pas, Allahu i Lartësuar, duke qartësuar atë që ndodhi, thotë: - “Ja, i tillë do të jetë dënimi.” - Ky është ndëshkimi në këtë jetë për këdo që kryen të tilla vepra. Allahu i Lartësuar e privon robin nga ato të mira me të cilat e ka kaluar kufirin dhe është treguar i pabindur, duke i dhënë përparësi kësaj jete kundrejt kënaqësisë së Allahut dhe jetës tjetër. Le ta dijë çdokush që i ka këto cilësi, se Allahu i Lartësuar mund t’ia largojë nga duart e tij ato pasuri e të mira që i zotëron pikërisht në momentet kur ai do të jetë tejet i nevojshëm për to. - “Ndërsa në botën tjetër, dënimi do të jetë shumë më i ashpër, sikur ta kuptonin!” - Duhet të kujtoni gjithashtu edhe diçka tjetër: ndëshkimi i ahiretit është më i madh se ai i kësaj dynjaje. Nëse jeni të sigurt rreth kësaj çështeje, pa dyshim do të tregoheni shumë të kujdesshëm, që të shpëtoni nga ndëshkimi.

Allahu i Madhëruar i kërcënon dhe paralajmëron mohuesit e Tij dhe të Profetit të Tij, si dhe ata të cilët pengojnë nga rruga e drejtë: - Vallë, a mos po presin tani t’u vijnë melekët ose Vetë Zoti yt - Kjo do të ndodhë në Ditën e Kijametit. - ose të vijnë disa nga Shenjat e Zotit tënd?! Ditën kur të vijnë shenja të caktuara të Zotit tënd, askujt nuk do t’i vlejë besimi, nëse nuk ka besuar më parë ose nëse nuk ka bërë asnjë të mirë prej besimit të tij. - Kjo do të ndodhë përpara Ditës së Kijametit, kur njerëzit të shohin disa nga shenjat para Kijametit. Buhariu, në tefsirin e këtij ajeti, përcjell nga Ebu Hurejra se Profeti i Allahut ka th ënë: 1162. “Nuk ka për të ndodhur Kijameti derisa të lindë dielli nga perëndimi. Kur njerëzit ta shohin këtë, do të besojnë të gjithë.” Kjo është koha për të cilën Allahu thotë: “... askujt nuk do t’i vlejë besimi, nëse nuk ka besuar më parë ose nëse nuk ka bërë asnjë të mirë prej besimit të tij.” Ibn Xheriri përcjell nga Ebu Hurejra se Profeti i Allahut ka thënë: 1163. “Tre, janë shenjat që, nëse dalin “...askujt nuk do t’i vlejë besimi, nëse nuk ka besuar më parë ose nëse nuk ka bërë asnjë të mirë prej besimit të tij.” Ato janë: lindja e diellit nga përëndimi, Dexhali dhe Dabbetul Erdi (Kafsha e Tokës).” Hadithi vjen nga Ahmedi dhe Muslimi. Në dy Sahih-ët vjen hadithi nga Ebu Dher Xhundub Ibn Xhenadehi, që rrëfen: “Profeti i Allahut më tha njëherë: 1 164. “A e di ku shkon dielli kur perëndon?” - “Nuk e di.” - Ai shkon nën Arsh dhe bie në sexhde për Allahun, pastaj ngrihet dhe atëherë i thuhet: “Shko!” O Ebu Dher! Pritet një ditë që atij t’i thuhet: “Kthehu andej nga erdhe (nga perëndimi)!” Kjo është ajo koha, për të cilën Allahu thotë: “...askujt nuk do t’i vlejë besimi, nëse nuk ka besuar më parë ose nëse nuk ka bërë asnjë të mirë prej besimit të tij.” Imam Ahmedi përcjell nga Hudhejfe Ibn Usejd el Gifari rrëfimin: 1265. “Profeti i Allahut doli nga një dhomë dhe na gjeti duke kujtuar Orën e Kijametit. Profeti i Allahut tha: “Nuk ka për të ndodhur Kijameti, derisa të shihni dhjetë shenja: Lindja e diellit nga perëndimi, tymi, Kafsha e Tokës, dalja e jexhuxhëve dhe mexhuxhëve, dalja e Isait, birit të Merjemes, dalja e Dexhalit, tre shembje të mëdha të Tokës, një shembje në lindje, një shembje në perëndim dhe një shembje në Gadishullin Arabik, zjarri që do të dalë nga pusi i Adenit, i cili do t’i drejtojë e tubojë njerëzit. Gjatë natës, ai qëndron kur prehen njerëzit (për gjumë), edhe gjatë ditës ai qëndron në drekë, kur njerëzit pushojnë (për gjumë).” Kështu e ka sjellë Muslimi dhe autorët e katër Sunen-eve. Theuriu përcjell këtë rrëfim nga Hudhejfe Ibn Jemani: 1 166. “E pyeta njëherë Profetin e Allahut dhe i thashë: “O i Dërguari i Allahut! Si do të ndodhë shenja e lindjes së diellit nga perëndimi?” Ai tha: “Ajo natë do të zgjatë sa dy net bashkë. Ata që faleshin në të përmenden dhe punojnë njëlloj siç vepronin në netët para kësaj. Yjet nuk shihen, janë fshehur nga vendi i tyre. Pastaj ata bien përsëri në gjumë, pastaj ngrihen për t’u falur. Pastaj bien përsëri për të fjetur. Pastaj ngrihen dhe nuk mund të shtrihen më dhe nata u duket shumë e gjatë. Atëherë njerëzit brofin dhe agimi ende nuk duket. Ndërkohë që ata presin diellin të lindë nga lindja, ai lind nga perëndimi. Kur njerëzit e shohin, besojnë të gjithë, por imani i tyre (në atë kohë) nuk u vlen aspak.” Këtë e përcjell Ibn Merdeveijhi, por ky hadith në këtë formë nuk është sjellë në asnjërin prej gjashtë librave.33 Megjithatë, Allahu është më i ditur. Kështu, kuptimi i fjalës së Allahut: “...askujt nuk do t’i vlejë besimi, nëse nuk ka besuar më parë ose nëse nuk ka bërë asnjë të mirë prej besimit të tij” është: "... nëse mohuesi i Zotit deklaron besimin e tij atë ditë, ky besim nuk do t’i vlejë aspak dhe nuk do të pranohet prej tij. Ndërsa ata që janë besimtarë përpara kësaj ndodhie, duke qenë vepërmirë dhe rregullues, ata do të jenë në një mirësi shumë të madhe. Kush pendohet atë ditë, ky pendim nuk ka për t’iu pranuar, sikurse tregojnë hadithet e shumta, ndër të cilat edhe ato që u përmendën. Pikërisht këtë kuptim përcjell fjala e Allahut, kur thotë: “...ose nëse nuk ka bërë asnjë të mirë prej besimit të tij.” Pra, askujt nuk ka për t’iu pranuar ndonjë punë e mirë, nëse nuk ka bërë më parë të tilla. - Thuaj: “Prisni, sepse edhe ne jemi duke pritur! - Ky është një kërcënim i ashpër dhe i frikshëm për mohuesit e besimit të vërtetë dhe një paralajmërim i pakthyeshëm për të gjithë ata që gjithmonë e shtyjnë për më vonë pendimin dhe besimin. Le t 'i frikësohen asaj dite, kur nuk do t’u vlejë aspak imani i tyre. Kjo është dita kur dielli të lindë nga perëndimi. Ajo është dita kur tashmë Kijameti është shumë afër dhe janë shfaqur shenjat e tij, sikurse thotë i Lavdëruari: “Vallë, a po presin ata gjë tjetër veç Kijametit, i cili do t’u vijë befas, ndërkohë që parashenjat e tij tashmë kanë ardhur?! E si presin t’u bëjnë dobi këshillat kur Kijameti të ketë ardhur?!” [Muhamed 18], dhe thotë: “Dhe kur e panë Dënimin Tonë, thanë: “Ne i besojmë Allahut, që është Një dhe i mohojmë ata që i adhuronim veç Tij”. Por besimi i tyre pasi panë dënimin Tonë, nuk u bëri dobi. I tillë është ligji i Allahut që ka vepruar ndaj robve të Tij. Dhe kështu u shkatërruan mohuesit e Allahut.”” [Gafir 84, 85].

