Kërko: sikur deri te ishte ngre

Zuhruf 43:9–43:14 Tefsiri i shkurtuar i Ibn Kethirit (Tejsir el-Alijj el-Kadir)

… anije të mëdha dhe po Ai i nënshtroi kafshët për ju, që të mund t’i përdorni për të ngrënë, për qumësht dhe si kafshë shpine. - “Kur të uleni mbi to, …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

- “Nëse ti i pyet ata “Kush i krijoi qiejt e Tokën?”, me siguri do të thonë: “I krijoi i Gjithëfuqishmi, i Gjithëdituri!” - Edhe nëse ti, o Muhamed, pyet idhujtarët: “Kush i krijoi qiejt e Tokën?”, ata do të pranojnë se Krijuesi i tyre është Allahu, që është i vetëm dhe pa ortak në këtë pushtet. Megjithatë, ata vazhdojnë të adhurojnë së bashku me Allahun, idhuj dhe zota të kotë dhe pa vlerë. - “Është Ai që e bëri Tokën si shtrat për ju ...” - Ai e bëri atë të qëndrueshme, të palëvizshme, mbi të cilën të mund të udhëtoni dhe të lëvizni, mbi të cilën ngriheni dhe punoni, por edhe flini dhe qetësoheni. Edhe pse ajo është e krijuar dhe qëndron mbi rryma uji, Allahu i Madhëruar e bëri atë të qëndrueshme, e forcoi nëpërmjet maleve, në mënyrë që ajo të mos lëkundet, duke u bërë e pabanueshme për ju. - “... dhe ju mundësoi të keni rrugë ...” - I Madhëruari bëri shtigje dhe lugina mes maleve. - “... e të orientoheni në të. ” - Që ju të udhëzoheni, kur shkoni nga një vend në tjetër. - “Është Ai që lëshon shi nga qielli me masë ...” - Shi të mjaftueshëm për bimësi - në, për të pirë ju vetë dhe për kafshët tuaja. - “... me të cilin i jep jetë tokës së shkretuar.” - Kur mbi tokën e thatë dhe të vdekur bie shiu nga qielli, në të mbin çdo lloj bimësie në çift. Më pas, i Lartësuari na udhëzon që, prej ringjalljes së tokës, të kuptojmë se është tërësisht e mundshme ringjallja e njerëzve Ditën e Premtimit: - “Ja, kështu do të ringjalleni edhe ju (prej varreve). - Më pas Allahu Krenar dhe i Lartësuar thotë: - “Është Ai që ka krijuar gjithçka në çift ...”- Çdo gjë që mbin në Tokë, si edhe krijesat e tjera të gjalla. - “... dhe që ju ka mundësuar anije dhe kafshë, që të udhëtoni me to. ” - Është Ai që bëri të mundur që ju të ndërtoni dhe përdorni anije të mëdha dhe po Ai i nënshtroi kafshët për ju, që të mund t’i përdorni për të ngrënë, për qumësht dhe si kafshë shpine. - “Kur të uleni mbi to, përkujtojeni këtë të mirë që jua ka dhënë Zoti juaj ...” - Domethënë, mirësinë që mund të hipni mbi to, pasi Zoti i ka nënshtruar për ju. - “... dhe, pasi të qëndroni mbi to, thoni: “I Lavdëruar është Ai, që i nënshtroi këto për ne, sepse përndryshe, vetë ne nuk do të kishim mundësi ta bënim!” - Nuk do të mund t’i nënshtronim ato vetë, sikur të mos ishte mirësia e Allahut, i Cili vendosi që t’i nënshtronte ato për ne. - “Ne, te Zoti ynë do të kthehemi!” - Tek Ai do të kthehemi pasi të vdesim, në tubimin e madh të përgjithshëm. Kështu, me udhëtimet tona në këtë botë, Allahu i Lartësuar na përkujton udhëtimin e madh në ahiret. Ashtu siç marrim furnizim për udhë - timet tona në këtë botë, Ai na përkujton për furnizimin e rëndësishëm që na duhet për në ahiret, siç thotë në ajetin tjetër: “ ... Pajisuni me gjërat që ju duhen (për rrugë) , por pajisja më e mirë është devotshmëria. Mua të më frikësoheni, o njerëz të mendjes! ” [Bekare 197]. I njëjti përkujtim është bërë edhe për veshjen: duke na treguar për veshjen në këtë dynja, Ai na kujton për veshjen e rëndësishme dhe të domosdo - shme, që na shërben në ahiret, kur thotë: “ O bijtë e Ademit, Ne ju kemi dhënë veshje, si mbuluese për vendet tuaja të turpshme si edhe për zbukurim. Por veshja e devotshmërisë - ajo është më e mira. Këto janë disa nga shenjat e Allahut, me qëllim që ata të kujtojnë (mirësitë e Zotit). O bijtë e Ademit! Kurrsesi të mos ju mashtrojë Shejtani, sikurse bëri me prindërit tuaj që i nxori nga Xheneti, duke i zhveshur për t'u nxjerrë në shesh lakuriqësinë. Ai dhe skota e tij ju sheh juve, ndërsa ju nuk mund t'i shihni ata. Ne i kemi bërë shejtanët miq (vetëm) të atyre që nuk besojnë. ” [Ea’raf 26 - 27]. Imam Ahmedi sjell hadithin nga Ali Ibn Rabia, i cili rrëfen: 2343. “E kam parë Aliun (Allahu qoftë i kënaqur me të!), që u afrua në një luginë dhe, pasi vendosi këmbën e tij në yzengjinë e kafshës, tha: “Bismil-lah!”. Pasi hipi mbi të, qëndroi dhe tha: “ El hamdu lilah! Subĥânel-ledhi seħ-ħra lenâ hâdhâ ue mâ kun -nâ lehû mukrinin ue in -nâ ilâ rab - binâ le munkalibûn.” (I Lavdëruar është Ai, që i nënshtroi këto për ne, sepse përndryshe, vetë ne nuk do të kishim mundësi ta bënim! Ne, te Zoti ynë do të kthehemi!”. Pastaj e falënderoi Allahun e Lartësuar tri herë, duke thënë: “ El ĥamdu lil-lah. El ĥamdu lil -lah, El ĥamdu lil -lah.” Pastaj bëri tekbir tri herë, duke thënë: Allahu Ekber, Allahu Ekber, Allahu Ekber . Pastaj tha: “ Subĥâneke! Lâ ilâhe il -lâ ente, kad dhalemtu nefsi, fe’gfir li (I pastër je, o Zot, nga çdo e metë! Unë kam dëmtuar vetveten, prandaj më fal mua!”. Pastaj buzëqeshi. Unë i thashë: “Përse buzëqeshe, o udhëheqësi i besimtarëve?” Ai (r.a.) tha: “E kam parë të Dërguarin e Allahut që veproi njëlloj sikurse veprova unë tani, dhe pastaj buzëqeshi. Unë e pyeta: “Përse buzëqeshe, o i Dërguari i Allahut?” Dhe ai tha: “Zoti i Lartësuar kënaqet kur robi i Tij thotë: “O Zoti im, më fal mua!”, dhe thotë: “E di robi Im se askush, veç Meje, nuk i fal gjynahet.” Kështu e kanë shënuar Ebu Daudi, Tirmidhiu dhe Nesaiu. Tirmidhiu thotë që ky është një hadith “ hasenun sahih”. Gjithashtu, Imam Ahmedi sjell nga Ibn Umeri (r.a.), i cili rrëfen se: 2344. kur Profeti i Allahut hipte mbi kafshë, thoshte: “All-llâhu Ekber, All -llâhu Ekber, All -llâhu Ekber! Subĥânel-ledhî seħ-ħara lenâ hâdhâ, ue mâ kun -nâ lehû muķrinîn, ue in -na ilâ Rab-binâ le munķalibûn". All-llâhum-me innâ nes'eluke fî seferinâ hâdhâ el bir -ra uettaķ'uâ, ue minel ameli mâ terđâ, All-llâhumme heu -uin alejnâ sefera -nâ hâdhâ, ueŧ’ui an-nâ bu’deh, All -llâhum-me Ente ŝâĥibu fis-seferi, uel ħalîfetu fil ehli, All-llâhum-me in-nî eûdhu bike min ue’thâis -sefer, ue ke’âbetil menđhari ue sûil munķalebi fil mâli uel ehli. / (Allahu është më i madhi! Allahu është më i madhi! Allahu është më i madhi! I Lavdëruar është Ai, që i nënshtroi këto për ne, sepse përndryshe, vetë ne nuk do të kishim mundësi ta bënim! Ne, te Zoti ynë do të kthehemi! O Allah! Ne të lutemi që, në këtë udhëtim, të na mundësosh të bëjmë vepra të mira, të ruhemi nga gjynahet dhe të bëjmë ato punë, të cilat Ti i pëlqen! O Allah! Na e lehtëso udhëtimin dhe na e mundëso ta përshkojmë shpejt dhe pa vështirësi distancën e largët! O Allah! Ti je Shoqëruesi (Ruajtësi dhe Ndihmuesi) ynë në udhëtim dhe Ai që kujdesesh për familjet tona. O Allah, më ruaj nga vështirësitë e udhëtimit, nga pamja e gjendja e trishtue - shme dhe nga kthimi hidhërues për gjendjen e pasurisë dhe të familjes!) Po kështu e kanë sjellë Imam Muslimi, Ebu Daudi, Nesaiu dhe Tirmidhiu.39

Mus'haf Hape →
Hashr 59:8–59:13 Tefsiri i Sa'dit (Tejsir el-Kerim er-Rahman)

… të domosdoshme.” – Një cilësi tjetër e ensarëve, që i ngriti mbi të tjerët, ishte altruizmi i tyre, grada më e lartë e bamirësisë dhe bujarisë. Kjo cilësi …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

Në vijim, Allahu i Lartësuar na tregon arsyen pse u përcaktoi kategorive të mësipërme pjesë nga el fej’u: - “Ajo u takon muhaxhirëve të varfër, të cilët u dëbuan prej shtëpive dhe pasurisë së tyre, për shkak se kërkonin mirësinë e kënaqësinë e Allahut dhe që të ndihmonin Allahun dhe të Dërguarin e Tij. Pikërisht këta janë të drejtët!” - Muhaxhirët ishin ata të cilët braktisën çdo gjë të dashur në atdheun e tyre. Ata u ndanë nga të afërmit e tyre dhe lanë çdo pasuri që zotëronin, për hir të Allahut dhe në ndihmë të fesë së Tij. Motivi i këtij emigrimi ishin dashuria për Allahun dhe Profetin dhe bindja ndaj tyre. Pikërisht këta janë njerëzit që kanë besim të vërtetë, të cilët kryejnë vepra sipas këtij besimi. Muhaxhirët e vërtetuan imanin që kishin në zemër me vepra të mira dhe të sinqerta dhe me adhurime të vështira, ndryshe nga ata që, edhe pse shtireshin sikur besonin, nuk e vërtetonin atë nëpërmjet xhihadit, hixhretit dhe adhurime të tjera. - “Edhe atyre që përgatitën vendin dhe besimin para tyre...” – Këta ishin ensarët, fiset Eus dhe Hazrexh në Medinë, të cilët e besuan Allahun dhe Profetin e Tij me bindje të plotë, me dashuri dhe zgjedhje të lirë. Ata e strehuan Profetin (a.s.) dhe i siguruan mbrojtje kundër çdo të kuqi e të ziu. Ata përgatitën vendin e hixhretit dhe djepin e imanit, ku do të mbërrinin dhe strehoheshin besimtarët nga Meka. Ai do të bëhej atdheu i çdo muhaxhiri dhe vendstrehimi i çdo muslimani, kur të gjitha të tjerat ishin vende armike, idhujtarie dhe ligësie. Kështu, muhaxhirët u mbështetën dhe u vëllazëruan me ensarët, ndihmuesit e fesë së Allahut në Medinë, derisa Islami u fuqizua dhe u përhap gjerësisht, duke çliruar zemrat e njerëzve me diturinë, imanin dhe Kur'anin dhe duke çliruar popujt me forcën e tij nga çdo tiran arrogant e idhujtar. Ndër cilësitë më të spikatura dhe përshkrimet më të bukura që Allahu i Lartësuar u ka bërë ensarëve të Medinës është: - “...i duan ata që emigruan tek ata...” - Për shkak të dashurisë së tyre të plotë për Allahun dhe Profetin e Tij, ata deshën edhe të dashurit e Allahut dhe të Profetit, deshën ata që ndihmuan fenë e Tij. - “...nuk ndiejnë në gjoks smirë për çfarë u jepet atyre.” - Ata nuk i kishin smirë muhaxhirët për mirësitë që Zoti iu fali në mënyrë të posaçme. Zemrat e tyre ishin të shëndetshme dhe të pastra nga sëmundjet e smirës, urrejtjes, përçmimit etj. Kjo tregon se muhaxhirët ishin në gradë më të lartë se ensarët, sepse Allahu i Lartësuar i përmend ata të parët dhe na bëri të ditur se ensarët nuk ndiheshin keq për mirësitë me të cilat Ai i dalloi muhaxhirët. Allahu i Lartësuar u dhuroi muhaxhirëve veçori të shumta, të cilat nuk ua dha ensarëve dhe askujt tjetër. Arsyeja ishte se ata bënë dy vepra madhështore: ata ndihmuan fenë e Allahut dhe bënë hixhret për hir të Tij. - “Madje ata u japin përparësi atyre para vetvetes, edhe sikur të kenë vetë nevojë të domosdoshme.” – Një cilësi tjetër e ensarëve, që i ngriti mbi të tjerët, ishte altruizmi i tyre, grada më e lartë e bamirësisë dhe bujarisë. Kjo cilësi shfaqet duke u dhënë të tjerëve pasurinë tënde më të çmuar dhe gjërat më të dashura, madje edhe duke privuar veten nga nevojat e domosdoshme, vetëm për një qëllim të lartë: “Dashuria për hir të Allahut”. Sigurisht, këtë cilësi e kanë vetëm ata që janë të pajisur me moral të lartë dhe motivohen nga një qëllim i madh. Dashuria për Allahun e Lartësuar në zemrat e ensarëve ishte më parësore kundrejt dëshirave të nefsit të tyre. Për këtë dëshmon edhe historia e ensarit, për shkak të të cilit u shpallën këto ajete. Ai, për të nderuar mikun e tij, sakrifikoi ushqimin e familjes dhe fëmijëve të tij. Kështu, në përfundim, ata fjetën të gjithë të uritur, veç për të kënaqur mysafirin e tyre.” Altruizmi është e kundërta e koprracisë dhe egoizmit. Allahu i Lartësuar thotë më pas: - “Kush u ruajt prej koprracisë së vetes, ata janë të fituarit!” - Të ruhesh nga koprracia e vetes do të thotë të ruhesh nga koprracia ndaj zbatimit të detyrimeve. Kështu, ai që e ruan veten nga koprracia, ai bindet ndaj urdhrave të Allahut dhe Profetit, madje i zbaton ato me bindje e nënshtrim, me gjoks të zgjeruar dhe të mbushur me kënaqësi. Gjithashtu, ai bindet për lënien e çdo gjëje të ndaluar nga Allahu i Lartësuar, edhe nëse ajo gjë është e dashur për nefsin e tij. Me një shpirt të tillë të edukuar dhe të nënshtruar, arrihet suksesi dhe mirësia dhe largohet dështimi dhe ligësia. Ndryshe ndodh me ata që nuk e kanë shtypur koprracinë e vetes. Këta janë sprovuar me lakmi e pangopësi, nga buron çdo e keqe. Në këto ajete, Allahu i Madhëruar përshkruan gradën e sahabëve të nderuar, udhëheqësve dhe bartësve të parë të kësaj feje, të cilët u stolisën me virtyte të larta, të cilat i bënë të pakapshëm nga brezat pasardhës. Ata, gjithashtu, u lartësuan mbi të gjithë shokët e profetëve të parë. Ata u bënë besimtarët më të dalluar, krerët e të gjithë muslimanëve dhe imamët e të devotshmëve. Mjafton si nderim për ata që erdhën pas tyre që të ishin ndjekës të rrugës së sahabëve. Allahu i Lartësuar thotë për brezin që erdhi pas sahabëve, i cili ndoqi të njëjtin udhëzim dhe u stolis me të njëjtat virtyte: - “Edhe atyre që kanë ardhur më pas e thonë...” - Brezi që erdhi pas muhaxhirëve dhe ensarëve, duke këshilluar vetveten dhe të gjithë besimtarët, luteshin e thoshin: - “Zoti ynë, falna ne dhe vëllezërit tanë, që u pajisën me besim para nesh, dhe mos lejo në zemrat tona urrejtje ndaj atyre që besojnë!” - Kjo është një dua e të gjithë besimtarëvë, qofshin nga të parët, qofshin nga të mëvonshmit. Një nga dobitë më të mëdha të imanit është që besimtarët luten për njëri-tjetrin, për shkak të lidhjes së fortë të imanit mes tyre. Ata janë vëllezër në fe dhe kanë detyrime ndaj njëri -tjetrit. Ndër detyrimet më kryesore të kësaj vëllazërie është dashuria dhe lutja për njëri - tjetrin. Allahu i Lartësuar përmend lutjen për pastrimin e zemrës nga urrejtja, pasi në zemrën e besimtarëve nuk duhet të ketë asnjë thërrmijë urrejtjeje për vëllezërit e tyre besimtarë. Duke u lutur për pastrimin e zemrës nga urrejtja për besimtarët, sado e vogël qoftë ajo, ata njëkohësisht janë lutur që zemrat e tyre të mbushen me dashuri, miqësi, dhe mirësi kundrejt vëllezërve të tyre muslimanë. Në këtë mënyrë, ata gjithmonë do të dëshirojnë të mirën dhe do të këshillojnë njëri tjetrin për punë të mira dhe durim. Kështu do të përpiqen të përmbushin të gjitha detyrimet vëllazërore të ndërsjellta. Allahu i Lartësuar e përshkroi brezin pas sahabëve ( tabi’in-ët) si pasues të të njëjtit iman me sahabët, pasi ata luteshin: “O Zoti ynë, na fal neve dhe vëllezërit tanë që na prinë në iman!” Me fjalë të tjera, ky brez që erdhi pas sahabëve ishin pasues të denjë dhe rigoroz të fesë së sahabëve, në themelin dhe degëzimet e saj. Këta janë ata të cilët quhen “ Ehlu Suneh uel Xhema’a ” – “Pasues të Sunetit dhe xhematit të muslimanëve”, sepse ata i plotësonin më së miri cilësitë e përmendura në ajet. Allahu i Madhëruar tregon se ata luteshin për falje gjynahesh për veten e tyre dhe për besimtarët. Ata e pranonin se ishin gabimtarë ndaj Allahut të Lartësuar, por kërkonin falje si për veten, edhe për vëllezërit e tyre. Ata përpiqeshin shumë që të pastronin zemrat e tyre nga çdo lloj sëmundjeje dhe urrejtjeje për vëllezërit muslimanë dhe kultivonin në zemra veçse dashurinë për njëri tjetrin, për hir të besimit. Ata zbatonin porosinë e Profetit (a.s.), që thoshte: “Nuk beson askush prej jush, derisa të dojë për vëllain e vet atë që do për veten e tij!”. Ata gjithmonë këshillonin njëri tjetrin dhe i dëshironin të mirën vëllait, qoftë kur ishte i pranishëm, qoftë kur mungonte, qoftë kur ishte i gjallë, qoftë kur ishte i vdekur. Nga ajeti mësojmë se këto që u përmendën janë disa nga detyrimet e muslimanëve ndaj njëri tjetrit. - “Zoti ynë, Ti je i Butë e Mëshirëplotë!” - Lutja e tyre mbyllet me dy emra të mrekullueshëm të Allahut të Lartësuar, që tregojnë mëshirën e plotë të Allahut të Madhëruar, butësinë e Tij të papërshkrueshme për besimtarët dhe bamirësinë e Tij të madhe ndaj tyre. Ndër mirësitë më të mëdha, madje më e madhja, ishte pajisja e tyre me iman dhe me forcën e mjaftueshme për të punuar sipas tij. Ai u dha sukses atyre për të plotësuar si të drejtat e Allahut të Lartësuar, ashtu edhe përgjegjësitë kundrejt robve të Tij, dhe në mënyrë të veçantë kundrejt besimtarëve. Këto tri grupe, pra, muhaxhirët, ensarët dhe brezi pas tyre ishin ata që meritonin të merrnin pjesë prej el fej’u-t, që shpenzohet në dobi të Islamit dhe muslimanëve. Këta ishin njerëzit më të zgjedhur. Zoti na bëftë prej tyre, me mirësinë dhe bujarinë e Tij! - “A i ke parë ata dyfytyrësha, se si u thanë vëllezërve të vet nga ithtarët e Librit, që nuk besonin:” - Në vijim, Allahu i Lartësuar na tregon për gjendjen e çuditshme të munafikëve, të cilët u jepnin kurajo ithtarëve të Librit, vëllezërve të tyre në kufër. Ata u jepnin besën se do t’i ndihmonin në luftën kundër muslimanëve, duke u thënë: - ““Nëse ju dëboheni, edhe ne do të dalim me ju dhe nuk do t’i bindemi askujt kundër jush.” - Ne nuk kemi për t’iu bindur askujt që na pengon nga aleanca me ju! Ne nuk na ndal asgjë në rrugën tonë për të qenë krahu juaj! Ne nuk i frikësohemi asnjë rreziku, madje: - “Nëse luftoheni prej dikujt, të jeni të sigurt se ne do t’ju ndihmojmë.” Por Allahu dëshmon se ata janë gënjeshtarë.” - Por Allahu i Lartësuar dëshmon se këto premtime ishin të gënjeshtërta, duke mashtruar kështu vëllezërit e tyre në kufër. Sidoqoftë, pabesia nuk është ndonjë gjë e madhe, kur bëhet fjalë për ata zullumqarë. Pabesia është cilësia e tyre dalluese, ndërsa mburrja dhe arroganca janë bashkëshoqëruese të tyre. E vërteta është se ata janë frikacakë të përhershëm. Allahu i Lartësuar njoftoi për pabesinë e tyre para se ajo të ndodhte, dhe gjithçka ndodhi ashtu sikurse Ai e përshkroi: - “Nëse ata do të dëbohen, këta nuk do të dalin së bashku me ta; edhe sikur ata të luftohen, këta nuk do t’i ndihmojnë.” - Nëse jehudët do të dëbohen nga vendbanimet e tyre, munafikët nuk kanë për t’i ndjekur pas, ashtu sikurse iu betuan me mendjemadhësi. Ata nuk do të dalin as të luftojnë për aleatët e tyre, sepse dashuria që kanë për pasurinë dhe tokën e tyre është më e madhe se premtimet boshe, të lëshuara nga arroganca. Ata i mbizotëron nga frika, prandaj do të jenë të dështuar. Në fakt, munafikët i tradhtuan vëllezërit e tyre në kufër në momentet më të vështira, kur kishin nevojë për ta. - “Por edhe sikur t’i ndihmojnë, shpejt do të kthejnë shpinën e kështu, miqtë e tyre do të mbeten pa ndihmë.” - Edhe sikur të mendohej që munafikët të dilnin në luftë së bashku me aleatët e tyre, shumë shpejt ata do të dezertonin nga beteja dhe kurrë nuk do të fitonin. Allahu i Lartësuar kurrë nuk do t’ua jepte fitoren atyre frikacakëve. Shkakun për këtë përfundim e sqaron Allahu i Lartësuar kur thotë: - “Ju, në zemrat e tyre, jeni frikë më e madhe se Allahu.” – Frika e tyre ndaj jush ishte më e madhe sesa frika ndaj Zotit. Ata iu frikësuan më shumë krijesave, të cilët nuk zotërojnë për veten dhe për të tjerët as dobi e as dëm, sesa Krijuesit, në dorën e të Cilit janë dëmi dhe dobia, dhënia dhe privimi. - “Kjo për shkak se ata janë njerëz që nuk kuptojnë.” - Ata nuk logjikojnë drejt dhe nuk e njohin realitetin e gjërave. Ata nuk arrijnë të shohin përfundimin e çështjeve. Aftësia e të gjykuarit drejt dhe të vështruarit saktë të çështjeve është e lidhur ngushtë me frikërespektin ndaj Krijuesit, shpresën në premtimin e Tij dhe dashurinë për Të. Ata që i japin përparësi këtyre ndjenjave kundrejt çdo gjëje tjetër, ata do të pajisen me urtësi të madhe dhe aftësi gjykimi të drejtë.

Mus'haf Hape →
Enam 6:63–6:65 Tefsiri i shkurtuar i Ibn Kethirit (Tejsir el-Alijj el-Kadir)

… - tjetrin”, Profeti, - tregon Ibn Abasi, - u ngrit, mori abdes, dhe pastaj tha: “O Allah! Mos dërgo mbi popullin tim dënim prej së larti, ose prej së …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

- Thuaj: “Kush ju shpëton prej errësirave të tokës e të detit, kur ju i luteni Atij përulësisht e fshehtas: “Sikur të na shpëtojë prej kësaj, ne do të jemi mirënjohës!” - Allahu i Madhëruar u kujton njerëzve bamirësinë e Tij të madhe me ta, kur Ai i shpëton në çaste vështirësie, kur janë në rrezik për jetën, në det qoftë, apo në tokë. Ai u gjendet pranë kur ata janë të dëshpëruar në hapësirat e gjera të shkretëtirave ose kur janë mes valëve të frikshme të detit dhe furtunës. Në ato momente, ata i luten veçse Allahut si Një dhe i Vetëm, siç thotë Allahu i Madhëruar: “Kur gjendeni në rrezik në mes të detit, harrohen ata të cilëve ju u luteni zakonisht, përveç Atij (Allahut). Por pasi Ai ju shpëton e ju nxjerr në tokë, ju sërish i ktheni shpinën. Njeriu është mohues i madh.” [Isra 67]. Ndërsa këtu Allahu i Madhëruar thotë: Thuaj: “Kush ju shpëton prej errësirave të tokës e të detit, kur ju i luteni Atij përulësisht e fshehtas: “Sikur të na shpëtojë prej kësaj, ne do të jemi mirënjohës!” - Thuaj: “Është Allahu Ai që ju shpëton prej këtyre dhe prej çdo breng e tjetër. Megjithatë, ju adhuroni zota të rremë! - Pasi ju ka shpëtuar Ai dhe jeni në kohë mirësie e bollëku, ju iu luteni përsëri zotave të tjerë. - Thuaj: “Ai është i Plotfuqishëm t’ju sjellë një dënim ... - Edhe pasi ju shpëton, Ai është i Plotpushtetshëm që të dërgojë dënim mbi ju. Ai thotë se këtë dënim mund t’jua lëshojë: - prej së larti ose prej së poshtmi, nën këmbët tuaja, ose t’ju ndajë në grupe e të luftoni njëri -tjetrin.” - Muxhahidi ka thënë: “Ky është për umetin e Muhamedit. Allahu i ka falur dhe kursyer ata nga gjithëpërfshirja me ndëshkim.” Ka hadithe të shumta në lidhje me këtë çështje. Le të sjellim disa prej tyre. (Allahut i mbështetemi dhe vetëm Atij i kërkojmë ndihmën!) Buhariu, në tefsirin e këtij ajeti, sjell hadithin nga Xhabir Ibn Abdilahi, që thotë: 1 108. “Kur zbriti fjala e Allahut: “Thuaj: “Ai është i Plotfuqishëm t’ju sjellë një dënim prej së larti ...”, Profeti tha: “Kërkoj mbrojtje me Fytyrën Tënde (të nderuar e Bujare)!” Kur zbriti fjala e Tij: “...ose prej së poshtmi, nën këmbët tuaja...”, Profeti tha: “Kërkoj mbrojtje me Fytyrën Tënde (të nderuar e bujare)!” Kur zbriti fjala e Tij: “...ose t’ju ndajë në grupe e të luftoni njëri-tjetrin.”, Profeti tha: “Kjo është më e lehtë! (ose: “më e thjeshtë).” Po kështu e sjell edhe Nesaiu nga Kutejbe. Hadithi vjen edhe nga Ibn Hibani në Sahih-un e tij dhe Ebu Bekër Ibn Merde uejhi. Kurse Imam Ahmedi sjell hadithin nga Sad Ibn Ebu Uekkasi, i cili ka thënë: 1 109. “Ne po kalonim nga xhamia e Benu Mua uijes, kur Profeti ﷺ hyri në të e fali dy rekatë namaz. Edhe ne u falëm bashkë me të. Ai iu lut Zotit gjatë, pastaj tha: “I kërkova Zotit tim tri gjëra: Iu luta që të mos e shkatërrojë umetin tim me përmbytje gjithëpërfshirëse, dhe ma pranoi lutjen. Iu luta që të mos e shkatërrojë umetin tim me thatësirë gjithëpërfshirëse, dhe ma pranoi lutjen. Iu luta që të mos lejojë urrejtjen e agresionin mes tyre (e të luftojnë njëri -tjetrin), por nuk ma pranoi këtë lutje.” Këtë hadith e ka përnxjerrë veçse Muslimi, përmes rrugës së Uthman Ibn Hakimit. Ibn Merde uejhi sjell hadithin nga Ibn Abasi, që ka thënë : 1110. “Kur zbriti ajeti: “Thuaj: “Ai është i Plotfuqishëm t’ju sjellë një dënim prej së larti, ose prej së poshtmi, nën këmbët tuaja, ose t’ju ndajë në grupe e të luftoni njëri - tjetrin”, Profeti, - tregon Ibn Abasi, - u ngrit, mori abdes, dhe pastaj tha: “O Allah! Mos dërgo mbi popullin tim dënim prej së larti, ose prej së poshtmi, nën këmbët e tyre, dhe mos i ndaj në grupe e mos i bëj të luftojnë njëri -tjetrin!” Ibn Abasi thotë: “Atëherë, atij i erdhi Xhibrili dhe tha: “O Muhamed! Allahu e ruajti umetin tënd nga dënimi prej së larti ose prej së poshtmi, nën këmbët e tyre!” Ibn Merde uejhi sjell hadithin nga Ibn Abasi, se: 1 111. “Profeti i Allahut ka thënë: “Unë e luta Allahun që ta ruajë umetin tim nga katër gjëra. Ai pranoi ta ruajë nga dy, por nuk pranoi ta ruajë nga dy të tjera. Iu luta Atij që ta ruajë nga dënimi prej së larti me gurë dhe së poshtmi me përmbytje. Iu luta, gjithashtu, që të mos i ndajë në grupe dhe mos i bëjë të luftojnë njëri-tjetrin!”. Ai m’u përgjigj që të mos i dënojë prej së larti me gurë dhe prej së poshtmi me përmbytje, por nuk pranoi që t’i ruajë nga përçarja e vrasja mes tyre.” Sufjan el Theuriu sjell me senedin e tij hadithin nga Ubej Ibn Keabi, i cili ka thënë: “Në këtë umet do të ndodhin katër gjëra; dy prej tyre janë shfaqur tashmë dhe kanë mbetur pa shfaqur edhe dy të tjera. “Thuaj: “Ai është i Plotfuqishëm t’ju sjellë një dënim prej së larti, - Profeti ﷺ tha: “Domethënë, dënim me gurë nga qielli”, - ose prej së poshtmi, nën këmbët tuaja...” - këtu tha: “El hasfu është shembja dhe hapja e tokës.” Këtë mendim e kë përzgjedhur Ibn Xheriri, që argumenton për saktësinë e tij me fjalën e Allahut, kur thotë: “ A u siguruat ju prej Atij që është në qiell, që të mos ju përpijë toka kur të dridhet?! Apo u siguruat prej Atij që është në qiell, që të mos lëshojë kundër jush ndonjë stuhi me rrebesh gurësh?! Ju do ta kuptoni se si është ndëshkimi Im! ” [Mulk 16, 17 ]. Në një hadith tjetër thuhet: 1112. “Në këtë umet do të ndodhin dënime me gurë nga sipër, dënime me shembje e hapje të tokës nga poshtë dhe dënime me shndërrim të njerëzve në majmunë dhe në derra.” Kjo është përmendur mes argumenteve që flasin për shenjat e Kijametit dhe do të sillet hollësisht në vendin e vet, në dashtë Allahu. Allahu i Madhëruar thotë: “...ose t’ju ndajë në grupe...”. Kuptimi: ose t’ju ndajë në fraksione e grupacione me kundërshtime të ashpra me njëra-tjetrën, sikurse ka ardhur në hadithin me versione e rrugë të shumta transmetimi nga Profeti: 1 113. “...ky umet do të përçahet në 73 grupe. Të gjitha janë në Zjarr, përveç njërit grup...” 5 Ndërsa për fjalën e Allahut: “... e të luftoni njëri - tjetrin”, Ibn Abasi ka thënë si shpjegim: “Domethënë, t’ju bëjë të sundoni mbi njëri tjetrin dhe të ushtroni dhunë e vrasje.” Në vijim, i Madhëruari thotë: - Shih se si i sqarojmë Ne argumentet ... - I shtjellojmë e qartësojmë ato herë pas here, në mënyrë të kuptueshme. - në mënyrë që ata të kuptojnë... - Në mënyrë që të arrijnë të kuptojnë Shpalljen, argumentet dhe faktet e Allahut.

Mus'haf Hape →
Nahl 16:106–16:109 Tefsiri i shkurtuar i Ibn Kethirit (Tejsir el-Alijj el-Kadir)

… - që ta puthë ballin e Abdullah Ibn Hudhafes, dhe unë do të jem i pari që do ta bëj këtë!” Atëherë u ngrit dhe e puthi në ballë, - Allahu qoftë i kënaqur me ta!

