Kërko: sikur deri te ishte ngre

Vakia 56:1–56:12 Tefsiri i shkurtuar i Ibn Kethirit (Tejsir el-Alijj el-Kadir)

… mund të kenë qenë të rëndësishëm e të famshëm. Nga ana tjetër, ajo ditë do të ngrejë shumë të tjerë në gradat më të larta të “ Ilijinit”, në …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

- “Kur të bëhet Vakia ...” - Vakia është nga emrat e Ditës së Kijametit. Ajo quhet kështu, sepse ndodhia e saj është e sigurt. Ajo do të ndodhë patjetër dhe askush nuk mund ta ndalojë, sikurse thotë i Lartësuari në ajetin tjetër: “E kur t’i fryhet Surit vetëm një herë, dhe të ngrihen toka e malet dhe, me një të goditur të vetme, të përplasen me njëri-tjetrin, atë ditë do të ndodhë e Vërteta. Qielli do të çahet dhe atë ditë është i rrënuar” [Haka 14 - 16]. - “Askush nuk do ta mohojë ardhjen e saj. - Kur Allahu të dëshirojë që ajo të ndodhë, askush nuk mund ta shmangë ose ta pengojë, sikurse thotë i Lartësuarinë ajetin tjetër: “Përgjigjjuni thirrjes së Zotit tuaj, para se të vijë Dita, kur Allahu nuk do të lejojë më kthim prapa. Atë ditë, ju nuk do të gjeni strehim dhe as nuk do të mund të mohoni (padrejtësitë tuaja). ” [Shura 47]. Ose: “Dikush kërkoi dënimin e pashmang - shëm. Askush nuk mund ta ndalë atë për jobesimtarët.” [Mearixh 1, 2]. “Është Ai që i krijoi qiejt dhe Tokën me një qëllim të madh. Frikësojuni ditës kur Ai do të thotë: “Bëhu!” dhe ajo bëhet. Fjala e Tij është e vërtetë dhe vetëm Atij i takon sundimi ditën kur do t'i fryhet Surit. Ai e di edhe të fsheh - tën edhe të dukshmen dhe Ai është i Urti, që çdo gjë e di me hollësi.” [En’am 73]. - “Disa do t’i ulë e disa do t’i lartësojë.” – Ajo ditë do të poshtërojë dhe zhysë shumë e shumë njerëz në Xhahim, zjarrin e ndezur fort, edhe nëse në jetën e dynjasë mund të kenë qenë të rëndësishëm e të famshëm. Nga ana tjetër, ajo ditë do të ngrejë shumë të tjerë në gradat më të larta të “ Ilijinit”, në mirësitë e përjetshme të Xhenetit, edhe nëse në jetën e dynjasë mund të dukeshin të përçmuar, të ulët, të parëndësishëm ndër njerëz. Më pas, i Lartësuari thotë: - “Kur toka të tundet me dridhje të forta ...” - Kjo i ngjan fjalës së Allahut të Lartë - suar: “Kur të tronditet toka, me një dridhje të fuqishme, kur toka të nxjerrë atë që mban në barkun e saj, kur njeriu të thotë: “Çfarë po ndodh me tokën?!”, këtë ditë, ajo (Toka) do të rrëfejë historitë e veta, sepse Zoti yt e ka urdhëruar atë.” [Zelzele 1]. Ose: “O njerëz! Frikësojuni Zotit tuaj! Me të vërtetë, dridhja e Orës (së Kijametit) do të jetë një ngjarje e tmerrshme.” [Haxh 1]. - “Kur malet të thërrmohen e të bëhen copë-copë ...” - Kur malet të thërrmohen, sikurse thuhet në ajetin tjetër: “Atë ditë, toka e malet do të dridhen dhe malet të bëhen si rërë e lëvizshme.” [Muzzemil 14]. - “Kur ato të bëhen si pluhur i shpër - ndarë ...” - Domethënë, si pluhuri që mbu - lon sipërfaqen e diçkaje, dhe pastaj largo - het, pa lënë asnjë shenjë. Kështu ka thënë Aliu (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!). - “Atëherë, ju do të ndaheni në tri grupe: ...” - Njerëzit do të ndahen në tri kategori. - “Njerëzit e të djathtës. E cilët do të jenë ata të djathtët se?!” - Ata do të jenë në të djathtën e Arshit. Këta dolën nga krahu i djathtë i Ademit dhe këtyre do t’u jepet libri nga e djathta. Gjithashtu, ata do të merren nga e djathta e tyre për të hyrë në Xhenet. Këta janë shumica e banorëve të Xhenetit. - “Njerëzit e të majtës. E cilët do të jenë ata të majtët se?!” - Këta do të qëndrojnë nga e majta e Arshit dhe janë ata që dolën nga krahu i majtë i shpinës së Ademit. Atyre do t’u jepet libri me të majtën e tyre dhe do të merren nga e majta. Këta janë shumica e banorëve të Zjarrit. Zoti na ruajtë nga veprat e këtyre njerëzve! - “Pastaj janë të dalluarit. Ata do të jenë të dalluarit.” - Sabikin-ët janë garuesit për punë të mira dhe adhurime, që do të jenë më pranë Zotit Krenar dhe të Lartësuar. Këta janë më të zgjedhurit, më të dalluarit, më të afruarit, nga mesi i të djathtëve. Ata janë, si të thuash, krerët e tyre. Mes tyre janë profe - tët, lajmëtarët e Zotit, të sinqertët, dëshmo - rët dhe këta janë banorët e gradave të larta të Ilijinit. Kështu, ai që garon me punë të mira në bindje ndaj Zotit do të jetë në ahiret prej sabikin-ëve, domethënë, të parët që do të përjetojnë nderimin e bujarinë e Allahut të Madhëruar, sepse shpërblimi jepet sipas llojit të punës. - “Ata janë më të afruarit . Ata do të jenë në kopshtet e mirësive.” - Ata më afër Allahut të Lartësuar dhe kënaqësisë së Tij. E lusim Allahun e Lartësuar që të na bëjë prej tyre, me bujarinë, mirësinë, mëshirën dhe dhuratat e Tij të pakufishme. Amin! Po kështu i ka përmendur Allahu i lart ësuar këto tre kategori edhe në një ajet tjetër ku thotë: “Pastaj Ne ua kemi dhënë librin trashëgim atyre robve Tanë që i kemi zgjedhur. Por ka disa prej tyre që i bëjnë keq vetes së tyre; ka që janë mesatarë, e ka prej tyre që, me ndihmën e Allahut, garojnë në punë të mira. Kjo është ajo mirësia më e madhe.” [Fatir 32]. Porse në këtë ajet në lidhje me ata “që i bëjnë keq vetes së tyre” janë dhënë 2 mendime. Sipas njërit mendim bëhet fjalë për ata që janë banorë të zjarrit. Ndërsa sipas mendimit tjetër edhe këta do të hyjnë në xhenet, edhe pse mund të hyjnë në zjarr për aq kohë sa të vendosë Krijuesi i drejtë dhe i Urtë, sikurse u shpjegua kjo në suren Fatir.