- “Allahun e lartëson me adhurim gjithçka që është në qiej e në Tokë.” - Allahu i Lartësuar na bën me dije se për Të bëjnë tesbih gjithçka në qiej dhe në tokë, prej kafshëve, bimëve dhe krijesave të Tij, sikurse ka thënë në ajetin tjetër: “Atë e ma - dhërojnë (me tesbih) shtatë qiejt, Toka dhe gjithçka në to. Nuk ka gjë që nuk e madhë - ron Atë (me tesbih), duke e lavdëruar, por ju nuk e kuptoni madhërimin (tesbihun) e tyre. Ai është i Butë dhe Falës i madh.” [Isra 44]. - “Ai është i Gjithëfuqishmi, i Urti. ” - Ai është Krenari, Ngadhënjimtari, të Cilit i është nënshtruar gjithçka. Ai është i Urtë në krijimin e Tij, në ligjet që ka vendosur në këtë gjithësi që ajo të funksionojë, në urdhëresat e Tij dhe ligjet që ka vendosur për krijesat, që të jetojnë dhe ta adhurojnë sipas tyre. - “Atij i takon pushteti në qiej e në To - kë.” - Ai është pronari i gjithçkaje që kujdeset dhe rregullon çështjet e krijesave të Tij. Është Ai që vepron në gjithësinë dhe krijimin e Tij. - “Ai jep jetë dhe Ai jep vdekje ...” - Ai e jep jetën dhe është Ai që e sjell vdekjen. Ai dhuron, jep, furnizon dhe është Ai që vepron me dëshirën dhe vullnetin e Tij suprem. - “... dhe Ai është i Plotfuqishëm për gjithçka.” - Ajo që Ai dëshiron, ajo ekziston dhe ajo që Ai nuk dëshiron të ekzistojë, nuk ekziston. - “Ai është i Pari dhe i Fundit, i Larti, i Afërti dhe Ai di çdo gjë.” - Ebu Daudi sjell nga Ebu Zumejli një rrëfim: “E pyeta njëherë Ibn Abasin, në lidhje me diçka që ndieja e që vërtitej në shpirtin tim. Ai më tha: “Çfarë është?” Unë i thashë: “Vallahi, nuk mundem ta shpreh e të flas për të.” Ai tha: “Mos ndien ndonjë dyshim?” Dhe buzëqeshi. Pastaj vijoi e tha: “Askush nuk shpëton prej tyre. Madje, Allahu i Lartësuar i thotë Profetit të Tij të dashur: “Nëse je në dyshim për këtë që të shpallëm, atëherë pyeti ata që kanë lexuar Librin para teje. Pa dyshim, ty të ka ardhur e Vërteta nga Zoti yt, prandaj mos u bëj prej atyre që dy - shojnë! Mos u bëj si ata që mohuan argu - mentet e Allahut, se ashtu do të bëheshe nga të humburit.” [Junus 94, 95]. Pastaj më tha: “Nese të vëtiten në shpirt të tilla dyshime, thuaj: “huel eu-uelu uel âħiri uedh -dhâhiru uel bâtinu, ue hue bi kul -li shej’in alim .” / “Ai është i Pari dhe i Fundit, i Larti, i Afërti dhe Ai di çdo gjë.” Buhariu thotë: “Jahja, duke shpjeguar ajetin, thotë: “ Edh-dhâhiru - i Larti mbi gjithçka me dijen e Tij dhe El Bâtinu - i Afërti më pranë çdo gjëje me dijen e Tij.” Hafidh el Mizzi thotë se Jahja i përmendur nga Buhariu është Jahja Ibn Zijad el Ferrai, i cili ka shkruar një libër, që e ka titulluar “Meâni el Kuran” (Kuptimet e Kuranit), ku ka përmendur shumë hadithe (ndër to, edhe një hadith që e sjell Imam Ahmedi, të ngjashëm me hadithin më poshtë nga imam Muslimi). Muslimi sjell në Sahihun e tij rrëfimin nga Suhejli: “Ebu Salih shpesh na urdhëronte: 2585. “Kur të bini në gjumë, shtrihuni në krahun e djathtë dhe thoni lutjen: All-llâhum-me rab -bessemâuâtis-seb'i ue rabel -erđi ue rab -bel arshil ađhîm, Rab -benâ ue rab -be kul -li shej’in, Fâliķal ĥab -bi uen -neuâ, ue Munzilet-teurâti uel Inxhîli uel Furķân! Eûdhu bike min sher -ri kul -li shej'in Ente âħidhun bi nâŝijetihî! Entel eu -uelu fe lejse ķableke shej’un, ue entel âħiru fe lejse bea’deke shej’un, ue enteđh-đhâhiru fe lejse feuķake shej’un, ue entel bâŧinu fe lejse dûneke shej’un, iķđi an -nâ ed -dejne ue agninâ minel faķr! ” / “O Allah, Krijuesi i shtatë qiejve dhe i tokës dhe rregulluesi i punëve të tyre, Zoti i Arshit madhështor, Zoti ynë dhe Zoti i çdo gjëje, që bën të çahet fara dhe bërthama, Zbritësi i Teuratit, Ungjillit dhe Kuranit! Kërkoj mbrojtjen Tënde prej të keqes së çdo gjëje! Ti je i Pari (i Pafillim), e s`ka gjë para Teje, Ti je i Fundit (i Pafund) e s`ka gjë pas Teje, Ti je më i Larti, e s`ka gjë mbi Ty, Ti je më i Afërti (më pranë çdo gjëje me dijen) e s`ka gjë më pranë gjërave se Ti! Na i laj borxhet dhe na pasuro, që të mos jemi nevojtarë!” [Muslimi] Ai e transmetonte këtë prej Ebu Hurejrës, i cili ia atribuon Profetit .ﷺ

- “I Madhëruar është Ai, në dorën e të Cilit është i tërë sundimi ...” - Vërejmë që në këtë ajet është përmendur fjala ‘ Jeduhu’ - dora e Tij. Ky është një përshkrim i Allahut, të cilin kurrsesi nuk mund ta inter - pretojmë duke thënë se “dora” nënkupton mirësinë ose pushtetin e Tij. Ne besojmë se këtu bëhet fjalë për dorën e Tij të vërtetë, por pa e krahasuar dhe pa e shëmbëllyer me duart e krijesave, madje me asgjë të krijesave. Allahu i Madhëruar vepron në pronën dhe gjithësinë që ka krijuar Vetë, ashtu sikurse Ai dëshiron dhe vendos me vullnetin e Tij. Allahu i Madhëruar e lavdëron Veten e Tij dhe na bën me dije se në dorën e Tij është i gjithë mbretërimi, sundimi, pushteti dhe pronësia e gjithçkaje. Ai vepron dhe administron të gjitha çështjet e krijesave të Tij me çfarë Ai të dëshirojë dhe ashtu si Ai dëshiron. Askush nuk mund të kundërshtojë dhe t’i qëndrojë pengesë gjykimit, vendimit dhe vullnetit të Tij. Ai nuk pyetet për atë që vepron, sepse Ai është Ngadhënjimtari, Mposhtësi i gjithçkaje dhe për shkak se Ai është i Urti, me urtësi abso - lute dhe i Drejti, me drejtësi të pacenue - shme, siç thotë i Lartësuari në vijim: - “Ai, i Cili është i Plotpushtetshëm për gjithçka.” - Më pas, i Lartësuari thotë: - “Është Ai që krijoi vdekjen dhe jetën ...” - Me këtë ajet janë argumentuar ata të cilët thonë se edhe vdekja është diçka ekzi - stuese, sepse ajo është krijesë e Zotit, pra, diçka që ekziston. Kuptimi i ajetit është që i Lartësuari i solli krijesat në jetë dhe në ekzistencë, pasi nuk ekzistonin, për t’i vënë ata në provë dhe për të nxjerrë në pah se cili prej tyre do të jetë më vepërmirë, sikurse thotë i Lartësuari në ajetin tjetër: “Si e mo - honi Allahun, kur (e dini se) ju ishit të vdekur, e Ai ju dha jetën?! ...” [Bekare 28]. Kështu, gjendjen e parë të inekzistencës, Allahu i Madhëruar e quajti “vdekje”, kurse sjelljen në ekzistencë të gjërave e quajti “jetë”, siç thotë edhe në ajetin tjetër: “Pa - staj, Ai ju bën të vdisni, e pastaj ju ringjall përsëri; e më pas tek Ai do të ktheheni.” [Bekare 28]. Pra, vdekje quhet edhe inekzistenca. Në vijim, i Lartësuari thotë: - “... për t’ju provuar se cili prej jush është më vepërmirë.” - Për të parë se cili bën punë më të mira. Allahu i Madhëruar nuk ka thënë “punë më