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

- Ai që e mohon Allahun pasi ka besuar në Të - përveç atij që dhunohet (për të mohuar), e zemra e tij është e bindur plotësisht në besim - dhe ia hap gjoksin mosbesimit, mbi të do të bjerë zemërimi i Allahut dhe do të ketë një dënim të madh. - Allahu i Lartësuar na njofton rreth atyre që e braktisin besimin, pasi kanë besuar dhe e kanë vështruar qartë të vërtetën. Ata mohojnë pasi iu është zgjeruar njëherë kraharori. Pas këtij mohimi, ata gjejnë qetësi e u zgjerohet gjoksi në refuzimin e besimit. Ata gjejnë prehje në këtë mosbesim e mënyrë jetese. Allahu i Lavdëruar na njofton se është zemëruar prej tyre. Kështu kërcënohen ata të cilët marrin njohuri të mjaftueshme rreth imanit dhe fesë, dhe pastaj e braktisin atë. - Këtë (dënim të madh) e merituan sepse ata e deshën më shumë jetën e kësaj bote se sa Jetën e Botës Tjetër dhe Allahu nuk i udhëzon (në Udhën e Drejtë) njerëzit që e refuzojnë besimin (e vërtetë) . - Të tillë lloj njerëzish, Allahu i Lartësuar i kërcënon me ndëshkim të dhembshëm në ahiret, sepse ata e kanë braktisur besimin për shkak të kësaj bote dhe kënaqësive të saj. - Këta janë ata, të cilëve Allahu ua vulosi zemrat, të dëgjuarit dhe të parët dhe këta janë të shkujdesurit (nga e Vërteta) . - Allahu i Lartësuar ua vulos atyre zemrat, si shpagim i merituar për braktisjen e të vërtetës e largimin prej saj. Pas kësaj vulosjeje, ata nuk kanë mundësi që të logjikojnë dhe të arsyetojnë drejt për çështjet që u sjellin dobi. Allahu i Lartësuar u ka vulosur dëgjimin dhe u ka mbuluar shikimin. Kështu, ata nuk mund të përfitojnë përmes këtyre shqisave, nuk mund të kuptojnë dhe të shohin qartë të vërtetën. Ata bëhen të pavëmendshëm e tërësisht të shpërqëndruar nga e vërteta dhe nga ajo çfarë kërkohet prej tyre, pra, nga adhurimi i Allahut të Lartësuar dhe nënshtrimi ndaj Tij. - Është e vërtetë se në botën tjetër, ata janë më të humburit. - Është e pashmangshme, prandaj të mos habitet kush, se ata që kanë këto cilësi, në ahiret do të jenë të shkatërruarit. Këta humbin dhe shkatërrojnë vetveten, duke u ndarë nga familjet e tyre në Ditën e Kijametit. Nga ky gjykim përjashtohen ata të cilët shprehin mohim me gojë, për shkak të detyrimit, imponimit dhe kërcënimit, pra, nën peshën e kërcënimit nga idhujtarët dhe nën frikën e torturës dhe dhimbjeve. Allahu i Lartësuar thotë: “... përveç atij që dhunohet (për të mohuar), e zemra e tij është e bindur plotësisht në besim.” Zemrat e tyre nuk e duan mosbesimin dhe ata i urrejnë fjalët që ata detyrohen t’i thonë. Edhe pse thonë fjalë mohimi, zemrat e tyre gjejnë prehje vetëm me imanin e vërtetë. Këta nuk kanë të njëjtin gjykim me ata që u përmendën më sipër. Ibn Xheriri sjell hadithin nga Ebu Ubejde Muhamed Ibn Amar Ibn Jasiri, i cili rrëfen: 1629. “Idhujtarët e morën Amar Ibn Jasirin dhe e torturuan, derisa e detyruan që ai të thoshte diçka prej asaj që ata i kërkonin (pra, fjalë mohimi dhe idhujtarie). Atëherë, ai shkoi tek Profeti ﷺ , për t’i shprehur shqetësimin në lidhje me këtë çështje. Profeti ﷺ i tha: “Si e ndjen zemrën?” Ai tha: “Të qetë me imanin tek Allahu dhe të bindur për këtë.” Atëherë, Profeti ﷺ i tha: “ Nëse ata të detyrojnë dhe torturojnë, thuaji përsëri ato fjalë që the (sepse nuk të dëmtojnë aspak në iman).” Për këtë arsye, dijetarët janë unanimë në mendimin se: ai i cili detyrohet me forcë për të thënë fjalë kufri, i lejohet që t’i miratojë ata; por lejohet, gjithashtu, që të bëjë zgjedhjen tjetër, sikurse veproi Bilali (Allahu qoftë i kënaqur prej Tij!), duke mos i miratuar ata në fjalët e kufrit që ata e detyruan me dhunë të thoshte. Kështu, Bilali e refuzoi kufrin dhe fjalët që ata kërkonin prej tij, edhe pse ata e torturuan aq shumë, aq sa i vendosën një shkëmb të madh në gjoksin e tij dhe e urdhëronin për idhujtari ndaj Allahut. Por Bilal e refuzoi kërkesën e tyre, duke thënë dhe përsëritur vetëm fjalët: “ Eĥadun Eĥad” (I Vetëm, i Vetëm). Pra, Allahu është i vetëm dhe pa ortak. Madje Bilali thoshte: “Betohem në Allah, nëse do të dija ndonjë fjalë tjetër, që t’i zemëronte dhe tërbonte më shumë, do ta thoja atë!” Allahu qoftë i kënaqur me të dhe e kënaqtë!” Po kështu, Hubejb Ibn Zejd el Ensari u sprovua njëlloj në përballje me Musejleme el Kedhabin (profetin e rremë), i cili e pyeti atë dhe i tha: “A dëshmon se Muhamedi është profet i Allahut?” Hubejbi u përgjigj: “Po!” - “A dëshmon se edhe unë jam profet i Allahut?” - “ Jo, nuk dëgjoj!” Dhe ai vazhdoi që t’ia priste mishin copa -copa. Megjithatë, ai vazhdoi të qëndronte dhe të mos i përgjigjej. (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!) Nuk ka dyshim se më e mira, më e ndershmja dhe e shpërblyeshmja punë është që muslimani të qëndrojë i pathyeshëm në fenë e tij, edhe nëse kjo çon në vrasjen e tij, siç ka thënë Ibn Asakiri në biografinë e Abdullah Ibn Hudhafe el Semhit, një sahab i cili u kap rob nga romakët. Komandanti i tyre i tha: “Prano Krishtërimin dhe kam për të të bërë pjestar në pushtetin dhe pasurinë time, madje do të të martoj me bijën time!” Por Abdullah Ibn Hudhafe ia ktheu: “Sikur të gjithë pasurinë dhe mbretërimin tënd të ma dhurosh, sikur edhe të gjithë arabët të më japin gjithçka që kanë, unë nuk do të pranoja kurrë dhe asnjë çast që të braktisja fenë e Muhamedit ﷺ ”! Ai i tha: “Do të të vras!” Abdullahi i përgjigjet: “Bëj, çfarë ke për të bërë!” Pas kësaj, ai u torturua shumë. Madje, përpara tij torturuan edhe disa robër muslimanë me mënyra të tmerrshme, por ai nuk e braktisi fenë e tij, derisa ata e humbën shpresën se mund ta largonin nga Islami. Në fund, prijësi dhe mbreti i tyre i drejtohet Abdullah Ibn Hudhafes dhe i thotë: “Nëse më puth në ballë, kam për të të liruar!” Abdullahi thotë: “A do t’i lirosh edhe të gjithë robërit muslimanë?” - “Po” - tha ai. Atëherë, Abdullahi e puthi kokën e tij dhe ai i liroi dhe liroi të gjithë robërit muslimanë që kishte. Kur u kthyen në bazë, Umer Ibn Hatabi (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!) tha: “Është detyrë për çdo musliman - dhe e meriton - që ta puthë ballin e Abdullah Ibn Hudhafes, dhe unë do të jem i pari që do ta bëj këtë!” Atëherë u ngrit dhe e puthi në ballë, - Allahu qoftë i kënaqur me ta!

Mus'haf Hape →
Nisa 4:92–4:93 Tefsiri i shkurtuar i Ibn Kethirit (Tejsir el-Alijj el-Kadir)

… ai i ngriti duart lart dhe tha: “O Zot, unë distancohem nga kjo vepër që bëri Halidi!” Pastaj dërgoi Aliun, që pagoi dijen (kompensimet pasurore) për të …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

- Asnjë besimtar nuk duhet ta vrasë një besimtar tjetër, përveçse gabimisht. - Besimtari nuk mundet kurrsesi ta vrasë dhe t'i marrë jetën vëllait të tij musliman, për asnjë shkak apo arsye, përveçse në ato raste që e ka përcaktuar Sheriati i Zotit. Në dy Sahih-ët vjen hadithi nga Ibn Mesudi, se Profeti i Allahut ka thënë: 801. “Nuk lejohet gjaku i një muslimani i cili dëshmon se nuk ka të adhuruar me meritë veç Allahut dhe se unë jam Profeti i Allahut, përveçse në tri raste: jeta me jetën (pra, nëse vret njeri të pafajshëm, atëherë vritet); ai që bën imoralitet dhe është i martuar; dhe ai që e braktis fenë e tij dhe largohet e përçan bashkësinë muslimane.” Pra, nëse ndodh një nga këto raste, atëherë lejohet vrasja e tij. Megjithatë, duhet kuptuar mirë se, edhe nëse ndodh një nga këto tri raste, ekzekutimi i këtij gjykimi nuk i takon asnjë prej individëve të shoqërisë, por i takon vetëm kreut të shtetit apo atij që është emëruar për të tilla çështje. Allahu i Lartësuar thotë: “veçse gabimisht”. Pra, vrasja e muslimanit mund të mendohet që të ndodhë veçse gabimisht. Muxhahidi dhe të tjerë kanë thënë se ky ajet ka zbritur dhe flet për Ejash Ibn Eb i Rabijan, vëllain e Ebu Xhehlit nga nëna e tij, pra, nga Esma bintu Mehrame. Ai vrau një burrë, i cili e mundonte shumë atë vetë dhe të vëllanë e Ejashit. Por ndërkohë, ky burrë kishte pranuar Islamin. Personi që e mundonte ishte Harith Ibn Jezid el Gamidi. Ejashi kishte një urrejtje të madhe në zemër për atë, por më vonë ky Harithi pranoi Islamin dhe bëri hixhret, ndërkohë që Ejashi nuk e dinte këtë fakt. Për këtë arsye, në ditën e çlirimit të Mekës, kur e pa Harithin, Ejashi e dinte sikur ai ishte akoma në fenë e të parëve të tij (pra, jomusliman), ndaj iu vërsul dhe e vrau. Për këtë shkak, Allahu i Lartësuar zbriti këtë ajet. - Kushdo që vret gabimisht një besimtar, ai është i detyruar të lirojë një skllav besimtar dhe shpagimin (e gjakut) t’ia dorëzojë familjes së tij, veç në qoftë se ata ia falin (gjakun). - Në rastin e vrasjes gabimisht këto janë dy detyrat që duhen përmbushur: 1. kompensimi për atë gjynah të madh, edhe pse është kryer gabimisht. Për kompensim duhet që të lirohet një skllav besimtar. Kështu, çlirimi i një robi jobesimtar është i pavlefshëm si kompensim. Gjithashtu, edhe çlirimi i një robi i cili është nën moshën e pjekurisë është i pavlefshëm, nëse ai është fëmijë i jobesimtarëve, derisa ai të mbushë moshën e të besojë me vetëdije; pra, vetëm në këtë rast ai konsiderohet besimtar dhe është i vlefshëm, nëse çlirohet nga skllavëria në formë kompensimi. Nga ana tjetër, shumica e dijetarëve janë të mendimit se nëse skllavi është musliman, atëherë është i vlefshëm si kompensim qoftë kur është i madh, qoftë kur është minoren. Imam Ahmedi sj ell rrëfimin e një ensari, se: 802. “Ai shkoi tek Profeti me një skllave zezake dhe i tha: ‘O i Dërguari i Allahut! Unë kam një kompensim për të shlyer dhe duhet të çliroj një skllav musliman. Nëse mendon se kjo skllave është muslimane, unë i jap lirinë asaj!’ Atëherë, Profeti i tha asaj: ‘A dëshmon se nuk ka Zoti tjetër që të adhurohet me meritë veç Allahut?’ - ‘Po!’ - tha ajo. Pastaj i tha: ‘A dëshmon se unë jam profet i Allahut?’ - Po! - tha sërish ajo. - ‘A e beson ringjalljen pas vdekjes?’ - ‘Po!’ Atëherë, Profeti tha: ‘Liroje atë!” Ky është një isnad sahih. Fakti që sahabi që e përcjell është i panjohur, nuk e dëmton saktësinë e këtij hadithi. 185 Ndërsa në librin 'El Mueta' të Imam Malikut, në Musned-in e Shafiiut dhe Ahmedit, në Sahih-un e Muslimit, në Sunen-et e Ebu Daudit dhe Nesaiut, përmes rrugës së transmetimit të Hilal Ibn Ebu Mejmunetes, që përcjell nga Ata Ibn Jesari, e ky nga Muavije Ibn Hakemi, thuhet se: 803. “Kur ai erdhi tek Profeti me skllaven zezake, Profeti i tha asaj: ‘Ku është Allahu?’ Ajo tha: ‘Në qiell.’ Pastaj ai i tha: ‘Kush jam unë?’ Ajo i tha: ‘Ti je Profeti i Allahut.’ Atëherë Profeti tha: ‘Liroje, se ajo është besimtare!’” 186 Allahu i Lartësuar thotë: “...shpagimin (e gjakut) t’ia dorëzojë familjes së tij...” Kjo është detyra e dytë, për atë i cili vret gabimisht një musliman. Ky është detyrim që qëndron mes vrasësit dhe familjes së të vrarit. Kjo bëhet si kompensim për humbjen e të dashurit të tyre. Ky kompensim pasuror rëndon mbi të afërmit e vrasësit nga ana e babait të tij, dhe nuk nxirret nga pasuria e vetë vrasësit. Shafiu, - Allahu e mëshiroftë! - ka thënë: “Nuk di asnjë kundërshtim se Profeti i Allahut ka gjykuar që shpagimi (në këto raste) jepet nga të afërmit nga ana e babait”. Në dy Sahih-ët vjen hadithi nga Ebu Hurejra, i cili ka thënë: 804. “Dy gra prej Hudhejlit u konfliktuan mes tyre. Njëra nga ato e goditi tjetrën me gur, duke e vrarë atë dhe fëmijën që ajo kishte në bark (pra, ishte shtatzënë). Kështu, ata u konfliktuan dhe shkuan tek Profeti i Allahut për të gjykuar rastin. Profeti gjykoi që shpagimi për barrën e saj të ishte lirimi i një robi apo robëreshe, ndërsa shpagimi për vrasjen e vetë gruas të bëhej nga âkiletu, pra, nga të afërmit e saj nga ana e babait.” Kjo tregon se gjykimi për vrasjen pa qëllim (amd el ħata) është njëlloj si gjykimi për vrasjen gabimisht, pra, është detyrë pagesa e dijes (kompensimit pasuror), por në këtë rast masa pasurore e detyrueshme që të paguhet është me tridhjetëshe (ethlâthen), pra, 30 deve femra 3-vjeçare ( hukkaten), 30 deve 4 -vjeçare (xhidh’aten) dhe 40 deve barsë ( hilfeten), për shkak se ekziston mundësia që të jetë bërë me qëllim e paramendim. Ndërsa për sa i përket vrasjes krejt gabimisht ( el hata') është i detyrueshëm kompensimi pasuror, por kjo pagesë bëhet me njëzetëshe (akhmase) e jo në me tridhjetëshe (ethlathen). Imam Ahmedi sjell hadithin nga Ibn Mesudi, i cili ka thënë: 805. “Në lidhje me shpagimin e vrasjes gabimisht ( el ħata), Profeti i Allahut gjykoi që të jepeshin 20 deve femra 1 -vjeçare (bintu meħâd), 20 deve meshkuj 1 -vjeçarë ( ( ibni meħâd ), 20 deve bintu lebûn (femër dy vjeçare), 20 deve 4 -vjeçare ( xhidh'aten) dhe 20 deve femra 3 -vjeçare ( ĥukkaten).” Ky është versioni i sjellë nga Nesaiu. Ndërsa Tirmidhiu ka thënë për këtë: “Ne nuk njohim ndonjë hadith të tillë që të jetë merfu,' me sened të plotë deri tek Profeti ﷺ , përveç këtij senedi”. Ky hadith është transmetuar edhe me një sened meukuf, që shkon deri tek Abdullah Ibn Mesudi dhe jo deri tek Profeti. Në Sahih-un e Buhariut vjen hadithi nga Abdullah Ibn Umeri, i cili rrëfen: 806 . “Profeti dërgoi Khalid Ibn Uelidin drejt fisit Beni Xhudhejmete. Ai i ftoi në Islam, por ata nuk ditën të shpreheshin ndryshe për të shprehur Islamin e tyre dhe të thoshin: “Eslemna!” pra: “E pranojmë Islamin”, por thanë: “ Sabe'na!”. Kjo shprehje kishte kuptimin: “U bëmë sabiinë” Atëherë, Khalidi i vrau. Kur shkoi ky lajm tek Profeti i Allahut, ai i ngriti duart lart dhe tha: “O Zot, unë distancohem nga kjo vepër që bëri Halidi!” Pastaj dërgoi Aliun, që pagoi dijen (kompensimet pasurore) për të vrarët e tyre gabimisht dhe për të gjitha dëmet pasurore që u kishte shkaktuar.” Nga ky hadith kuptohet se për vrasjet që bëhen gabimisht nga udhëheqësi ose nga i emëruari i tij, kompensimi jepet nga depoja e shtetit. Allahu i Lartësuar thotë: “..veç në qoftë se ata ia falin (gjakun).” Pra, nëse familja e të vrarit, me bamirësi, e fal dhe nuk e kërkon shpagimin, atëherë nuk është detyrë që ai të jepet nga vrasësi. Allahu i Lartësuar më pas thotë: - Në qoftë se ai (i vrari gabimisht) është besimtar, por i takon një populli që është në luftë me ju, atëherë është detyrim vetëm lirimi i një skllavi besimtar. - Nëse i vrari është besimtar dhe kujdestarët e tij ligjorë, pra, të afërmit e tij, janë mohues agresorë, me të cilët jeni në luftë, atëherë atyre nuk u paguhet kompensimi për vrasjen. Në një rast të tillë, vrasësi ka detyrë që të lirojë një rob besimtar dhe nuk ka asnjë detyrim tjetër. - Në qoftë se ai (i vrari) është nga një popull me të cilin ju keni marrëveshje, atëherë është detyrim që familjes së tij t’i dorëzohet shpagimi (i gjakut) dhe që të lirohet një skllav besimtar. - Nëse i vrari dhe të afërmit e tij janë ehlu dhimme, pra, jomuslimanë që jetojnë brenda shtetit islam, nën mbrojtjen e ofruar nga shteti, ose janë nga një popull me të cilin shteti islam ka marrëveshje paqeje, atëherë atyre u paguhet dija e të vrarit të tyre. Nëse i vrari është besimtar, atëherë kompesimi u jepet i plotë. Nëse i vrari është jomusliman, sipas disa dijetarëve, kompensimi jepet përsëri i plotë. Por disa kanë dhënë mendimin se, nëse i vrari është jomusliman, atëherë jepet gjysma e kompensimit të muslimanit. Disa të tjerë thonë që i jepet një e treta e tij, sikurse është shtjelluar në librat fik’hut dhe të ligjeve. Përveç kësaj, sigurisht, vrasësi ka detyrë që të lirojë një rob musliman. - E, kush nuk ka mundësi (të lirojë një skllav), le të agjërojë dy muaj rresht, si formë pendese para Allahut. - Domethënë, agjërimi duhet të jetë i vazhdueshëm dhe nuk duhet ndërprerë me asnjë ditë. Nëse e prish agjërimin një ditë pa qenë i justifikueshëm, pra, për shkak të sëmundjes apo në rastin kur është grua dhe asaj i vijnë periodat apo lehonia, atëherë duhet ta nisë nga e para. Dijetarët janë në kundërshtim në lidhje me udhëtimin, a konsiderohet si ndërprerje e justifikueshme në rast udhëtimi apo jo? Disa thonë është i justifikueshëm dhe nuk ka nevojë që ta nisë nga e para. Të tjerë thonë që nuk është i justifikueshëm, prandaj nëse e ndërpret agjërimin për shkak të udhëtimit, atëherë duhet ta nisë përsëri nga e para. Allahu i Lartësuar thotë: “...si formë pendese para Allahut.” Domethënë, kjo është mënyra e pendimit të personit që vret gabimisht. Nëse nuk ka mundësinë e lirimit të një robi musliman, atëherë duhet të agjërojë dy muaj të njëpasnjëshëm në mënyrë të vazhdueshme. Të ndryshme janë mendimet e dijetarëve në lidhje me personin i cili nuk ka mundësi që të agjërojë: a i bëhet atij e detyrueshme që të ushqejë 60 të varfër, sikurse ndodh në rastin e kompensimit për dhiharin. Disa thonë po, ashtu sikurse në rastin e dhiharit, dhe Allahu i Lartësuar nuk e ka përmendur në këtë ajet, sepse ky është një kontekst kërcënimi dhe paralajmërimi, që njerëzit të largohen nga vepra të tilla dhe nuk është e përshtatshme që të përmendet lehtësimi në raste të tilla. Mendimi i dytë thotë se nuk lejohet që kompensimi të bëhet duke ushqyer 60 të varfër, pasi nëse do të ishte e lejueshme, Allahu i Lartësuar do ta shpjegonte atë patjetër, sepse nuk lejohet vonimi i qartësimit të një çështjeje në momentin kur bëhet e detyrueshme që të sqarohet. Kështu, përderisa nuk e ka shpjeguar në ajet, atëherë nuk është e lejueshme që të bëhet ky lloj kompensimi. - Allahu është i Gjithëditur e i Urtë. - Ky ajet është shpjeguar disa herë. Më lart u trajtua rasti i vrasjes gabimisht. Ndërsa për sa i përket gjykimit për vrasjen me qëllim dhe paramendim, Allahu i Lartësuar thotë: - Çdokush që vret një besimtar qëllimisht, dënimi i tij është Xhehenemi, në të cilin do të jetë përgjithmonë. Allahu është zemëruar ndaj tij, e ka mallkuar dhe ka përgatitur për të dënim të rëndë. - Ky është një kërcënim i ashpër dhe paralajmërim i qartë për atë që guxon të bëjë një gjynah kaq të madh të pashembullt. Ky gjynah përmendet pranë idhujtarisë në disa ajete në Librin e Allahut. Kështu, Allahu i Lartësuar thotë: “Janë ata që veç Allahut, nuk i luten asnjë zoti tjetër dhe nuk e vrasin atë, të cilin Allahu e ka ndaluar të vritet, veçse kur e meriton në bazë të drejtësisë dhe nuk bëjnë imoralitet. Kush i bën këto, e pret ndëshkimi. Atij i dyfishohet dënimi Ditën e Kijametit dhe aty mbetet përgjithmonë i poshtëruar.” [Furkan 68, 69]. Ajetet dhe hadithet që tregojnë për ndalesën kategorike të vrasjes së muslimanit janë të shumta. Ndër këto mund të përmendim hadithin që vjen në dy Sahih-ët nga Ibn Mesudi, i cili rrëfen se Profeti i Allahut ka thënë: 807. “Çështja e parë për të cilën do të gjykohet mes njerëzve në Ditën e Gjykimit do të jetë çështja e jetës dhe gjakut.” Ebu Daudi sjell hadithin nga Ubadete Ibn Samiti, i cili tregon se Profeti ka thënë: 808. “Besimtari do të vazhdojë të jetë i shpejtë në përpjekjet dhe afrimin e tij me Zotin, si edhe punëmirë, për sa kohë nuk derdh gjak të pafajshëm dhe të ndaluar. Nëse ai derdh gjak të pafajshëm e të ndaluar, atëherë ai do të frenohet nga lodhja dhe barra e rëndë.” Në një hadith tjetër thuhet: 809. “Sikur të gjithë banorët e qiellit dhe të Tokës të binin dakord për vrasjen e një muslimani, Allahu do t’i fuste të gjithë ata në zjarr.” Në një hadith tje tër, Profeti thotë: 810. “Shkatërrimi dhe zhdukja e të gjithë dynjasë eshtë më e lehtë për Allahun sesa vrasja e një muslimani.” Ibn Abasi ishte i mendimit se nuk ka pendim për atë që vret një besimtar me vetëdije dhe paramendim, sepse Allahu i Lartësuar thotë: “...dënimi i tij është Xhehenemi, në të cilin do të jetë përgjithmonë. Allahu është zemëruar ndaj tij, e ka mallkuar dhe ka përgatitur për të dënim të rëndë.” Gjithashtu, - thotë Ibn Abasi - ky është një nga ajetet e fundit që kanë zbritur dhe nuk është i anuluar me asnjë ajet apo tekst tjetër nga Sheriati. Ky mendim i Ibn Abasit ka ardhur me rrugë të shumta transmetimi. Ndër ata që kishin të njëjtin mendim janë edhe Zejd Ibn Thabiti, Ebu Hurejra, Abdullah Ibn Umeri, Ebu Seleme, Ibn Abdurrahmani, Ubejd Ibn Umejri, Haseni, Katadja dhe Dahaku, siç dëshmon Ibn Ebu Hatimi. Rreth kësaj çështjeje ka hadithe që mund të arrijnë një gradë të mjaftueshme për të argumentuar me to. Megjithatë, mendimi më i përhapur mes dijetarëve të shkuar dhe të sotëm është se vrasësi ka mundësi pendimi. Nëse ai pendohet sinqerisht, ndien keqardhje, është i mbushur me frikë nga ndëshkimi i Allahut, i përulur e bën vepra të mira, Allahu i Lartësuar ia zëvendëson veprat e tij të këqija me vepra të mira, madje e kompenson edhe të vrarin, pra, viktimën, duke e kënaqur edhe atë, në lidhje me padrejtësinë që i është bërë. Allahu i Lartësuar thotë: “Janë ata që veç Allahut, nuk i luten asnjë zoti tjetër dhe nuk e vrasin atë, të cilin Allahu e ka ndaluar të vritet, veçse kur e meriton në bazë të drejtësisë dhe nuk bëjnë imoralitet. Kush i bën këto, e pret ndëshkimi. Atij i dyfishohet dënimi Ditën e Kjametit dhe aty mbetet përgjithmonë i poshtëruar. Përveçse nëse pendohet, beson (me besimin e drejtë) dhe bën vepra të mira. Këtyre Allahu ua shndërron të këqijat në të mira. Allahu është Falës i Madh e Mëshirëplotë. Dhe kushdo që pendohet dhe bën vepra të mira, ai është kthyer, me të vërtetë tek Allahu me një pendim të sinqertë.” [Furkan 68 - 71]. Duhet thënë se ky ajet nuk lejohet që të konsiderohet si i anuluar apo të pretendohet se është thënë në lid hje me idhujtarët. Allahu i Lartësuar thotë: “Thuaj: “O robërit e Mi, të cilët e keni ngarkuar veten tuaj me shumë gabime, mos e humbni shpresën në mëshirën e Allahut, sepse Allahu i fal të gjitha gjynahet! Ai është Falës i Madh dhe Mëshirëplotë.” [Zumer 53]. Ky ajet është gjithëpërfshirës dhe flet për të gjitha llojet e gjynaheve, siç janë kufri, shirku, dyshimet, hipokrizia, vrasja, dalja dhe shkelja e kufijve të Allahut etj. Përjashtim bëjnë vetëm kufri dhe idhujtaria, nëse njeriu vdes pa u penduar për to. Allahu i Lartësuar thotë: “Allahu nuk fal t’i shoqërohet Atij shok; ndërsa të tjerat, përveç këtij (gjynahu), ia fal atij që Ai dëshiron.” Në fakt, ky ajet është përmendur dy herë në këtë sure, për të forcuar shpresën tek besimtarët. Megjithatë, Allahu është më i ditur. Në dy Sahih-ët 811. vjen hadithi i një burri nga Beni Izraelitët, i cili kishte vrarë 100 njerëz dhe që shkoi e pyeti një dijetar: “A ka mundësi pendimi (e faljeje) për mua?” Ai i tha: ‘E çfarë mund të të pengojë për t’u penduar?!” Pastaj e udhëzoi që të shkonte në një vend tjetër, ku të adhuronte Allahun. Ai u nis drejt atij vendi, por gjatë rrugës, vdiq dhe shpirtin e tij e morën melekët e mëshirës.....” Nëse ky ishte përfundimi i atij që kishte vrarë 100 njerëz mes bijve të Izraelit, atëherë që pendimi për vrasjen të jetë i pranueshëm edhe në këtë umet, sigurisht që është më parësor dhe më i meritueshëm, sepse Allahu i Lartësuar i ka larguar prej nesh rëndesat, prangat dhe zinxhirët që rëndonin mbi popujt e shkuar. Ai e dërgoi Profetin tonë me fenë, që është hanifa, me besim të drejtë në një Zot të vetëm e të Plotfuqishëm, dhe semha, pra, tolerante dhe e thjeshtë. Ky është trajtimi më i mirë që u bëhet temave që kanë të bëjnë me kërcënimet e Allahut të Lartësuar, sidomos për ato ku thuhet: “...dënimi i tij është Xhehenemi, në të cilin do të jetë përgjithmonë.” Allahu është më i ditur për të vërtetën në lidhje dhe përcaktimin e hyrjes së vrasësit në zjarr kohëqëndrimin e tij në të. Pavarësisht nëse marrim mendimin e Ibn Abasit, që thotë se nuk pranohet pendimi për vrasjen me paramendim, apo mendimin e shumicës së dijetarëve, të cilët thonë që ka mundësi pendimi për të, mund të themi se, edhe nëse ai futet në zjarr, robi nuk ka për të qëndruar përjetësisht në të, nëse është besimtar njësues i Allahut, pasi fjala “gjithmonë”, në këtë rast ka kuptimin e qëndrimit të gjatë. Ky lloj kuptimi është i domosdoshëm të merret në konsideratë në të tilla kontekste, për shkak të haditheve të shumta që janë transmetuar rreth kësaj çështjeje. Kështu, Profeti i Allahut ka thënë: 812. “Nga zjarri ka për të dalë çdokush që në zemër ka qoftë edhe thërrmijën më të vogël të imanit.” Një hadith i përcjellë nga Muavija thotë : 813. “Për çdo gjynah shpresohet që të falet nga Allahu, përveç atij i cili vdes si mohues ose atij që vret një besimtar me qëllim dhe paramendim.” Në këtë hadith, fjala: “shpresohet” ka kuptimin e shpresës për falje. Megjithatë, edhe pse thuhet se nuk ka shpresë në këto dy raste, kjo nuk do të thotë që në njërën prej tyre të mos ndodhë që të ketë mundësi shpëtimi, sidomos kur për këtë ekzistojnë edhe argumente të tjera, si ato që përmendëm më lart. Ndërsa për sa i përket atij që vdes si mohues, sigurisht që ka argumete të prera që Allahu kurrë nuk ka për ta falur. Për sa i përket përballjes me viktimën në Ditën e Gjykimit, kur viktima do të kërkojë hakun e vet, themi se ai është haku i njerëzve dhe, sigurisht, nuk mund të zhvlerësohet dhe nuk mund t’i shpëtosh përmes pendimit. Në të tilla raste, pjesë e pendimit të domosdoshëm është kthimi i hakut dhe të drejtës atij që i takon. Kështu veprohet në të gjitha rastet: vrasjet, vjedhjet, grabitjet, shpifjet e në çdo cenim të drejte të krijesave. Nëse kthimi i hakut në jetën e kësaj bote bëhet i pamundur, atëherë patjetër që do të ketë përballje dhe kjo e drejtë do të kërkohet në Ditën e Gjykimit. Megjithatë, fakti që ky njeri ka detyrimin për t’i kthyer hakun Ditën e Gjykimit viktimës, nuk do të thotë që ai me patjetër do të dënohet për një veprim të tillë në dynja, sepse mund të ndodhë që ky njeri mund të bëjë shumë vepra të mira, të cilat mund ta kompensojnë hakun e atij që i është bërë padrejtësi apo që është vrarë. Madje, atij mund t'i mbeten edhe shumë vepra të mira të tjera edhe pas kthimit të hakut tjetrit, vepra me të cilat ai mund të hyjë në Xhenet. Ose mund të ndodhë që Allahu i Madhëruar ta kompensojë të vrarin me çfarë dëshiron, nga mirësia dhe bujaria e Tij, duke i dhuruar, për shembull, kështjella të Xhenetit dhe mirësi të tjera, duke e ngritur në grada etj. Sidoqoftë, Allahu është më i ditur! Për atë që vret me paramendim ka dispozita në jetën e kësaj dynjaje, por ai do të përballet edhe me ligjet e ahiretit. Për sa u përket ligjeve të dynjasë, ato u japin të drejtë kujdestarëve ligjorë dhe të afërmve të të vrarit që të marrin hakun nga vrasësi i njeriut të tyre. Allahu i Lartësuar thotë: “Nëse dikush vritet pa të drejtë, Ne i kemi dhënë të drejtë kujdestarit të tij (të kërkojë drejtësi). Por edhe ai të mos e kalojë kufirin në (shpagimin për) vrasje, sepse ai është i ndihmuar (prej Zotit). ” [Isra 33]. Kujdestarët e viktimës janë të lirë të zgjedhin mes disa mundësive: ose ta ekzekutojnë vrasësin e të afërmit të tyre, ose ta falin, ose të kërkojnë dije-n me tridhjetëshe, jo me njëzetëshe, pra, 30 deve femra 3 -vjeçare, 30 deve 4 -vjeçare dhe 40 deve barsë, sikurse është shpjeguar në librat e ligjeve dhe dispozitave. Dijetarët kanë dhënë mendime të ndryshme rreth kompesimit në rastin e vrasjes me dashje e paramendim: a është e detyrueshme që, përveç pagesës së dije-s, ai të bëjë edhe keffâra-n përmes lirimit të një robi, ose agjërimit të dy muajve rresht nëse nuk ka mundësi për lirimin e një robi, ose ushqimin e 60 të varfërve, sikurse ndodh në rastin e vrasjes gabimisht? Pra, a e ka detyrë këtë lloj ndjese ai që vret me dashje e paramendim? Sipas një mendimi, në këtë rast nuk ka keffâra dhe nuk është e mundur që ta shlyejë gabimin përmes këtyre tri mundësive, siç ndodh në rastin e vrasjes gabimisht, pasi vrasja me paramendim është shumë herë më e rëndë që të mund të kompensohet me të tilla forma. Ndërsa mendimi tjetër është që edhe në këtë rast, përveç pagesës së dije-s (kompensimit pasuror) është e detyrueshme edhe keffâra (ndjesa e shprehur me tre mënyrat e sipërpërmendura). Ata që e bëjnë të detyrueshme keffâra-n mbështeten në hadithin që sjell Imam Ahmedi në Musned, me senedin e tij nga Uathiletu Ibn Eshka, i cili rrëfen se, njeherë, tek Profeti ﷺ shkoi një grup burrash nga Ibn Sulejmi dhe i thanë: 814. “Një njeri i mirë ndër ne ka bërë një faj dhe e ka bërë hak ndëshkimin për të.” Profeti tha: “Le të lirojë një rob, pasi shpresohet që për çdo gjymtyrë të këtij robi të liruar, Allahu të çlirojë gjymtyrët e tij prej zjarrit.”