Mus'haf Hape →
Kalem 68:42–68:47 Tefsiri i shkurtuar i Ibn Kethirit (Tejsir el-Alijj el-Kadir)

… sepse do t’iu ngrijë dhe do t’ju bëhet njësh.” Këtë hadith e sjellin edhe autorë të tjerë të librave të hadithit, me rrugë të tjera transmetimi. - “Të …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

Pasi premtoi se për të devotshmit janë përgatitur kopshte me mirësi të përjetshme, Allahu i Madhëruar na tregon se kur do të ndodhë dhe përmbushet ky premtim: - “Ditën kur të zbulohet kërciri, ata do të ftohen për të bërë sexhde, por nuk do të munden.” - I Madhëruari na tregon se, Ditën e Kijametit do të ndodhin tronditje, bela, sprova, çështje të mëdha dhe të tmerrshme. Në dy Sahih-ët, - teksti ynë është sjellë nga Buhariu, - vjen hadithi prej Ebu Said Hudrijut, që rrëfen se e ka dëgjuar Profetin e Allahut të thotë: 2737. “Zoti ynë zbulon ‘ kërcirin’ e Tij dhe para Tij bie në sexhde çdo besimtar dhe besimtare. Nuk do të bjerë në sexhde çdokush që në këtë dynja bënte sexhde për t’u dukur në sytë e njerë - zve. Këta do të përpiqen të bien në sexhde, por shpina e tyre nuk do t’u bindet, sepse do t’iu ngrijë dhe do t’ju bëhet njësh.” Këtë hadith e sjellin edhe autorë të tjerë të librave të hadithit, me rrugë të tjera transmetimi. - “Të përulura e të tmerruara janë shiki - met e tyre, ndërsa i përfshin poshtërimi.” - Kjo do të ndodhë në Ditën e Fundit. Për shkak të padrejtësive, kryeneçësisë, rebeli - mit dhe këmbënguljes në të kotën, që ata treguan në jetën e dynjasë, ata do të ndë - shkohen me të kundërtën e asaj që synonin. - “Ata u ftuan të bënin sexhde, atëherë kur ishin tepër të aftë. ” - Kështu, kur thirreshin në jetën e dynjasë që të bënin sexhde, ata refuzonin, edhe pse ishin plotë - sisht të shëndetshëm, të aftë dhe të lirë për ta bërë diçka të tillë. Atëherë, le ta dinë se, në këtë ditë të vështirë, ata do të ndëshkohen, duke u privuar nga forca dhe mundësia për të bërë sexhde. Ditën kur Allahu i Madhëruar, Zoti Krenar dhe i Lartësuar, do të shfaqet dhe Atij do t’i bien në sexhde besimtarët, do të jetë e pamundur për të gji - thë mohuesit dhe munafikët që të bien në sexhde. Do të ndodhë njëlloj siç ndodhte në jetën e dynjasë. Besimtarët janë ata që do të bien në sexhde, ndërsa mohuesit dhe muna - fikët nuk do të munden. - “Pra, m'i lër Mua ata që e mohojnë këtë Kuran!” - Ky është një kërcënim i ashpër, i frikshëm, drejtuar nga Allahu i Lartësuar për të gjithë ata që nuk e besojnë këtë Kuran. Pra, i Lartësuari thotë: “Ma lër mua dhe atë që mohon dhe Unë jam më i ditur se ata vetë, se si ata zhyten gradualisht në vetëmashtrim dhe në refuzimin e të vërtetës, që e dinin mirë në jetën e dynjasë. Unë do t’u jap një afat në fillim, por pastaj do t’i rrëmbej me një ndëshkim të tmerrshëm, siç di të ndëshkojë Ngadhënjimtari, Krenari i Plotpushtetshëm. - “Ne do t’i afrojmë ata (drejt ndëshkimit) gradualisht, prej nga nuk e presin. ” - Domethënë, pa u kuptuar nga ata. Madje, të mjerët do të mendojnë se ajo që po u ndodh është nderim prej Zotit, kur, në fakt, është poshtërim dhe gradualitet drejt ndëshkimit të pashmangshëm, sikurse thotë Allahu i Lartësuar në ajetin tjetër: “Por, lëri ata edhe për pak kohë në vetëmashtrimin e tyre! Mos vallë, ata po mendojnë se meqë u kemi dhë - në me mbushulli pasuri dhe fëmijë, Ne do t’u ofronim të gjitha të mirat? Jo, kurrsesi! Por, ata nuk kuptojnë.” [Muminun 55, 56]. Ose: “Por meqë ata i shpërfillën porositë, Ne u hapëm të gjitha dyert (e kënaqësive) dhe, kur ata po gëzonin për ato që iu ishin dhënë, i ndë-shkuam në befasi, e ata mbetën të pashpresë.” [Enam 44]. - “Unë u jap afat atyre, sepse ndëshkimi Im është shumë i fortë.” - Unë - thotë Zoti - vërtet u lë afat, por le ta dinë se kjo është pjesë e planit Tim të plotë, të cilin nuk mund ta sfidojë apo t’i shmanget askush. I Lartësuari thotë: “... sepse ndëshkimi Im është shumë i fortë.” Kuptimi: dënimi është i fuqishëm kundër gjithë atyre të cilët i ku - ndërvihen çështjes Sime, që mohojnë pro - fetët e të dërguarit e Mi dhe marrin guximin që të mos më binden dhe të më nënshtrohen. Në dy Sahih-ët vjen hadithi nga Ebu Musa el Eshariu - Allahu qoftë i kënaqur prej tij! - se Profeti ka thënë: 2738. “Me të vërtetë, Allahu e afatizon të padrejtin e keqbërësin, por kur e rrëmben atë me ndëshkimin e Tij, ai nuk ka për t’i shpëtuar.” Pastaj Profeti i Allahut lexoi fjalën e Allahut: “I tillë është ndëshkimi i Zotit tënd, kur bie mbi popujt që bëjnë padrejtësi. Vërtet, ndëshkimi i Tij është i dhembshëm dhe i ashpër.” - “A mos po u kërkon atyre shpërblim e ata po rëndohen nga shpenzimet?! Apo mos ndoshta dinë të fshehtën dhe shkru - ajnë?!” - Ti, o Muhamed, i fton ata në adhurimin e Allahut Krenar dhe të Lartë - suar, pa u kërkuar asnjë lloj shpërblimi, për mirësinë e madhe që po u ofron, pasi ti shpreson vetëm shpërblimin nga Allahu i Lartësuar. Megjithatë, ata e konsiderojnë gënjeshtër dhe trillim Shpalljen e Zotit, thjesht nisur nga injoranca, kufri, refuzimi me inat dhe kokëfortësi i të vërtetës, e cila është tërësisht e qartë dhe e kuptueshme.