të shumta”. Mendohu me kujdes për këtë. - “Ai është Ngadhënjimtari, Falësi i madh.” - Allahu është Krenari, Madhë - shtori, i Pamposhturi. Me gjithë madhështinë e Tij dhe këto cilësi, Ai është Falës i madh, për të gjithë ata që pendohen, kthe - hen tek Ai me pendesë, keqardhje e përu - lësi, pas mosbindjes, kundërshtimit të çë - shtjeve të Tij dhe mosadhurimit të Tij. - “Ai krijoi shtatë qiej, palë mbi palë.” – Domethënë, shtresë pas shtrese, kat mbi kat. A janë qiejt të lidhur me njëri -tjetrin, me kuptimin që qëndrojnë njëri sipër tjetrit, apo ka një ndarje dhe boshllëk mes tyre? Të dyja variantet janë mendime dijetarësh, por i dyti është mendimi më i saktë, sikurse tregon edhe hadithi i Israsë. Allahu i Lartësuar vijon dhe thotë: - “Në krijimin e të Gjithëmëshirshmit nuk mund të shohësh asnjë mospërpu - thje.” - Nuk ka kontradiktë, çrregullim, nuk ka mangësi dhe të meta dhe as një të çarë, në krijimin e Zotit. - “Vëzhgo, atëherë: A sheh ndonjë të ça - rë?!” - Pra, shiko në qiell dhe vërej: a sheh në të ndonjë mangësi, parregullsi e çarje. - “Përsëri vëzhgo e përsëri, por ky vëzhgim do të të kthehet mbrapsht i përulur dhe i dorëzuar.” - Edhe nëse e rikthen shikimin shumë herë, shikimi yt do të kthehet i përulur dhe i dorëzuar, pasi nuk do të gjejë asnjë difekt në krijimin e Zotit. Pasi i Madhëruari na tregoi se në krijimin e Tij nuk ka difekt dhe parregullsi, ai flet për përsosmërinë dhe bukurinë e asaj që Ai ka krijuar: - Qiellin e dynjasë, Ne e kemi zbukuruar me kandilë (objekte ndriçues) ...” - ‘El Keuakib’ janë trupat qiellorë, si ata që janë të lëvizshëm, edhe ata që janë të palëvizshëm. - “... që i kemi bërë gjuajtës kundër shej - tanëve ...” - Si gjuajtës të shejtanëve janë ata që e kanë origjinën nga “el mesâbih”, pra, kandilët ose objektet që ndriçojnë, se - pse shejtanët e mallkuar nuk goditen me planete ose me trupat e mëdhenj që shndrisin në qiell, por me pjesë prej tyre. Sidoqoftë, Allahu është më i ditur. - “... ndaj të cilëve kemi përgatitur dënimin me zjarr të ndezur fort. ” - Për shejtanët e mallkuar është përgatitur poshtërim në dynja, ndërsa në ahiret është dënimi përvëlues në zjarrin e Xhehenemit. I Lartë - suari ka thënë: “Vërtet, Ne e kemi stolisur qiellin më të ulët (të dynjasë) me bukurinë e yjeve dhe e bëmë të mbrojtur prej çdo shej - tani të rebeluar. Ata nuk mund të përgjojnë Parinë më të lartë (melekët më të zgjedhur) dhe qëllohen (me shkëndija të zjarrta) nga të gjitha anët. Ata janë të dëbuar dhe do të kenë një dënim të përhershëm. Disa arrijnë të rrëmbejnë diçka (nga lajmet e qiellit), por edhe ata i ndjek shkëndija (e zjarrtë) që djeg.” [Saffat 6 – 10]. Katadja ka thënë: “Zoti i krijoi yjet për tri funksione: 1. si zbukurim për qiellin; 2. si gjuajtës të shejtanëve dhe 3. si shenja dhe udhëzues për udhëtarët, gjatë natës. Çdokush që kërkon më shumë se kaq prej yjeve ka folur nga mendja e vet dhe pa dyshim ka gabuar, ka humbur rrugën dhe e ka tepruar për gjëra që nuk ka dituri. Kështu e sjell Ibn Xheriri.

- Ndër ata që Ne krijuam, ka edhe njerëz që udhëzojnë në të vërtetën dhe mbajnë drejtësi sipas saj. - Janë të shumta dëshmitë që tregojnë se qëllimi këtu është për umetin e Muhamedit ﷺ .Kështu, Allahu i Lartësuar thotë për këtë umet se ata janë njerëz që: “...udhëzojnë në të vërtetën dhe mbajnë drejtësi sipas saj.” Domethënë, ata punojnë me këtë të vërtetë dhe gjykojnë sipas saj me drejtësi. Në dy Sahih-ët vjen hadithi nga Muauije Ibn Ebu Sufjani, se Profeti i Allahut ka thënë: 1243. “Një grup nga umeti im do të vazhdojë që t'i përmbahet së vërtetës dhe ta shfaqin haptas atë. Ata nuk mund t'i dëmtojnë as ata që i tradhtojnë (e i lënë në baltë) dhe as ata që i kundërshtojnë, deri sa të vijë Kijameti.” Ndërsa në një transmetim tjetër thuhet: “Kështu do të vazhdojnë të jenë në atë rrugë, derisa të vijë çështja e Zotit.” - Ndërsa ata që i mohojnë Shpalljet Tona, Ne do t’i shpiem dalëngadalë drejt shkatërrimit, pa e kuptuar. - Kuptimi është: Allahu i Lartësuar ka për t’ua hapur atyre portat e rizkut dhe mundësitë e jetesës, derisa të mashtrohen me atë gjendje dhe të besojnë se janë në rregull. Kjo ngjan me ajetin: “Por meqë ata i shpërfillën porositë, Ne u hapëm të gjitha dyert (e kënaqësive) dhe, kur ata po gëzonin për ato që iu ishin dhënë, i ndëshkuam në befasi, e ata mbetën të pashpresë.” [En’am 44]. - Atyre do t’u jap afat, sepse plani Im është i fuqishëm. - Domethënë, do t’u jap kohë për të vazhduar në atë gjendje, sepse plani Im është i fuqishëm dhe i pathyeshëm. - A nuk mendojnë ata, se shoku i tyre nuk është aspak i marrë? - A nuk mendojnë këta që mohojnë ajetet Tona, se Muhamedi ﷺ nuk është aspak i çmendur? Sikurse thotë i lartësuari: “ Shoku juaj (Muhammedi) nuk është i marrë! ” [Tekuir 22], ose: “ Thuaj: “Unë ju këshilloj vetëm me një gjë: Ngrihuni sinqerisht për Allahun, dy nga dy ose një nga një dhe mendoni me kujdes (që ta kuptoni) se shoku juaj (Muhamedi) nuk është i çmendur! Ai është dërguar ndër ju veç që t'ju paralajmërojë para një dënimi të ashpër .”.” [Sebe’ 46]. Madje, ai është Profet i Allahut. Ai është një i dërguar besnik dhe i sinqertë, i cili fton tek e vërteta. - Ai është vetëm një paralajmërues i qartë. - Ai është një paralajmërues dhe qortues i hapur për çdo të logjikshëm, që di të analizojë dhe të kuptojë këshillat që i drejtohen. Katade Ibn Duame ka thënë: “Na kanë treguar se, njëherë, Profeti i Allahut qëndroi mbi Safa dhe filloi të thërriste kurejshët, duke i përmendur familje për familje: “O bijtë e filanit, të filanit...”