Mus'haf Hape →
Sebe 34:22–34:23 Tefsiri i Sa'dit (Tejsir el-Kerim er-Rahman)

… Në këtë gjendje, i pari që e ngre kokën është Xhibrili (a.s) dhe Allahu i flet atij për t'i dhënë pjesën e Shpalljes që do të japë. Pasi melekët …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

Allahu i Lartësuar e urdhëron Profetin e Tij që t'u drejtohet me këtë mesazh ndërgjegjësues idhujtarëve, që adhuronin edhe krijesat, që nuk kanë asnjë fuqi e mundësi për të sjellë asnjë dobi apo dëm: Le të mendojnë këta të mjerë në këtë mesazh, që, nëse e kuptojnë, atëherë do të kuptojnë edhe kotësinë e adhurimeve që ata i përkushtojnë këtyre idhujve të pafuqishëm: - Thuaj (o Muhamed) : “Thërrisni ata, të cilët i menduat për zota veç Allahut!” - Provoni t'u luteni atyre idhujve që pretendoni se janë shokë e partnerë me Allahun në pushtetin e Tij. Shikoni, a do t'ju sjellin ndonjë dobi?! Ata janë krijesa të dobëta e të pafuqishme dhe kurrë nuk mund t'i përgjigjen lutjeve tuaja. Ata nuk kanë asnjë grimcë pushtet as në qiell dhe as në Tokë. Allahu thotë: - Ata nuk kanë pushtet as sa një grimë as në qiej e as në tokë dhe as kanë pjesë në to. - Ata nuk kanë asnjë pushtet në duart e tyre apo të jenë pjesëtarë e partnerë në pushtetin e dikujt tjetër. Këta idhuj që adhuroni nuk kanë pushtet në duart e tyre dhe nuk janë pjesëmarrës si ortakë në ndonjë pushtet në qiej dhe në Tokë. Por pas kësaj, dikush mund të mendojë se ata janë ndihmës të mbretit ose aleatë e mbështetës të tij, dhe kështu ka mundësi që lutja e tyre drejtuar mbretit mund të jetë e dobishme dhe të ndihmojë lutësit, për vetë nevojën që mbreti ka për ta. Në këtë mënyrë, këta edhe mund të kryejnë e të përmbushin ndonjë kërkesë të atyre që u luten dhe lidhen me ta. Por Allahu i Lartësuar e mohon edhe këtë pretendim, që mund të zërë vend në zemrën e dikujt dhe thotë: - Dhe Ai nuk ka nevojë për ndonjë ndihmëtar prej tyre. - Allahu i Plotfuqishëm dhe i Vetëm nuk ka nevojë për asnjë nga krijesat e Tij dhe nuk ka nevojë për ndihmëtarë, mbështetës dhe aleatë nga këta idhuj, të cilët njerëzit i mendojnë se mund t'u sjellin ndonjë dobi. Ai nuk ka ndihmëtar që ta ndihmojnë në mbretërimin, veprat dhe përkujdesin e Tij për krijesat. Në fund mbetet edhe mundësia e ndërmjetësimit, që shumë njerëz i pretendojnë për idhujt e tyre. Për këtë arsye, Allahu i Lartësuar e mohon edhe këtë mundësi, duke thënë: - Dhe asnjë ndërmjetësim nuk bën dobi te Ai përveç atyre që Ai u jep leje (për të ndërmjetësuar). - Këto janë arsyet kryesore për të cilat lidhen idhujtarët me idhujt e tyre prej putave, njerëzve, pemëve, gurëve etj. Por Allahu i Lartësuar i hodhi poshtë të gjitha ato dhe na tregoi kotësinë e tyre. Ai na sqaron hollësisht bazat e kota mbi të cilat ndërtohet shirku dhe i rrënon ato që nga themeli. Idhujtarët adhurojnë idhujt për diçka që e shpresojnë prej tyre. Shpresa për të përfituar diçka i bën ata që të bëjnë vepra idhujtarie. Kësaj kategorie Allahu u tregon se idhujt që ata i lusin nuk kanë ndonjë pronësi e pushtet mbi botën e nuk zotërojnë asnjë grimcë dobie ose dëmi. Ata nuk janë partnerë, ndihmëtarë e aleatë me Atë që i ka në dorë ato dhe as nuk mund të ndërmjetësojnë tek Ai. Duke qenë se idhujt nuk zotërojnë gjë prej dobisë e dëmit, as nuk janë partnerë e aleatë të Zotit dhe as nuk munden të ndërmjetësojnë pa lejen e Tij, atëherë adhurimi, lutjet drejtuar atyre dhe lidhja e zemrës me ta janë të kota. Çdo lloj adhurimi përkushtuar atyre është jo vetëm i ndaluar nga ligji i Zotit, por është edhe kundër logjikës së drejtë dhe natyrës së pastër njerëzore. Ky lloj adhurimi jo vetëm që është i kotë dhe nuk u sjell asnjë dobi, por çështja do të kthehet tërësisht kundër tyre dhe zbatuesit e idhujtarisë do të dënohen. Ditën e Gjykimit ata do të mohojnë dhe do të distancohen nga njëri tjetri. Ata do të mallkojnë njëri tjetrin dhe vendi i tyre do të jetë Zjarri, siç thotë i Lartësuari: "Kur të mblidhen bashkë të gjithë njerëzit (në Ditën e Llogarisë), ata (idhujt) do të jenë armiqtë e tyre dhe do t’ua mohojnë adhurimin që u përkushtuan." [Ahkaf 6]. Subhanllah, sa çuditshme! Idhujtari tregohet kryeneç e mendjemadh duke u arsyetuar se profetët janë veçse njerëz, prandaj nuk i pason, kurse nga ana tjetër e ul veten të adhurojë gurë e drurë, që janë diçka pa jetë e pa asnjë forcë. Ai i largohet dhe refuzon adhurimin me sinqeritet të Mbretit të Gjithmëshirshëm, që do t’i marrë në llogari të gjithë me drejtësinë e Tij dhe, nga ana tjetër, kënaqet duke adhuruar diçka që dëmin e ka shumë më afër se dobinë. Këta të mjerë çuditërisht pranojnë t'i binden dhe nënshtrohen më të ashprit dhe të pamëshirshmit armik, shejtanit të mallkuar. Mendo pak në fjalën e Allahut, kur thotë: - Dhe, kur të largohet frika nga zemrat e tyre (melekëve), ata do të thonë: “Çfarë tha (e urdhëroi) Zoti juaj?”. Ata (melekët e lartë) do të thonë: “Të vërtetën (dhe të drejtën).” Ai është më i Larti, më i Madhi." - Ka mundësi që këtu të bëhet fjalë për idhujtarët, sepse ata janë përmendur në kontekst dhe sipas rregullit të gjuhës arabe, përemrat vetorë i referohen atij që është përmendur më afër në kontekst. Kuptimi në këtë rast është: Ditën e Kijametit, kur zemrat e idhujtarëve të boshatisen nga frika dhe të fillojnë që të mendojnë, ata do të pyeten për gjendjen e tyre në dynja dhe për faktin që e mohojnë të vërtetën. Pikërisht atë ditë do të dalë në shesh ajo që e fshihnin më parë dhe do të mësojnë se e gjithë e vërteta i takon Allahut. Ata do të pranojnë gjynahet e tyre. Atë ditë, ata do të pyesin: “Çfarë tha Zoti juaj!”. Dhe do të thonë: “Të vërtetën.” Ai është më i Larti, më i Madhi. Ai është i Lartësuar në Qenien e Tij, sipër të gjitha krijesave, duke sunduar dhe nënshtruar gjithçka. Ai është i Lartësuar për të gjitha cilësitë e Tij madhështore, të përkryera dhe absolute. Ai është El-Kebir – pra, Madhi, i Madhëruari në veten Qenien e vet dhe në emrat dhe cilësitë e Tij. Tregues i lartësisë së Tij është edhe fakti që janë pikërisht ligji dhe vullneti i Tij ata që zbatohen në botë dhe shpirtrat nënshtrohen për t'i përmbushur ata. Të gjithë i janë nënshtruar ligjit dhe rregullit të Tij, madje edhe shpirtrat e kryeneçëve dhe idhujtarëve. Ky kuptim është më i dukshmi dhe për të tregon edhe konteksti. Por ka mundësi që të bëhet fjalë për melekët, të cilët, kur Allahu i Madhëruar flet për Shpalljen hyjnore, ata e dëgjojnë dhe bien përmbys e pa ndjenja para Allahut. Në këtë gjendje, i pari që e ngre kokën është Xhibrili (a.s) dhe Allahu i flet atij për t'i dhënë pjesën e Shpalljes që do të japë. Pasi melekët qetësohen, ata fillojnë të pyesin njëri tjetrin për atë fjalë që i bëri të rrëzohen pa ndjenja dhe thonë: “Çfarë tha Zoti juaj!” Pastaj i përgjigjen njëri tjetrit duke thënë "Ka thënë të vërtetën", sepse e dinë që Ai thotë veçse të vërtetën. Ose thonë: "Tha kështu e ashtu...”, duke përmendur fjalët që dëgjuan dhe, sigurisht, që ato fjalë janë të vërteta. Sipas këtij kuptimi, ajeti vijon me një mesazh për idhujtarët: Ju që adhuroni këta idhuj, që nuk mund t'ju sjellin asnjë dobi, si mundet të devijoni nga rruga e Zotit dhe ta shpërfillni atë, si është e mundur që të mos tregoheni të sinqertë për Allahun dhe t'ia dedikoni vetëm Atij të gjitha adhurimet tuaja? Si nuk i frikësoheni Zotit të Madhëruar dhe të Lartësuar, që, nga madhështia e Tij, edhe melekët më të afërt e më të nderuar, kur dëgjojnë fjalën e Tij, rrëzohen përmbys, nga përulësia dhe frika për Zotin? Ata e pranojnë dhe e besojnë fjalën e Tij dhe Ai thotë gjithmonë të vërtetën. Si është e mundur që këta idhujtarë tregohen kryeneçë e mendjemëdhenj dhe nuk nënshtrohen për të adhuruar këtë Zot të Madhëruar, që është absolut në pushtetin dhe sundimin e Tij? U lartësoftë dhe u madhëroftë Allahu i Lavdëruar! I Lartësuar qoftë Ai nga ajo që i shoqërojnë idhujtarët!

Mus'haf Hape →
Enbija 21:78–21:82 Tefsiri i Sa'dit (Tejsir el-Kerim er-Rahman)

… gjithçka. - Dituria e Allahut ka përfshirë gjithçka. Allahu di për Daudin dhe Sulejmanin dhe për përkushtimin e tyre, prandaj i ngriti në grada të …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

Kujtoju njerëzve edhe këta dy profetë të nderuar, Daudin dhe Sulejmanin, duke i lavdëruar dhe duke treguar gradën e tyre të lartë. Allahu i Madhëruar u dhuroi atyre dituri të gjerë dhe i bëri udhëheqës të mëdhenj e gjykatës të drejtë mes njerëzve: - (Kujto) Daudin e Sulejmanin, kur gjykonin për çështjen e tokës së mbjellë në të cilën kishin kullotur natën delet e disa njerëzve! Ne e dëshmuam gjykimin e tyre. – Historia thotë se pronari i një are u ankua tek Daudi se disa njerëz kishin kullotur bagëtitë në arën e tij, duke ia shkatërruar të mbjellat. Daudi (a.s) gjykoi që bagëtitë që kishin shkatërruar të mbjellat duhej t’i jepeshin të zotit të tokës, duke u nisur nga fakti se pronarët e bagëtive ishin treguar të pakujdesshëm. Kështu, ky vendim do të ishte një masë ndëshkimore për ta. Ndërsa Sulejmani gjykoi ndryshe. Ai sugjeroi që të zotët e bagëtive t’ia linin bagëtitë pronarit të tokës, që ai të përfitonte nga qumështi e leshi i tyre, ndërsa ata të punonin në arën e tij, derisa ta kthenin në gjendjen që ishte. Në fund, secili do të merrte pasurinë që kishte patur gjithmonë: ata do të merrnin bagëtitë mbrapsht dhe ai do të merrte arën në gjendjen që e kishte. Sigurisht që ky ishte një gjykim shumë i drejtë dhe i urtë, që dëshmonte për zgjuarsinë dhe mprehtësinë e Sulejmanit, siç thotë i Madhëruari: - Ne ia mundësuam Sulejmanit të kuptonte (përgjigjen e saktë) për çështjen. - Në këtë çështje, Allahu i mundësoi Sulejmanit të jepte një gjykim më të drejtë. Kjo nuk do të thotë që Allahu nuk i kishte dhënë edhe Daudit urtësi për çështje të tjera, prandaj duke i lëvduar të dy, at e bir, thotë: - Secilit (prej tyre) u patëm dhënë urtësi e dituri. - Kjo tregon, gjithashtu, se gjykatësi mund t’ia qëllojë së drejtës në gjykimin e tij, por mund edhe të gabojë. E rëndësishme është që ai të bëjë çdo gjë të mundshme për të vërtetën dhe drejtësinë. Më pas, Allahu i Madhëruar tregon edhe veçoritë e secilit prej tyre: - Ne bëmë që malet dhe shpendët të Na madhërojnë (bëjnë tesbih) së bashku me Daudin. Ishim Ne që i bëmë (të gjitha këto). - Daudi ishte ndër më të përkushtuarit në adhurim, sidomos në drejtim të tesbih-ut, lavdërimit dhe madhërimit të Allahut, i Cili i kishte dhuruar një zë të mrekullueshëm. Zëri i tij ishte i pashembullt, aq sa kur ai i bënte tesbih Zotit, së bashku me të bënin tesbih malet e heshtura dhe zogjtë në qiell. Kjo ishte një dhunti e madhe nga Zoti, i Cili thotë: “Ne kemi mundësi dhe e bëmë”. Pra, ishte Allahu Ai që ia dhuroi dhe e bëri të ishte i tillë. - Ne i mësuam atij (Daudit) punimin e parzmoreve (të hekurta) për ju, që t’ju mbrojnë në raste lufte. - Allahu i Madhëruar i mësoi Daudit (a.s) punimin e parzmoreve. Ai ishte i pari që i punoi ato, pastaj të tjerët e morën prej tij. Allahu i Madhëruar ia zbuti Daudit hekurin dhe e mësoi si ta punonte atë. Dobia e kësaj aftësie është shumë e madhe. Allahu thotë: “Ne i mësuam atij punimin e parzmoreve, që t’ju mbrojnë në raste lufte.” Parzmoret ju mbrojnë trupin gjatë betejave. - Atëherë a nuk do të jeni mirënjohës për këtë? - Përse nuk i shprehni Allahut mirënjohje për këto bekime? Është Allahu Ai që ia mësoi robit të Tij, Daudit, këtë aftësi dhe ia mundësoi ta përkryente, siç thotë në këtë ajet kuranor: “Ai ju mundësoi të keni veshje që ju mbrojnë prej të nxehtit dhe veshje që ju mbrojnë në luftë. Kështu i plotëson Allahu të mirat e Tij ndaj jush, në mënyrë që të dorëzoheni.” [Nahl 81]. Ka mundësi që Allahu ta ketë mësuar Daudin të bënte mburojat prej hekuri, duke ia zbutur mrekullisht hekurin, që ai ta punonte me dorë, si të ishte baltë. Shumë shpjegues të Kur'anit thonë se Allahu i Madhëruar ia mundësoi Daudit që ta punonte hekurin si të ishte baltë argjile, pa qenë e nevojshme që ta shkrinte në zjarr. Ky është njëri mendim. Një shpjegim tjetër thotë se Allahu e mësoi Daudin që ta punonte hekurin me mënyrat që njohim sot, duke e shkrirë atë në fillim. Ky mendim duket më i qartë, sepse Allahu e tregon këtë si mirësi të Tij ndaj njerëzve, që duhet ta falënderojnë Atë. Nëse kjo aftësi nuk do të ishte e mundur për ta sot, Allahu nuk do ta përmendte si mirësi ndaj tyre. Ajeti nuk synon të përmendë vetëm parzmoret që bëri Daudi me duart e tij, por synon parzmoret në përgjithësi, si një mirësi që Zoti u dhuroi krijesave. Pastaj, mendimi i parë nuk mbështetet në ndonjë argument të veçantë, përveç fjalës së Allahut: “Ne i mësuam atij punimin e parzmoreve.” Por në këtë ajet nuk thuhet se ato bëheshin me mënyra të jashtëzakonshme. - Për Sulejmanin bëmë që era e furishme të frynte sipas dëshirës së tij duke e shoqëruar atë, drejt tokës që Ne e kemi bekuar. - Allahu e vuri erën nën komandën e Sulejmanit. Ai udhëtonte nga lindja në perëndim, duke filluar nga Shami, që ishte atdheu i tij. Ai shkonte ku shkonte e kthehej përsëri në Shamin e bekuar. - Ne Dimë gjithçka. - Dituria e Allahut ka përfshirë gjithçka. Allahu di për Daudin dhe Sulejmanin dhe për përkushtimin e tyre, prandaj i ngriti në grada të larta. - Disa nga shejtanët zhyteshin për të (në thellësi të ujërave) dhe bënin edhe punë të tjera për të. - Edhe kjo ishte një nga veçoritë e Sulejmanit. Allahu i Madhëruar i vuri shejtanët dhe xhindët ifritë nën kontrollin e Sulejmanit. Ai i kishte detyruar shejtanët dhe xhindët që të bënin për të punë, që askush tjetër nuk mund t’i bënte. Disa prej tyre zhyteshin në det për të nxjerrë smeralde, korale, diamante dhe shumë thesare të tjera. Disa të tjerë bënin për Sulejmanin faltore, skulptura, vaska të mëdha si oaze dhe kazanë të mëdhenj e të palëvizshëm.” [Sebe 13]. Një grup prej tyre, Sulejmani e detyroi për të ndërtuar faltoren në Palestinë, pra, xhaminë Aksa. Ata ia kishin aq shumë frikën, saqë edhe kur ai vdiq, ata vazhduan të punonin edhe një vit tjetër pas tij, derisa u siguruan se Sulejmani kishte vdekur. - Dhe ishim Ne që i ruanim ata (të mos shmangeshin). - Ata nuk kishin mundësi që të refuzonin e të mos i bindeshin Sulejmanit. Ishte Allahu që i mbante ata të nënshtruar me forcën, pushtetin dhe sundimin e Tij.

Mus'haf Hape →
Neml 27:87–27:90 Tefsiri i shkurtuar i Ibn Kethirit (Tejsir el-Alijj el-Kadir)

… atë dhe (nga tmerri i madh) çdokush do ta shtrijë njërën anë të qafës (në tokë) e do të ngrejë anën tjetër lart (për të dëgjuar Surin). I pari që do ta dëgjojë, do të …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

- “Ditën kur do t'i fryhet surit, do t'u hyjë lemeria atyre që janë në qiej dhe atyre që janë në tokë ...” - Allahu i Lartësuar na tregon për tmerrin e ditës kur t’i fryhet Surit e të ndodhë ajo që quhet “nefhatul fezei” - fryrja e lemerisë. Sikurse ka ardhur në hadith, Suri është një bri i madh, të cilit do t’i fryjë një melek. Në hadithin e gjatë përmendet se është meleku Israfil ai që e kryen këtë detyrë. Pra, fillimisht, ai do të bëjë fryrjen e lemerisë, që do të jetë një zë i tmerrshëm dhe i zgjatur dhe që do të ndodhë në fundin e kësaj bote. Ajo është Dita e Kijametit, që do të ndodhë mbi krijesat më të këqija të kësaj bote, qe ende do të jenë gjallë në atë kohë. Nga kjo fryrje në Sur, do t'u hyjë lemeria atyre që janë në qiej dhe atyre që janë në tokë. - “... përveç atyre që do Allahu ...” - Këta janë dëshmorët, për të cilët na është njoftuar se janë të gjallë tek Zoti i tyre, duke përjetuar të mirat e dhuratat e Tij. Imam Muslimi sjell një hadith, në të cilin thuhet: 2033. “Një njeri erdhi tek Abdullah Ibn Amri (Allahu qoftë i kënaqur me të!) dhe i tha: Çfarë është ky hadith që po tregon? Po thua se Kijameti do të ndodhë tek këta e tek ata!” Atëherë, Abdullahi tha: “ Subhanallah, - ose tha: “ La ilahe il’Allah” apo diçka të ngjashme - pata vendosur që të mos i tregoj kurrë ndokujt ndonjë hadith. Në të vërtetë, unë kam thënë: ‘Pas pak do të shihni një gjë shumë të madhe, ku do të digjet Qabja e do të ndodhë kështu e ashtu.’” Pastaj Abdullahu tha: “I Dërguari i Allahut ka thënë: “Dexhali do të shfaqet në umetin tim dhe do të qëndrojë dyzet, porse nuk e di: dyzet ditë, dyzet muaj apo dyzet vite. Pastaj Allahu do të dërgojë Isain ﷺ të birin e Merjemes, që i ngjason Ur ue Ibn Mesudit. Isai ﷺ do t’i vihet pas Dexhalit dhe do ta vrasë atë. Pas kësaj, njerëzit do të kalojnë shtatë vjet, kohë gjatë së cilës nuk do të ketë armiqësi mes tyre. Pastaj Allahu do të dërgojë një erë të ftohtë prej Shamit, e cila nuk do të lërë asnjë njeri që ka mirësi ose iman, qoftë edhe sa një thërmijë e vogël, pa ia marrë shpirtin. Edhe sikur dikush të futet në zemër të malit, era do të hyjë tek ai, e do t’ia marrë shpirtin.” Abdullahi shtoi: “E kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut të thotë: “Do të mbesin njerëzit më të këqij, që i largohen të mirës (rrugës së drejtë) me shpejtësinë të shpendëve (kur tremben) e që janë mendjelehtë si kafshët. Ata nuk e njohin të mirën e as nuk ndalojnë nga e keqja. Atyre do t’u shfaqet shejtani e do t’u thotë: “A nuk po përgjigjeni?!” - “Çfarë na urdhëron?” - i thonë ata. Kështu shejtani i urdhëron të adhurojnë idhujt, edhe pse në këtë kohë atyre u vjen rizku me mbushulli dhe kanë jetë të mirë. Pastaj do t'i fryhet Surit. Të gjithë do ta dëgjojnë atë dhe (nga tmerri i madh) çdokush do ta shtrijë njërën anë të qafës (në tokë) e do të ngrejë anën tjetër lart (për të dëgjuar Surin). I pari që do ta dëgjojë, do të jetë një njeri, i cili do të jetë duke e rregulluar hauzin e deveve. Do të vdesë ai dhe do të vdesin të gjithë njerëzit. Pastaj Allahu dërgon një shi - apo tha: zbret një shi - të lehtë, prej të cilit do të mbijnë trupat e njerëzve. Pastaj sërish i fryhet Surit, dhe njerëzit do të ngrihen (prej varreve), duke shikuar. Pastaj do të thuhet: “O njerëz, ejani (tek Zoti juaj)!” Ndalojini, sepse ata do të merren në pyetje!” Pastaj do të thuhet: “Nxirrini (nga pasardhësit e Ademit) ata që do të hyjnë në Zjarr!” Do të pyesin: “Sa do të jenë në zjarr?” Do të thonë: “Në çdo një mijë, nëntëqind e nëntëdhjetë e nëntë (janë banorë të Zjarrit). Kjo është dita kur fëmija do të thinjet, kjo është dita e tmerrshme, kur do të zbulohet Kërciri (i Allahut).” Në këtë hadith thuhet: “Pastaj do t'i fryhet Surit. Të gjithë do ta dëgjojnë atë dhe (nga tmerri i madh) çdokush do ta shtrijë njërën anë të qafës (në tokë) e anën tjetër do ta mbajë lart (për të dëgjuar fryrjen e Surit).” Kjo është fryrja e tmerrit. Pastaj vjen fryrja e vdekjes. Herën e tretë do t’i fryhet surit për ringjalljen e krijesave nga varret dhe mbledhjen e tyre përpara Zotit të botëve.131 - “... dhe të gjithë do të vinë para Atij të përulur.” - Të nënshtruar dhe të bindur. Askush nuk mund t’i bëjë bisht këtij urdhri të Zotit, siç ka thënë i Lartësuari në ajetin tjetër: “Ditën, kur Ai t'ju thërrasë dhe ju t'i përgjigjeni të përulur e duke e lavdëruar, do t'ju duket se qëndruat (në dynja) veçse për pak kohë.” [Isra 52]. Ose: “... Pastaj, kur Ai t’ju drejtojë thirrjen e Tij (për ringjallje), ju menjëherë do të dilni prej tokës.” [Rum 25]. Në hadithin e Surit përmendet se, në fryrjen e tretë, Allahu i Madhëruar urdhëron shpirtrat dhe ata vendosen në një nga vrimat e Surit. Atëherë, Israfili i fryn Surit pasi trupat të jenë riformuar në tokë, në varret e tyre ose në vendet ku ishin vendosur dhe shpirtrat fluturojnë drejt trupave të tyre. Shpirtrat e besimtarëve vezullojnë si drita, ndërsa shpirtrat e mohuesve nxijnë. Atë - herë, Allahu Krenar dhe i Lartësuar thotë: “Betohem në krenarinë dhe madhështinë Time, çdo shpirt do të kthehet në trupin e vet!” Kështu, shpirtrat vijnë në trupat përkatës dhe hyjnë në to ashtu si helmi në trupin e kafshuarit nga gjarpri. Pastaj ata do të ngrihen duke shkundur prej trupit dheun e varrit. I Lartësuari thotë: “Ditën kur, duke u ngutur, do të dalin prej varreve, sikur të ishin duke nxituar drejt idhujve të tyre. Të përulura do jenë shikimet e tyre. Ata do t’i ketë kapluar poshtërimi. Kjo është dita që u është premtuar.” [Mearixh 43]. - “I sheh malet dhe mendon se ato janë të palëvizshme, por ato lëvizin, siç lëvizin retë.” - Kur i sheh malet, të duken si të palëvizshëm dhe se kurrë nuk do të lëvizin nga vendi i tyre. Por do të vijë një ditë, kur ata të lëvizin ashtu si retë, pra, do të fluturojnë në ajër, siç ka thënë i Lavdëruari: “Atë ditë, qielli do të lëkundet fuqishëm e malet do të shkulen nga vendi e do të lëvizin.” [Tur 9, 10]. “Të pyesin ty për malet. Thuaj: “Zoti im do t’i shkulë ato dhe do t'i shpërndajë si pluhur. Vendin e tyre do ta bëjë rrafsh e pa asnjë bimësi. As ultësira e as lartësira nuk do të shohësh në vendin e tyre.” [Ta ha 105 - 107]. Ose: “Një ditë, Ne do t'i shkulim malet dhe do ta shohësh Tokën të sheshtë (e të shkretë) dhe Ne do t'i tubojmë të gjithë, pa lënë askënd pas.” [Kehf 47]. - “Ky është krijimi i Allahut, që e ka përkryer çdo gjë. ” - Këtë e ka bërë me pushtetin e Tij të plotë e të pacenueshëm. Me këtë fuqi, Ai ka përkryer çdo gjë. Allahu ka përkryer çdo gjë që ka krijuar, duke shfaqur në to shumë prej urtësive të Tij. - “Ai e di mirë gjithçka që bëni ju. ” - Ai është i Gjitëditur rreth veprave të robërve të Tij, qofshin ato të mira apo të këqija dhe ka për t’u dhënë shpërblimin më të plotë e drejtë për to. Në vijim, i Lartësuari na tregon gjendjen e fatlumëve dhe fatzinjve atë ditë: - “Kush ka bërë mirë, atij do t’i takojë një shpërblim edhe më i mirë se ajo që ka bërë ...” - E mira për të cilën aludohet këtu është pikërisht fjala: Lâ ilâhe il -l’Allah”, pra, kjo dëshmi madhështore dhe të jetuarit sipas saj. - “... dhe ata do të jenë të sigurt prej tmerrit të asaj dite. ” - Siç thotë i Lartësuari në ajetin tjetër: “... Si mendoni, a është më i mirë ai që hidhet në Zjarr, apo ai që në Ditën e Gjykimit vjen i sigurt? ...” [Fusilet 40]. Ose: “Nuk janë pasuria juaj dhe as fëmijët tuaj që mund t'ju afrojnë te Ne. Afër Nesh janë vetëm ata që besojnë dhe bëjnë punë të mira.”. Këta janë ata që do të shpërblehen shumëfish për veprat e tyre dhe ata janë në banesa të larta, të sigurt (e të shpëtuar) nga çdo e keqe.” [Sebe’ 37]. - “Kush ka bërë të këqija, do të hidhet përmbys me fytyrë drejt Zjarrit. “Ju do të shpërbleheni veçse me atë që keni fituar me veprat që keni bërë.” - Ata që vijnë para Allahut si keqbërës dhe nuk kanë asnjë të mirë, ose kanë më shumë të këqija sesa të mira, secili do të marrë aq sa i takon. Në lidhje me fjalën “të këqija”, dijetarët kanë thënë se bëhet fjalë për shirkun, sepse i Lartësuari thotë: “... do të hidhet përmbys me fytyrë drejt Zjarrit.” Sidoqoftë, çdokush do të shpërblehet sipas punëve të paraqitura.

Mus'haf Hape →
Bekare 2:8–2:10 Tefsiri i Sa'dit (Tejsir el-Kerim er-Rahman)

… me fitoren që u dhuroi besimtarëve, tregoi fuqishëm krenarinë e tyre dhe ngriti lart famën e tyre. Në këtë moment, munafikët që jetonin në Medinë …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