Mus'haf Hape →
Nebe 78:1–78:16 Tefsiri i shkurtuar i Ibn Kethirit (Tejsir el-Alijj el-Kadir)

… Ai që i dërgon erërat për të ngritur rete. Pastaj i shpërndan nëpër qiell si të dojë dhe i ndan në pjesë dhe ja, nga mesi i tyre filljonë të dalin pikat e …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

Surja Nebe është shpallur pas sures Mea - rixh. - “Për çfarë i bëjnë pyetje ata njëri - tjetrit? Për lajmin e madh e tronditës ...” - Allahu i Lartësuar i kërcënon idhujtarët dhe ua hedh poshtë pyetjet dhe dyshimet e kota, që ata kanë rreth vërtetësisë së Ditës së Kijametit, që i Madhëruari e quan: ‘lajmit të madh e tronditës’. - “... për të cilin kanë aq shumë kundër - shtime e polemika!” - Pra, njerëzit në lidhje me këtë çështje janë ndarë në dy grupe: besimtarë dhe mohues. Besimtarët, që e besojnë vërtetësinë e kësaj dite dhe mohuesit, të cilët nuk e besojnë se kjo ditë është e vërtetë. Më pas, duke kërcënuar ata që mohojnë ekzistencën dhe vërtetësinë e Kijametit, i Lartësuari thotë: - “Jo, të mos pyesin, sepse ata do ta kup - tojnë! Përsëri jo, se ata do ta kuptojnë!” - Ky është një kërcënim i ashpër dhe i sigurt që do të ndodhë e p ërmbushet. Më pas, i Lartësuari u tregon krijesave për pushtetin e Tij madhështor për të krijuar krijesa të habitshme dhe për të përmbushur çdo gjë që dëshiron. Ai na tregon fakte të tilla, që çuditin mendjet dhe tregojnë qartas për pushtetin e Tij të plotë për të kryer gjithçka që Ai dëshiron, qoftë ajo ringjallja e krijesave apo gjithçka tjetër në gjithësi: - “A nuk e bëmë Ne Tokën të përshtat - shme për ju ...” - Pra, të shtruar, të që - ndrueshme, të palëvizshme, të përshtatshme për krijesat, të nënshtruar për to. - “Dhe malet shtylla?” - Allahu i Madhë - ruar i vendosi malet në Tokë, si shtylla, që Toka të jetë e qëndrueshme për krijesat dhe të mos tronditet për ata që jetojnë mbi të dhe në të. Më pas, i Lartësuari thotë: - “Ne ju krijuam në çifte ...” - Ju krijuam mashkull dhe femër, që secili të kënaqet me llojin dhe palën tjetër, dhe kështu të reali - zohet vazhdimësia e llojit dhe e krijesave. Kjo i ngjan fjalës së Allahut të Lartësuar në ajetin tjetër: “Dhe nga argumentet e Tij është edhe ky që Ai krijoi për ju bashkë - shorte nga lloji juaj, që të gjeni prehje tek ato dhe bëri që mes jush të ketë dashuri dhe mëshirë. Në këtë ka argumente për njerëzit që mendojnë.” [Rum 21]. - “Dhe gjumin jua bëmë për pushim.” – Allahu i Madhëruar e bëri gjumin ndërpre - rës të çdo lëvizjeje dhe aktiviteti, që të bëhet çlodhja, aq e nevojshme pas veprimtarisë së ditës. - “Natën jua bëmë mbulesë ...” - Domethënë, prehje, çlodhje, qetësim. - “Dhe ditën gjallërim (për të punuar) .” - Dita është bërë e ndritshme, që njerëzit të veprojnë dhe punojnë për arritjen e mirësive të jetës së tyre. - “Ne kemi ndërtuar mbi ju një shtatëshe të fortë.” - Pra, shtatë qiejt, me gjerësinë e lartësinë e tyre, me rregullin, përpikmërinë dhe përsosmërinë e tyre, me bukurinë dhe stolinë e tyre. Allahu i stolisi ata me planete dhe yje që lëvizin, siç thotë: - “... dhe kemi vënë një Ndriçues, që ngroh.” - Domethënë, vendosi Diellin, i cili ndriçon të gjithë botën. - “Prej reve lëshojmë shi të bollshëm ...” - Pra, nga retë, të cilat janë të mbushura me ujë. Fjala musirati përdoret edhe për të përshkruar një grua, së cilës i janë afruar periodat. Është thënë, gjithashtu, se musirati janë erërat, por shpjegimi më i qartë dhe i dukshëm është se janë retë e ngarkuara me ujë, siç thotë Allahu i Lartësuar në ajetin tjetër: “Është Allahu Ai që i dërgon erërat për të ngritur rete. Pastaj i shpërndan nëpër qiell si të dojë dhe i ndan në pjesë dhe ja, nga mesi i tyre filljonë të dalin pikat e shiut. Ai ia zbret atë kujt të dojë prej robve të vet, dhe ja, ata gëzohen Edhe pse para se t’u zbriste (shiu), ata ishin shpresëhumbur.” [Rum 48, 49.], pra, e zbret shiun nga mesi i reve. Vëreni kur i Lartësuari thotë: mâen thexh-xhaxha - “... shi të bollshëm ...” Pra, ujë me mbushulli dhe të vazhdueshëm, si - kurse ka thënë Profeti :ﷺ2811. “Haxhi më i mirë është ‘el axhu’ dhe ‘el thexhxhu’, duke pasur për qëllim therjet e shumta të deveve si kurbane. Më pas i Lartësuari thotë: - “... që, nëpërmjet tij, të rrisim drithëra e bimë ...” - Nëpërmjet këtij uji të bollshëm, të dobishëm dhe të bekuar, Allahu i Lartë - suar nxjerr prej tokës prodhime të lashtash, që mund të magazinohen dhe të ruhen si ushqim për njerëzit dhe për bagëtitë e tyre. Por edhe nebâten, pra, bimësi të gjelbërt, të cilat hahen ashtu të njoma. - “... edhe kopshte të dendura, palë mbi palë.” - Kopshte me fruta të ndryshme, me ngjyra, shije e aroma të llojllojshme. Kop - shtet janë ‘ elfâfa’, që do të thotë: të mble - dhura, të gërshetuara, të dendura, sikurse thuhet në ajete të tjera: “Në Tokë ka hapësira që qëndrojnë pranë njëra-tjetrës, ka vreshta dhe fusha të mbjella, ka palma që janë me shumë degë, por edhe pa të tilla. Të gjitha ujiten me të njëjtin ujë, por Ne i kemi bërë me shije të veçanta e të dallueshme nga njëra-tjetra. Vërtet, në të gjitha këto ka ar - gumente për njerëzit që kuptojnë.” [Ra’d 4].