. Pastaj, ai i paralajmëroi ata për ndëshkimin e Allahut dhe urdhëresat e Tij. Dikush nga ata tha: “Ky njeriu juaj qenka i çmendur, që filloi të bërtasë që në mëngjes!” Atëherë Allahu i Lartësuar zbriti këtë ajet.” - A nuk shohin ata në mbretërinë e qiejve dhe të tokës dhe në gjithçka që ka krijuar Allahu? - A nuk shohin këta që mohojnë shenjat dhe shpalljet Tona? A nuk mendojnë me kujdes rreth pushtetit të Allahut dhe për gjithçka që Ai ka krijuar? A nuk meditojnë rreth këtyre, për të nxjerrë mësime?! A nuk ka mësime të mjaftueshme në to, që ata të binden se gjithçka është pronë dhe nën pushtetin e Allahut, që nuk ka të ngjashëm?! Kjo duhet të jetë e mjaftueshme që ata të besojnë Allahun, ta pranojnë si të vërtetë profetin e Tij dhe t’i binden dhe pasojnë atë. - Afati i tyre mundet tashmë të jetë drejt fundit. - Çdo gjë dëshmon për njëshmërinë e Allahut dhe njerëzit duhet të kenë frikë dhe të kujtojnë se exheli i tyre është afër. Ata duhet të kenë kujdes që të mos vdesin si mohues të besimit të vërtetë, dhe kështu të përfundojnë në ndëshkimin e dhembshëm të Allahut. - Atëherë, cilit Mesazh pas këtij, do t’i besojnë? - Cilit kërcënim i besojnë ata, pas paralajmërimit dhe kërcënimit që Profeti u solli prej Allahut? - Për ata që Allahu i lë në humbje, nuk ka udhëzues. Ai do t’i lërë ata të enden në mosbesimin e tyre. - Atë që Allahu i Lartësuar e ka humbur, pas paralajmërimit dhe kumtimit të qartë të së vërtetës, ai është i humbur, dhe ky është një dënim i drejtë dhe i merituar, për shkak të refuzimit të së vërtetës. Të tillë njerëz askush nuk mund t’i udhëzojë në rrugë të drejtë, kushdo qoftë ai. Sikurse ka thënë i madhëruari: “... Por atë që Allahu dëshiron ta sprovojë, ti nuk mund ta shpëtosh. Këta janë ata, të cilëve Allahu nuk do t’ua pastrojë zemrat. Në këtë jetë, ata kanë poshtërim, kurse në jetën tjetër kanë dënim të madh. ” [Maide 41], ose: “Sikur të kishte dashur Zoti yt, do të besonin ata që janë në Tokë që të gjithë. Vallë, ti do t’i detyrosh njerëzit që të bëhen besimtarë? Asnjë njeri nuk mund të besojë, përveçse me lejen e Allahut. Ndërsa ligësia (e mohimit të Zotit) do të godasë ata që nuk mendojnë. Thuaj: “Vështroni me vëmendje atë që ndodhet në qiej dhe në Tokë! Por, as argumentet dhe as qortimet nuk u bëjnë dobi atyre që nuk besojnë.” [Junus 99 - 101]

- “Paralajmëroji ata për Ditën që afrohet gjithnjë e më shumë ...” - Jeumul âzifeti është një prej emrave të Ditës së Kijametit, për shkak të afrimit të saj, siç ka thënë i Lartësuari në ajetin tjetër: “E afërta është afruar. Askush nuk mund ta largojë atë, veç Allahut.” [Nexhm 57, 58]. Ose: “U afrua Ora dhe Hëna u ça.” [Kamer 1]. Ose: “Gjithnjë e më shumë po u afrohet njerëzve Dita e Llogarisë, por ata nuk i kushtojnë vëmendje dhe i shmangen (besimit të vërtetë).” [Enbija 1]. Ose: “Erdhi urdhri i Allahut (Kijameti). Pra, mos e kërkoni ngutjen e tij! I Pastër (nga çdo mangësi) dhe i Lartësuar është Ai në krahasim me atë (idhujt) që ata i shoqërojnë.” [Nahl 1]. Ose: “Kur ta shohin atë (dënimin) që u afrohet, fytyrat e jobesimtarëve do të shëmtohen. Atyre u thuhet: “Ky është ai që ju kërkonit ta shihnit me sy.”” [Mulk 27]. - “... kur zemrat do të vijnë në fyt për t'u zënë frymën.” - Katadja shpjegon dhe thotë se, prej frikës, zemrat do të ngjiten lart tek fyti dhe as nuk do të dalin dhe as nuk do të ulen poshtë, për të qëndruar në vendin e tyre. Lidhur me fjalën “ kadhimin”, thuhet se ka kuptimin “... për t'u zënë frymën.” Imam Ibn Kethiri thotë se ka kuptimin: “të heshtur”. Pra, askush nuk flet e nuk guxon të flasë, veçse me lejen e të Madhëruarit, sikurse thotë i Lartësuari në ajetin tjetër: “Atë ditë, Xhibrili dhe melekët do të qëndrojnë të rreshtuar. Askush nuk mund të flasë, veç atij që e lejon i Gjithëmëshirshmi dhe që thotë të vërtetën.” [Nebe 38]. Ndërsa Ibn Xhurejxhi thotë se ka kuptimin: “... duke qarë.” - “Për keqbërësit nuk ka mik të afërt e as ndërmjetësues, që i shkon fjala. ” - Kjo ndodh me ata të cilët e kanë shkatërruar veten e tyre nëpërmjet idhujtarisë, duke i shoqëruar Allahut idhuj dhe partner: nuk do të ketë asnjë mik të afërt, që t’ju sjellë ndonjë dobi dhe as ndërmjetësues të pranuar për ta. Atyre iu mbyllet çdo rrugë shpëtimi, ndihme dhe mirësie. - “Allahu e di shikimin e hedhur fshehtas dhe për gjithçka që fshehin zemrat. ” - Krenari dhe i Lartësuari na tregon diturinë e Tij të plotë e gjithëpërfshirëse. Ai ka përfshirë me diturinë e Tij absolute çdo gjë, si ato të dukshmet e të mëdhatë, ashtu edhe ato të fshehtat dhe më të imëtat, me qëllim që të paralajmërojë njerëzit dhe ata të turpërohen e t’i frikësohen Atij ashtu si Ai e meriton; që ata ta ndiejnë mbikëqyrjen e Tij e të jenë të sigurt për të, duke mos pasur asnjë dyshim në shikimin gjithpërfshirës t ë Zotit. Allahu Krenar dhe i Lartësuar e di mirë për sytë tinzarë, edhe nëse hiqen si të dëlirë. Ai e di mirë se çfarë fshehin robërit në skutat më të thella të shpirtit. Ibn Abasi, në lidhje me këtë ajet, thotë se ai bën fjalë për atë burrë që shkon vizitë në ndonjë shtëpi, ku ndodhet ndonjë grua e bukur e tërheqëse dhe, kur njerëzit e shtëpisë janë të pavëmendshëm, ai i hedh sytë asaj femre, por kur ata janë të vëmendshëm, ai ul shikimin. Sa herë që ata heqin vëmendjen, ai e sheh. Por Allahu e di mirë dhe sheh në zemrën e tij se, nëse do të mundej, do të shihte atë që nuk i lejohet ta shohë. Kështu e sjell Ibn Ebu Hatimi. Ndërsa në lidhje me fjalën “... dhe për gjithçka që fshehin zemrat ...”, Ibn Abasi thotë: “Pra, Allahu e di mirë, nëse do të mundeshe, a do të bëje zina me të apo jo.” Ndërsa Sudiju thotë që bëhet fjalë për vesveset. - “Allahu gjykon me të vërtetën ...” - Allahu gjykon me drejtësi të plotë. Eameshi përcjell nga Said Ibn Xhubejri, e ky nga Ibn Abasi, i cili, duke shpjeguar këtë ajet, ka thënë: “Ai është i plotpushtetshëm që të shpërblejë atë që bën punë të mira me mirësi dhe atë që bën punë të këqija me ndëshkim.” Ky shpjegim i sjellë nga Ibn Abasi për këtë ajet është i ngjashëm me ajetin tjetër, ku i Lartësuari thotë: “Allahut i përket gjithçka që gjendet në qiej dhe në Tokë. Ai ka për t'i dënuar ata që bëjnë keq sipas veprave të veta e ka për t’u dhënë shpërblimin më të mirë atyre që bëjnë vepra të mira. Për ata që largohen prej gjynaheve të mëdha dhe poshtërsive, përveç ndonjë gjynahu të vogël, s’ka dyshim se Zoti yt e ka faljen të gjerë. Ai di gjithçka rreth jush, qysh kur e filloi krijimin tuaj nga dheu dhe qysh kur ishit fetus në bark të nënës suaj. Atëherë, mos e mburrni veten, sepse Ai e di më mirë se cili është, vërtet i devotshëm.” [Nexhm 31, 32]. - “... ndërsa ata që adhurohen veç Tij, nuk kanë në dorë të gjykojnë për asgjë. ” - Pra të gjitha ato puta, shtatore, idhuj dhe partnerë, që ata ia shoqërojnë Zotit, nuk kanë asgjë në dorë e nuk kanë asnjë meritë për t’u adhuruar. Ato nuk mund të gjykojnë për asnjë çështje dhe për asgjë. - “Me të vërtetë, Allahu dëgjon dhe sheh gjithçka.” - Ai dëgjon të gjitha fjalët e krijesave të Tij dhe sheh gjithçka të tyre. Ai udhëzon ose lë në humbje atë që Ai dëshiron. Ai është gjykuesi më i drejtë në të gjitha këto çështje.