Mësoje se hipokrizia ( nifâķ) është: Të shfaqurit e mirësisë, duke fshehur përbrenda të keqen. Në këtë përkufizim hyjnë dy lloje të hipokrizisë: ajo e cila shfaqet në veprime e sjellje dhe ajo që shfaqet në besim. Si shembull të llojit të parë mund të përmendim ato veprime e sjellje që i ka përshkruar Profeti (s.a.u.s.) në hadithin e tij, kur thotë: “Shenjat treguese të hipokritit janë: Kur flet, gënjen, kur premton, e thyen premtimin, dhe kur i besohet diçka, të tradhton.”. Në një transmetim tjetër përmendet edhe kjo shenjë: “Kur polemizon, i tejkalon kufijtë (ose nuk përmbahet).” Ndërsa hipokrizia që shfaqet dhe lë gjurmë në besim, është ajo që e nxjerr njeriun nga Islami dhe është treguese e kufrit të tij. Pra, ai që e ka këtë lloj hipokrizie është kâfir (femohues, qafir), jashtë Islamit. Pikërisht për këtë lloj nifak-u flitet në ajetet e mësipërme. Në fakt, kjo lloj hipokrizie nuk ka ekzistuar dhe nuk është shfaqur para hixhretit (emigrimit të besimtarëve mekas) për në Medinë. Madje edhe pas hixhretit nuk pati shenja të tij, derisa ndodhi ngjarja e madhe e luftës së Bedrit, ku Allahu i Lartësuar, me fitoren që u dhuroi besimtarëve, tregoi fuqishëm krenarinë e tyre dhe ngriti lart famën e tyre. Në këtë moment, munafikët që jetonin në Medinë provuan poshtërimin dhe turpin. Shumë prej këtyre të poshtëruarve, për të ruajtur jetën, privilegjet dhe pasuritë e tyre, u shtirën sikur ishin në krahun e besimtarëve, ndërkohë që në zemrat e tyre fshihej mosbesimi dhe urrejtja. Por Allahu i Madhëruar, për të shprehur butësinë dhe mëshirën e Tij ndaj besimtarëve, e përshkruan me hollësi gjendjen shpirtërore të hipokritëve, si edhe cilësitë dalluese të tyre, në mënyrë që asnjë besimtar të mos mashtrohej nga ata. Ai i shfaqi cilësitë e tyre edhe për një arsye tjetër: që ata të frenoheshin dhe të largoheshin nga shumë vepra të pista dhe të poshtra, që i bënin haptazi dhe në mënyrë të paturpshme. Allahu i Madhëruar thotë në suren Teube, ajeti 64: “ Hipokritët tremben se mos zbret ndonjë sure që u nxjerr në shesh atë që kanë në zemër .....”. Allahu i Madhëruar i përshkruan ata, duke nxjerrë në pah esencën e hipokrizisë së tyre, kur thotë: - “Ka nga njerëzit që thonë: “Ne besojmë në Allahun dhe në Ditën e Gjykimit”, por (në të vërtetë) ata nuk janë besimtarë. ” - Ata shprehin me fjalë diçka që nuk ekziston në zemrat e tyre, por Allahu i Madhëruar e përgënjeshtron këtë pretendim kur thotë: “…ata nuk janë besimtarë.”. Që të meritosh emrin ‘besimtar’ duhet ai besim, për të cilin zemra dhe gj uha janë në përputhje të plotë. Ky pretendim bosh nga ata nuk është gjë tjetër, veçse një përpjekje e kotë për të mashtruar Allahun e Madhëruar dhe besimtarët që e adhurojnë Atë. - “Ata përpiqen të mashtrojnë Allahun dhe ata që besojnë …” – Mashtrimi është vepra e hipokritit, i cili shfaq diçka dhe fsheh diçka tjetër, për të mashtruar dhe për të arritur qëllimet e tij kundrejt të mashtruarit. E tillë është sjellja e munafikëve kundrejt Allahut të Lartësuar dhe adhuruesve të Tij besimtarë. Por, ky mashtrim dhe kjo hipokrizi kthehet kundër tyre: - “…por, në fakt, ata mashtrojnë veçse vetveten, dhe këtë nuk e ndiejnë…” – Vërtet, kjo është e çuditshme, se pse mashtruesit, në përgjithësi, ose kanë sukses me mashtrimet e tyre, duke e arritur atë që synojnë, ose dal in as të humbur e as të fituar. Por kjo nuk ndodh me ata që përpiqen të mashtojnë Allahun dhe besimtarët. Dëmet e mashtrimit dhe të hipokrizisë, në këtë rast, rëndojnë dhe godasin pikërisht vepruesit e tyre. Ata nuk bëjnë gjë tjetër, por veçse thurin kurthe dhe mashtrime për të dëmtuar vetveten, se pse Allahu i Madhëruar kurrë nuk mund të dëmtohet nga kurthet dhe mashtrimet e tyre. Edhe ndaj adhuruesve të Tij besimtarë, kurthet e tyre mashtruese nuk kanë asnjë lloj ndikimi a dëmi. Fakti që hipokritët shfaqin besimin, nuk i dëmton dhe nuk i mashtron aspak besimtarët. Edhe pse me këtë hile ata mund të ruajnë të paprekur pasuritë e tyre dhe të shpëtojnë kokën, ata kurrsesi nuk mund t'i shpëtojnë poshtërimit që përjetojnë në shpirtin e tyre, nuk mund t'i shpëtojnë dëshpërimit dhe përuljes, që vijnë si pasojë e krenarisë, forcës dhe suksesit që përjetojnë besimtarët në mënyrë të vazhdueshme. Pastaj, në jetën tjetër, për ta është rezervuar një ndëshkim i ashpër, i dhembshëm dhe befasues, si pasojë e mohimit dhe e poshtërsisë së tyre. Megjithatë, për shkak të injorancës dhe mendjelehtësisë që kanë, ata nuk e ndiejnë këtë kërcënim. - “Në zemrat e tyre ka sëmundje, dhe Allahu ua shton sëmundjen e tyre.” Sëmundja për të cilën flitet në këtë ajet është pikërisht sëmun dja e dyshimit dhe hipokrizisë. Dije se zemra është e predispozuar të goditet nga dy lloje sëmundjesh, të cilat e nxjerrin atë nga natyra e vet dhe nga pastërtia e natyrshmërisë: 1. sëmundja e dyshimeve të kota, që të çojnë teposhtë, në humbje; 2. sëmundja e epsheve, dëshirave dhe pasioneve të shfrenuara. Mohimi i Zotit, mosbesimi, hipokrizia, dyshimet dhe sajesat në fe, të gjitha janë simptoma të sëmundjes së dyshimeve të kota. Ndërsa imoraliteti, dëshirat dhe tendencat drejt shfrenimit, animi nga gjynahet dhe veprimi i tyre janë simptoma të sëmundjes së epsheve dhe pasioneve të shfrenuara. Allahu i Lartësuar, kur këshillon gratë e Profetit (s.a.u.s.) që të jenë të ruajtura dhe të kujdesshme në shfaqjen apo fjalët e tyre, thotë më pas: “…që të mos joshet ai që ka sëmundje në zemrën e tij.” [Ahzabë, 32]. Këtu, pra, është fjala për sëmundjen e epsheve të shfrenuara dhe imoralitetit. Kushdo që Allahu i Madhëruar e ruan nga këto dy sëmundje, përfiton, së pari, siguri të plotë dhe besim të patundur, dhe, së dyti, durim kundrejt çdo poshtërsie dhe gjynahu. Këto dy cilësi e ruajnë zemrën të shëndetshme dhe të paprekur. Thënia e Allahut të Madhëruar rreth munafikëve: “…Në zemrat e tyre ka sëmundje, dhe Allahu ua shton sëmundjen e tyre”, na jep të kuptojmë një urtësi të madhe të Tij në lidhje me përcaktimin e veprave të këqija që bëjnë gjynahqarët. Duhet të kuptohet se këto gjynahe që ata bëjnë janë të përcaktuara nga Zoti i Madhëruar, si pasojë e gjynaheve paraardhëse që ata kanë bërë. Pra, këdo që merr guximin të kalojë kufijtë, Allahu i Lartësuar e sprovon me gjynahe të tjera të mëtejshme, të cilat meritojnë ndëshkimin e Tij, sikurse thuhet në suren Enam, ajetet 110 ,111: “Ne do t'ua largojmë zemrat dhe shikimet atyre, ashtu sikurse nuk e besuan atë (Shpalljen e Zotit) për herë të parë, dhe do t'i lëmë të bredhin të hutuar në shfrenimin e tyre. Edhe sikur t'u dërgonim melekët, t'i bënim të vdekurit t'u flisnin atyre dhe t'i tubonim të gjitha gjërat para tyre, ata përsëri nuk do të besonin, nëse Allahu nuk do të donte. Por shumica e tyre nuk e dinë (të vërtetën) .” Ndërsa në su ren Saf, ajeti 5, Ai thotë: “Por kur ata devijuan, edhe Allahu ua devijoi zemrat. Allahu nuk e udhëzon në rrugë të drejtë një popull që kalon kufijtë." Në suren Teube, ajetet 75 -78, Allahu i madhëruar thotë: “Ka nga ata, që i janë zotuar Allahut, duke thënë: “Nëse Ai na jep nga mirësitë e Tij, sigurisht që do të japim sadaka dhe sigurisht që do të bëhemi njerëz të mirë.” Por kur Ai u dha nga mirësitë e Veta, ata u bënë koprracë dhe kthyen shpinën. Prandaj, Ai ua ka hedhur hipokrizinë në zemrat e tyre, deri në Ditën kur do të dalin para Tij, sepse e shkelën premtimin e dhënë Allahut dhe sepse vazhdimisht gënjenin. Vallë, a nuk e dinë ata se Allahu i di sekretet e tyre dhe çdo bisedë të fshehtë dhe se Allahu është Ai që i di të gjitha të fshehtat? ” Më tej, po në suren Teube, ajetet 124 -126, thuhet: “ Sa herë që shpallet ndonjë sure, disa prej tyre thonë: “Kujt ia shtoi besimin kjo sure?” Po. Besimtarëve ua shton besimin dhe ata gëzohen. E, sa u përket atyre, që kanë sëmundje në zemër, ajo ua shton edhe më shumë dyshimin që kanë, dhe ata do të vdesin si mohues. Vallë, a nuk e shohin ata se çdo vit vihen në provë një ose dy herë? E, megjithatë, ata as nuk pendohen, as nuk reflektojnë. ” Kështu pra, ndëshkimi i poshtërsisë është, ndër të tjera, poshtërsia tjetër që vjen pas saj, ashtu sikundër edhe prej shpërblimit të së mirës, ndër të tjera, është e mira tjetër që vjen pas saj. I Madhëruari thotë: "…dhe atyre që u udhëzuan, Allahu ua shton udhëzimin". [Merjem 76]. Ndërsa për ndëshkimin që i pret ata në jetën tjetër, Allahu i Lartësuar thotë: - “Ata do të kenë një ndëshkim të dhembshëm, për shkak të mohimit të tyre.”

Mus'haf Hape →
Kehf 18:82 Tefsiri i shkurtuar i Ibn Kethirit (Tejsir el-Alijj el-Kadir)

… nëse ti vdes, mos vallë ata do të jetojnë përgjithmonë?” [Enbija 34]. Gjithashtu, gjatë luftës së Bedrit, Profeti i Allahut ngriti duart nga qielli dhe u lut: …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

- “Për sa i përket murit, ai ishte i dy të rinjve jetimë të atij qyteti, e nën të ishte një thesar dhe babai i tyre kishte qenë njeri i mirë.” - Në këtë ajet ka argument se fjala el karje (fshat) mund të përdoret me kuptimin el medine (qytet, qytezë). Në fillim, Allahu i Lartësuar thotë: “Vazhduan udhëtimin, derisa arritën te banorët e një fshati (el karje) e u kërkuan t’u jepnin ushqim.” Ndërsa këtu thotë: “Për sa i përket murit, ai ishte i dy të rinjve jetimë të atij (el medine) qyteti...”. Po kështu, Allahu i Madhëruar ka thënë: “Sa e sa (karje) qytete, që ishin shumë më të fortë se qyteti që të dëboi ty, Ne i shkatërruam dhe askush nuk u erdhi për ndihmë.” [Muhamed 13]. Këtu, fjala el karje është për qytetin e Mekës. Gjithashtu: “Pastaj (mohuesit kurejshë) thanë: “Përse të mos i zbriste ky Kuran një njeriu të madh (me famë) në këto (karjetejn) dy qytete (Meke dhe Taif) ?!”” [Zuhruf 31]. Pra, fjala el karje i referohet sërish qytetit të Mekës dhe të Taifit gjithashtu. Kuptimi i ajetit: “Unë e rregullova këtë mur, sepse ai ishte pronë e dy jetimëve, që jetonin në atë qytet dhe nën të ishte fshehur një thesar për ata të dy.” Ky është një kuptim i dukshëm nga ajeti dhe përzgjedhja e Ibn Xheririt (Allahu e mëshiroftë!). Allahu i Madhëruar thotë: “...dhe babai i tyre kishte qenë njeri i mirë.” Kjo tregon se edhe pasardhësit e njeriut të mirë janë të ruajtur. Bekimet dhe mirësitë që sjellin adhurimet e tij përfshijnë edhe pasardhësit e vet, si në jetën e dynjasë, ashtu edhe në ahiret, përmes ndërmjetësimit të tij për ta tek Zoti. Madje, Allahu i Madhëruar do t’i lartësojë edhe pasardhësit e tij, që të jenë në të njëjtën gradë të lartë të Xhenetit me të, që sytë dhe shpirti i tij të kënaqet me praninë e tyre në Xhenet. Një fakt i tillë është shtjelluar në Kur ’an dhe në Sunet. - “Prandaj, Zoti yt dëshiroi që ata dy (jetimë) ta arrinin pjekurinë e tyre dhe ta nxirrnin vetë thesarin e tyre. ” - Vërej me kujdes se si, në këtë rast, kur foli për mirësinë e synuar për këta dy jetimë, e pikërisht për arritjen e moshës së pjekurisë, Hidri ia atribuoi këtë dëshirë e mirësi Zotit, duke thënë: “... Zoti yt dëshiroi që ata dy (jetimë) ta arrinin pjekurinë e tyre dhe ta nxirrnin vetë thesarin e tyre.”. Ai ia atribuoi këtë Zotit, sepse dhënia e jetës që ata të arrinin moshën e pjekurisë është vetëm në dorën e Zotit dhe realizohet veçse me dëshirën e Tij e të askujt tjetër. Ndërsa kur Hidri foli në lidhje me djaloshin që e vrau, tha: “Kështu deshëm që Zoti t’u jepte një tjetër fëmijë më të mirë, më të respektue - shëm dhe më të dashur.”. Po kështu, edhe kur foli për prishjen e anijes, tha: “Unë e bëra atë me cen, sepse përpara tyre ishte një sundues, që rrëmbente çdo anije (të rregullt)”, duke ia mveshur vetes këto veprime.6 - “Kjo ishte mëshira e Zotit tënd (ndaj tyre).” - Në të trija rastet, ishte veçse mëshirë nga Allahu për gjithë të përfshirët në to: pronarët e anijes, dy prindërit e djaloshit dhe dy fëmijët e mitur të njeriut të mirë. - “Dhe unë nuk bëra asgjë sipas dëshirës sime (por sipas udhëzimit të Zotit).” - Unë u urdhërova të veproja në këtë mënyrë, dhe pikërisht asaj iu përmbajta. Në këto ajete ka prova për ata që thonë se Hidri ishte profet. Ata argumentohen edhe me ajetin tjetër, ku Allahu e përshkruan Hidrin me këto fjalë: “Ata gjetën një nga robërit Tanë, të cilit i kishim dhuruar mëshirë dhe i kishim mësuar dituri të veçantë nga ana Jonë.” Disa njerëz pretendojnë se Hidri vazhdon të jetë i gjallë dhe tregojnë në lidhje me këtë tregime të shumta, por që asnjë prej tyre nuk është i vërtetë dhe i saktë. Ndër më të përhapurat e të njohurat janë hadithet e ashtuquajtura “hadithet e tea’zije-s”, por që të gjitha janë të pasakta me senede tepër të dobëta e të papranueshme. Shumë dijetarë kanë pohuar se Hidri tashmë ka vdekur, si çdo profet tjetër. Në lidhje me këtë, ata sjellin shumë argumente, ndër të cilat janë këto si vijon: Ajeti kuranor: “Ne, askujt (prej njerëzve) para teje nuk i dhamë përjetësinë (o Muhamed) . Atëherë nëse ti vdes, mos vallë ata do të jetojnë përgjithmonë?” [Enbija 34]. Gjithashtu, gjatë luftës së Bedrit, Profeti i Allahut ngriti duart nga qielli dhe u lut: 1747. “O Zot, nëse vriten ky grup (besimtarësh), nuk do të adhurohesh kurrë në Tokë!” Nuk është transmetuar që Hidri të ketë shkuar tek Muhamedi a.s. dhe as të ketë luftuar përkrah tij. Nëse do të ishte gjallë, do të ishte pa dyshim nga ndjekësit e Muhamedit dhe shoqëruesit e tij, sepse Muhamedi ﷺ u dërgua për të gjithë njerëzit dhe xhindët. Madje, vetë Profeti ﷺ ka thënë: 1748. “Unë betohem në Allah se, nëse Musai do të ishte gjallë në mesin tuaj, t’i bëhej e detyrueshme të më pasonte mua dhe nuk do t’i lejohej që të devijonte nga rruga ime!” Pak kohë para se të ndërronte jetë, Profeti i Allahut tha: 1749. “Pas njëqind vjetësh, prej kësaj nate, nuk do të mbetet në faqen e Tokës prej atyre që janë gjallë tani, asnjë sy që pulitet (pra, asnjë i gjallë)”, e shumë argumente të tjera. Në Sahih-un e Buhariut, prej Ebu Hurejras përcillet se Profeti i Allahut ka thënë: 1750. “Hidri u quajt me këtë emër (Hidër - Gjelbërim), sepse kur ai ulej në një tokë me bimësi të thatë, ajo menjëherë çelte plot gjelbërim.” Fjala “ el feruetu ” e përmendur në hadith është bari i tharë. Kështu e ka shpjeguar Abdurrezaku. - “Ky, është sqarimi për ato gjëra, për të cilat nuk pate durim. ” - Ky është shpje - gimi për ato raste, për të cilat u ngushtove aq shumë dhe nuk pate durimin të presësh, derisa unë vetë të të rrëfeja. Vëreni me kujdes fjalët në ajet. Pasi Hidri ia sqaroi çështjet, i tha Musait: “Ky, është sqarimi për ato gjëra, për të cilat nuk pate durim.” Fjala e përdorur është “ lem testi’ alejhi sabra” (nuk pate durim). Ndërsa përpara sqarimit, kur paqartësia ishte e madhe dhe Musai kurrsesi nuk mund të kishte durim, i tha: “Tani unë do të të tregoj për dome - thënien e atyre gjërave për të cilat nuk munde të kesh durim!” Në këtë rast tha: “lem testati’ alejhi sabra”. Mes “testi’” dhe “testati’” (në arabisht) ka ndryshim. Për se - cilin rast përdoret termi i përshtatshëm. Po kështu ndodh edhe në ajete të tjera, si për shembull, kur Allahu flet për pendën e ndërtuar nga Dhul Karnejni kundër jexhuxh mexhuxhëve: “Në këtë mënyrë, ata nuk mund ta kapërcenin atë e (kurrsesi) nuk mund ta çanin më .” Kështu, kapërcimi i pendës është më i thjeshtë sesa shpimi e çarja e saj. Prandaj për kapërcimin e pendës thotë: “ ma stau nuk mund ta kapërcenin”, ndërsa për çarjen e saj tha: “ma s tetau “(kurrsesi) nuk mund ta çanin më .” Për secilin rast është fjala e duhur. Megjithatë, Allahu është më i ditur.

Mus'haf Hape →
Dharijat 51:24–51:37 Tefsiri i Sa'dit (Tejsir el-Kerim er-Rahman)

… tani?” Kur pa që ata nuk po merrnin për të ngrënë, ai u druajt. Atëherë ata, duke e qetësuar, i thanë: - “Mos ki frikë!”. Më pas, ata i dhanë sihariqin për një djalë të ditur.” - Ata i …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

- “A e ke dëgjuar ngjarjen me mysafirët e nderuar të Ibrahimit? Ata hynë tek ai dhe thanë: “Selami qoftë me ty!” Ai tha: “Selami qoftë gjithnjë me ju, o njerëz të panjohur!”” – Kuptimi: A ke dijeni për ngjarjen e habitshme të Ibrahimit (a.s.) me dy miqtë, që e vizituan atë? Ata ishin melekë të dërguar nga Allahu i Madhëruar, për të ndëshkuar popullin e Lutit, por që, fillimisht, duhej të vizitonin profetin Ibrahim (a.s.). Ata shkuan tek ai në formën e dy mysafirëve -njerëz. Pasi hynë në shtëpinë e tij dhe e përshëndetën me selam, ai ua ktheu duke thënë: “Selam edhe për ju, o njerëz të panjohur!” Pra, Ibrahimi (a.s.) nuk i njohu se ishin melekë. Për këtë shkak, ai nxitoi të porosiste familjen e tij që të përgatisnin një viç të majmë të pjekur. Ai u largua si pa u ndier, që t’ua bënte gati sa më shpejt ushqimin. - “Pa u vënë re, ai shkoi te familja e vet, duke sjellë më pas një viç të majmë. Pasi ua vuri përpara, u tha: “A nuk po hani tani?!” Ai u frikësua prej tyre, por ata i thanë:....” - Ai solli një viç të majmë, të gatuar mirë dhe me shije, e u tha: “A nuk po hani tani?” Kur pa që ata nuk po merrnin për të ngrënë, ai u druajt. Atëherë ata, duke e qetësuar, i thanë: - “Mos ki frikë!”. Më pas, ata i dhanë sihariqin për një djalë të ditur.” - Ata i dhanë lajmin e gëzueshëm për lindjen e një djali të ditur, që do të ishte Is’haku (a.s.). - “E shoqja klithi dhe, duke i rënë fytyrës së vet, tha: “Unë jam e moshuar, që nuk mund të lind!” - Kur gruaja e Ibrahimit (a.s.) dëgjoi sihariqin, klithi nga gëzimi duke goditur fytyrën me dorë. Ky është një veprim i natyrshëm i grave, kur gëzohen shumë. Ato shpesh thonë fjalë, klithin e bëjnë veprime jo të zakonta. Aty për aty, ajo tha: “Unë jam e vjetër në moshë dhe shterpë. Si të lindë fëmijë një grua si unë, që është shterpë dhe në një moshë kur nuk mund të bëjë fëmijë?!” Ajo përmendi dy shkaqe, që e bëjnë të pamundur lindjen e fëmijës. Ndërsa në suren Hud, Allahu i Lartësuar na tregon se ajo tha edhe një shkak tjetër: “...burri im është plak...”. - “Ata i thanë: “Kështu ka thënë Zoti yt, i Cili është i Urti e i Gjithëdituri” .” - Është Allahu i Plotfuqishëm Ai që e përcakton një gjë të tillë. Nuk ka asnjë çudi në caktimet e Zotit tënd. Ai është i Urti, që çdo gjë e vë në vendin që i takon. Ai është i Gjithëdituri, që në dijen e Tij ka përfshirë gjithçka. Kështu që, pranojeni caktimin e Allahut dhe tregohuni mirënjohës ndaj Tij. Më pas, Ibrahimi (a.s.) u tha: - “Ai i pyeti: “Cili është misioni juaj, o të dërguar?” – Kështu, Ibrahimi (a.s.) e ndjeu se ata ishin dërguar nga Zoti për ndonjë çështje të rëndësishme. - “Ata thanë: “Ne jemi të dërguar për një popull të padrejtë, që të hedhim gurë prej balte të pjekur mbi ta...” – Flitej për popullin e Lutit. Ata ishin idhujtarë e të padrejtë. Ata adhuronin diçka tjetër veç Zotit, mohonin Profetin dhe kryenin një vepër të shëmtuar, të cilën askush para tyre nuk e kishte bërë. - “Të shënuar nga Zoti yt, për secilin nga ata që ka kaluar kufijtë.” - Çdo gur ishte i shënuar dhe i adresuar se kë do të vriste. Në çdo gur ishte shenja dalluese e viktimës së tij. Ata, vërtet, i kishin kaluar kufijtë. Megjithatë, Ibrahimi (a.s.) filloi të diskutonte me melekët -mysafirë për ndonjë falje të mundshme për popullin e Lutit. Por Allahu i Lartësuar tha: “O Ibrahim, lëre këtë! Urdhri i Zotit tënd tashmë ka zbritur. Nuk ka më dyshim se ata do të vuajnë një dënim të pashmangshëm.” [Hud 76]. Dhe ashtu ndodhi: - “Ne i larguam të gjithë besimtarët që ishin në atë vend, ndonëse aty gjetëm veçse një shtëpi (të vetme) muslimanësh.” - Ishte shtëpia e Lutit (a.s.), nga e cila përjashtohej gruaja e tij, sepse bënte pjesë tek të ndëshkuarit. - “Ne kemi lënë aty shenja për ata që ia kanë frikën dënimit të dhembshëm.” - Në ato vise ka shenja, të cilat mund të shërbejnë si mësim për ata që dinë të nxjerrin mësime, për ata që e kuptojnë se Allahu i Lartësuar e ka ndëshkimin shumë të ashpër, për ata që e kuptojnë se profetët kanë thënë të vërtetën dhe se Allahu e ka përforcuar të vërtetën e sjellë prej tyre. Disa mësime të nxjerra nga kjo histori. Në rrëfimet e sjella nga Allahu i Lartësuar për ndodhitë e të mirëve dhe të këqijve dhe përfundimet e tyre, ka urtësi të shumta. Kështu, në këto ajete del qartë rëndësia dhe grada e lartë e Ibrahimit (a.s.). Allahu i Lartësuar e filloi këtë histori duke folur për Ibrahimin (a.s.). Ai ishte pjesë e një ngjarjeje të madhe, prej së cilës duhet të nxjerrim shumë mësime. - Së pari, mikpritja dhe nderimi i mikut është një virtyt i lartë. Kjo ishte tradita e të dashurit të Zotit, Ibrahimit (a.s.), për pasimin e së cilës Allahu i Lartësuar urdhëroi Muhamedin (a.s.) dhe ymetin e tij. Allahu i Lartësuar e përmendi mikpritjen e Ibrahimit (a.s.) në një kontekst lavdërimi. Miku duhet nderuar me fjalë dhe me vepra. Allahu i Lartësuar i përcaktoi miqtë e Ibrahimit si “të nderuar”. Ata ishin të nderuar nga Ibrahimi (a.s.), me mikpritjen e tij shembullore, të cilën Zoti e tregoi imtësisht. Ai tregoi në detaje se si Ibrahimi (a.s.) i nderoi miqtë e tij, me fjalë dhe me vepra. Por ata ishin të nderuar edhe nga vetë Zoti i Lartësuar. - Shtëpia e Ibrahimit (a.s.) ishte një bujtinë e hapur për çdo udhëtar dhe mik. Për këtë arsye, ata hynë brenda pa pyetur e pa kërkuar leje, por thjesht përshëndetën me selam, për mirësjellje. Edhe Ibrahimi (a.s.) ua ktheu me një përshëndetje më të mirë, duke i thënë: “Selami qoftë gjithnjë me ju!” - Nga ajeti kuptojmë se lejohet prezantimi me ata që të vizitojnë apo me të cilët ke krijuar njëfarë lidhjeje, sepse kjo mund të sjellë mirësi të shumta. - Edukata e Ibrahimit (a.s.) dhe kujdesi i tij në përzgjedhjen e fjalëve më të mira ishte i madh. Ai u tha atyre: “...o njerëz të panjohur në këto anë...”, dhe nuk u tha: “Unë nuk ju njoh ju”. Sigurisht që mes dy rasteve ka ndryshim të dukshëm. - Nga ngjarja mësojmë se duhet të nxitojmë në nderimin e mikut. Bamirësia më e çmuar është ajo që kryhet më së shpejti. Prandaj Ibrahimi (a.s.) nxitoi që t’u shtronte menjëherë tryezën mysafirëve të tij. - Nderimi i mikut me një ushqim që është i gatshëm, para se miku të vijë, pasi ndoshta është përgatitur për të tjerë, nuk konsiderohet aspak si mungesë respekti për mikun. Allahu i Lartësuar i konsideroi mysafirët e Ibrahimit (a.s.) si miq plotësisht “të nderuar”. - Ne mësojmë gjithashtu për begatitë e mëdha që Allahu i Lartësuar i pati dhënë Ibrahimit. Kjo duket në faktin që ai e kishte viçin gati, madje edhe të gatuar, pa pasur nevojë të shkonte në treg, ta merrte nga fqinjët apo diku tjetër. - Vëmë re se ishte vetë Ibrahimi (a.s.) që u shërbeu miqve, ndërkohë që ai ishte i dashuri i Mëshiruesit. Me këtë, ai dëshmoi se ishte shembulli më i mirë i nderimit të mikut. Ibrahimi (a.s.) ua afroi ushqimin mysafirëve në vendin ku ishin ulur ata dhe nuk ua shtroi diku tjetër e t’u thoshte “Ejani të hani!”. Ai zgjodhi atë gjë që ishte më e thjeshtë dhe më e rehatshme për ta. - Përzgjedhja e fjalëve me mikun, sidomos në momentin kur u ofron ushqimin. Ibrahimi (a.s.) zgjodhi fjalët më të mira, duke u thënë: “A nuk po hani tani?”. Kështu, njeriu duhet të përzgjedhë fjalët më të mira për të ftuar mikun në ushqim, për shembull, të thotë: “A nuk po na nderoni?” ose: “A nuk po urdhëroni?” e të tjera si këto. - Nëse dikush frikësohet për ndonjë shkak të caktuar, duhet që t’ia largosh atë frikë duke i folur e duke e sqaruar, sikurse vepruan melekët me Ibrahimin (a.s.), kur i thanë: “Mos u frikëso!”, dhe më pas i dhanë lajmin e gëzueshëm. - Gëzimi i madh i Sarës, gruas së Ibrahimit (a.s.), aq sa bëri disa veprime të pazakonta. - Mirësia e madhe që Allahu i Lartësuar i dhuroi Ibrahimit (a.s.) dhe Sarës, që ishte djali i tyre i ditur, Is’haku (a.s.).

Mus'haf Hape →
Ankebut 29:26–29:27 Tefsiri i shkurtuar i Ibn Kethirit (Tejsir el-Alijj el-Kadir)

… e Jakubit birit të Is ’hakut, birit të Ibrahimit. Zinxhiri i profetëve të tyre përfundoi me Isain, birin e Merjemes. Ai u ngrit mes bijve të Izraelit, për t’u …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

- “Luti e besoi atë ...” - Allahu i Madhëruar na tregon se Luti e besoi Ibrahimin (a.s.). Thuhet se ai ishte djali i vëllait të Ibrahimit, pra, Luti, ishte biri i Haranit, e ky biri i Azerit. Nga populli i tij nuk e besoi Ibrahimin askush, veçse Luti dhe gruaja e Ibrahimit, Sara. Në një hadith përmendet një fjalë e Ibrahimit gjatë kohës kur ai u përball me një tiran. Në këtë hadith, ndër të tjera, thuhet se Ibrahimi shkoi tek Sara dhe i tha: “Ky tiran më pyeti për ty dhe unë i thashë se ti je motra ime. Kështu, mos më nxirr gënjeshtar para tij, sepse ti je motra ime në Librin e Allahut (në besim). Me të vërtetë, sot, në Tokë nuk ka asnjë musliman (të dorëzuar ndaj Zotit), përveç meje dhe teje.” Atëherë si mund të harmonizojmë këtë hadith, e pikërisht fjalën e tij “Me të vërtetë, sot, në Tokë nuk ka asnjë musliman (të dorëzuar ndaj Zotit), përveç meje dhe teje”, dhe këtij ajeti, ku thuhet se Luti e besoi Ibrahimin? Allahu e di më mirë, por mbase qëllimi i Ibrahimit ishte të pohonte se nuk kishte në tokë bashkëshortë muslimanë përveç atyre të dyve.137 Me këtë kuptim nuk përjashtohet fakti që Luti e besoi Ibrahimin, madje mërgoi së bashku me Ibrahimin në viset e Shamit. Më pas, gjatë kohës kur Ibrahimi ishte ende gjallë, Luti (a.s.) u dërgua si profet në popullin e Sodomës e viset përreth, dhe ndodhi ajo që është përmendur e do të përmendet sërish më pas. - “Ai (Ibrahimi) tha: “Unë do të mërgoj atje ku më udhëzoi Zoti im”. - Unë do të largohem nga populli im idhujtar, duke shkuar në një vend, ku të kem mundësinë e lirinë të shfaq haptazi, të praktikoj dhe të jetoj sipas fesë së urdhëruar nga Zoti im. - “Ai është i Gjithëfuqishmi, i Urti.” - Atij i takon krenaria e plotë e ngadhënjimi, gjithashtu, profeti t të Tij dhe besimtarëve. Ai është i Urti në fjalët dhe veprat e Tij, në ligjet e krijimit e funksionimit të kësaj bote dhe në ligjet e adhurimit, besimit dhe fesë, që caktoi për krijesat e tij. - “Ne i dhuruam Ibrahimit Is’hakun dhe Jakubin ...” - Po kështu thuhet edhe në një ajet tjetër: “Pasi u largua prej tyre dhe prej asaj që ata adhuronin përveç Allahut, Ne i dhuruam atij Is’hakun dhe Jakubin dhe që të dy i bëmë profetë.” [Merjem 49]. Pra, kur Ibrahimi u nda prej popullit të vet idhujtar, Allahu i Lartësuar ia qetësoi zemrën dhe sytë me një djalë të mirë, që do të ishte profet, të cilit gjithashtu do t’i jepej një djalë, kur gjyshërit e tij ishin ende në jetë. I Lartësuari thotë: “Ne i falëm atij Is’hakun dhe më pas edhe Jakubin, si dhuratë. Që të gjithë i bëmë të mirë.” [Enbija 72]. Pra, mirësi mbi mirësi. I Madhëruari thotë gjithashtu: “E shoqja, që rrinte në këmbë, qeshi. Ne e përgëzuam atë me Is’hakun, e pas Is’hakut, me Jakubin.” [Hud 71]. Domethënë, e përgëzoi për lindjen e Ishakut, si edhe që Is’hakut do t’i lindte një djalë, Jakubi, ndërkohë që Ibrahimi dhe Sara do të ishin ende në jetë, duke parë këtë nip të tyre e duke u kënaqur kështu sytë dhe zemrat e tyre. Është fakt i sigurt dhe i pakundërshtueshëm se Is’haku është djali i Ibrahimit, ndërsa Jakubi është djali i Is’hakut. Për këtë tregojnë ajete dhe hadithe të sakta. Allahu i Lartësuar ka thënë: “A ishit ju të pranishëm, kur Jakubi, para se të vdiste, u tha bijve të vet: “Çfarë do të adhuroni pas meje?” Ata thanë: “Do të adhurojmë Zotin tënd dhe Zotin e etërve të tu - të Ibrahimit, të Ismailit dhe të Is’hakut , që është Një Zot i Vetëm. Vetëm Atij i nënshtrohemi.” [Bekare 133]. Imam Ahmedi sjell hadithin nga Ibn Umeri, se Profeti i Allahut e ka quajtur Jusufin: “Fisniku, i biri i fisnikut, i biri i fisnikut, i biri i fisnikut. Jusufi ishte i biri i Jakubit, që ishte biri i Is’hakut, e ky biri i Ibrahimit.” Këtë hadith e ka përnxjerrë vetëm Buhariu. - “... dhe ndër pasardhësit e tij i zgjo - dhëm profetët dhe shpallëm Librat e Shenjtë.” - Ky është një nderim madhështor për Ibrahimin (a.s.). Pasi Allahu i Madhë - ruar e zgjodhi Ibrahimin për ta bërë të dashurin e Tij të zgjedhur, pasi e bëri udhëheqës dhe prijës të gjithë të devotshmëve besimdrejtë, Ai bëri që të gjithë profetët që do të vinin më pas të ishin pa përjashtim nga pasardhësit e tij. Kështu, të gjithë profetët e bijve të Izraelit erdhën nga pasrdhësit e Jakubit birit të Is ’hakut, birit të Ibrahimit. Zinxhiri i profetëve të tyre përfundoi me Isain, birin e Merjemes. Ai u ngrit mes bijve të Izraelit, për t’u dhënë lajmin e mirë për dërgimin e Profetit kurejsh nga fisi Hashimij. Muhamedi do të ishte vula e të gjithë të dërguarve të Zotit, zotëria e më i zgjedhuri i pasardhësve të Ademit, në dynja dhe në ahiret. Allahu e zgjodhi këtë Profet të fundit nga mesi i arabëve, pasardhës të Ismailit, birit të Ibrahimit. Nga pasardhësit e Ismailit nuk u dërgua asnjë profet tjetër, përveç Muhamedit ﷺ. - “Ne i dhamë atij shpërblimin në këtë botë, ndërsa në botën tjetër ai do të jetë ndër më të mirët. ” - Kështu, Allahu i dhuroi atij lumturinë në të dyja jetët. Në jetën e kësaj bote, Ai i dhuroi Ibrahimit rizk të bollshëm dhe begati të shumta, shtëpi të gjerë e të mirë, të ardhura të mira e të këndshme, bashkëshorte të bukur dhe të mirë e besimtare të dalluar, emër të mirë ndër njerëz e lëvdata e respekt të madh, aq sa çdo kush e do atë Profet të madh. Kështu kanë thënë Ibn Abasi, Muxhahidi, Katade etj. Përveç këtyre mirësive, ai u bë i përkushtuar e durimtar në bindjen ndaj Zotit, në të gjitha urdhëresat e porositë që Ai i dha , sikurse e përshkruan i lartësuari : “... dhe të Ibrahimit - i cili i plotësoi të gjitha detyrimet (e Zotit)” [Nexhm 37]. Pra, ai i zbatoi të gjitha urdhëresat e Zotit. Po kështu, i Lartësuari thotë: “Vërtet, Ibrahimi ishte shembull i së mirës, adhurues i Allahut, besimdrejtë (monoteist) dhe nuk ka qenë kurrë nga idhujtarët. Ai ishte mirënjohës për të mirat e Tij (e Allahut) . Allahu e dalloi atë (si profet) dhe e udhëzoi në Rrugën e Drejtë. Ne e bekuam atë me shumë të mira në këtë botë dhe në botën tjetër ai është me më të mirët. Prandaj, Ne të shpallëm ty “Ndiqe fenë e drejtë të Ibrahimit! Ai nuk ka qenë kurrë prej idhujtarëve.” [Nahl 120 - 123].