Mus'haf Hape →
Maide 5:4 Tefsiri i Sa'dit (Tejsir el-Kerim er-Rahman)

… juve, e jo për ta ngrënë vetë. Kështu, nëse kafsha gjahtare ha prej gjahut, atëherë kjo është shenjë se ajo e ka kapur për vete, prandaj mishi i këtij …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

- “Të pyesin ty (Muhamed), çfarë është e lejuar për ta (si ushqim) ?” – Domethënë, çfarë lloje ushqimesh u janë lejuar. - “Thuaju: “Ju janë lejuar të gjitha ushqimet e mira...” - Ushqime “të mira” janë të gjitha ato ushqime të shijshme, të këndshme, të dobishme dhe jo të dëmshme për trupin dhe mendjen e njeriut. Këtu hyjnë të gjitha llojet e farërave, frutave, perimeve dhe të gjitha bimët që kultivohen nëpër toka e male. Bëjnë pjesë, gjithashtu, të gjitha llojet e kafshëve të detit, të tokës dhe të qiellit, përveç atyre që ka përjashtuar Sheriati, përveç egërsirave mishngrënëse apo kafshëve të dëmshme. Ajeti, me aspektin e nënkuptuar të tij, na tregon se ushqimet e dëmshme dhe të këqija janë të ndaluara. Megjithatë, në një ajet tjetër kur’ânor, kjo shprehet qartë: “… Ai tha: “Me ndëshkimin Tim godas atë që Unë dëshiroj, ndërsa mëshira Ime ka përfshirë gjithçka. Atë (mëshirë) e kam caktuar për ata që janë të devotshëm, e japin zekatin dhe për ata që besojnë në argumentet Tona, për ata që pranojnë të Dërguarin, Profetin arab, të cilin e gjejnë të cilësuar në Teurat dhe në Ungjill, që i urdhëron ata për të mirë dhe i ndalon nga e keqja, që u lejon ushqimet e këndshme dhe u ndalon ato të pakëndshmet, që u heq barrën e rëndë dhe prangat. Ata që besojnë në të, që e nderojnë atë, që e ndihmojnë atë dhe që veprojnë me Dritën që iu zbrit atij - këta janë ata të shpëtuarit.” [El ea’raf 157.] - “…dhe gjahu i shtazëve të ushtruara gjahtare, të cilat ju i keni mësuar ashtu siç ju ka mësuar Allahu ju. Hani, pra, atë që ato e gjahtojnë për juve dhe përmendeni emrin e Allahut! ”. - Ky ajet mëson për disa çështje: 1. Për butësinë dhe mëshirën e Allahut për adhuruesit e Tij, duke ua lehtësuar dhe zgjeruar mundësitë dhe rrugët për të gjetur hallallin. Kështu ai ua bëri të lejuar edhe ato kafshë që nuk janë therur me mënyrën e përcaktuar nga Sheriati, por që janë kapur nga shtazët e gjahut, si: qentë, leopardët, skifterët etj., që e mbërthejnë prenë me dhëmbët shqyes ose me kthetrat e tyre. 2. Është kusht që shtaza gjahtare të jetë e mësuar dhe e stërvitur mjaftueshëm, aq sa nga njerëzit të konsiderohet “e mësuar”, për shembull, nëse qortohet, ajo tërhiqet, dhe nëse kap gjahun, nuk e ha atë, por ia sjell zotërisë së saj. Prandaj i Madhëruari thotë: “…dhe gjahu i shtazëve të ushtruara gjahtare, të cilat ju i keni mësuar ashtu siç ju ka mësuar Allahu ju.” 3. Gjithashtu, kur na lejon që të hamë prej këtij gjahu, i Madhëruari sqaron më shumë, duke thënë: “…Hani, pra, atë që ato e gjahtojnë për ju…!” Domethënë, që e kapin për t’jua sjellë juve, e jo për ta ngrënë vetë. Kështu, nëse kafsha gjahtare ha prej gjahut, atëherë kjo është shenjë se ajo e ka kapur për vete, prandaj mishi i këtij gjahu nuk është i lejuar të hahet. 4. Është kusht që zagari apo skifteri ta shqyejë dhe t’i nxjerrë gjak kafshës së gjuajtur, nëse jemi të mendimit se emërtimi i këtyre kafshëve gjahtare: “el xheuâriĥi mukel-libin”, ka kuptimin: “shtazët shqyese të gjahut”. Pra, nëse kafsha gjahtare e mbyt prenë e saj, atëherë ky gjah futet në kategorinë e të ndaluarave që Zoti i përshkruan si “el munħaniķatu” - “të mbyturat me lak në fyt”, pra, që kanë ngordhur për shkak të mbytjes dhe shtrëngimit me litar, apo për shkak të ngecjes së kokës në ndonjë vrimë të ngushtë e raste të ngjashme. Megjithatë, mendimi më i njohur dhe më i përhapur është që emërtimi “el xheuâriĥi mukel-libin”, ka kuptimin: “shtazët kapëse të gjahut”. Pra, ato thjesht duhet ta kapin gjahun, dhe është gjahtari që nxjerr gjakun prej tyre nëpërmjet therjes apo armës së gjahut. Kësisoj, nuk mund të themi se ajeti e vë atë kusht. Allahu është më i ditur. 5. Lejohet mbajtja dhe përdorimi i qenit për gjueti, pasi nëse lejohet stërvitja dhe gjahu i tij, atëherë mbajtja dhe përdorimi i tij duhet të jetë gjithashtu e lejueshme. 6. Pjesa e mishit të gjahut ku e ka kapur shtaza gjahtare është e pastër, sepse Allahu i Madhëruar e ka konsideruar atë hallall, pa thënë ndonjë gjë për larjen apo pastrimin e saj. 7. Angazhimi me stërvitjen e qenve, skifterëve dhe kafshëve të tjera të gjahut nuk konsiderohet si i qortueshëm apo si kotje me gjëra të parëndësishme. Ai është i domosdoshëm, për të bërë që gjahu nëpërmjet të tilla kafshëve të jetë i lejuar. 8. Lejohet shitblerja e qenve të gjuetisë, sepse pasja e një qeni të tillë mund të arrihet ndoshta veçse duke e blerë. 9. Është kusht thënia “ Bismil-lâh” para gjuajtjes dhe lëshimit të kafshës gjahtare. Nëse kjo nuk thuhet me qëllim, atëherë gjahu i kapur është haram. 10. Lejohet preja e kapur nga shtaza gjahtare, pavarësisht në është ajo që e vret dhe i nxjerr gjakun e saj apo jo. Nëse zotëria e arrin prenë ende të gjallë, le ta therë atë sipas mënyrës së përcaktuar nga Sheriati. Në vijim, Allahu i Madhëruar na nxit për të qenë të devotshëm ndaj Tij, duke zbatuar porositë e Tij dhe duke qëndruar brenda kufijve të Tij. Për ta bërë këtë më të thjeshtë, Ai na kujton Ditën e Llogarisë para Tij. Dita e Kijametit është e afërt dhe e pakthyeshme, prandaj: - “Frikësojuni Allahut! Me të vërtetë, Allahu është i shpejtë në llogari.”