Kjo histori u përmend e shtjelluar në suret Hud dhe Hixhër. Në këtë sure, i Lartësuari thotë: - “A e ke dëgjuar ngjarjen me mysafirët e nderuar të Ibrahimit? ” - Domethënë, historinë e mysafirëve, për të cilët Ibrahimi përgatiti një pritje bujare dhe të mrekullue - shme. Imam Ahmedi dhe një grup dijetarësh janë të mendimit se mikpritja është detyrë, duke u mbështetur në hadithe dhe në kuptimin e qartë të ajeteve kuranore. - “Ata hynë tek ai dhe thanë: “Selam!” Ai tha: “Selami qoftë gjithnjë me ju, o njerëz të panjohur!” - Pa dyshim, Ibrahimi iu përgjigj përshëndetjes së tyre me një formë edhe më të mirë se ajo që mori prej miqve, sikurse thotë i Lartësuari kur këshi - llon robërit e Tij në lidhje me përshënde - tjen: “Kur t’ju përshëndesin, ju kthejani me një përshëndetje më të mirë ose me të njëjtën formë. Allahu është Llogaritës i drejtë për gjithçka.” [Nisa 86]. Me shprehjen “... o njerëz të panjohur!”, ai tregoi se nuk i njihte, pasi ishin melekë të nderuar, të dërguar nga Zoti. Ata ishin Xhibrili, Mikaili dhe Israfili (Mbi ta dhe Profetin tonë të dashur qofshin më të mirat salavate dhe selame!). Kështu ata shkuan tek Ibrahimi në formën e djemve të rinj dhe shumë të bukur në pamje. - “Pa u vënë re, ai shkoi te familja e vet ...” - Ai u shkëput për një moment me shpejtësi dhe pa u ndier prej tyre. - “... duke sjellë më pas një viç të majmë.” - Kjo ishte më e mira pasuri e tij, sikurse thotë i Lartësuari në një ajet tjetër: “Edhe Ibrahimit i shkuan të dërguarit Tanë me sihariq dhe i thanë: “ Selam!”. Ai u për - gjigj: “Selam paçi gjithnjë!”. Dhe nuk vonoi t’i gostiste me një viç të pjekur. ” [Hud 69]. Ibrahimi solli një viç të pjekur në tepsi. - “Pasi ua vuri përpara, u tha: “A nuk po hani tani?!” - Ua vuri përpara mishin plot bujari dhe, me mirësjellje, u tha: “A nuk po hani tani?!” Kjo është një shprehje plot butësi, me fjalë të përzgjedhura bujarie. Ky ajet na tregon edukatën e mikpritjes. Ibrahi - mi e solli ushqimin pa u kuptuar fare nga mysafirët e tij, sepse e bëri gjithçka shpejt dhe fshehtas. Së dyti, mund të themi që ai u shërbeu gjënë më të mirë që kishte, një viç të majmë, të pjekur dhe gatuar shijshëm. Gjithashtu, Ibrahimi (a.s.) ua afroi vetë ushqimin atje ku atje ishin. Ai nuk u foli miqve në mënyrë të tillë, që mund të ndje - nin siklet dhe vështirësi, por me ngrohtësi u tha: “A nuk po hani tani?!” Kjo është e ngjashme me shprehjet e sotme të bujarisë, si: “Si mendon sikur të na urdhërosh, të na nderosh për vizitë?” etj. Në vijim, i Lartësuari thotë: - “Ai u druajt prej tyre, por ata i thanë: “Mos ki frikë!”. - Në një sure tjetër na tregohet shkaku përse ai ndjeu frikë prej tyre. Allahu i Lartësuar thotë: “Kur pa se duart e tyre nuk po e preknin mishin, iu dukën të pazakontë dhe ndjeu njëfarë frike prej tyre. Ata i thanë: “Mos ki frikë, ne jemi të dërguar për te populli i Lutit!”. E shoqja, që rrinte në këmbë, qeshi. Ne e përgëzuam atë me Is’hakun, e pas Is’hakut, me Jaku - bin.” [Hud 70, 71] Pra, për ta qetësuar, ata e njoftuan se ishin lajmëtarët e Zotit, të dërguar tek populli i Lutit, për t’i ndëshkuar për shfrenimin dhe poshtërsitë e tyre. Më pas e përgëzuan atë për lindjen e Is’hakut dhe Jakubit, sikurse thotë i Lartësuari në një ajet tjetër: “Ajo tha: “E mjera unë! E si mund të lind fëmijë, kur unë jam moshë e madhe e burri im është plak?! Kjo vërtet, do të ishte shumë çudi!”. Ata i thanë: “Mos po çuditesh me caktimin e Allahut?!” Mëshira dhe bekimet e Allahut qofshin për ju, o fa - milja e kësaj shtëpie! Vërtet, Ai është i La - vdëruar dhe i Madhërishëm.” [Hud 72, 73]. - “Më pas, ata i dhanë sihariqin për një djalë të ditur. ” - Përgëzimi ishte për Ibrahimin, por edhe për gruan e tij, sepse fëmija do të ishte prej të dyve. Kështu, duke treguar reagimin e gruas së tij pas këtij përgëzimi, Allahu i Lartësuar thotë: - “E shoqja klithi ... ” - Bashkëshortja shprehu habi të madhe kundrejt përgëzimit, që ishte jo i zakontë për kushtet dhe moshën e tyre. Ibn Abasi (Allahu qoftë i kënaqur me ta!) dhe të tjerë thonë që fjalët e saj ishin: “E mjera unë! E si mund të lind fëmijë, kur unë jam moshë e madhe e burri im është i moshuar?! Kjo do të ishte shumë çudi!”. - “... dhe, duke i rënë fytyrës së vet, tha: “Unë jam e moshuar, që nuk mund të lind!” - Ajo vuri gishtat në fytyrë, siç veprojnë zakonisht gratë kur habiten, dhe tha: “Unë jam e moshuar, që nuk mund të lind!” Pra, si është e mundur që unë të lind fëmijë, kur unë jam e shtyrë në moshë dhe, përveç kësaj, në kohën e rinisë unë kam qenë sterile, nuk mund të lindja fëmijë. - “Ata i thanë: “Kështu ka thënë Zoti yt, i Cili është i Urti e i Gjithëdituri”. - Ai është i urtë në fjalët dhe në veprat e Tij. Ai di për gjithçka që meritojnë robërit e Tij të dashur, nga nderimet dhe dhuratat e Tij të shumta.

- Çifutët dhe të krishterët nuk do të jenë të kënaqur kurrë me ty, derisa të pasosh fenë e tyre. - Kuptimi: O Muhamed! Jehudët dhe të krishterët kurrë nuk kanë për t’u kënaqur prej teje, derisa t’i ndjekësh, miratosh dhe pasosh në atë që kënaq orekset e tyre. Prandaj le të jetë qëllimi yt vetëm kënaqësia e Allahut në pasimin dhe zbatimin e asaj të vërtete, me të cilën të dërgoi ndër njerëz. - Thuaju: “Udhëzimi i Allahut është i vetmi udhëzim i drejtë.” - Thuaj, o Muhamed, se me të vërtetë udhëzimi me të cilin më pajisi Allahu, është udhëzimi i drejtë dhe feja e saktë. - E nëse pas diturisë që të ka zbritur, ti ndjek dëshirat e tyre, atëherë nuk ke për të pasur as mbrojtës e as ndihmëtar të të shpëtojë prej Allahut.” - Ky është një kërcënim dhe paralajmërim i frikshëm për umetin, që të jenë të kujdesshëm dhe të mos ndjekin rrugën e jehudëve dhe të krishterëve, pasi mësuan nga Kur 'ani dhe Suneti. Allahu na ruajtë nga kjo! Ajeti i drejtohet Profetit, por urdhri është për umetin e tij.86 Allahu i Madhëruar thotë: - Ata të cilëve ua dhamë Librin e lexojnë (dhe e ndjekin) atë (Kur'anin, ashtu si duhet. - Seidi dhe Katadja thonë se këta ishin sahabët e Profetit ﷺ . Ndërsa Ibn Mesudi ka thënë: “Betohem në atë në dorën e të Cilit është shpirti im! Të lexuarit ashtu siç i takon dhe e meriton do të thotë që të besosh dhe ta quash të lejuar hallallin e Tij, ta besosh dhe konsiderosh të ndaluar haramin e Tij dhe ta lexosh ashtu siç e ka shpallur Allahu, duke mos tjetërsuar kuptimin e tij, të mos keqinterpretosh asgjë nga Ai, duke i dhënë kuptim jo të saktë e të vërtetë.” Edhe Ibn Abasi ka thënë diçka të ngjashme. Transmetohet se Profeti ﷺ :114 “... kur kalonte ndonjë ajet që flet për mëshirën (e Allahut), kërkonte e lutej (për mëshirë), e kur kalonte ndonjë ajet që flet për ndëshkimin, i kërkonte strehim e mbrojtje Allahut”. Fjala e Allahut në vijim: - Pikërisht ata e besojnë me të vërtetë atë (Kur'anin)”, është përshkrimi i atyre që u përmendën më sipër: "Ata të cilëve ua dhamë Librin e lexojnë (dhe e ndjekin) atë (Kur'anin, ashtu si duhet.” Pra, ata që i zbatuan dhe vunë në jetë korrektësisht librat që Zoti zbriti me profetët e shkuar, patjetër do të besojnë edhe Shpalljen që Unë të dhurova ty, o Muhamed, dhe që ti e përcolle te njerëzit. I Lartësuari thotë në një ajet tjetër: "Thuaj: “O ithtarë të Librit, ju nuk jeni asgjë, derisa të zbatoni Teuratin, Ungjillin dhe atë (Kur'anin) që ju zbriti nga Zoti juaj." Shumë prej tyre, kjo (shpallje) që t’u zbrit ty do t’ua shtojë largimin dhe mohimin. Po ti mos u ligështo për popullin që nuk beson ." [Maide 68]. Pra, nëse e zbatoni me korrektësi atë që ju shpalla juve dhe e besoni me sinqeritet, ju patjetër do të besonit edhe njoftimet e përgëzimet për dërgimin e Muhamedit ﷺ , cilësitë dhe përshkrimin e tij, urdhrin për ta pasuar ndihmuar dhe qëndruar në krah të tij. Atëherë, kjo do t’ju udhëhiqte drejt të mirës dhe pasimit të së vërtetës në dynja dhe lumturisë në dynja dhe në ahiret. Allahu i Lartësuar thotë: "Ai tha: “Me ndëshkimin Tim godas atë që Unë dëshiroj, ndërsa mëshira Ime ka përfshirë gjithçka. Atë (mëshirë) e kam caktuar për ata që janë të devotshëm, e japin zekatin dhe për ata që besojnë në argumentet Tona, për ata që pranojnë të Dërguarin, Profetin arab, të cilin e gjejnë të cilësuar në Teurat dhe në Ungjill, që i urdhëron ata për të mirë dhe i ndalon nga e keqja, që u lejon ushqimet e këndshme dhe u ndalon ato të pakëndshmet, që u heq barrën e rëndë dhe prangat. Ata që besojnë në të, që e nderojnë atë, që e ndihmojnë atë dhe që veprojnë me Dritën që iu zbrit atij - këta janë ata të shpëtuarit." [ El ea'raf 157]. "Thuaju atyre që u është dhënë Libri dhe injorantëve: “A e pranoni fenë islame?” Nëse e pranojnë Islamin, atëherë e kanë gjetur të vërtetën; e nëse refuzojnë, ti ke për detyrë vetëm kumtimin. Allahu është Gjithëshikues i krijesave." [Al imran 20]. Ndërsa këtu i Lartësuari thotë: - Ndërsa ata që e mohojnë atë (Kur'anin), pikërisht ata janë të humburit Ndërsa në një ajet tjetër thotë: "Ndërsa për grupimet që e mohojnë atë, Zjarri është vendi i premtuar. " [Hud 17]. Në hadith të saktë është thënë: 115. “Betohem në Atë në dorë të të Cilit është shpirti im! Çdo jehud dhe i krishterë që dëgjon për mua dhe nuk më beson, do të hyjë në zjarr!”