Mus'haf Hape →
Jusuf 12:43–12:49 Tefsiri i Sa'dit (Tejsir el-Kerim er-Rahman)

… për ta ngrënë të tërë, prandaj ju do ta shtrydhni dhe do ta ktheni në pije. Përmendja e këtij viti të begatshëm pas shtatë viteve të vështira nuk ishte …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

Kur Allahu i Lartësuar deshi që ta nxirrte Jusufin nga burgu, bëri që Mbreti i atij vendi të shihte një ëndërr të çuditshme, shpjegimi i së cilës do të ishte mirësi për të gjithë popullin. I vetmi që do ta shpjegonte atë ëndërr ishte Jusufi (a.s), duke nxjerrë në pah diturinë dhe vlerën e lartë të tij. Kështu, ai do të nderohej në të dyja jetët. Që kjo gjë të realizohej plotësisht, Allahu i Lartësuar bëri që këtë ëndërr ta shikonte pikërisht Mbreti, që kontrollon të gjitha çështjet e popullit të tij. Kështu, Mbreti pa një ëndërr të çuditshme, e cila i trazoi shpirtin, prandaj ai mblodhi të gjithë dijetarët dhe njerëzit e mençur të vendit. - “Mbreti (i Egjiptit) tha: “Kam parë në ëndërr shtatë lopë të majme, që haheshin nga shtatë lopë të dobëta, si dhe shtatë kallinj të gjelbër e shtatë të tjerë të tharë.”” - Ishte shumë e çuditshme që shtatë lopë të dobëta të hanë shtatë lopë të shëndosha dhe të forta. Gjithashtu pa dhe shtatë kallinj të gjelbër e të tjerë të tharë . Pastaj iu drejtua dijetarëve që i kishte mbledhur dhe u thotë: - “Ma shpjegoni, o ju pari, ëndrrën time, nëse dini t'i shpjegoni ëndrrat!” - Ma shpjegoni këtë ëndërr, që duhet të ketë veç një kuptim, dhe të gjithë ju duhet ta dini këtë kuptim. Por ata thanë: - “Ata thanë: “Janë ëndrra të përziera. Ne nuk dimë t'i shpjegojmë ëndrra të tilla”.”. - Domethënë: janë thjesht ëndrra pa rëndësi, që nuk kanë ndonjë shpjegim. Sigurisht, kjo erdhi nga padituria e tyre dhe ishte, në njëfarë mënyre, e dhe justifikim. Pastaj thanë: “ ne nuk dimë të komentojmë ëndrra të tilla”. Pra, ne mund të interpretojmë ëndrrat e vërteta, ndërsa për sa u përket “ aĥlâmeve” - trazimeve të shejtanit ose ëndrrave të cilat vijnë nga vetvetja, - ne nuk i shpjegojmë dot ato. Kësisoj, ata bënë dy gjëra njëherësh: e para, treguan paditurinë e tyre dhe tjetra ishte këmbëngulja në përgjigjen e tyre të gabuar. Ata nuk gjykuan drejt kur thanë se ishin: “ëndrra të përziera” dhe nuk e pranuan sinqerisht që nuk dinin t’i shpjegonin. Ky qëndrim nuk u lejohet njerëzve fetarë, të ditur dhe të mençur. Ata thjesht duhet të thoshin: “Nuk e dimë”. E gjithë kjo parapërgatitje tregon për butësinë dhe përkujdesin e veçantë të Allahut të Lartësuar për Jusufin (a.s). Nëse që në fillim do të ishte Jusufi ai që do ta shpjegonte këtë ëndërr, ata injorantë që rrethonin Mbretin do të shtireshin si të ditur dhe do të thoshin: “Po, është e vërtetë. Ky është shpjegimi i saktë.”. Në këtë mënyrë, shpjegimi i ëndrrës nga Jusufi nuk do të kishte vlerësimin që meritonte. Prandaj, duke qenë se Mbreti fillimisht ua la atyre shpjegimin e ëndrrës dhe ata nuk patën dije dhe aftësi për ta shpjeguar, si edhe duke qenë se Mbreti ishte tepër i interesuar për të ditur të vërtetën, atëherë, në të tilla kushte Jusufi do të kishte një tjetër vlerësim dhe rëndësi. Kjo i përngjan disi mënyrës që përdori Allahu i Lartësuar për të nxjerrë në pah diturinë dhe vlerën e Ademit ndaj melekëve. Pasi i mësoi Ademit të gjitha emrat e gjërave, Allahu i Lartësuar u kërkoi melekëve që t’i tregonin ato. Por kur ata u treguan të paaftë ta bënin, atëherë doli në pah vlera e diturisë me të cilën ishte dalluar Ademi, që iu përgjigj kërkesës së shtruar nga Allahu i Lartësuar. Kjo është e ngjashme edhe me atë që do të ndodhë Ditën e Gjykimit. Atë ditë, të gjithë krijesat do të kërkojnë prej profetëve që të ndërmjetësojnë tek Allahu i Lartësuar për të nisur gjykimin. Pasi të shkojnë tek të gjithë profetët dhe ata, pa përjashtim, do të tregojnë pamundësinë e tyre për t’iu përgjigjur kësaj kërkese, përfundimisht do të shkojnë tek Muhamedi ﷺ .Ai do të bjerë në sexhde nën Fronin e Allahut të Lartësuar, i Cili do t’i përgjigjet kërkesës së tij. Në këtë mënyrë del në pah madhështia e këtij profeti të zgjedhur dhe të mrekullueshëm të Allahut të Lartësuar. Pasi të gjithë profetët distancohen nga kërkesa e krijesave për ndërmjetësim, Muhamedi ﷺ thotë: "Ene leha, ene leha” - “Unë jam për të, unë jam për të". Do të jetë ai që do të ndërmjetësojë për të gjitha krijesat dhe për fillimin e llogarisë atë ditë. Me këtë vepër, Profeti ﷺ do të arrijë gradën më të lartë që mund të arrijë ndonjë krijesë, gradë e cila quhet “ El Meķâmu el Maĥmud ”, pra, “Grada e lavdisë”. Këtë gradë Allahu i Lartësuar nuk ia ka dhënë asnjë krijese tjetër, përveç Muhamedit ﷺ . Për këtë gradë, atë do ta kenë zili gjithë, të parët dhe të fundmit. Subhanallah! I Lartësuar është Allahu! Sa i kujdesshëm, sa i dashur dhe i butë është me të dashurit e Tij! Më tej, Allahu i Lartësuar thotë: - “Por ai që ishte liruar prej atyre të dyve (që kishin qenë në burg) u kujtua pas një kohe dhe tha: “Do t’jua tregoj unë kuptimin e saj.”” - Ky ishte njëri prej dy djemve të burgut, që sipas ëndrrës që kishte parë - do t’i jepte zotërisë së tij pije dhe do të lirohej. Ishte ai të cilin Jusufi e porositi që ta përkujtonte tek padroni. Kështu, atij iu kujtua Jusufi dhe porosia e tij. Ai e kuptoi se vetëm Jusufi mund ta shpjegonte këtë ëndërr, prandaj tha: - “Më lejoni të shkoj (te Jusufi)!” - Pra, më dërgoni tek Jusufi, që t’i kërkoj ndihmë për këtë çështje. Kështu, ata e dërguan te Jusufi në burg. Kur u takuan, Jusufi nuk e qortoi për harresën e tij, por e dëgjoi kërkesën e tij me butësi dhe mirësjellje. Djali iu drejtua Jusufit me këto fjalë: - “O Jusuf (-tha ai)! O njeri i sinqertë!” – Ai e quajti “siddik” - i sinqertë dhe i vërtetë në fjalë dhe vepra. - “Si e shpjegon (ëndrën) që shtatë lopë të majme haheshin nga shtatë lopë të dobëta dhe shtatë kallinj të gjelbër e shtatë të tjerë të tharë? Ndoshta kur të kthehem te njerëzit, ata do të kuptojnë.” - Kuptimi: Njerëzit mezi presin shpjegimin e kësaj ëndrre, sepse janë shum ë të shqetësuar. Kështu, Jusufi i interpretoi shtatë lopët e shëndosha dhe shtatë kallinjtë e gjelbër si shtatë vite të mira, me prodhim të bollshëm dhe të begatshëm. Ndërsa shtatë lopët e dobëta dhe shtatë kallinjt ë e thatë i interpretoi si shtatë vite thatësire dhe pa bereqet. Ata i punonin dhe i ujisnin tokat me lopë zakonisht. Ndërsa kallinjtë e drithit ishin ushqimi bazë. Kjo qe simbolika e lopëve dhe e drithërave. Duke qenë se lopët ishin të fuqishme dhe kallinjtë ishin të gjelbër, kjo tregonte se ato vite do të ishin plot begati. Ndërsa e kundërta e tyre kishte kuptim të kundërt me shpjegimin e parë. Jusufi nuk u përqendrua vetëm në shpjegimin e ëndrrës, por dha edhe këshilla se si duhet të vepronin. Ai i mësoi që gjatë shtatë viteve të para të begatshme, të përgatiteshin mirë për vitet e krizës: - “Ai (Jusufi) tha: “Mbillni shtatë vjet rresht! Prodhimin e korrur lëreni në kallinj, përveç një pakice, që do ta përdorni për ushqim!” - Mbillni për shtatë vjet rresht, njëri pas tjetrit. Prodhimet magazinojini me kujdes, që të mos prishen, përveç një sasie të vogël, të cilën do të keni nevojë ta përdorni si ushqim gjatë këtyre viteve të begatshme, por pa e tepruar. Ruani sa më tepër prodhime për vitet e thatësisë. - Pastaj do të vijnë shtatë vite shumë të vështira, që do t'i harxhojnë ato që i keni ruajtur, përveç një pakice nga ajo që ju do ta ruani.” - Pas shtatë viteve të begatshme, do të vijnë shtatë vite krize e thatësie, të cilat do të shterojnë të gjitha rezervat që ju do të grumbulloni, sado shumë që të jenë. Ju do të harxhoni gjithçka, përveç një pjese të vogël, të cilën do ta veçoni për farë. - “Më pas do të vijë një vit plot begati për njerëzit dhe plot të vjela.” - Pas shtatë viteve të vështira do të vijë një vit me shira të bollshëm, i cili do të shtojë prodhimin dhe të ardhurat. Prodhimi i rrushit do të jetë shumë më tepër sesa nevoja për ta ngrënë të tërë, prandaj ju do ta shtrydhni dhe do ta ktheni në pije. Përmendja e këtij viti të begatshëm pas shtatë viteve të vështira nuk ishte kuptuar nga ëndrra e Mbretit. Jusufi e nxori atë prej faktit se, pas vështirësisë, vjen gjithmonë lehtësimi. Pas shtatë viteve të krizës, pa dyshim do të vinte një vit i begatë, që do të largonte vuajtjet e njerëzve. Kështu, kur ky djalosh u kthye tek njerëzit dhe u tregoi shpjegimin e ëndrrës nga Jusufi, ata u mahnitën dhe u gëzuan pa masë.

Mus'haf Hape →
Kasas 28:76–28:82 Tefsiri i Sa'dit (Tejsir el-Kerim er-Rahman)

… ndëshkimi i hidhur. Allahu thotë: "Ne bëmë që t'i përpinte dhéu atë dhe pallatin e tij." Ky ishte një shpërblim sipas veprës së tij. Ai e ngriti dhe e …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

Allahu i Madhëruar na njofton rreth gjendjes së Karunit për atë që ai bëri dhe për paralajmërimet dhe këshillat e shumta që iu dhanë atij. Ai thotë: - Karuni ishte nga populli i Musait, por ai i kaloi kufijtë (në padrejtësi) me ta. - Ai ishte nga bijtë e Izraelit, nga ata që Zoti i dalloi mbi njerëzit e asaj kohe dhe u bëri mirësi të shumta. Këto mirësi dhe veçori me të cilat Zoti i dalloi duhet të ishin shkak e nxitje që të ishin të udhëzuar dhe punëmirë. Por nuk ndodhi kështu me Karunin. Ai, përkundrazi, bëri padrejësi dhe e teproi kundër popullit të tij. Ai i kaloi kufijtë me pasurinë e madhe që i dha Zoti. Ajo pasuri u bë shkak për shfrenimin dhe padrejtësitë e tij. Zoti thotë: - Ne i patëm dhënë aq shumë pasuri, saqë çelësat e tij mezi i bartnin edhe njerëzit më të fuqishëm. - Allahu i dha pasuri aq të madhe saqë: "...çelësat e tij mezi i bartnin edhe njerëzit më të fuqishëm." Edhe 9 burra mezi i mbanin çelësat e depove të tij. Përfytyro tani pasuritë brenda atyre depove! - Populli i vet i tha atij: “Mos u gëzo tej mase, sepse Allahu nuk i do ata që e teprojnë në gëzim! - Duke e këshilluar që të hiqte dorë nga padrejtësitë e kalimi i kufijve, populli i tha: “Mos u gëzo tej mase, sepse Allahu nuk i ata që e teprojnë!" Pra, mos u gëzo me këtë pasuri të madhe të kësaj dynjaje dhe të lëvdohesh me të, duke harruar ahiretin. Allahu i Lartësuar nuk i do atë që gëzohen dhe lëvdohen me pasuri, duke u dhënë tërësisht asaj dhe duke harruar ahiretin. - Por me atë (pasurinë) që të ka dhënë Allahu, kërko (të fitosh) botën tjetër... - Në dorën tënde janë vendosur mjete, me të cilat mund të kërkosh dhe fitosh ahiretin më shumë sesa u është dhenë të tjerëve. Puno, atëherë, me këtë pasuri, që të fitosh ahiretin, duke dhënë e shpenzuar për hir të Allahut dhe mos e prish atë thjesht për përmbushjen e kënaqësive personale. - ...dhe mos e harro atë që të takon në këtë botë! - Nuk je urdhëruar që të shpenzosh të gjithë pasurinë tënde dhe të mbetesh duarthatë, por shpenzo për ahiretin tënd dhe kënaqu gjithashtu me dynjanë, me kënaqësi që nuk cenojnë fenë, besimin dhe ahiretin tënd. - Bëj mirë, ashtu siç të ka bërë mirë Allahu ty... - Tregohu bamirës ndaj robve të Zotit, ashtu siç të bëri Zoti mirësi kur të dhuroi këto pasuri. - ...dhe mos bëj të këqija në tokë... - Shkatërrimi i tokës bëhet duke u treguar kryeneç, duke bërë poshtërsi dhe duke u angazhuar me stolitë dhe kënaqësitë, në vend që të angazhohesh për të kënaqur dhe adhuruar Allahun, Dhuruesin e këtyre mirësive. - ...sepse Allahu nuk i do keqbërësit! - Madje, Ai ka për t’i ndëshkuar ata ashpër. Por Karuni, duke refuzuar këshillën e tyre dhe duke mohuar mirësitë e Allahut, tha: - “Kjo më është dhënë vetëm në sajë të dijes sime.” - Këtë pasuri e kam arritur në sajë të aftësisë dhe gjenialitetit, prej shkathtësisë dhe mprehtësisë së mendjes sime. Edhe Allahu e di gjendjen time dhe e di që unë e meritoj këtë pasuri. Atëherë, përse po më qortoni për këtë pasuri që ma ka dhënë Allahu? Duke qartësuar se pasja e pasurisë nuk tregon mirësinë dhe drejtësinë e personit që e zotëron, Allahu i Lartësuar thotë: - Po a nuk e dinte ai se Allahu ka shkatërruar para tij breza të tërë, që ishin edhe më të fuqishëm se ai dhe që kishin bërë pasuri më shumë se ai? - Atëherë, çfarë e pengon atë që të mos e shkatërrojë edhe Karunin, nëse ai përmbush të gjitha kushtet për t’u ndëshkuar, sipas ligjit të pandryshueshëm të Zotit për tiranët dhe kryeneçët mosmirënjohës? Çdokush që bën të meritueshëm dënimin, asgjë nuk mund ta mbrojë më atë. - Por keqbërësit as që do të pyeten për gjynahet e tyre. - Allahu ka për t’i ndëshkuar sipas asaj që Ai di për ta dhe për padrejtësitë e tyre. Edhe nëse keqbërësit pretendojnë se janë bamirës dhe se do të shpëtojnë, fjala e tyre nuk vlen dhe nuk ka për t’ua larguar dënimin e Zotit. Gjynahet e tyre nuk mund t’i fshihen Zotit, edhe pse ata mund t’i mohojnë apo fshehin ato. Kështu vazhdoi Faraoni me inatin, kokëfortësinë, kalimin e kufijve dhe mospranimin e këshillave. Ai vazhdoi të lëvdohej e vetëkënaqej me pasuritë që zotëronte. - Ai (Karuni) doli para popullit të tij me gjithë stolinë e tij. - Një ditë, ai doli përpara popullit me gjithë stolitë e tij të mëdha, të papara ndonjëherë nga njerëzit. Të gjithë kishin ngulur shikimet të mahnitur nga ajo pasuri përrallore. Në varësi të synimeve të tyre, pati dy grupe njerëzish: - Ata që kishin synim jetën e kësaj bote, thanë: “Ah, të kishim pasur edhe ne si ajo (pasuri) që ka Karuni!” - Këto ishin fjalët e atyre që i kishin zemrat të lidhura me dynjanë, që ishte motivi i vetëm për të cilin mendonin dhe punonin. Ata thanë: “Ah, të kishim edhe ne si ajo (pasuri) që ka Karuni! Ai është me shumë fat! Ah, sikur edhe ne të kishim pasuritë e dynjasë, kënaqësitë dhe stolitë e saj!” - Ai është vërtet me fat të madh! - Nisur nga motivet dhe besimi i tyre se pas kësaj jete nuk ka jetë tjetër, me të vërtetë Karuni dukej se kishte shumë fat. Atij i ishte dhënë pasuri shumë e madhe dhe shumë kënaqësi, sepse përmbushte të gjitha synimet e tij. Kështu e shihnin ata njerëz të vegjël, me ambicie të vogla pasurinë e Karunit. Ata shihnin si fatin më të madh që mund të kishte dikush. Por ajo mendje që sheh pasuritë e kësaj dynjaje si fatin më të madh është mendje e dobët. Ata njerëz nuk kanë qëllime të larta. Ata janë shumë larg mirësive të përjetshme të Xhenetit dhe besimit në Zot. - Por ata të cilëve u ishte dhuruar dituri e vërtetë thanë: “Të mjerët ju! - Këta fatlumë arritën të njihnin realitetin e çështjeve dhe të gjërave. Ata arritën të shihnin qartë në brendësi të kësaj dynjaje, kur të tjerët shihnin vetëm anën e jashtme të saj. Ata u thanë të mashtruarve: “Të mjerët ju!" Kjo ishte një fjalë me tone qortuese e këshilluese për ata që po lakmonin atë që kishte Karuni. - Shpërblimi i Allahut është shumë më i mirë për ata që besojnë dhe bëjnë vepra të mira... - Shpërblimet e Zotit janë më të mira dhe ato jepen në dynja dhe në ahiret. Në këtë jetë nuk ka si kënaqësia që të sjell adhurimi i Zotit, dashuria për Të, kthimi tek Ai dhe përkushtimi për të kënaqur Atë. Ndërsa në ahiret është Xheneti dhe gjithçka e tij. Atje janë kënaqësi që i dëshirojnë zemrat dhe që kënaqin sytë. Kështu, këto shpërblime janë shumë më të mira nga ajo që ju dëshironi për veten tuaj. Ky është realiteti që duhet t’ju qëndrojë vazhdimisht para syve dhe në zemrat tuaja. Megjithatë, jo çdokush që e di këtë gjen forcën që t’i japë përparësi më të lartës, kundrejt më të ultës. Kjo zgjidhje i jepet veçse një kategorie të caktuar, të cilët Zoti i përshkruan: - ...por këtë nuk mund ta arrijë askush, përveç durimtarëve. - Ata që gjetën forcë dhe e nënshtruan veten në durim, për t’ju bindur Zotit dhe përmbushur urdhëresat e Tij; gjetën durimin për t’iu larguar ndalesave të Tij; gjetën durimin për të përballuar me kënaqësi e durim caktimet dhe sprovat e Zotit për ta. Ata bëjnë durim që të mos mashtrohen nga fitoret dhe joshjet e kësaj dynjaje. Asgjë nuk mund t'i shmangë dhe largojë ata nga adhurimi i Zotit të tyre. Ata nuk lejojnë që stolitë e pasuritë e kësaj dynjaje të ndërhyjnë mes tyre dhe qëllimit përse Zotit i krijoi në këtë dynja - adhurimi i Tij si një i vetëm. Ata i japin përparësi shpërblimit të Allahut, kundrejt kësaj dynjaje të përkohshme, e cila shumë shpejt do të zhduket. - Pastaj Ne bëmë që t'i përpinte dheu atë dhe pallatin e tij. - Karuni arriti në një gjendje vetëkënaqësie dhe padrejtësie shumë të madhe. Ai ishte tërësisht i dehur me pasuritë e tij. Pikërisht kur kishte arritur kulmin e vetëkënaqësisë, atë e befasoi ndëshkimi i hidhur. Allahu thotë: "Ne bëmë që t'i përpinte dhéu atë dhe pallatin e tij." Ky ishte një shpërblim sipas veprës së tij. Ai e ngriti dhe e lartësoi veten mbi robërit e Allahut, prandaj Allahu i Lartësuar e zhyti poshtë. Allahu e zhyti atë dhe të gjithë atë pasuri që e mashtroi dhe e çoi në humbje. Allahu groposi Karunin dhe pasurinë e tij, madje edhe kështjellat. - Ai nuk pati asnjë që ta mbronte nga Allahu dhe as veten nuk mundi ta mbronte. - Askush nuk i erdhi atij në ndihmë, as rrethi i ngushtë, ushtria, shërbëtorët e punëtorët e tij, dhe as mundi ta përballonte vetë dënimin. - Ata që deri dje patën lakmuar të ishin në vendin e tij, filluan të thoshin: “A nuk shihni se Allahu i jep me bollëk atij që do nga robërit e Vet dhe ia pakëson atë atij që do?” - Ata që deri dje thoshin: "Ah, të kishim pasur edhe ne si ajo (pasuri) që ka Karuni! Ai është, vërtet me fat të madh!”, tashmë thoshin: “A nuk shihni se Allahu i jep me mbushulli atij që Ai do dhe ia pakëson atij që do? Këto fjalë i thanë të frikësuar se mos i përfshinte edhe ata dënimi. Pra, është Allahu Ai që ia shton pasurinë atij që Ai dëshiron dhe ia ngushton atij që do. Ata e kuptuan mirë që shtimi i pasurisë së Karunit nuk ishte provë se ai ishte njeri i mirë. Ata e pranuan që gabuan kur thanë: "Ai është vërtet me shumë fat!” - Sikur Allahu të mos tregonte mëshirë për ne, do ta bënte dhéun të na përpinte edhe ne. - Allahu i Lartësuar na mëshiroi që nuk na dënoi për ato fjalë që thamë. Po të mos ishte mirësia dhe bujaria e Tij, do ta bënte dhéun të na përpinte edhe ne. Kështu, dënimi i Karunit u bë për të marrë mësim edhe të tjerët. Edhe ata që deri dje shprehnin se e kishnin zili atë dhe pasurinë e tij, tashmë ndryshuan qëndrim. - Ata që mohojnë Allahun kurrë nuk gjejnë shpëtim?” - Ata nuk shpëtojnë as në dynja dhe as në ahiret.

Mus'haf Hape →
Ahzab 33:56 Tefsiri i shkurtuar i Ibn Kethirit (Tejsir el-Alijj el-Kadir)

… “Ai që bën një herë të vetme salavat për ty nga ymeti yt, Allahu i Madhëruar ka për t’i shkruar atij 10 të mira, ka për t’i fshirë 10 gjynahe, ka për ta ngritur …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