Mus'haf Hape →
Xhin 72:18–72:24 Tefsiri i Sa'dit (Tejsir el-Kerim er-Rahman)

… e Madhëruar; me nënshtrimin e plotë të tyre ndaj Krenarit të Gjithëpushtetshëm. - “Dhe, vërtet, kur robi i Allahut u ngrit ta adhuronte Atë, ata gati sa hipën …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

- “Me të vërtetë, xhamitë janë vetëm që t’i lutesh Allahut, prandaj mos i'u lutni në to askujt tjetër veç Allahut!” - Lutja (dua-ja) është adhurim, dhe adhurimi nuk lejohet t’i përkushtohet askujt tjetër, veç Allahut të Madhëruar. Dua-ja është dy llojesh: 1. Dua e kërkesës ( duaul mes’eleh ), kur i lutesh të Adhuruarit shprehimisht për diçka, me fjalë. 2. Dua e adhurimit ( duaul ibâdeh ), kur i lutesh të Adhuruarit të të japë atë që dëshiron apo të të ruajë nga ajo së cilës i druhesh, jo shprehimisht me fjalë, por nëpërmjet adhurimeve, të cilat Ai i ka përcaktuar si të tilla, pra, si mundësuese të të mirave dhe larguese të të këqijave. Në këtë ajet kemi të bëjmë me një urdhër për të njësuar të Madhëruarin me adhurimet tona, mes të cilave është dua-ja. Pra, nuk lejohet që dua-ja, me të dyja mënyrat e saj, t’i drejtohet dikujt a diçkaje tjetër, veç Allahut të Madhëruar, të Lartësuar, të Gjithëmëshirshëm dhe Bujar. Xhamitë, të cilat janë shtëpitë e Allahut dhe vendet më të rëndësishme të adhurimit, duhet të jenë të pastra nga idhujtaria, me të gjitha mënyrat e saj. Këto shtëpi të Allahut duhet të ndërtohen me adhurime të sinqerta dhe të përkushtuara veç për të Vetmin që i meriton ato, për Allahun e Madhëruar. Allahu i Lartësuar duhet të adhurohet veçse me mënyrën dhe rrugët që Ai i ka përcaktuar si adhurime. Xhamitë e Allahut duhet të mbushen me madhërimin dhe përunjësinë e adhuruesve të sinqertë për Allahun e Madhëruar; me nënshtrimin e plotë të tyre ndaj Krenarit të Gjithëpushtetshëm. - “Dhe, vërtet, kur robi i Allahut u ngrit ta adhuronte Atë, ata gati sa hipën njëri mbi tjetrin, për ta dëgjuar.” – Njëherë, kur Muhamedi (a.s.) qëndronte në këmbë dhe adhuronte Allahun e Lartësuar, duke bërë dua dhe duke lexuar Kur'an, një numër i madh xhindësh qëndronin njëri mbi tjetrin për të dëgjuar dhe parë adhurimin që bënte Profeti (a.s.). Ata ishin shumë të përqendruar dhe të përkushtuar në dëgjimin e Kur'anit, që të ndriçoheshin nga drita dhe udhëzimi i tij. - “Thuaj: “Unë adhuroj veçse Zotin tim dhe nuk barazoj me Të asgjë.”” - Thuaju atyre, o Profet, duke i sqaruar mirë: “Unë adhuroj veçse Zotin tim dhe nuk barazoj me Të asgjë.” Allahu i Lartësuar është i Vetmi që meriton adhurimet e krijesave, dhe ky është një urdhër i prerë. Ai adhurohet veçse sipas mënyrës dhe rrugëve të cilat Ai i ka qartësuar nëpërmjet Profetit dhe Shpalljes së Tij. Thelbi i ftesës së Profetit të fundit është adhurimi i Allahut si i Vetëm dhe i Pashoq, me mënyrën që Ai e ka përcaktuar, dhe largimi nga çdo gjë tjetër që idhujtarët dhe qafirët adhurojnë veç Tij. - “Thuaj: “Unë nuk kam në dorë që t’ju dëmtoj dhe as t’ju udhëzoj në rrugë të drejtë.”” - Allahu i Lartësuar e urdhëron Profetin e tij të dashur dhe të zgjedhur që t’i këshillojë njerëzit dhe t’ua bëjë të qartë se ai, si gjithë profetët e tjerë, është veçse një njeri, një krijesë e Allahut, një adhurues si të gjithë adhuruesit e Allahut. Në të nuk ka asgjë hyjnore apo mbinjerëzore. Çdo gjë është në dorën e Zotit të botëve dhe Sunduesit të