- Pastaj largohuni ashtu siç largohen të gjithë njerëzit dhe kërkojini falje Allahut! - Fjala "pastaj" tregon renditje të një veprimi pas një veprimi tjetër. Kështu, Allahu i Madhëruar e urdhëron atë që është duke qëndruar në Arafat e që më pas të largohet për të shkuar në Muzdelife, që të kujtojë Allahun në Mesh'aril Haram. Ajeti tregon se haxhiu është i urdhëruar që të qëndrojë në Arafat së bashku me gjithë njerëzit e tjerë, e jo të veçuar ashtu siç vepronin kurejshët në kohën e injorancës (paraislamike). Në ato kohë, njerëzit qëndronin në Arafat, ndërsa kurejshët qëndronin në kufijtë e Haremit (në Muzdelife) dhe nuk dilnin prej tij për të qëndruar së bashku me njerëzit në Arafat. Ata thoshin: "Ne jemi të afërtit e Allahut, banorë të vendit të Tij dhe tufa e Shtëpisë së Tij.". Buhariu sjell përmes senedit të tij nga Aishja, se: 272. "Kurejshët dhe ata që u shkonin pas qëndronin (gjatë haxhit) në Muzdelife dhe e quanin veten " El Humsu", ndërsa arabët e tjerë qëndronin në Arafat. Por kur erdhi Islami, Allahu i Madhëruar e urdhëroi Profetin e Tij që të shkonte në Arafat, pastaj të qëndronte në të dhe pastaj të largohet prej tij (së bashku me të gjithë njerëzit). Pikërisht për këtë flet fjala e Allahut: "Kur të largoheni prej Arafatit, përmendeni Allahun në vendet e shenjta!" Kështu kanë thënë: Ibn Abasi, Muxhahidi, Ata’u dhe të tjerë. Këtë mendim e ka përzgjedhur Ibn Xheriri, duke thënë se për këtë qëndrim ka unanimitet. Imam Ahmedi përcjell me senedin e tij nga Muhamed Ibn Xhubejr Ibn Mutaim, e ky nga i ati, që ka thënë: 273 “Unë humba një nga devetë e mia në Arafat dhe shkova që ta kërkoj. Atje pashë Profetin ﷺ ,që qëndronte në këmbë.” Unë thashë: 274. “Ky është nga (të ashtuquajturit) Hums-ët! Çfarë kërkon këtu (pra, në Arafat) ?” Ky hadith vjen nga Buhariu dhe Muslimi. Buhariu sjell një hadith nga Ibn Abasi, prej të cilit kuptohet se "el ifadatu" këtu nënkupton largimin nga Muzdelifeja për në Mina e për të gjuajtur gurët. Nga Mizahimi përcillet se ka thënë që, në fjalën e Allahut: "Pastaj largohuni ashtu siç largohen të gjithë njerëzit...", me fjalën “njerëzit” nënkuptohet Ibrahimi ﷺ . Për këtë, Ibn Xheriri ka thënë: “Sikur të mos ishin gjithë ato argumente të shumta e të njëzëshme që flasin ndryshe, ky do të ishte mendimi më i saktë.” Në vijim, Allahu i Lartësuar thotë: - "...dhe kërkojini falje Allahut! Allahu është Falës i Madh e Mëshirëplotë. " - Allahu i Madhëruar urdhëron që ta përmendim, ta kujtojmë shpesh dhe t'i kërkojmë falje Atij pas përfundimit të ibadeteve. Prandaj në Sahihun e Muslimit qëndron se 275. “Profeti, pasi mbaronte faljen e namazit, bënte tri herë istigfar”. Në dy Sahihët përmendet se: 276 “Profeti ﷺ ka porositur që pas çdo namazi të themi subhânallah, el hamdu lil -lâh dhe Allahu Ekber nga 33 herë”. Buhariu sjell hadithin nga Shedad Ibni Eusi, që tregon se Profeti ﷺ ka thënë: 277 . “Më e mira mënyrë e istigfarit është të thuash: " All-llâhum-me ente Rab-bî, lâ ilâhe il -lâ ente ħalaķtenî ue ene abduke, ue ene alâ ahdike ue ua’dike masteŧa’tu, eûdhu bike min sher -ri mâ sana’tu, ebû’u leke bi ni’metike alej -je, ue ebû’u bi dhenbi, fegfir lî fe in -nehû lâ jegfirudh-dhunûbe il-lâ Ente." [O Allah! Ti je Zoti im! Askush nuk meriton të adhurohet, përveç Teje! Ti më krijove dhe unë jam robi Yt! Unë do t’i qëndroj besnik besës dhe premtimit që të kam dhënë, sa të mundem. Kërkoj që të më mbrosh nga e keqja që vjen si pasojë e asaj që kam bërë! Të jam mirënjohës për të gjitha mirësitë që më ke bërë dhe i pranoj gjynahet e mia, prandaj më fal, sepse, në të vërtetë, gjynahet nuk i fal askush tjetër, përveç Teje!] Ai që e thotë këtë gjatë natës dhe vdes atë natë, do të hyjë në Xhenet. Edhe ai që e thotë gjatë ditës dhe vdes atë ditë, hyn në Xhenet.” Në dy Sahihët vjen hadithi nga Abdullah Ibn Umeri, se Ebu Bekri tha njëherë: 278 . “O i Dërguari i Allahut, më mëso një dua (lutje), që ta përdor gjatë namazit!” Profeti ﷺ tha: “Thuaj: Allâhume in -ni dhalemtu nefsi dhulmen kethirâ, ue lâ jegfuru dhunûbe il-lâ Ente. Fagfir li magfiraten min indike uerhamni, in-neke entel Gafûrir-Raĥim!" [O Zoti im! Unë e dëmtova veten time me padrejtësi të shumta, ndërkohë që gjynahet nuk i fal askush tjetër veç Teje . Më përfshi mua në një falje të madhe nga ana Jote dhe më mëshiro ! Ti je Falës i madh e Mëshirëplotë.]” Hadithet për dobinë dhe nxitjen e istigfarit janë të shumta.