- “Është e vërtetë se Allahu dhe melekët e Tij çojnë salavate për Profetin.” - Buhariu sjell hadithin nga Ebu Alije, i cili ka thënë: “Salavatet e Allahut për robin janë lëvdimi i robit mes melekëve në qiell, ndërsa salavatet e melekëve janë lutjet e tyre për robin.” Ndërsa Ibn Abasi ka thënë se: jusallûn do të thotë juber-rikun, pra, zbresin bekimin mbi të. Ebu Isa Tirmidhiu përcjell se Sufjan Theuriu dhe dijetarë të tjerë kanë thënë se: salavatet e Zotit janë mëshira e Tij, ndërsa salavati i melekëve është kërkimi i faljes për robërit. - “O ju që keni besuar! Çoni salavate për të dhe përshëndeteni me selam! ” - Allahu i Lartësuar tregon për gradën e lartë të robit, adhuruesit dhe lajmëtarit të Tij besnik tek Ai dhe mes parisë të lartë në qiell. Na tregon se vetë Ai e lëvdon të Dërguarin mes melekëve më të afërt në qiell, dhe po kështu melekët luten dhe çojnë salavate për të. Pastaj Allahu i Lartësuar i urdhëron banorët e botës së poshtme që të çojnë salavate dhe selam për Profetin, në mënyrë që të bashko - hen lavdërimi në qiell me lavdërimin, salavatet dhe selami që çojnë banorët e Tokës. Kështu, bashkohen lëvdatat, lutjet, salavatet dhe selami i të dyja botëve për këtë Profet të nderuar e të zgjedhur, më t ë madhin e të gjithë profetëve. Allahu i Lartësuar dhe i Madhëruar na tregon, gjithashtu, se Ai bën salavate edhe për robërit e Tij besimtarë. I Lartësuari thotë: “O ju që keni besuar! Kujtojeni Allahun sa më shpesh dhe madhërojeni Atë mëngjes e mbrëmje! Është Ai që (jusal-li alejkum ) ju mëshiron ju. Edhe melekët e Tij luten për ju (që Allahu t'ju falë) , për t’ju nxjerrë prej errësirave në dritë. Ai është Mëshirëplotë me besimtarët.” [Ahzab 41 - 43]. Gjithashtu thotë: “Ne do t’ju sprovojmë ndonjëherë me frikë, me uri, me humbje në pasuri ose në njerëz dhe me pakësim të prodhimit. Por ti përgëzoji durimtarët - ata që, kur i godet ndonjë e keqe, thonë: “Ne, jemi të Allahut dhe vetëm tek Ai do të kthehemi.”. Vetëm këta kanë nga Zoti i tyre (salauâte) bekime dhe mëshirë dhe vetëm këta janë të udhëzuarit në rrugën e drejtë.” [Bekare 155 - 157]. Profeti ﷺ ka thënë: 2162. “Me të vërtetë, Allahu dhe melekët e Tij bëjnë salavate për krahun e djathtë të rreshtave të namazit (ose të luftës).” Në një hadith thuhet: 2163. “Kur Profetit të Allahut i sillej ndonjë pasuri e dhënë si sadaka nga një popull, ai kërkonte falje e lutej për ta. Kur babai im (thotë transmetuesi) i shkoi me sadakanë e tij, Profeti tha duke u lutur: “O Allah, fale ( sal-li) familjen e Ebu Eufait!” Gruaja e Xhabirit i kërkoi Profetit ﷺ të çonte salavat për të dhe për burrin e saj dhe ai tha: 2164. “Allahu bëftë salavate për ty dhe për burrin tënd!” Janë sjellë hadithe muteuatira nga Profeti ﷺ ,që urdhërojnë për të bërë salavate për të. Në lidhje me mënyrën se si bëhen salavatet për Profetin ﷺ , ne do të përmendim disa prej tyre, në dashtë Allahu i Lartësuar. Atij i kërkojmë ndihmë dhe mbështetje! Buhariu sjell hadi - thin nga Kab Ibn Uxhrai (Allahu qoftë i kënaqu me të), i cili tregon se dikush pyeti: 2165. “O i Dërguari i Allahut, kemi mësuar si të dërgojmë selam për ju, por si të dër - gojmë salavat?” Ai tha: “Thoni: Allahume sal-li alâ Muhamedin ue alâ âli Muhamed kemâ sal -lejte alâ âli Ibrahime, ineke Hamidun Mexhid. Allahume bârik alâ Muhamedin ue alâ âli Muhamed kemâ barekte alâ âli Ibrahime, ineke Hamidun Mexhid (O Allah, dërgo salavat mbi Muha - medin dhe familjen e tij, sikurse ke dërguar salavat mbi familjen e Ibrahimit, Ti je i Lavdëruar dhe i Lartësuar! O Allah, bekoje Muhamedin dhe familjen e tij, sikurse ke bekuar familjen e Ibrahimit. Ti je i Lavdëruar dhe i Lartësuar !)” Ibn Ebu Hatimi sjell hadithin nga Kab Ibn Axhrate, i cili ka tregon se, kur zbriti fjala e Allahut: “Është e vërtetë se Allahu dhe melekët e Tij çojnë salavate mbi Profetin. O ju që keni besuar! Çoni salavate mbi të (Profetin) dhe përshëndeteni me selam!”, ne thamë: 2166. “O i Dërguari i Allahut, kemi mësuar si të dërgojmë selam për ty, por si të dërgojmë salavat për ty? Ai tha: “Allahume Sal-li alâ Muhamedin ue alâ âli Muahamed , kemâ sal-lejte alâ Ibrahime ue alâ âli Ibrahime in-neke hamidun Mexhid , ue bârik alâ Muhamedin ue alâ âli Muamed , kema bârakte alâ Ibrahime ue âla âli Ibrahime , in-neke Hamidun Mexhid!” (O Allah, dërgo salavat mbi Muha -medin dhe familjen e Muhamedit, sikurse ke dërguar salavat mbi Ibrahimin dhe familjen e Ibrahimit, Ti je i Lavdëruar dhe i Lartësuar! O Allah, bekoje Muhamedin dhe familjen e Muhamedit, sikurse ke bekuar Ibrahimin dhe familjen e Ibrahimit. Ti je i Lavdëruar dhe i Lartë - suar!) Për sa i përket mënyrës se si të japim selam, ajo është treguar në formën e teshehudit, të cilën Profeti ﷺ ua mësonte sahabëve, ashtu sikurse u mësonte suret e Kuranit. Në të , ndër të tjera, thuhet: EsSelâmu alejke ejjuhen -Nebiju ue rahmetu - llahi ue bereka -tuh. 185 Buhariu sjell hadi - thin nga Ebu Seid Hudriu (Allahu qoftë i kënaqur me të), i cili tregon: “E pyetëm Profetin ﷺ“ : O i Dërguari i Allahut, ky është selami për ty, por si të dërgojmë salavate për ty?” Ai tha: “Thoni: Allahume sal-li ala Muhamedin, abdike ue resulike, kema sal -lejte alâ âli Ibrahime. Ue bârik alâ Muhamedin ue alâ âli Muhamed , kemâ bârakte alâ Ibrahime (O Allah, dërgo salavat mbi Muhamedin, robin dhe të Dërguarin Tënd, siç ke dërguar salavat mbi familjen e Ibrahimit! Bekoje Muhamedin dhe familjen e Muhamedit siç ke bekuar Ibrahimin)!” Në transmetimin e Lejthit qëndron: “... ala Muhamedin ue alâ âli Muhamed kemâ bârakte alâ âli Ibrahime (Bekoje Muhamedin dhe familjen e Muhamedit, siç ke bekuar familjen e Ibrahimit)!” Ndërsa në transmetimin e Jezidit qëndron: “... kema sal -lejte alâ Ibrahime. Ue bârik alâ Muhamedin ue âli Muhamed kemâ bârakte alâ Ibrahime ue âli Ibrahime (... siç ke dërguar salavat mbi Ibrahimin. Bekoje Muhamedin dhe familjen e Muhamedit, siç ke bekuar Ibrahimin dhe familjen e Ibrahimit)!” Imam Muslimi sjell hadithin nga Ebu Mesud Ensariu (Allahu qoftë i kënaqur me të!), i cili rrëfen: 2167. “Teksa po rrinim tek Sad Ibn Ubade, erdhi i Dërguari i Allahut. Beshir Ibn Sadi i tha: “Allahu na ka urdhëruar të dërgojmë salavat për ty, o i Dërguari i Allahut. Si vallë, të dërgojmë salavat për ty?” I Dërguari i Allahut heshti, aq sa dëshiruam të mos e kishte pyetur. I Dërguari i Allahut pastaj tha: “Thoni: Allahume sal-li alâ Muhamedin ue alâ âli Muhamed, kemâ sal -lejte alâ âli Ibrahim; ue bârik alâ Muhamedin, ue alâ âli Muhamed, kemâ bârekte alâ âli Ibrahime, fil âlemine, in -neke hamidun mexhid (O Allah, dërgo salavat mbi Muhamedin dhe familjen e Muhamedit, siç ke dërguar salavat mbi familjen e Ibrahimit! Bekoje Muhamedin dhe familjen e Muhamedit siç ke bekuar familjen e Ibrahimit, ndër të gjitha krijesat në botë. Ti je i Lavdëruar dhe i Lartësuar) . Ndërsa si të dërgoni përshëndetje ( tehijat) tanimë e dini.”” Ngjashëm me këtë version e sjellin edhe Ebu Daudi, Tirmidhiu, Nesaiu dhe Ibn Xheriri prej Malikut. Tirmidhiu ka thënë që ky hadith është hasen sahih. Imam Ahmedi sjell hadithin nga Ebu Mesud el Bedri, se ata thanë: 2168. “O i Dërguari i Allahut, kemi mësuar si të dërgojmë selam për ty, por si të dërgojmë salavat për ty?” Ai tha: “Thoni: Allahume sal-li alâ Muhamedin ue alâ âli Muhamed kemâ sal -lejte ... .”. Ngjashëm me këtë version ka sjellë edhe Shafiu një hadith në Musned-in e tij nga Ebu Hurejra. Me këtë hadith, Imam Shafiu mbështet mendimin e tij se është detyrë për namazfalësin që të çojë salavate për Profetin e Allahut në teshehudin e fundit, madje nëse nuk e bën, namazi i tij është i pasaktë. Mendimi se salavatet për Profetin janë detyrë, mbështetet edhe nga kuptimi i drejtpërdrejtë i ajetit, i cili është shpjeguar pikërisht me këtë hadith nga një grup prej sahabëve, prej të cilëve Ibn Mesudi, Ebu Mesud el Bedri dhe Xhabir Ibn Abdilahi. Ndërsa nga tabiinët përmendim Shabiun, Ebu Xhafer el Bakirin dhe Mukatil Ibn Hajanin. Nuk është përcjellë ndonjë me - ndim tjetër i imam Shafiut dhe i pasuesve të medhhebit të tij. Po këtë mendim ka pasur edhe imam Ahmedi së fundmi. Në fakt, mendimi më i saktë është se ky është njëri prej mendimeve e sjella të Imam Ahmedit, sepse shumica e tyre janë për mendimin e kundërt. Sidoqoftë, mendimi se salavatet janë detyrë gjatë namazit shfaqet dhe kuptohet qartë nga kumti i drejtpërdrejtë i haditheve; Allahu është më i ditur! Imam Shafiu, - Allahu e mëshiroftë! - ishte i mendimit se salavatet për Profetin ﷺ janë detyrë dhe ky ka qenë një mendim i përhapur dhe i pranuar mes dijetarëve të hershëm dhe atyre të mëvonshëm. Vetëm Allahut i takon lavdërimi dhe mirënjohja për çdo mirësi që na dhuron! Nuk është transmetuar ndonjë qëndrim unanim i kundërt as në kohët e hershme dhe as në kohët e mëvonshme. Ndër argumentet që e mbështesin këtë mendim është edhe hadithi tjetër, të cilin e sjellin imam Buhariu, imam Ahmedi, Ebu Daudi dhe Tirmidhiu, i cili e ka konfirmuar si të saktë. Një hadith vjen edhe nga Nesaiu, Ibn Huzejme dhe Ibn Hibani në Sahih-ët e tyre, prej Harimete Ibnu Shurejhi, me sened nga Fadalete Ibn Ubejdi (r.a), i cili ka thënë: 2169. “ Profeti i Allahut dëgjoi një burrë që ishte duke u lutur në namaz, i cili nuk e madhëroi e lavdëroi fillimisht Allahun dhe nuk çoi salavate për Profetin përpara lutjes. Atëherë, Profeti i Allahut tha: “U nxitua ky në lutjet e tij.” Pastaj e ftoi atë dhe tha: “Kur falni namazin dhe luteni, fillojeni duke madhë - ruar dhe përlëvduar Allahun Krenar dhe të Lartësuar. Më pas, çoni salavate për Profe - tin, dhe pastaj luteni për çfarë të dëshironi.” Ibn Xheriri sjell hadithin nga Junus ibn Hababi, i cili ka thënë: 2170. “Ne mbajtëm një hytbe në Persi. Gjatë hytbes (Junus ibn Hababi) tha: “Është e vërtetë se Allahu dhe melekët e Tij çojnë salavate mbi Profetin. O ju që keni besuar! Çoni salavate mbi të (Profetin) dhe përshëndeteni me selam!” Pastaj tha: “Më ka treguar dikush që e ka dëgjuar Ibn Abasin të thotë: “Kështu është shpallur dhe ne i thamë, ose, njerëzit thanë: “O i Dërguari i Allahut, kemi mësuar si të dërgojmë selam për ty, por si të dërgojmë salavat për ty? Ai tha: “Thoni: Allahume sal-li alâ Muhamedin ue alâ âli Muhamed kemâ sal-lejte alâ Ibrahime ue âli Ibrahim, in-neke ĥamidun Mexhid; uerĥam Muhameden ue âle Muhamedin kem â rahimte âle Ibrahime in -neke Hamidun Mexhid. Ue bârik al â Muhamedin ue al â âli Muhamed kemâ bârekte âlâ Ibrahime ineke hamidun mexhid. (O Allah, dërgo salavat mbi Muhamedin dhe familjen e tij, sikurse ke dërguar salavat mbi familjen e Ibrahimit, Ti je i Lavdëruar dhe i Lartësuar! O Allah, mëshiroje Muhamedin dhe familjen e tij, sikurse ke mëshiruar familjen e Ibrahimit. Ti je i Lavdëruar dhe i Lartësuar ! O Allah, bekoje Muhamedin dhe familjen e tij, sikurse ke bekuar Ibrahimin dhe familjen e Ibrahimit. Ti je i Lavdëruar dhe i Lartë - suar)!” Në këtë hadith mbështetet ai që është me mendimin se lejohet që të lutesh për mëshirë për Profetin, sikurse është edhe mendimi i shumicës. Këtë e mbështet edhe hadithi me nomadin, i cili tha: 2171. “O Zot, më mëshiro mua dhe Muhamedin dhe mos mëshiro asnjë tjetër, përveç nesh!” Ndërsa Profeti i Allahut tha: “Me të vërtetë, kërkove të ngushtosh atë që është e gjerë.” Ebu Isa Tirmidhiu sjell hadithin nga Abdullah Ibn Mesudi, se Profeti i Allahut ka thënë: 2172. “Njerëzit më të afërt me mua në Ditën e Kijametit janë ata të cilët më së shumti çojnë salavate për mua.” Këtë e ka sjellë vetëm Tirmidhiu, që ka thënë se është hadith hasen garib . Ismail el Kadiu përcjell nga Ubej Ibn Keabi, dhe ky nga i ati, i cili ka thënë: 2173. “Profeti i Allahut dilte në mes të natës dhe thoshte: “ Erdhi erraxhife (tronditësja), që e ndjek er-radife (tronditësja tjetër) . Erdhi vdekja, me gjithë çka në të!” Ubeji tha: “O i Dërguari i Allahut! Unë falem gjatë natës dhe një të tretën e namazit tim e veçoj vetëm për salavatet për ty.” Atëherë, Profeti i Allahut tha: “Bëje gjysmën.” Unë i thashë: “A ta bëj për ty gjysmën e lutjeve të mia?” Profeti ﷺ tha: “Bëji dy të tretat.” - “A t’i bëj të gjitha lutjet salavate për ty?” - “Atëherë, Allahu do të t’i falë të gjitha gjynahet.” Imam Ahmedi sjell hadithin nga Tufejl Ibn Ubeji, ky nga i ati, se: 2174. “Një burrë i tha Profetit ﷺ“ : Po sikur unë t’i bëj të gjitha lutjet (salavatet) e mia për ty, o i Dërguari i Allahut?” Ai i tha: “Atëherë, Allahu do të të mjaftojë për gjithçka që të shqetëson dhe të intereson, në lidhje me dynjanë dhe ahiretin tënd.” Imam Muslimi, Ebu Daudi, Tirmi - dhiu dhe Nesaiu sjellin hadithin nga Ebu Hurejra (r.a.), se Profeti i Allahut ka thënë: 2175. “Ai që çon një herë salavat për mua, Allahu çon 10 herë salavat për të.” Tirmi - dhiu ka thënë se ky hadith është hasen sahih. Imam Ahmedi sjell hadithin nga Ebu Talhate Ensari, i cili rrëfen: 2176. “Një agim, Profeti i Allahut ishte i kënaqur në shpirt, gjë e cila shprehej në fytyrën e tij. Njerëzit i thanë: “O i Dërguari i Allahut, sot ke aguar i lumtur shpirtërisht, aq sa kjo duket në fytyrën tënde.”. Ai tha: “Po, është e vërtetë. Mua më erdhi një vizitor nga Zoti im krenar dhe i Lartësuar dhe më tha: “Ai që bën një herë të vetme salavat për ty nga ymeti yt, Allahu i Madhëruar ka për t’i shkruar atij 10 të mira, ka për t’i fshirë 10 gjynahe, ka për ta ngritur në 10 grada dhe ka për të bërë salavate për të, njëlloj si ai salavat që bën për Profetin.” Ky është një isnad i mirë. Imam Ahmedi sjell hadithin nga Alij Ibn Husejn, e ky nga i ati se Profeti i Allahut ka thënë: 2177. “Koprrac është ai i cili, kur dëgjon që përmendem unë, ai nuk çon salavate për mua.” Kështu e ka sjellë Tirmidhiu. Gjithashtu, Tirmidhiu sjell hadithin nga Ebu Hurejra, i cili rrëfen se Profeti i Allahut ka thënë: 2178. “I përçmuar është ai njeri që nuk çon salavate për mua kur përmendet emri im. I përçmuar është ai njeri i cili e arrin muajin e ramazanit dhe në mbyllje të tij, atij nuk i falen gjynahet. I përçmuar është ai njeri që arrin pleqërinë e dy prindërve të tij dhe ata nuk bëhen shkak që ai të hyjë në Xhenet (me përkujdesin për ta)”. Ai thotë se ky është një hadith hasen garib . Buhariu sjell nga Ebu Hurejra në Edebul Mufred një hadith të ngjashëm merfuan, pra, që ia atribuon Profetit ﷺ .Ky hadith dhe ai para tij tregojnë se salavatet për Profetin ﷺ janë uaxhib, sa herë që përmendet emri i tij. Ky është mendimi i një grupi dijetarësh, mes të cilëve Tahaui, El Hulejmi etj. Ndërsa të tjerë janë të mendimit se salavatet për Profetin ﷺ janë detyrë bëhen një herë në atë vend ku përmendet Profeti ﷺ . Kur ndodh më shumë se një herë, është e pëlqyeshme, por jo e detyrueshme, me kuptimin që, nëse nuk e bën, nuk ngarkohesh me gjynah. Këtë mendim e mbështet hadithi që sjell Tirmidhiu nga Ebu Hurejra, i cili tregon se Profeti ﷺ ka thënë: 2179. “Çdo popull që ulet në një kuvend dhe nuk përmendin Allahun dhe as nuk bëjnë salavate për Profetin, ai takim ka për të qënë dëshpërim për ta në Ditën e Kijametit. Nëse Zoti dëshiron, i ndëshkon dhe nëse dëshiron, i fal ata.” Disa dijetarë kanë thënë se salavatet për Profetin ﷺ janë detyrë vetëm një herë gjatë gjithë jetës. Në këtë mënyrë e ke zbatuar urdhrin e ajetit. Ndërsa më shumë se një herë është e pëlqyeshme. Megjithatë, ky është mendim i çuditshëm, sepse ka hadithe që urdhërojnë për të bërë salavate për Profetin ﷺ në kohë dhe raste të ndryshme. Kjo do të thotë që salavatet për Profetin në disa raste janë të detyrueshme e në disa të tjera të pëlqyeshme. Kështu, për shembull, jemi urdhëruar të bëjmë salavate për të në kohën kur thirret ezani për namaz. Imam Ahmedi sjell hadithin nga Abdullah Ibn Amër Ibn Asi (Allahu qoftë i kënaqur me të!), i cili tregon se e ka dëgjuar Profetin ﷺ të thotë: 2180. “Kur të dëgjoni muezinin, përsërisni fjalët që thotë ai, pastaj bëni salavate për mua, ngase kush bën salavate për mua një herë, Allahu do të bëjë salavate për të dhjetë herë. Pastaj kërkojini Allahut për mua gradën e Uesile-s. Ajo është pozitë në Xhenet, që i takon vetëm një robi të Allahut. Kam shpresë të jem unë ai. Ai, që për mua kërkon Uesilen, do ta gëzojë ndërmjetësimin tim.” Hadithin e kanë sjellë imam Muslimi, Tirmidhiu, Ebu Daudi dhe Nesaiu prej Kab Ibn Alkames. Gjithashtu, në momentin kur hyjmë në xhami dhe kur dalim prej xhamisë, është e ligjëruar të bëjmë salavate për Profetin ﷺ ,sipas hadithit që sjell Imam Ahmedi nga Fatimeja, bija e Profetit ﷺ ,e cila tregon: 2181. “Kur Profeti i Allahut hynte në xhami, bënte salavat dhe selam, pastaj thoshte: “ Allahume igfir li dhunubi ueftaĥ li ebuâbe raĥmetik (O Allah, m’i fal gjynahet dhe m’i hap dyert e mëshirës Tënde!). Kur dilte nga xhamia, bënte salavate dhe selam, pastaj thoshte: “Allahume igfir li dhunubi ueftaĥ li ebuâbe fadlik! (O Allah, m’i fal gjynahet dhe m’i hap dyert e mirësive të Tua.” Salavate për Profetin ﷺ bëhen dhe në namazin e xhenazes. Sipas Sunetit, pas tekbirit të parë lexohet surja Fatiha, pas tekbirit të dytë bëhen salavate për Profetin ﷺ , pas të tretit bëhen lutje për të vdekurin dhe pas tekbirit të katërt thuhet: “ Allahume lâ taĥrimnâ exhrahu ue lâ teftin -nâ bea’dehu ! (O Zot, mos na privo nga shpërblimi i tij (i të vdekurit) dhe mos na sprovo ne pas tij). Gjithashtu, salavate për Profetin bëhen edhe mes tekbireve të namazit të Bajramit. Po ashtu në përfundimin e lutjes së Kunutit, siç shënon Nesaiu në Sunen-in e tij. Është e pëlqyeshme, e inkurajuar dhe e urdhëruar të shpeshtohen sa më shumë salavatet për Profetin gjatë ditës dhe natës së xhuma. Po ashtu edhe gjatë vizitës së varrit të tij . Jemi njoftuar se salavatet dhe selami i shkojnë atij, siç transmetohet thënia e tij: 2182. “Me të vërtetë, Allahu ka melekë, që shëtisin nëpër Tokë dhe më transmetojnë mua selamin nga umeti im.” Hadithin e sjell Imam Ahmedi nga Ibn Mesudi. E sjell gjithashtu edhe Nesaiu. Gjithashtu, kanë thënë se është e pëlqyeshme të bëhen salavate për Profetin kur përmendet Allahu gjatë therjes së Kurbanit, duke marrë si argument ose si një tregues, që mund të mbështetesh, fjalën e Allahut të Lartësuar: “A nuk e ngritëm lart emrin tënd?” Shumë mufesirë e kanë shpjeguar duke thënë që, këtu Allahu i Madhëruar e përgëzon Profe - tin e Tij: Sa herë do të përmendem Unë, do të përmendesh edhe ti së bashku me Mua. Megjithatë, shumica e dijetarëve janë kundër mendimit për të bërë salavate për Profetin kur përmendet Allahu gjatë therjes së bagëtive. Ata thonë se kurbani është vepër kur duhet përmendur Allahu i Lartësuar si një i vetëm, ashtu sikurse përmendet gjatë ngrënies së ushqimit, marrëdhënieve intime e në vepra të tjera, që përcillen në Sunetin e Profetit ﷺ . Në asnjë rast të tillë nuk është përmendur që, së bashku me përmendjen e Allahut, të bëhen edhe salavate për Profetin ﷺ . Është e lejueshme që të bëhen salavate edhe për njerëzit e tjerë, përveç profetëve, nëse përmenden së bashku me Profetin tonë ﷺ , siç thuhet në hadithin: 2183. “Allahume salli alâ Muhamedin ue âli Muhamedin ue ezuâxhihi ue dhurijetih ! (O Allah, bëj salavat për Muhamedin dhe familjen e tij, mbi gratë e tij, dhe pasardhësit e tij.” Këtë e mbështet fjala e Allahut të Lartësuar: “Merr prej pasurisë së tyre sadaka, që t’i pastrosh dhe t'i dëlirësh, dhe (sal-li) lutu për ta, sepse me të vërtetë (salâtuke) lutja jote është burim qetësie për ta. Allahu dëgjon dhe di gjithçka.” [Teube 103]. Gjithashtu, në dy Sahih-ët shënohet se: 2184. “Kur Profetit të Allahut i sillej ndonjë pasuri e dhënë si sadaka nga një popull, ai kërkonte falje e lutej për ta. Kështu, kur babai im i shkoi me sadakanë e tij, Profeti tha duke u lutur: “O Allah, fale (sal -li) familjen e Ebu Eufait!” Shumica e dijetarëve janë të mendimit se nuk lejohet të bësh salavat për dikë tjetër, veç profetëve, sepse kjo mënyrë lutjeje tashmë është bërë shenjë dalluese vetëm për profetët. Për këtë arsye, kur përmendet (për shembull) Ebu Bekri, nuk thuhet: “ salAllahu aleji”, pra, salavatet e Zotit qofshin mbi të. Edhe pse kuptimi do të ishte i saktë, - pasi salavatet janë thjesht lutje për të përmendurin, - tashmë një lutje e tillë është e posaçme për profetët e Zotit. Gjithashtu nuk lejohet të thuhet: ‘Muhamedi azze ue xhel-le (u krenaroftë e u lartësoftë!), edhe pse kuptimi mund të jetë i saktë. Nuk ka dyshim se Muhamedi është krenar, figurë e lartë dhe një profet madhështor, por “ azze ue xhel-le” tashmë është shndërruar në një formulim që thuhet vetëm pas përmendjes së Allahut Krenar dhe të Lartësuar e nuk lejohet të thuhet për dikë tjetër. Për sa u përket argumenteve që sjellin nga Kurani dhe Suneti dhe faktit se Profeti ﷺ ka bërë salavate për familjen e Ebu Eufas ose për Xhabirin dhe gruan e tij, për këto tekste duhet shpjeguar se ato ishin thjesht lutje të Profetit për ta. Domethënë, nuk ishte diçka e veçantë dhe treguese se për familjen e Ebu Eufas ose Xhabirin dhe gruan e tij lejohet të bëhen salavate. Ky është shpjegim i mirë në lidhje me temën. Ndërsa për sa i përket selamit për jo profetët, Shejh Muhamed el Xhuejni ka thënë: “Një pjesë e kolegëve tanë të medhhebit Shafi janë të mendimit se edhe selami është njëlloj si salavatet, domethënë, nuk lejohet të thuhet pasi përmendet emri i dikujt tjetër veç profetëve. Edhe selami, ashtu si salavatet, thuhet në mënyrë të veçuar vetëm kur përmenden profetët. Kështu, për shembull, nuk thuhet “Aliu alejhis-selam”. Në lidhje me këtë gjykim, janë njëlloj, si të vdekurit ashtu edhe të gjallët. Ndërsa kur flet drejtpërdrejt me dikë, mund të thuhet: “ selamun alejke ose selamun alejkum, ose es-selamu alejke ose es-selamu alejkum . Kjo është një përshëndetje unanimisht e pranuar dhe e lejueshme. Madje, kjo është përshëndetje e ligjëruar në Islam.” Megjithatë, tashmë janë të njohura disa formulime, që kanë nxjerrë disa shkruajtës dhe kopjues librash, të cilët, kur pëmendet Aliu (Allahu qoftë i kënaqur me të!), thonë: “ alejhis-selam”, duke e dalluar kështu nga sho kët e tjerë të Profetit ; ose e veçojnë atë me lutjen: “ ker-remellahu uexhheh” (Allahu e bekoftë fytyrën e tij!). Sidoqoftë, edhe pse kuptimi është i saktë dhe i lejuar në vetvete, ai nuk duhet përdorur në mënyrë të veçantë vetëm për një sahab. Është e detyrueshme që, në lidhje me këtë çështje, të gjykohen të gjithë me barazi, se përndryshe, veçimin me të tilla shprehje, që tregojnë madhërim ose nderim më të spikatur për dikë, do ta meritonte më shumë Ebu Bekri, Umeri dhe Uthmani (r.a), më shumë sesa Aliu, - Allahu qoftë i kënaqur me të gjithë ata! Neueuiu ka thënë: “Është mirë që, nëse bën salavate për Profetin ﷺ ,të bësh edhe selamin, dhe jo të kufizohesh vetëm me njërën prej tyre; pra, të mos thuash vetëm sal-lallahu alejhi, ose të thuash vetëm: “alejhis-selam”. Kjo fjalë e thënë nga Imam Neveviu është pikërisht shpjegimi i drejtpërdrejtë i këtij ajeti, pra, fjalës së Allahut të Lartësuar: “Çoni salavate për të (Profetin) dhe përshëndeteni me selam!”. Domethënë, më parësore është që të thuhet: sal’Allahu alejhi ue sel-lem!

Mus'haf Hape →
Nisa 4:43 Tefsiri i shkurtuar i Ibn Kethirit (Tejsir el-Alijj el-Kadir)

… dhe ftoi për të ngrënë disa muhaxhirë dhe disa ensarë. Pasi hëngrën, pinë dhe u dehën, ata filluan të lëvdoheshin me farefisin. Atëherë, një burrë nga Haj …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

- O ju që keni besuar, mos iu afroni namazit duke qenë të dehur, derisa të dini se ç’flisni - Allahu i Madhëruar i urdhëron robërit e Tij besimtarë që të kryejnë namazin gjatë kohës kur janë në gjendje të dehur, kohë në të cilën nuk dinë e nuk perceptojnë se çfarë flasin. Ai i ndalon, gjithashtu, edhe t’i afrohen vendit të faljes kur janë xhunubë, veçse nëse thjesht kalojnë nëpër të pa qëndruar. Kjo dispozitë ishte para ndalimit kategorik të pijeve dehëse, sikurse folëm për këtë në hadithin që përmendëm në suren Bekare, e pikërisht në fjalën e Allahut: “Të pyesin ty për verën dhe bixhozin. Thuaju: “Ato sjellin të këqija të mëdha, por edhe ndonjë dobi për njerëzit. Por, e keqja e tyre është më e madhe sesa dobia.” [Bekare 219]. Kur Profeti i Allahut e lexoi këtë ajet, Umeri tha: “O Zot! Na sill një sqarim shterues në lidhje me pijet dehëse!” Kur zbriti ajeti në fjalë: “O ju që keni besuar, mos iu afroni namazit duke qenë të dehur”, Profeti sërish ia lexoi Umerit, i cili përsëri tha: “O Zot, na jep një sqarim të plotë për pijet dehëse!” Atëherë, besimtarët filluan që të mos pinim më pije dehëse gjatë kohëve të namazit. Kështu vazhduan, derisa zbritën ajetet: “O ju që keni besuar! Pijet dehëse, bixhozi, idhujt dhe hedhja e shigjetës (për fall) janë vepra të ndyra nga Shejtani. Largohuni prej tyre, që të jeni të shpëtuar! Nëpërmjet pijeve dehëse dhe bixhozit, Shejtani dëshiron veçse të hedhë armiqësi mes jush, t’ju pengojë nga përmendja e Zotit dhe t’ju largojë nga namazi. Atëherë, a nuk po hiqni dorë?” [ Maide 90, 91]. Kur zbritën këto ajete, Umeri tha: “U larguam, o Zot, u larguam nga kjo!” Në hadithin e Israilit nga Umer Ibnul Hatabi, që flet rreth ndalimit të pijeve dehëse, ndër të tjera thuhet: “Pasi u shpallën ajetet e sures Nisa: “O ju që keni besuar, mos iu afroni namazit duke qenë të dehur, derisa të dini se ç’flisni...”, kur thirrej ezani për namaz, i dërguari i Profetit të Allahut u thoshte njerëzve: 726 . “Kush është i dehur, të mos i afrohet namazit!”.” Kështu e ka sjellë hadithin Ebu Daudi. Ibn Ebu Shejbe, duke folur për shkakun e zbritjes së këtij ajeti, përmend një transmetim të Ibn Ebu Hatimit nga Musab Ibn Sadi, që përcjell nga Sadi: 727 . “Një burrë nga ensarët përgatiti ushqim dhe ftoi për të ngrënë disa muhaxhirë dhe disa ensarë. Pasi hëngrën, pinë dhe u dehën, ata filluan të lëvdoheshin me farefisin. Atëherë, një burrë nga Haj beiri filloi të tallej me hundën e Sadit. Kjo ndodhi para se pijet dehëse të ndaloheshin kategorikisht dhe përfundimisht. Në këtë kohë zbriti ajeti: “O ju që keni besuar, mos iu afroni namazit duke qenë të dehur, derisa të dini se ç’flisni...” Ky hadith ndodhet i plotë në Sahih-un e Muslimit, por e kanë sjellë edhe autorët e Sunen-eve, përveç Ibn Maxhes. Ibn Ebu Hatimi sjell hadithin nga Ali Ibn Ebu Talibi, që thotë: 728. “Abdurrahman Ibn Aufi përgatiti ushqim dhe na ftoi. Ne hëngrëm e pimë sa filluam të deheshim. Kur erdhi namazi, filluam të faleshim dhe imami lexoi në namaz suren Kafirun. Kur mbërriti tek ajeti i tretë, tha: “Edhe ne adhurojmë atë (idhujt) që ju adhuroni .....”, duke ngatërruar ajetin. Atëherë Allahu i Lartësuar zbriti ajetin: “O ju që keni besuar, mos iu afroni namazit duke qenë të dehur, derisa të dini se ç’flisni...” Kështu e ka sjellë Tirmidhiu dhe ky është hadith hasen sahih. Në variantin e sjellë nga Ibn Xheriri përmendet se imami që u priu në namaz ishte Abdurrahman Ibn Aufi. Ndërsa në një version tjetër po prej tij përmendet se ai ishte Ali Ibn Ebu Talibi. Megjithatë, Allahu është më i ditur. Në vijim, Alllahu i Madhëruar thotë: “...derisa të dini se ç’flisni...” Ky është përshkrimi më i saktë në lidhje me atë se kush konsiderohet i “dehur”. Sipas ajetit, “i dehur” është ai që ka pirë pije dehëse në atë masë sa nuk di se çfarë flet. I dehuri ngatërrohet dhe i përzihen gjërat kur lexon Kur'an dhe, sigurisht, nuk është në gjendje që të meditojë dhe mendojë thellë në ajetet që lexon, e aq më pak të mbushet me drojë për Zotin gjatë namazit. Imam Ahmedi sjell hadithin nga Enesi, i cili rrëfen se Profeti i Allahut ka thënë: 729 . “Nëse dikush nga ju përgjumet gjatë namazit, le ta lërë namazin e të flejë, derisa të kuptojë e dijë mirë se çfarë thotë.” Këtë hadith e ka përnxjerrë Buhariu, por jo Muslimi. Edhe Nesaiu e ka sjellë në librin e tij. Në disa versione të këtij hadithi, ndër të tjera, thuhet: 730 . “...sepse ndoshta në vend që të kërkojë falje, shan e lutet kundër vetes së vet.” - “... e as duke qenë xhunubë, derisa të laheni, përveç nëse jeni udhëtarë.” - Fjala “âbiri sebil”, që është përkthyer “udhëtarë”, ka kuptimin “kalimthi”. Pra, nëse jeni xhunubë lejohet veçse të ecni kalimi nëpër xhami, pa qëndruar në të. Kështu kanë thënë Ibn Abasi dhe një grup nga sahabët dhe tabi’inët. Në Sahih-un e Muslimit është hadithi i saktë i Aishes (r.a), që rrëfen: “Profeti i Allahut më tha njëherë, kur ishte brenda në xhami: 731 . “Më jep pak atë rrobën!” Unë i thashë: “Por jam e papastër, me perioda!” Ai më tha: “Periodat nuk janë në dorën tënde!”” Muslimi sjell një hadith të ngjashëm edhe nga Ebu Hurejra. Atëherë, ky hadith është dëshmi se gruaja me perioda lejohet të kalojë në xhami. Edhe rasti i gruas lehonë është i ngjashëm me të. Sidoqoftë, Allahu është më i ditur. Ndërsa disa të tjerë kanë thënë: “Gruaja me cikël lejohet të kalojë në xhami, veç nëse është e sigurt që nuk e ndot xhaminë gjatë këtij kalimi. Në të kundërt, nuk lejohet. Shumica e im amëve janë mbështetur në këtë ajet p ër të thënë se qëndrimi në xhami është i ndaluar për xhunubin. Ibn Ebu Hatimi sjell edhe një hadith që mbështet kuptimin e ajetit, nga Aliu, cili i duke shpjeguar pikërisht këtë ajet: “...e as duke qenë xhunubë, derisa të laheni, përveç nëse jeni udhëtarë”, ka thënë: “Pra, nuk lejohet t’i afrohesh namazit, veçse në rastin kur je udhëtar (mysafir) dhe je bërë xhunub e nuk gjen ujë; atëherë mund të falesh ashtu, derisa të gjesh ujë.” Kjo fjalë mbështetet edhe nga hadithi të cilin e sjell hadithin Imam Ahmedi dhe autorët e Suneneve, nga Ebu Dherri, që rr ëfen se Profeti ﷺ ka thënë 732. “Saîd-i i pastër është pastrim për muslimanin, edhe nëse ai nuk gjen ujë për dhjetë vjet. Nëse gjen ujë, ai lag lëkurën me të, sepse k ështu është, pa dyshim, m ë mirë”.” Domethënë, Aliu mëton se “ âbiri sebil” është udhëtari, me kuptimin specifik të këtij termi, pra, ai të cilit i lejohet shkurtimi e bashkimi i namazit. Ibn Xheriri pasi përmendi të dyja këto fjalë tha: “Më i sakti është mendimi i atyre që thonë se në këtë ajet: “e as duke qenë xhunubë, derisa të laheni, përveç nëse jeni ‘ âbiri sebil ’ (udhëtarë)” fjala ‘ âbiri sebil ’ - që është përkthyer “udhëtarë” - ka kuptimin “kalimthi”. Pra, nëse jeni xhunubë, lejohet veçse të ecni kalimi nëpër xhami, pa qëndruar në të. Themi se është ky kuptimi më i saktë, sepse dispozitën rreth xhunubit dhe udhëtarit që nuk gjen ujë, Allahu e shtjellon më pas, kur thotë: “Nëse jeni të sëmurë, nëse jeni udhëtarë, nëse keni kryer nevojën, nëse keni kontaktuar me gratë e nuk gjeni ujë, atëherë...” deri në fund. Me fjalë të tjera, nëse ajeti: “...e as duke qenë xhunubë, derisa të laheni, përveç nëse jeni âbiri sebil ”, do të kishte për qëllim udhëtarin, me kuptimin specifik të këtij termi, atëherë çfarë vlere do të kishte përsëritja e gjykimit për të, në ajetin më pas, i cili po ashtu flet për të njëjtën çështje ? Ky mendim që e përmend dhe e mbështet Ibn Xheriri është përqafuar nga shumica e dijetarëve dhe është kuptimi më i dukshëm i ajetit. Megjithatë, Allahu e di më mirë. Allahu i Madhëruar thotë: “...e as duke qenë xhunubë, derisa të laheni...” Ky ajet, - sipas Ebu Hanifes, Malikut dhe Shafiiut - tregon se xhunubit nuk i lejohet të rrijë në xhami derisa të marrë gusul apo tejemum, nëse nuk gjen ujë ose kur nuk mundet ta përdorë atë. Ndërsa Imam Ahmedi ka thënë: “Xhunubi lejohet të qëndrojë në xhami nëse merr abdes”, duke u mbështetur në dëshmitë që ai dhe Seid Ibn Mensuri, në Sunen, sjellin me sened të saktë, se sahabët e praktikonin diçka të tillë. Seid Ibn Mensuri sjell hadithin se Ata Ibn Jesari ka thënë: 733. “Kam parë shumë prej sahabëve të Profetit të Allahut që qëndronin në xhami, edhe pse ishin xhunubë, nëse mernin abdes (të rregullt) si për namaz.” Ky është një isnad i saktë, sipas kushteve të Muslimit. Allahu është më i ditur! - Nëse jeni të sëmurë, nëse jeni udhëtarë, nëse keni kryer nevojën, nëse keni kontaktuar me gratë e nuk gjeni ujë, atëherë merrni tejemum duke prekur dhéun e pastër dhe fërkoni me të fytyrat dhe duart tuaja. - Sëmundja e cila e bën të lejuar tejemumin është ajo që, nëse përdor ujin, mund të shkaktojë humbjen e një pjese të trupit ose shëmtimin e gjymtimin e saj, ose kur shtohet kohëzgjatja e sëmundjes e vonohet shërimi. Disa dijetarë e lejojnë tejemumin në çdo lloj sëmundjeje, sepse ajeti është përgjithësues e nuk bën dallim mes sëmundjeve. Ndërsa fjala “udhëtarë” ka për qëllim udhëtarin, me kuptimin specifik të këtij termi, pra, ai të cilit i lejohet shkurtimi e bashkimi i namazit, pavarësisht a është udhëtimi i gjatë apo i shkurtër. Allahu i Madhëruar thotë: “...nëse keni kryer nevojën...” Këtu bëhet fjalë për “papastërtinë rituale të vogël”, që bën të detyrueshëm marrjen e abdesit (për të kryer adhurimet). Ndërsa për fjalën e Allahut: “eu lâmestumun-nisâe” - që është përkthyer “nëse keni kontaktuar me gratë”, - imamët dhe dijetarët e tefsirit kanë dhënë mendime të ndryshme. 176 Në fakt, ky ajet është lexuar: “ eu lemestumun -nisâe” dhe “ eu lâmestumun-nisâe”. Mendimet e tyre janë si vijon: “eu lâmestumun -nisâe” nënkupton marrëdhëniet intime, siç është përdorur edhe në ajetin tjetër kuranor, ku Allahu i Madhëruar thotë: “Nuk është gjynah për ju nëse i ndani gratë, me të cilat ende nuk keni kryer marrëdhënie intime (lem temes-sûhunne) dhe të cilave ende nuk ua keni përcaktuar e dhënë mehrin. Jepuni atyre ndonjë dhuratë...” [Bekare 236]. Ose në ajetin tjetër kuranor, ku Allahu i Lartësuar thotë: “...Nëse jeni martuar me një grua besimtare e pastaj e ndani para kontaktit intim me të (en temes -sûhun-ne), ju nuk keni të drejtë të kërkoni nga ajo përmbushjen e afatit të pritjes (iddeh). Por jepini diçka (si dhuratë) dhe ndajeni në mënyrë të njerëzishme!” [Ahzabë 49]. Në të dyja rastet, fjala “ temes-sûhun-ne” nënkupton marrëdhëniet intime. Ibn Ebu Hatimi sjell hadithin se Ibn Abasi, duke folur për fjalën e Allahut: “eu lâmestumun - nisâe” - që është përkthyer “nëse keni kontaktuar me gratë”, - ka shpjeguar: “Domethënë, nëse keni kryer marrëdhënie intime me to”. Të njëjtin shpjegim ka dhënë edhe Aliu, Ubej Ibn Kabi dhe një grup tabiinësh. Ndërsa Ibn Xheriri sjell hadithin nga Seid Ibn Xhubejri dhe nga Ibn Abasi, se termat “ el-lems”, “ el-mess” dhe “ elmubâsherah” nënkuptojnë marrëdhëniet intime. Allahu i Madhëruar shprehet si t ë dëshirojë për të treguar çfarë të dëshirojë. - Të tjerët janë të mendimit se: “ eu lâmestumun-nisâe” do të thotë “keni prekur gratë”. Kjo është shprehje gjith ëpërfshirëse dhe, si e tillë, ajo nënkupton të gjitha llojet e prekjeve, me dorë apo me çdo gjymtyre tjetër të trupit. Sipas këtij kuptimi, abdesi është detyrë në të gjitha rastet kur burri prek ndonjë pjesë të trupit të femrës, cilado pjese e trupit qoftë dhe sido qoftë kjo prekje. Nga Abdullah Ibn Mesudi p ërcillet se ka thënë: “El-lemsu është çdo lloj prekjeje, përveç marrëdhënieve intime.” Nga ai gjithashtu transmetohet se ka thënë: “Puthja konsiderohet si el-mes dhe bën të detyrueshëm abdesin. Duke shpjeguar ajetin: “ eu lâmestumun -nisâe” - që është përkthyer “ nëse keni kontaktuar me gratë”, - thoshte: “Është fjala për “el-gamz” prekjen me dorë . Është p ërcjellë se Ibn Umeri merrte abdes nga puthja e gruas. Po kështu është transmetuar edhe prej Ebu Uthman Mehdit, Ebu Ubejde i biri i Abdullah Ibn Mesudit, e të tjerë tabiinë. Ky është përcjellë edhe si mendim i Umer Ibn Hatabit. Por, - thotë Ibn Kethiri - prej tij na është përcjellë një tjetër mendim, sipas të cilit ai puthte gruan, dhe pastaj falej dhe nuk merrte abdes. Kështu, transmetimet prej Umer Ibn Hatabit janë të ndryshme. Mendimi se prekja e gruas e prish abdesin është mendimi i Shafiiut e pasuesve të tij, Malikut dhe mendimi më i përhapur dhe i njohur në medhhebin e Ahmed Ibn Hambelit (por ky i fundit është me mendimin nëse prekja bëhet me epsh). Ata që e mbështesin këtë mendim argumento jnë si vijon. Së pari, ky ajet është lexuar “lâmestum”, por edhe “lemestum”, dhe kjo e fundit përdoret për prekjen me dorë, siç thotë i Madhëruari nënjë ajet tjetër: “Edhe sikur të të zbrisnim një libër të shkruar në letër, e ata (lemesûhu) ta preknin atë me duart e tyre, mohuesit sërish do të thoshin: “Kjo nuk është gjë tjetër, por veçse një magji e qartë”.” [Enam 7]. Në hadith të saktë është thënë se: 734 . “Profeti ka ndaluar nga shitblerja e quajtur “ el mulâmese” (të vlerësuarit e mallit) vetëm duke e prekur me dorë.” Gjithashtu, ata mbështeten në hadithin që e sjell Ahmedi nga Muadhi, sipas të cilit: 736 . “Një burrë bëri gjithçka me një grua, përveç marrëdhënieve intime, dhe pyeti Profetin ﷺ për këtë (dhe mundësinë e pendimit të tij). Profeti i tha atij: “Merr abdes dhe falu me ne!” Unë, - thotë Muadhi, - thashë: “O i Dërguari i Allahut! A është e veçantë kjo (mënyrë pendimi), veç për atë, apo për të gjithë besimtarët?” Ai tha: “Është për të gjithë besimtarët!” Kjo nënkupton se Profeti e urdhëroi atë për të marrë abdes veçse për shkak të prekjes së gruas. Këtë rrëfim e ka sjellë Tirmidhiu, që ka thënë se është një hadith me sened muttesil , domethënë, me sened të lidhur të plotë deri tek Profeti ﷺ . Nesaiu e sjell këtë hadith nga Abdurrahman Ibn Ebu Lejla, por ai është një hadith mursel. Në lidhje me të, kanë thënë se ai është një hadith me sened të shkëputur, ku mungon hallka lidhëse mes Ebu Lejlas dhe Muadhit. Gjithashtu, në lidhje me shpjegimin dhe kumtin e hadithit, mund të thuhet se shkaku që Profeti ﷺ e porositi për të marrë abdes e për t’u falur nuk ishte fakti se ai kishte prekur një femër dhe i ishte prishur abdesi, por sepse ai që merr abdes dhe pastaj fal namaz, i falen gjynahet, sikurse thuhet në hadithin e Siddikut: 737. “Çdo njeri i cili bën një gjynah, dhe pastaj merr abdes - dhe abdesin e merr me kujdes, - pastaj fal dy rekatë namaz dhe i kërkon Allahut falje, Allahu i Madhëruar e fal dhe ia mbulon atë gjynah.”. Ibn Xheriri thotë: “Mendimi më i saktë është ai i atyre që thonë se shprehja: “ eu lâmestumun -nisâe” ka kuptimin “marrëdhëniet intime” e jo kuptim tjetër. Argument për këtë është dëshmia e saktë që vjen nga Profeti, se ai puthi njërën nga gratë e tij, e pastaj fali namaz pa marrë abdes.” Pastaj, Ibn Xheriri sjell një hadith nga Uruetu, që tregon se Aishja ka thënë: 738. “Profeti merrte abdes, pastaj puthte e pastaj falej pa marrë sërish abdes (nga kjo puthje).” Pastaj Ibn Xheriri sjell hadithin nga Hubejbi, ky nga Uruetu, e ky nga Aishja, që: 739. “Profeti puthi njërën nga gratë e tij dhe nuk mori abdes (pas kësaj). Unë - thotë Uruetu - pyeta Aishen: “E kush tjetër mund të ketë qenë veç teje?!” Ajo qeshi duke e pohuar.” Në këtë version e kanë sjellë Ebu Daudi, Tirmidhiu dhe Ibn Maxhe nga disa prej mësuesve të tyre. Por një grup dijetarësh të hadithit e kanë gjykuar rrëfimin si të dobët. Disa thonë se shkak i dobësisë së hadithit është fakti se Habibi nuk ka dëgjuar hadithe prej Uruetit. Të tjerë thonë se Habibi ka përcjell hadithe veçse prej Uruetu Muzenit (e jo prej Uruetu Ibn Zubejrit) dhe në hadithin në fjalë aludohet për Uruetu Ibn Zubejrin. Për faktin që në këtë hadith bëhet fjalë për Uruetu Ibn Zubejrin tregojnë dy çështje: 1. Imam Ahmedi sjell hadithin prej Hisham Ibn Ur uetit e ky prej të atit, Ur uetu Ibn Zubejrit, e ky nga Aishja...” Pra, bëhet fjalë për të njëjtin hadith (të sjellë nga Hubejbi). 2. Për këtë tregon edhe fakti se personi me emrin Ur uetu, që i tha Aishes: “E kush tjetër mund të ketë qenë veç teje?!” mund të ishte v etëm Ur uetu Ibn Zubejri, për vetë afërsinë farefisnore që ai kishte me Aishen, që e lejonte këtë konfidencë. Por më pas Ibn Xheriri sjell një hadith prej Ummu Selemes, ku përmendet se: 740 . “Profeti i Allahut e puthte atë edhe kur ishte agjërueshëm, dhe kjo nuk konsiderohej se e prishte agjërimin, madje as nuk merrte abdes.” Gjithashtu, Ibn Xheriri sjell hadithin nga Zejnebe el Sehmije, se Aishja i tregonte asaj se: 741 . “Profeti e puthte atë dhe falte namaz, e nuk merrte abdes (për shkak të puthjes).” Të njëjtin hadith e ka përcjellë edhe Imam Ahmedi nga Zejnebe el Sehmije, që tregon nga Aishja. - e nuk gjeni ujë, atëherë merrni tejemum duke prekur dheun e pastër dhe fërkoni me të fytyrat dhe duart tuaja.” - El tejemum 177 ka kuptimin: el kasd – pra, qëllim, synim. Ndërsa el said quhet gjithçka që është në sipërfaqe të Tokës, pra, dheu, rëra, pemët, gurët dhe bimët. I këtij mendimi është Imam Maliku. Të tjerë janë të mendimit se kështu quhet një lloj dheu, që është si rërë, granil, e lëndë të ngjashme me to . I këtij mendimi është edhe Ebu Hanife. Ndërsa të tjerë janë të mendimit se këtu bëhet fjalë veçse për dheun e pastër, të shkrifët ( turâb). Ky është mendimi i Shafiiut, Ahmedit dhe pasuesve të tij. Këta argumentojnë me fjalën e Allahut: “...e nuk gjeni ujë, atëherë merrni tejemum duke prekur dheun e pastër...” Pra në këtë ajet, fjala “ said” domethënë “dhé i shkrifët, i mirë”. Ata mbështeten edhe në hadithin që e sjell Imam Muslimi në Sahih-un e tij, nga Hudhejfe Ibn Jemani, që tregon se Profeti i Allahut ka thënë: 742. “Ne jemi dalluar nga bashkësitë e tjera fetare me tri veçori: Rreshtat tanë (gjatë kryerjes së namazit ) janë si rreshtat e melekëve; P ër ne, e gjithë toka është xhami e vend faljeje; P ër ne, dheu i tokës është pastrues, nëse nuk gjejmë ujë.” Ky hadith e posaçëron pastrimin me tejemum veçse me dhéun e tokës (turâbul erd), madje në një kontekst ku përmenden mirësitë e veçanta të këtij umeti. Kështu, nëse tejemumi do të arrihej edhe me diçka tjetër veç dhéut, ai do ta përmendte si mirësi për këtë popull të zgjedhur. Në këto ajete është përmendur edhe një përshkrim i dheut me të cilin mund të marrim tejemum. Ai është specifikuar se duhet të jetë “ tajiben”. Disa thonë se kuptimi i “ tajiben” është “hallall”, pra, jo i vjedhur. Të tjerë thonë se ka kuptimin “i pastër” nga papastërtitë. Kështu, Ahmedi dhe autorët e Sunen-eve, përveç Ibn Maxhes, sjellin hadithin nga Ebu Dherri, se i Dërguari i Allahut ka thënë: 743. “Dhéu i pastër ( el said el tajib ) është pastrim për muslimanin, edhe nëse nuk gjen ujë për dhjetë vjet. Nëse gjen ujë, le ta la jë lëkurën me të, sepse kështu është, pa dyshim, më mirë”. Ibn Abasi ka thënë: “Dhéu më i mirë është dhéu pjellor, që përdoret për të mbjellë në të.” Ibn Merdeuejhi e ka përmendur këtë si fjalë të Profetit në Tefsir-in e tij. Në vijim Allahu i Madhëruar thotë: “...fërkoni me të fytyrat dhe duart tuaja.” Tejemumi është zëvendësuesi i abdesit për të arritur pastërtinë rituale, por nuk ka nevojë që dhéu të kalohet nëpër të gjitha gjymtyrët që lahen gjatë abdesit. Mjafton që të fërkohen vetëm fytyra dhe duart. Kjo është unanimisht e pranuar nga dijetarët. Por imamët kanë dhënë mendime e përshkrime të ndryshme për mënyrën e marrjes së tejemumit dhe fërkimit të duarve dhe fytyrës. 1. Fërkon fytyrën dhe dy duart deri në bërryla, me nga një prekje të dheut për secilën prej tyre (një për fytyrën e një për duart). 2. Fërkon fytyrën dhe duart (pëllëmbët) deri tek kyçet nga sipër me dy prekje të dheut, pra, nga një prekje të dhéut për secilën (një për fytyrën e një për duart). 3. Fërkon fytyrën dhe dy pëllëmbët (nga sipër) me një prekje të vetme të dhéut. Ky është mendimi më i saktë. Për këtë tregon hadithi i Amarit. Imam Ahmedi sjell hadithin nga Abdurrahman Ibn Ebezi, e ky nga i ati se: 744. “Një burrë shkoi tek Umeri dhe i tha: “Unë u bëra xhunub, por nuk kam ujë për t’u larë.” Umeri tha: “Atëherë mos u fal (derisa të lahesh)!” Amari tha: “A nuk e kujton, o Prijësi i besimtarëve, kur ishim së bashku në një ekspeditë ushtarake dhe të dy ne ishim xhunubë dhe nuk kishim ujë? Ti nuk u fale, ndërsa unë u zhgërreva në dhéun e tokës, dhe pastaj u fala. Kur shkuam tek Profeti, unë i rrëfeva çfarë kishte ndodhur dhe ai më tha: “Ty të mjaftonte të bëje kaq...” Dhe Profeti preku tokën me dy pëllëmbët e tij, fryu në to dhe pastaj fshiu me to fytyrën dhe dy pëllëmbët (nga kurrizi i tyre).” Ahmedi ka sjellë edhe hadithin nga Amari se: 745. “Profeti ﷺ ka thënë në lidhje me tejemumin, që është: një prekje e vetme për fytyrën dhe dy pëllëmbët.” Allahu i Madhëruar e ka veçuar dhe dalluar umetin e muslimanëve me dispozitën për tejemumin, e cila nuk ka qenë për asnjë umet tjetër. Në dy Sahih-ët është hadithi i Xhabir Ibn Abdilahit, i cili tregon se Profeti i Allahut ka thënë: 746 . “Më janë dhënë 5 veçori, që nuk i janë dhënë askujt tjetër para meje: Jam ndihmuar në luftë nëpërmjet frikës (në zemrat e armiqve) që një muaj larg; toka më është bërë faltore dhe pastrim, domethënë, çdokush prej umetit tim që e zë namazi diku, le të falet...” Në një version thuhet: “... me të është faltorja dhe pastrimi i tij”...” Ndërsa në këtë ajet Allahu i Madhëruar thotë: “...atëherë merrni tejemum duke prekur dheun e pastër dhe fërkoni me të fytyrat dhe duart tuaja. Allahu është gjithmonë Falës i Madh e Mbulues i të metave.” Domethënë, është pikërisht falja dhe mbulimi i gjynaheve, që Allahu dëshiron për ju, shkaku që e bëri të mundur ligjërimin e tejemumit dhe që të falni namazin me këtë mënyrë zëvendësuese pastrimi, nëse nuk gjeni ujë. Ky është një lehtësim. Nga ky ajet kuptohet se është e ndaluar që të falësh namazin pa pastrimin ritual, i cili kur nuk mund të bëhet me ujë, duhet patjetër të bëhet me zëvendësuesin e tij, pra, me tejemum. Por nuk lejohet kurrsesi pa njërën nga këto të dyja. Gjithashtu, ai tregon dhe një vlerësim shumë të lartë të këtij adhurimi (namazit), i cili nuk duhet kryer kur nuk ke pastërtinë e nevojshme apo kur je i dehur e nuk kupton çfarë thua. Ky adhurim duhet kryer në gjendjen më të përkryer, me aftësi të plotë perceptimi, kur e kupton qartë se çfarë je duke thënë. Namazi nuk mund të falet kur robi është i përgjumur, aq sa nuk është i vetëdijshëm çfarë thotë, apo i dehur, dhe as kur është i papastër, derisa të pastrohet duke marë gusul e abdes. Por nëse është i sëmurë ose nuk gjen ujë, Allahu i Madhëruar e ka lejuar si lehtësim e mëshirë për njerëzit që të pastrohen ritualisht përmes tejemumit. Shkaku i ligjërimit të tejemumit. Buhariu sjell hadithin prej Aishes, e cila tregon: 747 . “Dolëm së bashku me të Dërguarin e Allahut në një prej ekspeditave të tij. Kur po kalonim në një hapësirë të gjerë toke, mua më humbi një gjerdan. Profeti a.s qëndroi për ta kërkuar. Bashkë me të qëndruan edhe njerëzit e tjerë, edhe pse nuk kishin ujë dhe as ishin pranë ndonjë burimi uji. Njerëzit shkuan tek Ebu Bekri dhe i thanë: “A e sheh se çfarë bëri Aishja? E detyroi Profeti n, dhe bashkë me të njerëzit e tjerë për ta kërkuar, edhe pse nuk kanë ujë e as nuk janë pranë ndonjë burimi uji! Në çadrën tonë hyri Ebu Bekri, ndërkohë që Profeti kishte vendosur kokën në prehrin tim dhe po flinte. Ebu Bekri m’u drejtua mua dhe më tha: “E detyrove Profetin e Allahut dhe njerëzit të qëndrojnë këtu, në një vend pa ujë dhe pa burim uji?!” Kështu, Ebu Bekri më qortoi dhe vazhdoi të fliste e të fliste, madje duke më çukitur me dorën e tij në bel. Kurse unë nuk mund të lëvizja, sepse Profeti po flinte mbi këmbën time. Më pas, Profeti u ngrit, por nuk kishte ujë. Në këtë moment, Allahu i Lartësuar shpalli ajetin e tejem umit. Ndërkaq, Usejd Ibn Hudajri tha: “Ky nuk është rasti i parë ku shfaqet bekimi juaj, o familja e Ebu Bekrit!” Më vonë, kur u ngrit deveja mbi të cilën ndodhesha unë, - rrëfen Aishja, - arritëm të gjenim varësen, që ndodhej poshtë saj.” Këtë hadith Buhariu e sjell edhe prej Kutejbes. Ndërsa Muslimi e sjell prej Jahja Ibn Jahjas.