gjithësisë, Allahut të Lartësuar. Kjo bëhet për t’i prerë rrugën çdo idhujtarie në lidhje me profetët e Allahut të Madhëruar. Dobia dhe dëmi janë në dorën e të Plotpushtetshmit absolut. Nëse Ai dëshiron të të dhurojë dhe begatojë me mirësitë e Tij, askush nuk mund ta pengojë Atë. Nëse Allahu dëshiron të të sprovojë me ndonjë të keqe, sipas drejtësisë dhe urtësisë së Tij, askush nuk mund ta ndalojë Atë dhe askush nuk mund të të ndihmojë për të shpëtuar prej përcaktimit të Tij. Vetëm Allahu udhëzon në rrugën e drejtë dhe vetëm Ai të shpëton nga humbja. Vetëm Allahut i kërkohet udhëzimi dhe vetëm tek Ai mund të mbështetesh plotësisht për arritjen e çdo të mire dhe largimin nga çdo e keqe. Profetët janë thjesht përcjellës të qartë dhe besnikë të Mesazhit hyjnor ndër njerëz. Ata janë adhurues të pastër dhe të sinqertë të të Madhëruarit. Ky është misioni i tyre, prandaj ata nuk duhen adhuruar. - “Thuaj: “Është e vërtetë se mua nuk më mbron askush prej Allahut dhe, përveç se tek Ai, unë nuk mund të gjej mbështetje askund tjetër. Unë jam veçse kumtues i (Fjalës së) Allahut dhe i shpalljeve të Tij.” - Askush nuk ka pushtet të të shpëtojë nga ndëshkimi i Allahut, madje as profetët e Allahut nuk kanë strehim dhe shpëtim gjetkë, përveç se tek Allahu i Lartësuar. Atëherë, kur profetët e Allahut, të cilët janë krijesat më të mira të Tij, bëjnë të qartë se nuk kanë në dorë as dëm e as dobi, atëherë çfarë mund të thuhet për të tjerët, që qëndrojnë poshtë tyre?! Profetët e Allahut nuk i dallon asgjë prej njerëzve të tjerë, veç faktit që ata janë qartësues të së vërtetës dhe ftues në rrugën e Allahut të Lartësuar. Nëpërmjet tyre qartësohet e vërteta dhe zbulohet rruga e drejtë. Pas sqarimit të profetëve, askush nuk mund të justifikohet para Allahut të Madhëruar. Të zgjuarit i dëgjojnë me kujdes dhe përkushtim porositë e tyre, ndërsa të mjerët i shpërfillin ato, dhe largohen shumë larg të vërtetës. - “Atyre që kundërshtojnë Allahun dhe të Dërguarin e Tij u takon zjarri i Xhehenemit, ku do të jenë përgjithmonë, pa mbarim.” - Këtu është fjala për kundërshtimet që konsiderohen si kufër apo idhujtari. Ata që bëjnë të tilla kundërshtime janë të kërcënuar me qëndrim të përjetshëm në zjarrin e Xhehenemit, ndërsa ata që bëjnë gabime poshtë kufrit dhe idhujtarisë nuk do të vuajnë përjetësisht në Xhehenem, sikurse tregojnë ajetet e Kur'anit dhe hadithet e sakta të Profetit (a.s.). Ky është një mendim konsensual dhe i pakundërshtueshëm i dijetarëve të parë dhe imamëve të këtij umeti. - “Kur të shohin atë që u është premtuar, atëherë do të kuptojnë se cili ka ndihmëtarë më të dobët dhe është më i pakët në numër.” - Kur ata ta shohin me sytë e ballit dhe të sigurohen për ndëshkimin që i pret, atëherë do ta njohin realisht se cili ka ndihmëtarë më të dobët dhe është më i pakët në numër, sepse atë ditë nuk do të kenë as ushtri e as përkrahës që mund t’i ndihmojnë, madje as vetveten nuk do mund ta ndihmojnë. Të gjithë do të ringjallen tek i Lartësuari të vetëm, sikurse i ka krijuar herën e parë.

Mus'haf Hape →
Haxh 22:38–22:41 Tefsiri i Sa'dit (Tejsir el-Kerim er-Rahman)

… të sistemit të tyre dhe humbje të një pjese të bashkësisë. Pikërisht për shkak të këtij sistemi të ngritur realizohen shumë mirësi fetare. Pjesë e këtyre …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