Allahu i Lartësuar na njofton se Ai i merr shpirtrat e robërve të Tij gjatë natës, në atë që quhet “vdekja e vogël”, pra, në gjumë. Po me këtë kuptim vjen edhe fjala e Allahut për Isain (a.s.), kur thotë: “ (Kujto kur) Allahu tha: “O Isa! Unë do të të marr ty 3 e do të të ngre pranë Meje.” [Al Imran 55]. Ndërsa në suren Zumer, Allahu i Madhëruar thotë: “Allahu i merr shpirtrat kur është çasti i vdekjes së (trupave të) tyre dhe atij që është në gjumë e nuk ka vdekur. Atë që i është caktuar vdekja e mban (nuk e kthen), ndërsa tjetrin (që nuk i është caktuar vdekja) e lëshon (të kthehet) , deri në afatin e caktuar. Vërtet, në këto çështje ka argumente për njerëz që mendojnë.” [Zumer 42]. Siç shihet, këtu janë përmendur të dyja llojet e ngritjes së shpirtit, ajo gjatë vdekjes së vogël dhe ajo gjatë vdekjes së madhe. Edhe në këtë kontekst, Allahu i Madhëruar i ka përmendur të dyja llojet. - Është Ai që jua merr shpirtrat natën (në gjumë) dhe që e di mirë atë që keni bërë ditën. - Vërej me kujdes fjalinë: “...dhe që e di mirë atë që keni bërë ditën.”. Kjo është një fjali e ndërmjetme, në mes të një konteksti që flet për dy llojet e vdekjes dhe marrjes së shpirtit, e cila tregon se Ai i ka përfshirë me diturinë e Tij të gjitha krijesat, në të gjitha gjendjet dhe kohët, qoftë natën apo ditën, qoftë kur janë në lëvizje e aktivitet, qoftë kur janë në qetësi e prehje. I Madhëruari thotë në një ajet tjetër: “Për Atë është njëlloj nëse dikush e fsheh fjalën, apo e shpreh atë haptazi, nëse vepron fshehtas natën, apo vepron haptazi ditën.” [Rad 10]. Ose: “Gjumin jua bëmë për pushim. Natën jua bëmë mbulesë dhe ditën gjallërim (për të punuar) .”. [Nebe 9 -11]. Ndërsa këtu thotë: “Është Ai që jua merr shpirtrat natën (në gjumë) dhe që e di mirë atë që keni bërë ditën.”. - Më pas, Ai jua kthen ato... - Domethënë, jua kthen shpirtin gjatë ditës. Ibn Merdeuejhi sjell me senedin e tij hadithin nga Dahhaku, se Ibn Abasi përcjell nga Profeti i Allahut thënien : 1 107. “Për çdo njeri, Allahu ka vendosur një melek, i cili ia merr shpirtin dhe ia kthen atë. Nëse Allahu (gjatë gjumit) jep lejë që t’ia mbajë shpirtin, ai e mban. Në të kundërt, ai e lëshon atë, që të kthehet.” Për këtë flet ajeti i Allahut: “Është Ai që jua merr shpirtrat natën (në gjumë) ...”. - për të vazhduar (jetën) deri në afatin e caktuar. - Domethënë, deri në afatin e caktuar për çdo njeri. - Në fund, tek Ai do të ktheheni.. - Pas vdekjes, të gjithë tek Ai do të ktheheni, në Ditën e Gjykimit. - dhe do t’ju tregojë të vërtetën e asaj që keni bërë. - Ai do t’ju njoftojë hollësisht për gjithçka që keni bërë dhe do t’ju shpërblejë për gjithçka që keni kryer e fituar me veprat tuaja, të mira apo të këqija. - Ai është Sunduesi mbi robërit e Vet. 4 - Ai ka nënshtruar dhe përulur gjithçka. Çdo gjë është e nënshtruar përpara madhështisë, krenarisë dhe madhërisë së Allahut. - Ai vendos roja për ju. - Allahu vendos roja prej melekëve, që ruajnë trupin e njeriut, siç thuhet në një ajet tjetër: “Për çdo njeri, ka mbikëqyrës para dhe prapa tij, të cilët, me urdhrin e Allahut, e ruajnë atë.” [Ra'd 11]. Gjithashtu, Ai vendos ruajtës prej melekëve, që të regjistrojnë dhe ruajnë punët e robit, siç ka thënë Allahu i Madhëruar: “Pa dyshim, mbi ju qëndrojnë rojet. Ata janë shkrues të ndershëm. Ata dinë gjithçka që bëni ju.” [Infitar 10 - 12]. Dhe thotë i lartësuari: “Dy melekë qëndrojnë pranë tij, në të djathtë dhe në të majtë. Njeriu nuk thotë ndonjë fjalë pa pasur pranë një regjistrues të gatshëm.” [Kaf 17, 18]. - Më në fund, kur ndonjërit prej jush i vjen vdekja, të dërguarit Tanë ia marrin shpirtin, dhe ata kurrë nuk bëjnë lëshime.” - Kur të vijë koha e vdekjes dhe të jetë plotësuar afati i jetesës së njeriut, “... të dërguarit Tanë ia marrin shpirtin, ...”, domethënë, melekët që janë ngarkuar me këtë detyrë. Meleku i Vdekjes ka melekë të tjerë ndihmës, që e nxjerrin shpirtin nga trupi, dhe kur shpirti arrin në grykë, atëherë atë e merr Meleku i Vdekjes. Më pas, i Madhëruari thotë: “...ata kurrë nuk bëjnë lëshime”, në lidhje me ruajtjen e këtij shpirti dhe vendosjen e tij atje ku dëshiron dhe urdhëron Allahu i Lartësuar. Nëse njeriu ka qenë bamirës, ai vendoset në Illijjin, e nëse është keqbërës, ai do të vendoset në Sixhin, - Allahu na ruajtë nga ky ndëshkim! - Pastaj të gjithë do të kthehen tek Allahu, te Sunduesi i tyre i vërtetë. - Allahu është Sunduesi i vërtetë i melekëve. Ndërsa fragmenti: “Pastaj të gjithë do të kthehen tek Allahu ...” u referohet të gjitha krijesave që do të ekzistojnë deri në Ditën e Kijametit. Ai do t’i tubojë ata të gjithë e do t’i gjykojë me drejtësinë e Tij. I Madhëruari thotë në një ajet jetër: “Thuaju: “Të jeni të sigurt se, edhe të parët edhe të fundmit, Keni për t’u tubuar në një ditë të caktuar.” [Uakia 49, 50]. Gjithashtu thotë: “ Një Ditë Ne do t'i shkulim malet dhe do ta shohësh Tokën të sheshtë (e të shkretë) dhe Ne do t'i tubojmë të gjithë, pa lënë askënd pas. Ata do të sillen të gjithë para Zotit tënd të rreshtuar (e do t'u thuhet) : “Tashmë keni ardhur para Nesh ashtu, siç ju patëm krijuar herën e parë. Por ju (o mohues) mendonit se Ne nuk do të caktonim për ju një Ditë takimi (për gjykim).”. Kur Libri (i veprave) do t’u vihet përpara, ti do t’i shohësh gjynahqarët të frikësuar nga shënimet në të, që do të thonë: “Të mjerët ne! Çfarë është ky libër, që nuk ka lënë asnjë vepër - të madhe apo të vogël - pa e shënuar.” Aty do të gjejnë të shënuar gjithçka që kanë bërë. Zoti yt nuk i bën padrejtësi askujt.” [El kehf 47 - 49]. I Madhëruari thotë këtu: - Vetëm Atij i takon sundimi, dhe Ai është më i shpejti në llogari.

- Thuaj: “Në Shpalljen që më është dhënë nuk gjej ushqime të ndaluara, veç mishit të ngordhur, gjakut që derdhet vrullshëm dhe mishit të derrit, sepse janë të ndyrë, dhe mishit që theret me emrin e dikujt tjetër veç Allahut, që është shkelje e kufijve të Tij. - Allahu i Lavdëruar e urdhëron robin dhe Profetin e Tij të dashur: “Thuaju, o Muhamed, këtyre të cilët bënë haram rizkun që Zoti u dhuroi, duke trilluar gënjeshtra për Atë: “Në Shpalljen që më është dhënë nuk gjej ushqime të ndaluara, veç ...”. Domethënë, nuk ka haram tjetër, përveç këtyre që përmenden në ajet. Atëherë, mund të themi se dispozitat për ndalesat në ushqime, - që janë zbritur pas këtij ajeti në suren Maide dhe të transmetuara nëpër hadithe, - e kanë rrëzuar këtë dispozitë, të përftuar nga kuptimi i këtij ajeti.28 Disa e konsiderojnë zëvendësimin e dispozitës së përftuar nga ky ajet me ajetet e sures Maide si një abrogim ( nes’h). Por shumica e dijetarëve të mëvonshëm nuk e konsiderojnë abrogim, sepse të ndaluarat e përmendura aty mbeten po të ndaluara, por e konsiderojnë si një reduktim të gjykimit fillestar për lejueshmërinë e gjërave në origjinë, duke përjashtuar kështu prej tij edhe disa raste të tjera. Megjithatë, Allahu është më i ditur. Allahu i Lartësuar thotë: “gjakut që derdhet vrullshëm”. Domethënë, ai gjak që del furishëm nga kafsha gjatë therjes. Katade ka thënë: “Në lidhje me gjakun, është bërë haram ai që derdhet furishëm (gjatë therjes), ndërsa gjaku i mbetur (pas therjes së rregullt) brenda mishit, nuk është i ndaluar.” Ibn Merdeuejhi sjell thënien e Ibn Abasit: “Në kohën e injorancës (para Islamit), njerëzit nuk hanin disa gjëra, pasi i konsideronin si të neveritshme. Kur Allahu dërgoi Profetin dhe shpalli Librin e Tij, Ai e qartësoi haramin dhe hallallin. Atëherë, ajo që Ai e konsideron hallall, ajo është hallall dhe atë që Ai e konsideron haram, ajo është haram. Ndërsa gjërat për të cilat Ai nuk ka folur janë pjesë e tolerimit e faljes.” Imam Ahmedi sjell sëris h nga Ibn Abasi hadithin: 1147. “Seudas, bijës së Zumates, i ngordhi një dele, prandaj ajo i tha Profetit: “Ajo delja ngordhi!” Profeti ﷺ e pyeti: “Pse nuk ia more lëkurën e saj?” Ajo tha: “A mund ta marr lëkurën e një deleje të ngordhur?!” Profeti iu përgjigj: “Allahu thotë: “ Thuaj: “Në Shpalljen që më është dhënë nuk gjej ushqime të ndaluara, veç mishit të ngordhur, gjakut që derdhet vrullshëm dhe mishit të derrit, ...”