Mus'haf Hape →
Hud 11:69–11:73 Tefsiri i shkurtuar i Ibn Kethirit (Tejsir el-Alijj el-Kadir)

… njëfarë frike prej tyre. - Kjo ndodhi sepse melekët nuk kanë dëshirë për të ngrënë ushqim, nuk e shijojnë dhe as nuk kanë …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

- Edhe Ibrahimit i shkuan të dërguarit Tanë me sihariq dhe i thanë: “ Selam!”. - Allahu i Lartësuar na tregon se melekët e Tij shkuan tek Ibrahimi me një lajm të mirë dhe të gëzueshëm, dhe pikërisht me lajmin për lindjen e Is’hakut. Thuhet, gjithashtu, se bëhet fjalë për lajmin për shkatërrimin e popullit të Lutit. Argumenti që mbështet mendimin e parë, - pra, që bëhet fjalë për lindjen e Is’hakut, - është fjala e Allahut të Lartësuar: “Pasi Ibrahimit i kaloi ajo ndjenja e frikës dhe pasi mori lajmin e mirë, ai diskutoi me të dërguarit Tanë rreth popullit të Lutit.” Domethënë, pasi mori lajmin për lindjen e Ishakut, ai diskutoi me të dërguarit prej Zotit rreth popullit të Lutit. Allahu i Lartësuar thotë: - Ai u përgjigj: “Selam paçi gjithnjë!”. - Pasi e përshëndetën me selam, ai ua ktheu selamin me shprehjen: “Selam paçi gjithnjë!”. Kjo është një përshëndetje më e plotë dhe më e mirë. Kuptimi: Paqja e vazhdueshme, e përhershme, e pandërprerë qoftë mbi ju! - Dhe nuk vonoi t’i gostiste me një viç të pjekur. - Ibrahimi nxitoi për t’iu shërbyer atyre një viç të pjekur në gur të nxehtë. Sikurse tha edhe në ajetin tjetër: “Pa u vënë re, ai shkoi te familja e vet, duke sjellë më pas një viç të majmë. Pasi ua vuri përpara, u tha: “A nuk po hani tani?!” ” [Dharjat 26, 27]. Ky ajet na tregon për edukatën e mikpritjes dhe na jep mësime të shumta. - Kur pa se duart e tyre nuk po e preknin mishin, iu dukën të pazakontë dhe ndjeu njëfarë frike prej tyre. - Kjo ndodhi sepse melekët nuk kanë dëshirë për të ngrënë ushqim, nuk e shijojnë dhe as nuk kanë nevojë për të. Kështu, ata nuk hëngrën prej atij ushqimi. Për këtë arsye, Ibrahimi (a.s.) ndjeu njëfarë frike dhe u çudit nga sjellja e tyre. Edhe Sara, kur pa burrin e saj Ibrahimin, që i nderoi miqtë e tij, u përkushtua për të kënaqur ata, por ata nuk e prekën ushqimin, prandaj edhe ajo u çudit dhe tha: “Çudi me mysafirët tanë! Ne u shërbejmë me përkushtim, për t’i nderuar, kurse ata nuk e prekin ushqimin tonë?!” - Ata i thanë: “Mos ki frikë, ne jemi të dërguar për te populli i Lutit!”. - Ata i thanë: “Mos ki frikë prej nesh, se ne jemi melekët e Zotit, që jemi dërguar për të ndëshkuar popullin e Lutit dhe për t’i shkatërruar ata.” - E shoqja, që rrinte në këmbë, qeshi. - Kështu, Sara buzëqeshi dhe u gëzua për shkatërrimin e atij populli, për shkak të veprave shumë të turpshme që ata bënin dhe për shkak të mohimit, qëndrimit kryeneç dhe arrogant, në lidhje me besimin në Zotin dhe profetët e Tij. Për këtë arsye, ajo u shpërblye me lajmin për një fëmijë, edhe pse atëherë ajo e kishte humbur shpresën se mund të lindte, për shkaqe të shumta. - Ne e përgëzuam atë me Is’hakun, e pas Is’hakut, me Jakubin. - Ata e përgëzuan me një djalë, që do të ishte Is ’haku, dhe me një djalë tjetër, që do t’i lindte Is’hakut, pra, me një nip. Kështu, Is’hakut i lindi Jakubi. Pikërisht me këtë ajet janë argumentuar ata që mbështesin mendimin se djali që Allahu i Lartësuar e urdhëroi Ibrahimin që ta bënte kurban ishte Ismaili, jo Is’haku. Kjo është e pamohueshme. Sara u përgëzua se do të lindte Is’hakun dhe se Is’hakut do t’i lindte Jakubi. Atëherë, si mund të urdhërohej Ibrahimi që të bënte kurban Is’hakun, tashmë një fëmijë i vogël, ndërkohë që akoma nuk kishte lindur Jakubi, që ishte premtuar se do t’i lindte?! Premtimi i Allahut është i vërtetë dhe nuk kthehet pas. Për këtë arsye, është e pamundur që urdhri për të bërë kurban të ishte për Is’hakun, ndërkohë që atij iu dha përgëzimi për lindjen e Jakubit. Kështu, është e sigurt dhe e prerë se fëmija që Ibrahimi u urdhërua ta bënte kurban ishte Ismaili. Ky është një nga argumentet më të forta, më të sakta dhe më të qarta, që tregon për vërtetësinë e kësaj çështjeje. Vetëm Allahut i takon lavdërimi e mirënjohja për gjithçka! 142 - Ajo tha: “E mjera unë! E si mund të lind fëmijë, kur unë jam moshë e madhe e burri im është plak?! Kjo vërtet, do të ishte shumë çudi!”. - Duke shpjeguar këtë çast, Allahu i Lartësuar thotë në suren Dharijat: ‘E shoqja klithi dhe, duke i rënë fytyrës së vet, tha: “Unë jam e moshuar, (dhe beronjë) që nuk mund të lind!” [Dharijat 29]. Sara u soll ashtu, siç ndodh zakonisht me gratë kur çuditen. - Ata i thanë: “Mos po çuditesh me caktimin e Allahut?! Mëshira dhe bekimet e Allahut qofshin për ju, o familja e kësaj shtëpie! - Kështu, melekët i thanë Sarës: “Mos u çudit, sepse nëse Allahu Krenar dhe i Lartësuar dëshiron diçka, mjafton t’i thotë asaj “Bëhu!”, dhe ajo bëhet dhe ekziston, edhe nëse ti dhe burri yt jeni të vjetër në moshë. Allahu i Lartësuar është i plotpushtetshëm për gjithçka. - Vërtet, Ai është i Lavdëruar dhe i Madhërishëm. - Allahu është Hamid; Ai është i lavdëruar në të gjitha veprat dhe fjalët e Tij. Allahu është i Lavdëruari, i Madhëruari! Atij i takon e gjithë madhështia dhe lartësia, qoftë në Qenien e Tij, qoftë në përshkrimin, cilësitë dhe veprat e Tij. Në dy sahihët është transmetuar se sahabët thanë: 1493. “Ne e kemi mësuar tashmë se si të të japim selam. Por, si të çojmë salauate për ty o i dërguari i Allahut? - Ai tha: thoni: “ All-llâhum-me ŝal -lî alâ Muĥam-medin ue alâ âli Muĥam -medin kemâ ŝal -lejte alâ ibrâhîme ue alâ âli Ibrâhîme, ue bârik alâ Muĥam-medin ue alâ âli Muĥam -medin kemâ bârakte alâ ibrâhîme ue alâ âli Ibrâhîme fil âlemine, inneke ĥamîdun Mexhîd.” / O Allah lavdëroje (tek melaiket e lartë) Muhamedin dhe familjen e tij 143, ashtu siç lavdërove Ibrahimin dhe familjen e tij, dhe begatoje Muhamedin dhe familjen e tij, ashtu siç begatove Ibrahimin dhe familjen e tij në gjithë botën, vërtet Ti je i Lavdishëm dhe i Madhëruar.144

Mus'haf Hape →
Ta Ha 20:56–20:64 Tefsiri i Sa'dit (Tejsir el-Kerim er-Rahman)

… (mes tyre) për këtë çështje, por e mbajtën të fshehtë bisedën. - Pasi dëgjuan fjalët e Musait, magjistarët filluan të grindeshin mes njëri tjetrit, duke ngritur …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

- Ne ia treguam atij (Faraonit) të gjitha Argumentet Tona, por ai i përgënjeshtroi dhe i refuzoi ato. - Allahu i Madhëruar na tregon se Ai i mundësoi Faraonit që të shihte të gjitha llojet e shenjave, qoftë në horizont, qoftë në veten e tij, por ai nuk pranoi të nënshtrohej dhe të kthente rrugë. Ai nuk e besoi mesazhin e Zotit dhe nuk u bind të jetonte sipas urdhrave e ligjeve të Zotit. Të vërtetën e quante gënjeshtër dhe kotësi, ndërsa tiraninë e padrejtësitë e tij i quante drejtësi. Faraoni mbronte me fanatizëm të kotën, për të hedhur poshtë të vërtetën. Ai përdori çdo mjet për të devijuar e mposhtur njerëzit e tjerë. - Faraoni tha: “O Musa! Mos vallë, na ke ardhur që me magjinë tënde të na nxjerrësh prej tokës sonë (prej Egjiptit)?” - Faraoni pretendoi se shenjat e jashtëzakonshme që solli Musai ishin magji dhe mashtrime, që fshihnin një qëllim tjetër: dëbimin e popullit nga atdheu dhe marrjen e pushtetit. I mallkuari i thoshte këto fjalë që të ndikonte në zemrat e popullit, sepse dihet që njeriu e do atdheun e vet dhe kërkon ta mbrojë atë. Gjithashtu, njeriu e ka shumë të vështirë të largohet dhe ta braktisë vendin e vet. Kështu, duke i manipuluar me fjalë, Faraoni i bindi njerëzit se ky ishte qëllimi i vërtetë i Musait. Në këtë mënyrë, ata do ta urrenin dhe luftonin Musain, duke mos dashur të dëgjonin më prej tij. - Por, Ne do të të sjellim ty një magji të ngjashme. - Edhe ne do të demonstrojmë një magji të ngjashme, prandaj na jep një afat: - Cakto midis nesh e teje një kohë dhe vend të përshtatshëm takimi, që nuk do ta thyenim as ne e as ti!”. - Vendos një ditë për një takim sfidues, që ta dimë të dyja palët. Gjithashtu, lër një vendtakim të njohur, që ta shohin të gjithë përballjen tonë! Atëherë, Musai tha: - Musai tha: “Koha e caktuar le të jetë Dita e Festës, që njerëzit të tubohen paradite.”. – Ai e la përballjen në një ditë feste, kur njerëzit nuk kishin shumë punë e angazhime, prandaj do të vinin të merrnin pjesë të gjithë. Për më tepër që takimi u la paradite, që pjesëmarrja të ishte sa më e madhe dhe njerëzit ta shihnin me sytë e tyre realitetin. - Kështu, Faraoni u kthye, tuboi magjistarët e vet dhe doli në kohën (dhe vendin) e caktuar. – Kështu, Faraoni mblodhi popull dhe magjistarë sa mundi, për intrigën e tij kundër Musait. Ai dërgoi njerëzit e tij në të gjitha qytetet për të mbledhur sa më shumë magjistarë të njohur dhe të zotë. Asokohe, magjia ishte e përhapur shumë dhe ishte bërë një njohuri e rëndësishme dhe e vlerësuar ndër njerëz. Si përfundim, Faraoni mblodhi një numër të madh magjistarësh. Të dyja palët dolën në kohën dhe vendin e caktuar. Ishin grumbulluar me mijëra njerëz: të pasur e të varfër, të pushtetshëm dhe popull i thjeshtë, të mëdhenj e të vegjël. Atëherë u bë një reklamë e madhe, që njerëzit të merrnin pjesë masivisht. - Musai u tha atyre (magjistarëve): “Mjerë ju! Mos trilloni gënjeshtra kundër Allahut dhe t’ju shkatërrojë me dënim. Nuk ka dyshim, se ai që trillon (gënjeshtra kundër Allahut) , ka për të dështuar.”. - Mos e mbroni të kotën dhe, nëpërmjet magjisë tuaj, të bëheni palë me të! Mos luftoni kundër të vërtetës dhe të trilloni gënjeshtra kundër Allahut, sepse kjo do të sillte ndëshkimin shfarosës mbi ju! Çfarë do që të bëni, do të zhgënjeheni për trillimet e shpifjet tuaja. As ofiqet apo nderet që synoni nga Faraoni nuk do t’i merrni dhe as nga ndëshkimi i Allahut nuk do të shpëtoni. Nuk ka dyshim se fjala e vërtetë dhe e drejtë do të ndikojë te njerëzit dhe zemrat e tyre. - Ata (magjistarët) diskutuan (mes tyre) për këtë çështje, por e mbajtën të fshehtë bisedën. - Pasi dëgjuan fjalët e Musait, magjistarët filluan të grindeshin mes njëri tjetrit, duke ngritur zërin. Mbase pjesë e polemikës së tyre ishte edhe pyetja: A është Musa me të vërtetën apo jo?! Sidoqoftë, besimi i tyre deri në ato çaste ende nuk po qartësohej. Ajo që Zoti kishte caktuar do të ndodhte patjetër, në mënyrë që, sikurse thuhet në Kur'an: “...jobesimtarët ta dinë se kanë mohuar, pasi e vërteta iu bë e qartë, ndërsa besimtarët të vazhdojnë të besojnë, pasi e vërteta u bë e qartë. Allahu dëgjon dhe di gjithçka.” [Enfal 42]. Ata e mbajtën sekret debatin mes tyre dhe ranë dakord që para njerëzve të dilnin me një qëndrim, me qëllim që populli të ishte i bashkuar në fenë dhe besimet e tyre të kota. Kësisoj, ata dolën në popull dhe thanë: - Pastaj (sipas urdhrit të Faraonit) thanë: “Këta të dy janë magjistarë, që duan t’ju nxjerrin nga toka juaj me magjinë e tyre... - Ja pra këto ishin fjalët që ranë dakort se do t’ia thonë popullit. Kjo fjalë e thënë nga magjistarët para popullit ishte e ngjashme me fjalën e Faraonit thënë më parë. Ka mundësi që kjo përzgjedhje e fjalëve nga magjistarët të jetë rastësore, por ka mundësi që Faraoni t’u ketë dhënë urdhër atyre për t'i folur para popullit. Përveç fjalës së Faraonit ata shtuan edhe disa fjalë kur thanë: - ... dhe ta zhdukin rrugën tuaj që, pa dyshim, është më e drejta.”. - Këto ishin fjalët që magjistarët ranë dakord të thoshin publikisht, për të nxitur njëri -tjetrin edhe më shumë kundër Musait. Ata thoshin: Musai, nga smira që ka për prestigjin dhe famën tuaj, kërkon të bëhet i famshëm dhe t’ju komandojë ju, që jeni aq të njohur me magjitë tuaja. Ai kërkon t’ju rrëmbejë famën dhe pasurinë, që ju fitoni me magjinë, duke dalë kështu mbi ju. - Prandaj vendosni seriozisht për çështjen tuaj dhe dilni në shesh tok e të bashkuar! Ai që triumfon sot, ai ka fituar.! - Hidhuni në veprim si një trup i vetëm, duke demonstruar gjithë fuqinë tuaj! Për të dalë triumfues, bëhuni të gjithë bashkë, që puna juaj të jetë më e fuqishme! Jepni gjithçka që keni, sepse kush fiton sot, ka fituar gjithçka që synon, qoftë pasuri apo pushtet. Nga fitorja e kësaj dite varen ditët që do të vijnë më pas. Subhanallah! Sa të përkushtuar ishin ata në mbrojtjen e së kotës! Sa këmbëngulës ishin arritjen e qëllimeve të tyre! Ata lëvizën çdo gur që të mposhtnin të vërtetën. Por Allahu dëshiron që të triumfojë vetëm e vërteta dhe të mposhtet e kota!