- Allahu i mbron (nga e keqja) ata që besuan. - Ky është njëherazi një njoftim, premtim dhe përgëzim i mrekullueshëm nga Allahu për ata që e besojnë Atë. Allahu do të largojë prej tyre çdo të keqe dhe këtë do ta bëjë për shkak të imanit të tyre. Ai do t’i ruajë besimtarët e Tij nga e keqja e mohuesve, nga vesveset e shejtanit, nga e keqja e veteve të tyre, nga pasojat që sjellin veprat e tyre të këqija dhe çdo e keqe tjetër. Edhe gjatë fatkeqësive, Ai ua lehtëson barrën e rëndë. Çdo besimtari do t’i ofrohet kjo mbrojtje e ndihmë, në varësi të imanit të tij, pra, dikujt më shumë e dikujt më pak. - Me të vërtetë, Allahu nuk e do askënd që është tradhtar e mohues (i besimit të drejtë). - Këta janë ata që tradhtojnë amanetin e Zotit, me të cilin Ai i ngarkoi. Ata shpërfillin të drejtat e Zotit dhe adhurimin e Tij si Një të Vetëm. Ata shkelin edhe të drejtat e krijesave dhe përgjegjësitë ndaj tyre. Ata janë mohues të mirësive të Allahut e mosmirënjohës. Allahu i Madhëruar u jep me bujari nga mirësitë e Tij, ndërsa ata ia kthejnë me padrejtësi, mohim e mosbindje. Ata nuk i do Allahu, përkundrazi i urren dhe është i zemëruar me ta. Ai ka për t’i ndëshkuar ata për mosbesimin dhe shkeljen e amanetit të Tij. Nga ajeti kuptojmë se Allahu i do ata që janë besnikë ndaj amaneteve , që i plotësojnë ato me korrektësi dhe tregohen mirënjohës ndaj të dashurit të tyre Allahut Bujar dhe Mëshirëplotë. - Atyre që po sulmohen me luftë, u është dhënë leje (të luftojnë) , për shkak se u është bërë padrejtësi. - Në fillim të Islamit, muslimanët e kishin të ndaluar të luftonin kundër jobesimtarëve, madje ishin urdhëruar të tregonin durim. Kështu ishin urdhëruar nga urtësia e Allahut. Më pas, kur emigruan në Medinë dhe krijuan një shtet të fortë, iu dha leje që të luftonin. Allahu i Madhëruar thotë: “Atyre që po sulmohen me luftë, u është dhënë leje të luftojnë, për shkak se u është bërë padrejtësi." Nga kjo kuptohet se, më parë, ishin të ndaluar të luftonin dhe tashmë, atyre që luftoheshin, po u lejohej të kundërpërgjigjeshin me të njëjtën mënyrë. Allahu ua lejoi luftën besimtarëve vetëm sepse atyre po u bëhej padrejtësi, duke u penguar nga feja, duke u torturuar për shkak të besimit dhe duke u dëbuar prej shtëpive të tyre. 13 - Allahu ka fuqi për t’i ndihmuar ata (muslimanët). Ata, të cilët vetëm pse thanë “Allahu është Zoti ynë.” u dëbuan prej shtëpive të tyre pa kurrfarë të drejte. - Vetëm Atij le t’i kërkojnë ndihmë dhe Atij t’i mbështeten për arritjen e fitores. Allahu do t'i ndihmojë besimtarët: "...të cilët, vetëm pse thanë: “Allahu është Zoti ynë.” u dëbuan prej shtëpive të tyre pa asnjë të drejtë.” Ata u detyruan të largohen nga shtëpitë dhe atdheu i tyre, për shkak të vuajtjeve e mundimeve që u shkaktoheshin padrejtësisht. I vetmi "krim" i tyre, për të cilin qafirët i urrenin dhe torturonin, ishte fakti se ata thoshin: “Zoti ynë është Allahu”. I vetmi shkak për të gjitha ato përndjekje e mundime ishte se ata njësonin Allahun e Madhëruar dhe adhuronin vetëm Atë me sinqeritet. Nëse ky veprim mund të konsiderohet gjynah, atëherë ky ishte gjynahu i besimtarëve, sipas mohuesve dhe keqbërësve. Kjo ngjan me fjalën tjetër të Allahut të Madhëruar: “Mallkuar qofshin ata që hapën hendeqet me zjarr, të mbushur me lëndë djegëse! Ata rrinin ulur rreth tij dhe dëshmonin atë që bënin me besimtarët. Ata i keqtrajtonin (besimtarët), sepse ata besonin Allahun, Ngadhënjimtarin e të Lavdëruarin, të Cilit i takon sundimi i qiejve e i Tokës. Allahu është dëshmitar për çdo gjë!” [Buruxh 4 – 9]. Ky ajet tregon qartë urtësinë dhe qëllimin kryesor të ligjërimit të xhihadit. Synimi i tij është që të mundësohet përhapja e fesë dhe besimit të pastër në Allahun e Madhëruar dhe frenimi i agresionit kundër besimtarëve. Kështu mund të ndalen provokimet e vazhdueshme të jobesimtarëve, të cilët janë gjithmonë parët që i nisin ato. U bë e ligjshme të luftohet kundër padrejtësisë dhe luftës së padrejtë të mohuesve, që gjithmonë ndezin konflikte. U ligjërua lufta, që njerëzve t’u mundësohet të adhurojnë Allahun hapur, duke shfaqur të gjitha shenjat e dukshme dhe simbolet e fesë së Tij, prandaj Allahu i Madhëruar thotë në vijim: - Sikur Allahu të mos i mbrapste disa me disa të tjerë, do të rrënoheshin manastiret, kishat, sinagogat dhe xhamitë ku përmendet shumë emri i Allahut. – Kështu, nëpërmjet luftës së muxhahidinëve në rrugën e Tij, Allahu i Madhëruar largon armiqësinë dhe agresionin e mohuesve ndaj besimtarëve dhe botës. Nëse kjo nuk do të ndodhte, atëherë: “...do të rrënoheshin manastiret, kishat, havrat dhe xhamitë, në të cilat përmendet shumë emri i Allahut.." Pra, do të shkatërroheshin të gjitha këto vendadhurime të mëdha të bashkësive të ithtarëve të librit, të jehudive dhe krishterëve, por do të shkatërroheshin edhe xhamitë e muslimanëve, në të cilat përmendet shumë emri i Allahut. Në to falet namazi, kryhen ritet fetare, lexohet libri i Allahut dhe përmendet emri i Allahut. Për këtë arsye, sikur Allahu i Madhëruar të mos i mbronte njerëzit me njëri tjetrin, atëherë mohuesit e besimit do të sundonin mbi muslimanët, do