. Kështu që, ju nuk do ta hani atë, prandaj thajeni lëkurën e saj e përdoreni!” Kështu, ajo e dha delen që ta rripnin dhe t’ia thanin lëkurën. Madje, me atë lëkurë bëri një calik, që e përdori derisa u gris.” Hadithin e sjellin Buhariu dhe Nesaiu. Seid Ibn Mensuri përcjell nga Numejle el Fezzari, që tregon: 1148. “Njëherë, isha tek Ibn Umeri, kur dikush e pyeti rreth ngrënies së mishit të iriqit. Ai i lexoi atij fjalën e Allahut “Në Shpalljen që më është dhënë nuk gjej ushqime të ndaluara, veç mishit të ngordhur, gjakut që derdhet vrullshëm dhe mishit të derrit,...” , por një burrë, që ishte pranë tij, tha: “E kam dëgjuar Ebu Hurejrën të thotë se kjo pyetje iu bë Profetit dhe ai tha: “Ai është pisllëk nga gjërat e pista!” Atëherë Ibn Umeri tha: “Nëse Profeti ka thënë kështu, atëherë kështu është.” [Ebu Daudi]. Allahu i Lartësuar thotë: “... dhe mishit që theret me emrin e dikujt tjetër veç Allahut...” Flitet për ato kafshë që theren duke përmendur emrin e dikujt tjetër veç Allahut, si idhujt, putat etj., siç vepronin idhujtarët në kohën e injorancës. Kurtubiu përcjell prej Aishes (Allahu qoftë i kënaqur me të!) se, kur ajo u pyet rreth kafshëve që therin të huajt për festat e tyre, kur ata ua dhurojnë muslimanëve, ajo tha: “Mos hani nga ato që theren për ato ditë (feste për ta), por mund të hani prej pemëve të tyre!” - E për atë që është i detyruar të hajë nga këto, por duke mos pasur për qëllim shijimin dhe duke mos e tepruar, Zoti yt është Falës i Madh e Mëshirëplotë. - Tefsiri i këtyre ajeteve është bërë në suren Bekare. 29 Ky ajet është sjellë për të hedhur poshte trillimet e idhujtarëve në bërjen haram të gjërave që Allahu i ka lejuar për robërit e Tij. Me çfarë argumenti e bëjnë haram atë që Allahu e ka lejuar?! Allahu e urdhëroi Profetin e Tij që t’u kumtojë njerëzve se çfarë është bërë e ndaluar, siç është ky ajet, i cili mëton, gjithashtu, se gjërat e tjera, që Allahu nuk i ka përmendur, janë pjesë e faljes dhe të tolerimit të Tij. Duhet thënë se, të ndaluara janë edhe ato gjëra që janë përcjellë si të tilla nga Profeti, si mishi i gomarit të butë, mishi i kafshëve mishngrënëse (me dhëmbë shqyes) dhe mishi i çdo shpendi me kthetra (shqyes) e mishngrënës, siç thotë mendimi më i njohur dhe i përhapur mes dijetarëve.

- Është Allahu Ai që ju krijoi nga një njeri i vetëm (Ademi), prej të cilit krijoi edhe bashkëshorten e tij (Havanë), për të gjetur qetësinë tek ajo. - Allahu i Lartësuar vë në dukje faktin që Ai i krijoi të gjithë njerëzit nga një njeri i vetëm, nga Ademi (a.s). Allahu i Lartësuar krijoi nga Ademi (a.s) gruan e tij, Hava, pastaj nga ata të dy u shtuan të gjithë njerëzit e tjerë dhe u përhapën nëpër Tokë. Allahu i Lartësuar thotë: “O njerëz! Ne ju krijuam prej një mashkulli dhe një femre dhe ju bëmë popuj e fise, që të njiheni mes jush. ...” [Huxhurat 13]. Ose: “O njerëz! Kijeni frikë Zotin tuaj, i Cili ju krijoi prej një njeriu të vetëm, ndërsa prej tij krijoi bashkëshorten, e prej atyre të dyve përhapi shumë burra e gra. ...” [Nisa 1]. Në ajet thuhet: “...ju krijoi nga një njeri i vetëm (Ademi), prej të cilit krijoi edhe bashkëshorten e tij (Havanë), për të gjetur qetësinë tek ajo.” Domethënë, që të afrohet dhe qetësohet me të, sikurse thotë Allahu i Lartësuar: “Një nga argumentet e Tij është edhe ky që Ai krijoi për ju bashkëshorte nga lloji juaj, që të gjeni prehje tek ato dhe bëri që mes jush të ketë dashuri dhe mëshirë. Në këtë ka argumente për njerëzit që mendojnë. ” [Rum 21]. Kështu, nuk ekziston afërsi dhe lidhje më e fortë mes shpirtrave sesa lidhja mes dy bashkëshortëve. Për shembull, për të treguar se sa i fortë është ndikimi i magjisë, Allahu i Lartësuar ka treguar se magjistari mund të shkojë deri atje sa të shkaktojë ndarjen e burrit nga gruaja. - Kur njeriu e mbulon (kontakton me) gruan e tij, ajo ngarkohet me një barrë të lehtë dhe ashtu vazhdon me të (pa e ndier). - Domethënë, pasi ata kryejnë marrëdhënie intime, ndodh ngjizja dhe shtatzënia, e cila në fillim nuk dallohet. Gruaja nuk ndien dhimbje në fazat e para të saj, të cilat Allahu i ka përshkruar si nutfe pikë (fare), el alaka droçkë gjaku dhe mudga copë mishi (fetus). Në vijim, Allahu i Lartësuar thotë: “...dhe ashtu vazhdon me të (pa e ndier) ”, që Muxhahidi e shpjegon: “Domethënë, vazhdon me fazat e shtatzënisë”. - Por kur ajo (barrë) rëndohet, ata të dy e lusin Allahun, Zotin e tyre: “Nëse na jep fëmijë të mirë, do të të jemi vërtet mirënjohës!”. - Kur rëndohet barra, atëherë prindërit luten duke thënë: “Nëse na jep fëmijë të mirë, do të të jemi vërtet mirënjohës!” Domethënë, ata luten që Allahu t’u dhurojë një fëmijë të saktë, të shëndetshëm dhe të rregullt, nga frika se mos nuk vjen i tillë. Hasen el Basriu e shpjegon kështu ajetin: “Nëse na jep një djalë të mirë, ne do të jemi mirënjohës!” - Por pasi Ai u dhuron atyre fëmijë të mirë, ata i përshkruajnë Atij ortakë në atë që u dhuroi. - Për këtë ajet, mufesirët kanë përmendur rrëfime që vijnë prej ithtarëve të Librit. Të gjitha ato sillen rreth pohimit se ata të cilët i bënë shirk Allahut ishin Ademi dhe Havaja! Në një nga këto hadithe, që Ibn Ebu Hatimi e përcjell nga Ubej Ibn Keabi, thuhet: “Kur Havaja mbeti shtatzënë, asaj i shko i shejtani dhe i tha: “Nëse do që fëmija yt të shpëtojë, duhet të më bindesh mua dhe ta quash Abdul Harith!” Por ajo nuk veproi kështu, dhe fëmija vdiq menjëherë pasi lindi. Pasi mbeti përsëri shtatzënë, ai i tha asaj të njëjtat fjalë, por ajo përsëri nuk iu bind. Kur mbeti shtatzënë për herë të tretë, ai shkoi tek ajo dhe i tha: “Duhet të më bindesh mua që fëmija të lindë i rregullt, ose në të kundërt ai do të lindë si kafshë!” Në këtë mënyrë, ai arriti që t’i trembte, prandaj ata iu bindën.” Megjithatë, ne jemi të bindur se në këtë ajet nuk flitet për Ademin dhe Havanë, 75 por qëllimi është për të tjerët, që do të vinin pas tyre dhe që i bëjnë shirk Allahut, 76 i Cili prandaj thotë më pas: - Por Allahu është i Dëlirë dhe i Lartësuar nga ortakët që ata i përshkruajnë. - Kështu ka thënë Hasen el Basriu, të cilin edhe ne e mbështesim në këtë mendim. Vërtet në fillim përmendet Ademi dhe Havaja, por ai ishte thjesht për një përshkrim se si do të ishte procesi i shumimit për të gjithë ata që do të vinin pas tyre. Një shpjegim i ngjashëm vjen për ajetin, ku Allahu i Lartësuar thotë: “Qiellin e dynjasë, Ne e kemi zbukuruar me kandilë (yje), që i kemi bërë gjuajtës kundër shejtanëve, ...” [Mulk 5]. Dihet mirë se yjet me të cilat Allahu ka zbukuruar qiellin nuk janë ato me të cilat Allahu gjuan shejtanët, sepse Ai i gjuan me diçka që është prej llojit të tyre, pra, prej llojit të yjeve. Në Kur'an ka edhe raste të tjera të ngjashme me këtë shpjegim.