Mus'haf Hape →
Furkan 25:63–25:77 Tefsiri i Sa'dit (Tejsir el-Kerim er-Rahman)

… Edhe ata e lusin Allahun që t’i ngrejë në gradat më të larta të mundshme për ta, pra, që t’i bëjë imamë të të devotshmëve dhe në gradën e të sinqertëve. …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

- Adhuruesit e të Gjithmëshirshmit janë ata që ecin nëpër Tokë të qetë,... - Nënshtrimi ndaj Zotit është dy llojesh: 1. Nënshtrim ndaj rububijes së Tij. Këtë lloj nënshtrimi e kanë të gjitha krijesat, si muslimanët, ashtu edhe mohuesit, të mirët dhe të këqijtë. Pra, të gjithë janë rob dhe të nënshtruar ndaj Allahut, nën kujdesin dhe sundimin e Tij. Zoti thotë: "Çdo qenie në qiej e në Tokë ka për t’iu paraqitur Të Gjithëmëshirshmit si rob." [Merjem 93]. 2. Nënshtrim ndaj uluhijes, pra, të qenurit rob dhe i nënshtruar për të adhuruar Zotin dhe për të kërkuar mëshirën e Tij. Ky lloj nenshtrimi dhe adhurimi është nënshtrimi i profetëve dhe evlijave të Zotit. Është pikërisht ky lloj nënshtrimi dhe përunjësie që përmendet në këto ajete. Allahu i Madhëruar i quan ata ‘rob e të nënshtruar në adhurimin ndaj Rahmanit’, pra, rob të Rahmanit, për të treguar se ata arritën në këtë gradë nëpërmjet mëshirës së Tij. Ai thotë se cilësitë e tyre janë më të mirat. Ja si i përshkruan Ai robërit e Tij në një ajet tjetër: "... janë ata të cilët ecin nëpër tokë të qetë." Janë të qetë, modestë, të përulur ndaj Allahut dhe të sjellshëm dhe të mirë me krijesat e Tij. Ky është përshkrimi dhe pamja e tyre: ata janë plot fisnikëri, qetësi e modesti si në sjellen me Zotin, ashtu edhe në sjelljen me krijesat. - ... e kur injorantët u drejtohen atyre me fjalë (fyese), ata thonë: “Paqe (selâm)!””- Kur njerëzit u drejtohen me fjalë injorantësh dhe të padrejtësh, ata thonë: ‘ Selam’. Pra, u thonë fjalë që nuk të ngarkojnë me gjynah dhe fjalë që nuk janë të njëjta me fjalët e injorantëve. Kjo është një lëvdatë për ta, sepse i përshkruan si të dhembsur, të mëshirshëm e të butë. Janë aq të butë e tolerantë, saqë edhe keqbërësve u përgjigjen me bamirësi dhe falje. Ata i karakterizon një logjikë e shumë ekulibruar dhe maturi e pashembullt. Janë pikërisht maturia dhe mençuria e tyre që i bën të sillen në këtë mënyrë të vetëpërmbajtur. - Janë ata, që për hir të Zotit të tyre, natën e kalojnë duke bërë sexhde dhe duke qëndruar në këmbë (duke falur namaz). - Ata falin shumë namaze gjatë natës, me përunjësi dhe sinqeritet për Zotin e tyre. Allahu i latërsuar thotë: "Trupat e tyre largohen prej dyshekëve, duke e lutur Zotin e tyre me frikërrespekt dhe me shpresë dhe nga ajo me të cilën i kemi begatuar, ata japin." [Sexhde 16]. - Janë ata që thonë: “O Zoti ynë! Largoje prej nesh vuajtjen e Xhehenemit...” - Largoje atë prej nesh, duke na ruajtur nga çdo vepër që të afron pranë tij dhe duke na i falur dhe mbuluar ato gjëra që i kemi bërë dhe për të cilat meritojmë dënimin. - ... sepse vuajtja në të është, vërtet gjëja më e rëndë!”. - Ndëshkimi është i pandashëm nga banorët e Zjarrit, ashtu siç nuk i ndahet borxhdhënësi borxhliut, sepse kërkon hakun e vet. - Shumë i keq është, vërtet ai (Xhehenemi), si vendbanim dhe vendqëndrim. - Kjo është shprehje përunjësie dhe lutje me përgjërim, që ia drejtojnë Zotit. Ata i qahen Atij dhe i thonë se nuk mund të përballojnë atë ndëshkim. Por e thonë edhe për të kujtuar mirësitë e Allahut ndaj tyre, sepse mirësia e largimit të së keqes është në varësi të asaj të keqeje dhe përmasave të saj. Sa më e madhe të jetë e keqja që është larguar, aq më i madh është gëzimi dhe lumturia për të. - (Adhuruesit e të Gjithmëshirshmit) Janë ata që kur shpenzojnë nuk e teprojnë e as nuk janë dorështrënguar,... - Këtu përfshihen shpenzimet e detyrueshme dhe ato të pëlqyeshme. Pra, edhe në drejtim të shpenzimeve ata janë të ekuilibruar. Ata nuk e teprojnë duke shpenzuar vend e pa vend, duke hyrë në sërën e shpërdoruesve dhe të atyre që cenojnë detyrimet. Gjithashtu, ata "...nuk janë dorështrënguar...", pra, nuk bëhen kopracë, që të mos plotësojnë detyrimet financiare. Ata gjejnë një të mesme të artë. - ...por mbajnë mesataren e janë të matur. - Ata nuk e teprojnë dhe nuk i përflasin shpenzimet e tyre. Allahu i përshkruan si kauama - të matur. Pra, ata shpenzojnë për plotësimin e detyrimeve, duke dhënë zekatin, duke kryer kompensimet dhe detyrimet financiare në formën e duhur dhe korrekte, pa shkaktuar dëme dhe pa neglizhenca. Kjo tregon për drejtësinë dhe për mirëmenaxhimin e pasurisë nga ana e tyre. - Janë ata që veç Allahut, nuk i luten asnjë zoti tjetër... - Ata e adhurojnë Alahun si një e të vetëm, me sinqeritet e korrektësi, duke zbatuar fenë e drejtë e të vërtetë. Ata i përkushtohen dhe dedikohen tërësisht Atij dhe heqin dorë nga gjithçka tjetër që të paditurit adhurojnë. - ... dhe nuk e vrasin atë, të cilin Allahu e ka ndaluar të vritet, veçse kur e meriton në bazë të drejtësisë, - Atë që Zoti e ka ndaluar të vritet është muslimani, ose edhe jomuslimani që ka marrëveshje paqeje me muslimanët. Vrasja e tyre lejohet veçse në raste të veçanta, të përcaktuara nga ligji i Zotit, si p.sh. në rastin e dënimit për krimin e vrasjes, ose të imoralitetit të atij që është i martuar ose kur e ka lejuar Zoti në ligjin e Tij. - ... dhe nuk bëjnë imoralitet. - Ata e ruajnë vendturpin, nderin dhe dëlirësinë e tyre, siç thotë i Madhëruari: "...edhe ata që e ruajnë ndershmërinë e vet dhe shkojnë veç me gratë e veta ose me robëreshat që kanë në zotërim, për të cilat nuk fajësohen. Ndërsa ata që kërkojnë më tepër, ata janë të shfrenuarit." [Mu'minun 5 -7]. - Kush i bën këto, e pret ndëshkimi. - Ai që bën këto krime, si idhujtaria, vrasja e padrejtë dhe imoraliteti, "e pret ndëshkimi" Atë e presin dënime të shumta. Më pas, Allahu e përforcon këtë, duke thënë: - Atij i dyfishohet dënimi Ditën e Kjametit dhe aty mbetet përgjithmonë i poshtëruar. - Ata do të marrin ndëshkim poshtërues të përjetshëm. Ky ajet duhet kuptuar mirë. Ndëshkimi i përjetshëm në Xhehenem është i padiskutueshëm dhe i sigurt për atë që i bën të gjitha këto krime, si shirkun, vrasjen etj. Po kështu, ka ndëshkim të përjetshëm edhe ai që bën shirk edhe sikur të mos bëjë asnjë nga gjynahet e tjera të përmendura në ajet. Allahu ka kërcënuar me këtë ndëshkim të ashpër çdo njeri që bën një nga këto krime, ose për shkak të shirkut, ose për shkak se bën një nga gjynahet e mëdha që e bëjnë të meritueshëm këtë kërcënim. Por a e përjetësohet në Xhehenem vrasësi dhe imorali (nëse nuk bëjnë shirk)? Përgjigjja është jo. Ata nuk i përfshin përjetësimi në Xhehenem, sepse këtë e tregojnë shumë tekste të sakta nga Kur'ani dhe Suneti. Ato tregojnë se asnjë besimtar nuk do të përjetësohet në zjarrin e Xhehenemit, edhe sikur të bëjë shumë gjynahe. Allahu i Lartësuar ka përmendur në mënyrë të veçantë këto tri gjynahe, sepse ato janë gjynahet më të mëdha. Shirku shkatërron fenë dhe besimin, prandaj të përjetëson në Xhehenem, ndërsa vrasja dhe imoraliteti janë përkatësisht cenimi i jetës dhe i nderit të njerëzve. - Përveçse nëse pendohet, beson (me besimin e drejtë) dhe bën vepra të mira.... - Ata që pendohen nga këto gjynahe e të tjera dhe heqin dorë menjëherë nga ato, duke shprehur pendesë për atë që ka shkuar dhe kanë vendosur që të mos u kthehen më atyre gjynaheve. Së dyti, "...besojnë". Pra, ata besojnë Allahun me një besim korrekt dhe të saktë, gjë që nënkupton largimin nga gjynahet dhe përmbushjen e urdhrave të Zotit. Së treti: "... bëjnë vepra të mira...". Të tilla janë veçse ato punë që i ka urdhëruar Sheriati të kryhen, duke synuar veçse kënaqësinë e Zotit. Këtyre njerëzve, Allahu i Lartësuar u premton diçka të mrekullueshme: - Këtyre Allahu ua shndërron të këqijat në të mira. - Veprat dhe fjalët e tyre, që ishin gjynahe, tashmë shndërrohen në fjalë dhe vepra të mira, që sjellin sevape dhe bindje ndaj Zotit. Kështu, shirku i tyre shndërrohet në iman të pastër e korrekt, veprat e këqija e mosbindja shndërrohen në mirësi dhe bindje ndaj Zotit. Gjithashtu, të gjitha punët e këqija u shndërrohen në të mira, nëse për çdo punë të keqe që robi ka bërë është penduar dhe ka bërë punë të tjera të mira, të cilat i fshijnë të këqijat. Kjo kuptohet qartë nga ajeti. Në këtë lloj kuptimi është sjellë edhe një hadith, ku flitet për një burrë, të cilin Zoti e mori në llogari për disa nga gjynahet e Tij dhe ia numëroi ato. Pastaj ia zëvendësoi çdo punë të keqe me një punë të mirë. Atëherë njeriu i thotë: “O Zoti im! Unë kam bërë të këqija, të cilat nuk i shoh këtu!” Allahu është më i ditur për gjithçka. - Allahu është Falës i Madh e Mëshirëplotë. - Ai është Gafuran - Falësi më i Madh. Allahu i fal të gjitha gjynahet, edhe ato më të mëdhatë, nëse robi pendohet e nënshtrohet të kthehet tek Ai. Allahu është Rrahim - Mëshirëplotë, për robërit e Tij adhurues, sepse i fton ata që të pendohen, edhe pse ata e kanë tepruar me gjynahe të mëdha, pastaj u jep sukses që të pendohen, dhe pastaj e pranon pendimin e tyre. - Dhe kushdo që pendohet dhe bë n vepra të mira, , ai është kthyer, me të vërtetë tek Allahu me një pendim të sinqertë. - Le ta dinë këta fatlumë se pendimi i tyre është tërësisht i plotë, pasi është tregues i kthimit në një rrugë që të çon tek Allahu. Kjo është vetë lumturia, sepse është arritje e çdo të mire dhe shpëtim nga çdo e keqe. Prandaj, le të pendohet gjithmonë njeriu dhe të bëjë vepra të mira, duke patur të pastër qëllimin dhe sinqeritetin e tij. Qëllimi këtu është nxitja për ta bërë pendesën në formën më të plotë, sepse ajo do t’i paraqitet Allahut, i Cili do të shpërblejë në varësi të shkallës së kësaj pendese. - (Adhuruesit e të Gjithëmëshirshmit janë) Edhe ata që nuk dëshmojnë duke gënjyer dhe, kur (rastësisht) kalojnë pranë të keqes, kalojnë duke e shmangur me dinjitet. - Këta nuk iu afrohen fjalëve dhe veprave të ndaluara. Ata iu largohen të gjitha vendeve dhe përzierjeve me fjalë dhe vepra të ndaluara. Të tilla janë p.sh., tallja me ajetet e Allahut, polemika me kotësi kundër të vërtetës, përgojimi, përçarja mes muslimanëve, fyerja dhe shpifjet, tallja e përqeshja, muzika, pijet dehëse, shtrojet e mëndafshta, etj. Kur ata as që u afrohen këtyre gjynaheve, sigurisht që edhe nuk i flasin apo bëjnë. - Edhe ata që, kur këshillohen me Ajetet e Kur’anit të Zotit të tyre, nuk u kthejnë shpinën sikur të ishin të shurdhër e të verbër. - Kur Ai i urdhëron që të dëgjojnë urdhëresat dhe të marrin udhëzim prej tyre, ata: "...nuk u kthejnë shpinën si të shurdhër e të verbër." Pra, nuk ua kthejnë shpinën ose të mbyllin veshët. I Lartësuari thotë: "Argumentet Tona i besojnë veç ata të cilët, kur këshillohen me to, bien me fytyrë në tokë (bëjnë sexhde) , e madhërojnë dhe lëvdojnë Zotin e tyre me tesbiĥ dhe ata kurrë nuk bëjnë kryelartësi." [Sexhde 15]. Pra, ata i pranojnë me respekt dhe mirënjohje porositë dhe urdhëresat e Zotit të tyre, duke treguar varfërinë dhe nevojën e tyre të madhe për to, përkushtimin dhe impenjimin për t’i zbatuar, dorëzimin e plotë për të jetuar sipas tyre. Ata i dëgjojnë me vëmendje të plotë dhe zemrat e tyre i kuptojnë kumtet e Allahut, prandaj atyre u shtohet imani dhe u forcohet siguria. Atyre u shtohet vullneti dhe forca për punë të mira dhe ndiejnë kënaqësi dhe lumturi me gjallërinë që fitojnë në besimin e tyre. - Edhe ata që thonë: “O Zoti ynë! Na dhuro kënaqësinë që gratë tona dhe pasardhësit tanë të jenë kënaqësia e syve tanë,...” - Na jep shoqëri, miqësi dhe bashkëshorte të mira! Na jep edhe pasardhës të mirë, që të na kënaqin sytë dhe shpirtin tonë! Nëse lexojmë mirë gjendjen e këtyre fatlumëve, i kuptojmë mirë ambiciet dhe vullnetin e tyre të lartë. Me këtë gradë të lartë të besimit, ata nuk qetësohen, derisa t’i shohin qartë miqtë dhe fëmijët e pasardhësit e tyre të bindur ndaj Zotit dhe adhurues të mirë. Ata duan t’i shohin të ditur dhe punëtorë të palodhur me diturinë e tyre. Në fakt, duke u lutur për miqtë, gratë dhe pasardhësit e tyre, ata luten edhe për veten e vet, sepse dobia e gjithë kësaj kthehet tek ata vetë. Prandaj po të vëresh me kujdes, kur u lutën për këtë, ata e konsideruan si dhuratë për vetë ata, prandaj thonë heb lena - Na dhuro kënaqësinë që gratë tona dhe pasardhësit tanë të jenë kënaqësia e syve tanë. Kjo dua është në dobi të të gjithë muslimanëve, sepse rregullimi i këtyre që u përmendën, është shkak që sjell rregullim edhe për të tjerët. - ... e na bëj udhëheqës të të devotshmëve! - Na ngrij, o Zoti ynë, në këtë gradë të lartë, në gradën e siddikinëve të sinqertëve dhe atyre adhuruesve që janë të kompletuar. Kjo është grada e imamit në fenë e Zotit dhe grada e të qenurit shembull për të devotshmit, në fjalë dhe vepra. Njerëzit marrin shembull nga veprat e tyre dhe gjejnë qetësi me fjalët e tyre. Njerëzit e mirë ecin pas tyre, gjejnë udhëzimin e drejtë dhe bëhen udhëzues të të tjerëve. Sigurisht që lutja për diçka është dhe lutja për gjithçka, pa të cilën ajo nuk mund të arrihet. Dhe kjo gradë, pra, grada e udhëheqësit në fenë e Zotit mund të arrihet veçse me sabër dhe jakin, siç thotë Zoti: "Prej tyre Ne bëmë prijës që, me urdhrin Tonë, udhëzojnë (në udhën e drejtë), pasi ata ishin të durueshëm dhe ndaj argumenteve Tona ishin të sigurt. [Sexhde 24]. Pra, kjo është lutja që Zoti të të bëjë ty durimtar në bindjen ndaj Tij, durimtar që të ruhesh nga gjynahet dhe mosbindja, durimtar gjatë fatkeqësive dhe belave të caktuara nga Zoti. Është dua që Zoti të të japë diturinë e plotë që e çon robin në gradën e jakinit sigurisë së plotë. Këto cilësi dhe punët e mira i sjellin robit mirësi të shumta dhe dhurata të mëdha nga Zoti. Ata do të jenë në gradat më të larta që mund të arrijnë krijesat pas profetëve. Duke qenë se synimet dhe ambiciet e tyre ishin të larta, Allahu i shpërbleu sipas punës së tyre me grada të larta në xhenet. Ai thotë: - Këta janë ata që do të shpërblehen me vendin më të lartë në qiell për shkak se ishin durimtarë... - Ato janë grada shumë të larta dhe vendbanime të bukura, në të cilat është mbledhur çdo kënaqësi që të kënaq sytë dhe shpirtin. Të gjitha këto shpërblime janë produkt i durimit të tyre, siç thotë i Lartësuari: "(Për ta janë përgatitur) Xhenetet e Adnit, ku do të hyjnë ata dhe prindërit, gratë dhe fëmijët e tyre, të cilët kanë qenë vepërmirë. Melekët do t’i vizitojnë ata, duke u hyrë nga çdo portë: “Selamun alejkum ! Me durimin tuaj gjetët shpëtimin. Sa e mirë është Shtëpia e tyre e përjetshme!”[Ra'd 23, 24]. Prandaj këtu thotë: - dhe aty do të priten me përshëndetje dhe selam. - Selami u vjen prej Zotit, prej melekëve dhe prej njëri -tjetrit. Gjithashtu, ata janë në paqe dhe të sigurt për çdo gjë që i shqetëson nga lodhja e pakënaqësia. Janë në lumturi dhe prehje. Në këtë ajet, Allahu i Lartësuar i ka përshkruar adhuruesit e Tij të dashur me disa cilësi. Ata ecin të mbuluar nga qetësia dhe prehja, janë shumë me moral të lartë dhe edukatë të pashembullt, mëshirë e butësi, falje e tolerancë. Janë falës ndaj atyre që u bëjnë padrejtësi dhe që i fyejnë me fjalë, largohen plot finesë dhe mirësjellje nga ata injorantë, ata falen shumë gjatë natës me sinqeritet e pastërti për Zotin, janë të frikësuar nga zjarri i Xhehenemit, prandaj luten me përunjësi dhe përgjërim që të shpëtojnë nga ky ndëshkim. Ata japin nga pasuria e tyre, për shpenzime të detyrueshme ose të pëlqyeshme, por duke qenë të matur: ata nuk e teprojnë as duke dhënë e as duke mos dhënë. Atëherë, duke qenë të matur në këtë aspekt, - që zakonisht njerëzit e kanë të vështirë të jenë të matur, - në çështje të tjera janë edhe më të matur: ata janë të ruajtur nga gjynahet e mëdha dhe janë të kujdesshëm me sinqeritetin ndaj Zotit në të gjitha adhurimet. Ata ruhen nga derdhja e gjakut të pafajshëm dhe cenimi i nderit të ndokujt. Edhe nëse ndodh që të gabojnë, ata me të shpejtë pendohen dhe kthehen. Ata e ruajnë veten dhe nuk marrin pjesë në ato vende ku bëhen gjynahe qoftë me fjalë, qoftë me vepra, sepse ruhen që të mos i bëjnë vetë. Ata nuk thonë fjalë të ulta dhe nuk bëjnë vepra të shëmtuara ose të kota, në të cilat nuk ka mirësi. Kjo tregon për personalitetin, dinjitetin dhe humanizmin e tyre të plotë. Ata respektojnë dhe nderojnë veten duke u larguar nga çdo gjë e ulët, me fjalë apo me vepra. Ata i dëgjojnë me vëmendje dhe respekt ajetet e Allahut dhe përpiqen të kuptojnë drejt kumtet e tyre e t’i zbatojnë ato. Ata përpiqen me të gjitha mundësitë për të përmbushur ligjet që Zoti u ka ngarkuar. Ata dinë t’i drejtohen Zotit me lutjet më të përkryera dhe më të dobishme, lutje të cilat jo vetëm u sjellin dobi atyre, por edhe të tjerëve që janë të lidhur me ta. Nga këto lutje kanë dobi të gjithë muslimanët, sepse ato synojnë rregullimin e grave, miqve, fëmijëve e pasardhësve në përgjithësi. Këto lutje tregojnë, veç të tjerave, se ata përpiqen shumë për edukatën dhe mësimin e diturisë së dobishme fetare për gratë e pasardhësit e tyre. Gjithashtu, ata janë të vëmendshëm në këshillimin dhe përmirësimin e tyre. Në këtë mënyrë, kush kërkon të arrijë të mirën, duhet patjetër të përpiqet për atë dhe t’i lutet Allahut për t’ia mundësuar dhe ndihmuar, se kështu ka për t’ia arritur qëllimit. Edhe ata e lusin Allahun që t’i ngrejë në gradat më të larta të mundshme për ta, pra, që t’i bëjë imamë të të devotshmëve dhe në gradën e të sinqertëve. Subhanallah! Sa të larta janë këto cilësi! Sa të larta janë ambiciet dhe vullneti i këtyre njerëzve! Ata kanë, gjithashtu, qëllime të mira dhe shpirt të pastër. Ata janë më të zgjedhurit dhe më të dalluarit tek Zoti i tyre. - Aty (në kënaqësitë e përjetshme) do të jenë përgjithmonë. Eh sa vendbanim dhe vendqëndrim i mirë është ai! - Subhanallah! Sa e madhe është mirësia e Zotit për ta! Me bujarinë dhe mëshirën e Zotit, ata lartësohen. Me butësinë dhe përkujdesin e Tij, ata arrijnë gradat më të larta. Subhanallah! Sa e madhe është mirësia e Zotit për të gjithë krijesat, kur u sqaron atyre ato cilësi me më të qartat fjalë. Ai tregon ambiciet dhe vullnetin e tyre të paepur për arritjen e qëllimeve të larta. Allahu na tregon shpërblimin për ta, që të përmallohemi dhe të përpiqemi t’i bëjmë tonat ato cilësi dhe të shpenzojmë çdo gjë të vyer për arritjen e tyre. Ai na udhëzon që edhe ne t’i lutemi Atij që i nderon dhe i lartëson këta të zgjedhur. Mirësia më e madhe në çdo kohë dhe vend është që të na udhëzojë ashtu siç udhëzoi ata dhe të përkujdeset në mënyrë të veçantë për ne, ashtu siç u përkujdes për ta. O Zoti ynë, Ty të takojnë të gjitha lavdërimet tek Ty ankohemi për dobësinë tonë! Vetëm Ty kërkojmë ndihmë dhe mbrojtje. Nuk ka fuqi dhe ndryshim të gjendjes pa forcën Tënde. O Zoti ynë! Ne nuk kemi në dorë as vetet tona, për të gjetur ndonjë dobi ose për të shpëtuar nga të këqijat. Ne nuk mund të arrijmë asnjë të mirë, nëse nuk na e lehtëson dhe nuk na e bën mbarë Ti. Ne jemi të dobët dhe të pafuqishëm në çdo drejtim. Ne dëshmojmë dhe jemi të bindur se, nëse na le të mbështetemi në forcat tona, na ke lënë të mbështetemi tek më i dobëti, prandaj do të biem në gabime. Nuk kemi besim në asgjë tjetër, por veçse në mëshirën Tënde, me të cilën na krijove e na furnizon dhe me të cilën na ke bekuar me mirësitë e dukshme dhe të fshehura. Me mëshirën Tënde, Ti ke larguar prej nesh çdo ligësi. Na mëshiro, o Zot, na fut në mëshirën Tënde, që të mos kemi nevojë për mëshirën e askujt tjetër veç Teje! Askush nuk u dëshpërua nga ata që t’u lutën dhe shpresuan tek Ti. Ata përshkruhen si rob adhurues të Rrahmanit, pra, rob të mëshirës së Tij. Allahu i dallon ata duke i ngritur në gradat më të larta të adhuruesve të sinqertë, për vetë vlerat dhe veçoritë e tyre. Në këtë kontekst, ndoshta dikush mund të hamendësojë dhe të pyesë: Po të tjerët, përse nuk quhen adhurues dhe rob të Zotit? Allahu i Lartësuar njofton se Ai nuk pyet për të tjerë, veç këtyre të zgjedhurve. Ai tregon se, sikur të mos ishte lutja e tyre me të dyja mënyrat, lutjet e adhurimet dhe lutjet e kërkesës, as nuk do të kujdesej për krijesat dhe nuk do t’i donte ata. Ai thotë: - Thuaju (mohuesve): “E si të kujdeset për ju Zoti im, nëse ju nuk i luteni Atij?! Por ju e keni mohuar Atë , prandaj dënimi do të jetë i pashmangshëm.”. - Do t’ju vijë një ndëshkim, që nuk do t’ju ndahet kurrë. Allahu do të bëjë ndarjen me drejtësi mes adhuruesve të Tij të sinqertë dhe të tjerëve. Këtu përfundon tefsiri i sures Furkan. Vetëm Allahut i takon lavdërimi, përlëvdimet dhe mirënjohja!

Mus'haf Hape →
Bekare 2:67–2:71 Tefsiri i shkurtuar i Ibn Kethirit (Tejsir el-Alijj el-Kadir)

… si çmim lëkurën e saj plot me flori. Kështu e therën atë dhe e prekën të vrarin me njërën nga pjesët e saj. Atëherë. i vrari u ngrit dhe e pyetën: “Kush të …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

Ibn Ebu Hatimi sjell me senedin e tij të plotë të lidhur direkt me Muhamed Ibn Sirinin, rrëfimin nga Ubejdete Ibn Selmani: Një burrë nga bijtë e Izraelit ishte steril (nuk kishte fëmijë), por kishte shumë pasuri. Djali i vëllait të tij, që ishte trashëgimtari i tij i vetëm, e vrau atë dhe gjatë natës e vendosi trupin e pajetë tek porta e një burri tjetër. Kur agoi, ai e akuzoi atë tjetrin për vrasjen e xhaxhait të tij dhe situata u tensionua aq shumë, sa u hipën kuajve kundër njëri tjetrit. Njerëzit e urtë dhe të matur mes tyre thanë: ‘Përse të luftoni dhe vrisni njëri tjetrin?! Ja ku është Profeti i Allahut, Musai!’ Kur ia treguan ngjarjen, ai tha: “Allahu ju urdhëron që të therrni një lopë!” Gjithashtu tha: “Nëse nuk do ta koklavitnin situatën me pyetje, çdo lloj lope që ta bënin kurban, do t’u vlente dhe mjaftonte. Por ata ia shtrënguan vetes dhe Allahu ua shtrëngoi e rëndoi atyre. Pas shumë vështirësish, gjetën lopën që duhej tek një burrë, që nuk kishte lopë tjetër veç saj, prandaj tha: “Betohem në Allah. se nuk jua jap derisa të ma mbushni lëkurën e saj me flori!” Dhe kështu e morën duke dhënë si çmim lëkurën e saj plot me flori. Kështu e therën atë dhe e prekën të vrarin me njërën nga pjesët e saj. Atëherë. i vrari u ngrit dhe e pyetën: “Kush të vrau?” - “Ky!” - tha ai, dhe tregoi nga djali i të vëllait. Pastaj u shtri i vdekur. Në përfundim, vrasësit nuk iu dha asgjë nga pasuria që do përfitonte si trashëgimi, dhe pas tij, asnjë vrasës nuk do të përfitonte më nga trashëgimia e atij që vriste. Duket qartë se kjo është një histori e marë nga bijtë e Izraelit. Ajo është nga ato lloj historish të cilat lejohet të transmetohen, por as besohen dhe as mohohen për vërtetësinë e tyre. Ato zbatohen veçse në rastet kur në Sheriatin tonë ka diçka që e konfirmon. 65 Megjithatë, Allahu është më i ditur. - Dhe kujtoni kur Musai i tha popullit të vet: “Allahu ju urdhëron që të therni një lopë!” Ata thanë: “A po tallesh me ne?!” Ai tha: “Allahut i kërkoj të më ruajë, që të mos bëhem injorant!” - Allahu i Madhëruar u kujton bijve të Izraelit për mirësinë e Tij mbi ta, kur u solli shenja të jashtëzakonshme me lopën dhe njoftimin për vrasësin. Kur ata ia parashtuan Musait çështjen, ai tha:“Allahu ju urdhëron që të therni një lopë!”. Por këta njerëz, që kurrë nuk i merrnin me seriozitet gjërat, thanë: “A po tallesh me ne?!” Musai tha: “Allahut i kërkoj të më ruajë, që të mos bëhem injorant!” Pra, kërkoj mbrojtje tek Allahu që të mos ulem në këtë lloj niveli e veprimi të ulët. Profetët nuk e bëjnë një gjë të tillë, sepse ajo është vepër tipike e injorantëve. Atëherë, kur vërejtën seriozitet në fjalët e Musait, ata thanë: - Ata thanë: “Kërkoi Zotit tënd në emrin tonë, të na qartësojë se si duhet të jetë ajo (lopa)!” - Allahu i Lartësuar thjesht i urdhëroi që të thernin një lopë, çfarëdo të ishte. Por ata janë një popull që gjithmonë e kanë tepruar me pyetjet drejtuar profetëve të tyre dhe me koklavitjen e çështjeve pa nevojë, prandaj dhe thanë: “Kërkoji Zotit tënd në emrin tonë, të na qartësojë se si duhet të jetë ajo (lopa)!” Atëherë, Musai u tha: - Ai tha: “Ai (Zoti) thotë se ajo nuk duhet të jetë as e vjetër, as e re, por mesatare. Tani, zbatojeni atë që u urdhëruat të bëni!” - As shumë e madhe në moshë dhe as shumë e vogël, që të mos ketë lindur viça. Pra, duhet të jetë një lopë në kulmin e forcës. Tani bindjuni urdhrit të Allahut! - Ata thanë: “Kërkoji Zotit tënd në emrin tonë, që të na sqarojë çfarë ngjyre duhet të ketë ajo!” Ai tha: “Ai (Zoti) thotë se ajo duhet të jetë lopë e verdhë. Ngjyra e saj duhet të jetë (e verdhë) e ndezur, që të kënaqë shikuesit”. - El Aufiju, në shpjegimin që sjell nga Ibn Abasi, thotë: “Ngjyra e saj duhet të jetë (e verdhë) e ndezur...” - Pra, një e verdhë e ndritshme, gati-gati e bardhë në dukje. Ndërsa fjala e Tij: “...që të kënaqë shikuesit”, domethënë: që t’i gëzojë dhe kënaqë ata që e shohin. - Ata thanë: “Kërkoji Zotit tënd në emrin tonë, që të na sqarojë çfarë lloji duhet të jetë ajo, se lopët të gjitha na duken njësoj, e ne, në dashtë Allahu, do ta gjejmë të vërtetën!” - Kjo tregon përsëri kokëfortësinë, inatin dhe komplikimin e çështjeve nga ana e tyre. - Ai tha: “Ai (Zoti) thotë se ajo duhet të jetë lopë që nuk është përdorur për punë, nuk është përdorur për të lëruar tokën, e as për të ujitur bimët. - Domethënë, që nuk është e lodhur nga punimi i tokës, që nuk është përdorur as për vaditje, por të jetë e ruajtur e plot përkujdesje për të. - Ajo duhet të jetë pa asnjë të metë - Një lopë e saktë dhe pa të meta. - dhe pa asnjë shenjë (ngjyrë) tjetër.” - Që nuk ka ngjyrë tjetër në të, përveç të verdhës. - Ata thanë: “Tani u sqaruam plotësisht". - Ky ishte një përshkrim i plotë i lopës që ndodhej tek ai burrë. - Kështu, ata e therën atë, por, desh e lanë pa e bërë këtë punë. Dahaku tregon komentin e Ibn Abasit: Ata gati e lanë pa bërë këtë punë. A thua nuk ishte kjo ajo që kërkohej prej tyre! Me gjithë ato sqarime, pyetje të shumta e përgjigje të detajuara, ata mezi e therën. Ky sigurisht, është një qortim i madh për ta dhe tregues se qëllimi e zakoni i tyre ishte vështirësimi i gjërave në mënyrë të vazhdueshme, Prandaj gati e lanë pa e kryer këtë urdhër të Zotit. Ndërsa Muhamed Ibn Keabi dhe Muhamed Ibn Kajsi, duke shpjeguar pjesën: “...por desh e lanë pa e bërë këtë punë...” kanë thënë: “Ata gati e lanë pa përmbushur këtë urdhër, për shkak të çmimit të lartë të lopës.” Por ky mendim duhet parë me kujdes, sepse lajmi për çmimin e lartë të saj është sjellë nga izraelijatet, sikurse e përmendëm në historinë e sjellë nga Ebu Alije dhe El Siddiju. Ibn Xhurejxhi tregon se Profeti ﷺ ka thënë: 78 “Ata u urdhëruan të thernin çdo lloj lope, por ata ia vështirësuan vetes dhe Allahu ua vështirësoi dhe shtrëngoi atyre. Pasha Zotin! Nëse ata nuk do të reshtnin së pyeturi, ashtu do të vazhdonin deri në përjetësi.” Shitblerja e kafshëve me porosi (Bej’us-selem) Në Islam njihet një praktikë shitblerjeje, që quhet “Bej'us-selem”, domethënë, shitblerje me porosi. Sipas legjislacionit islam, shitblerje me porosi është çdo lloj akti, sipas të cilit malli porositet me cilësi të caktuara, me pagesë në vendin e aktit, por malli dorëzohet më vonë, në një afat kohor të pranuar nga të dyja palët. Profeti a.s. ka thënë: "Kush parapaguan për një mall të vonuar, le të përcaktojë masën, peshën dhe kohën." Për sa i përket shitblerjes që quhet selem (shitblerja me porosi), ajo ka dy kushte që të konsiderohet e lejueshme: 1. Të shlyhet më vonë sipas një afat kohor, pra, jo në moment. 2. Ky afat duhet të jetë i përcaktuar dhe i qartë nga palët. Nuk lejohet që afati të jetë i papërcaktuar. A lejohet një praktikë e tillë shitblerjeje edhe në tregtimin e kafshëve? Pra a lejohet të porosisësh një kafshë me cilësi të caktuara dhe pagesën ta bësh në dorë, kurse mallin ta dorëzosh më pas? Shumica e dijetarëve janë të mendimit se është e mundur dhe e lejuar. Ky është medhhebi i imam Malikut, Euzaiut, Lejthit, Shafiiut, Ahmedit e shumicës së dijetarëve të hershëm e të mëvonshëm. Këta janë të mendimit se përshkrimi i kafshës është i mundur të bëhet dhe merret për bazë aq sa të bëjë të lejueshme shitblerjen me porosi. Ndërsa Ebu Hanife, Theuriju dhe dijetarët e Kufës janë të mendimit se kjo lloj praktike shitblerjeje me porosi nuk është e mundur të realizohet për shitblerjen e kafshëve, sepse cilësitë e tyre nuk janë strikte dhe përmbushja e tyre sipas kushtëzimit në aktin e shitblerjes është diçka e vështirë dhe jo e arritshme. I njëjti mendim përcillet edhe nga Ibn Mesudi, Hudhejfete Ibn Jeman, Adurrahman Ibn Semrate etj veç tyre. Pyetja që shtrohet është: A është e mundur përshkrimi i saktë i kafshës dhe ky përshkrim të mund të realizohet e përmbushet në aktin e shitblerjes? Nëse po, a ka argument nga Sheriati për një pohim të tillë? Sipas shumicës po, dhe argument pë r këtë është hadithi i Profetit në Dy Sahihët, ku Ibn Mesudi r.a. tregon se Profeti ﷺ ka thënë: 79. "Gruaja nuk duhet të shikojë ose të prekë një grua tjetër për t'ia përshkruar atë burrit të vet, sikur ai të jetë duke e parë atë." Po kështu Profeti a.s. i ka përshkruar kafshët që duhet të jepen si kompesim për vrasjen pa dashje. Nëse përmbushja e atyre cilësive do të ishte e pamundur dhe jo e arritshme Profeti nuk do ti përshkruante dhe kushtëzonte plotësimin e cilësive tek kafshët që duhen dhënë si kompensim. Hadithet tregojnë se edhe përshkrimi merret për bazë dhe konsiderohet njësoj sikur ta ketë parë me sy. Edhe ky ajet na tregon se kushtëzimi i disa cilësive tek lopa që duhej therur ishte i mundur dhe i arritshëm. Pra përshkrimi i njerëzve e kafshëve nuk është i pamundur, por përkundrazi është i konsiderueshëm e merret për bazë. Kështu, shumë dijetarë e kanë marë këtë ajet si argument për lejueshmërinë e tregtisë së kafshëve me porosi (bej’ul selem), sepse përmbushja e cilësive të caktuara të kafshëve është diçka e mundur.

Mus'haf Hape →