t’i shkatërronin faltoret e tyre, do t’i torturonin dhe do t’i ndalonin nga feja dhe besimi i pastër. Kjo tregon se, në origjinë, xhihadi është ligjëruar për të ndaluar agresionin dhe padrejtësinë e mohuesve. Në të gjitha ato vende ku është vendosur qetësia, paqja e stabiliteti, ku është përhapur adhurimi i Allahut dhe ku janë ndërtuar e mbushur xhamitë, duke shfaqur haptazi simbolet e Allahut, të gjitha këto janë fryt i luftës të besimtarëve dhe mirësi nga sinqeriteti i tyre. Nëpërmjet këtyre të zgjedhurve, Allahu i Madhëruar largon të keqen e mohuesve. I Madhëruari thotë: “Sikur Allahu të mos i mbronte njerëzit me anë të disave prej tyre, toka do të shkatërrohej. Por Allahu është Bamirës i madh ndaj njerëzimit.” [Bekare 251]. Dikush mund të thotë se, në kohën e sotme, ne shohim që xhamitë mbushen me besimtarë edhe në shtete të vogla islame, të cilat janë të pafuqishme përballë shteteve të tjera të mëdha dhe nuk mund të luftojnë kundër tyre për të mbrojtur veten. Madje, shohim që edhe në shtetet e mëdha të sunduara nga jomuslimanë, ka shumë xhami, në të cilat besimtarët falen qetësisht dhe në paqe, edhe pse qeveritarët e atyre vendeve e kanë plotësisht mundësinë që t’i shembin dhe shkatërrojnë ato. Atëherë, si të kuptojmë fjalën e Allahut të madhëuar që thotë: "Sikur Allahu të mos i mbronte njerëzit me anë të disave prej tyre, toka do të shkatërrohej", ndërkohë që nuk shohim ndonjë ushtri islame që ta pengojë agresionin e tyre?! Përgjigjja për këtë pyetje gjendet brenda të njëjtit ajet, në kuptimin e tij gjithëpërfshirës. Edhe kjo është një prej mënyrave të mbrojtjes së Zotit, që përmendet në ajet. Çdokush që njeh gjendjen e shteteve dhe sistemin mbi të cilin ato ngrihen e kupton qartë se ato shtete e trajtojnë çdo popull e bashkësi si pjesë përbërëse të vendit dhe qeverisjes, sipas asaj që çdo bashkësi ofron, qoftë në aspektin e forcës, pasurisë, përqindjes numerike, qoftë në atë të punës e shërbimeve. Kështu, këto shtete u ofrojnë bashkësive përbërëse të tyre të drejtat përkatëse, fetare ose jo fetare. Ata kanë frikë se, nëse nuk e bëjnë një gjë të tillë, kjo do të çonte në çrregullim të sistemit të tyre dhe humbje të një pjese të bashkësisë. Pikërisht për shkak të këtij sistemi të ngritur realizohen shumë mirësi fetare. Pjesë e këtyre mirësive që arrihen janë dhe ndërtimi e funksionimi i xhamive, të cilat, edhe në vendet më të spikatura të mohimit ngrihen e mbushen rregullisht, lavdëruar qoftë Zoti. Këto shtete të mëdha, - edhe pse fshehin urrejtje e mospranim të Islamit dhe muslimanëve, - tregojnë kujdes ndaj bashkësisë islame, për përmbushjen e të drejtave të tyre, edhe për shkak të mosmarrëveshjeve e përçarjeve të vazhdueshme mes shteteve të krishtera, përçarje që do të vazhdojë mes tyre deri Ditën e Gjykimit. Edhe për ato vende të vogla islame, që nuk kanë fuqi të mbrohen vetë, Allahu i Madhëruar bën që të mbrohen nëpërmjet aleancave me të tjerët (jomuslimanë), të cilët janë vazhdimisht të përçarë mes njëri -tjetrit. Është i madhi Zot që e bën të mundur këtë lloj mbrojtjeje, edhe pse Ai është i Plotfuqishëm që t’u shfaqë besimtarëve fitore të Islamit dhe muslimanëve, ashtu siç edhe ka premtuar në Librin e Tij. Shenjat e kësaj ndihme të Allahut për Islamin dhe muslimanët po shfaqen qartë çdo ditë e më shumë, që kur muslimanët e ndien dhe kuptuan se sa e rëndësishme është kthimi në fenë e tyre me besim të pastër dhe me jetën sipas këtij besimi. Për të gjitha këto, lavdërimi dhe mirënjohja i takojnë vetëm Allahut të Madhëruar. E lusim të Lartësuarin që ta plotësojë mirësinë e Tij ndaj nesh! Prandaj, Allahu i Madhëruar duke na treguar realitetin, që është në përputhje të plotë me premtimin e Tij të sigurt, thotë: - Allahu do t'i ndihmojë ata që ndihmojnë rrugën e Tij. - Allahu do ta ndihmojë këdo që pranon fenë e Tij, jeton sipas saj dhe e përhap atë ndër njerëz. Këta të zgjedhur luftojnë e sakrifikojnë për hapjen e fesë së Zotit, me sinqeritet e devocion. Ata japin gjithçka për luftën në rrugën e Zotit, për të lartësuar fjalën e Tij. - Allahu është i Plotfuqishëm dhe Ngadhënjimtar. - Allahu është i plotë në fuqinë e Tij. Ai është Krenar dhe Ngadhënjimtar, që nuk mposhtet kurrë. Ai i ka nënshtruar të gjitha krijesat dhe i ka të gjitha nën pushtetin e Tij. Pra, gëzohuni, o muslimanë! Edhe nëse jeni të dobët në përgatitje ushtarake e nga ana numerike, dijeni se ju keni një Mbështetës të Fortë e të Pathyeshëm, të Fuqishëm e Ngadhënjimtar! Ju i mbështeteni Atij që ju krijoi ju dhe gjithçka që ju bëni. Kryejini ato gjëra që jeni urdhëruar nga Zoti, dhe pastaj kërkoni nga Ai që t’ju ndihmojë e t’ju dhurojë fitoren! Nëse e bëni këtë, Ai patjetër që ka për t’jua dhënë fitoren. I Madhëruari thotë: “O ju që keni besuar! Nëse ju ndihmoni Allahun, Ai do t'ju ndihmojë dhe do t'jua forcojë këmbët tuaja!” [Muhamed 7]. Ngrihuni, o muslimanë, dhe jepini hakun besimit dhe punës sipas tij, se për ju është një premtim i mrekullueshëm. I Madhëruari thotë: “Allahu u premtoi atyre të cilët besojnë dhe bëjnë vepra të mira, se do t’i bëjë sundues në atë tokë, ashtu si bëri edhe ata që ishin para tyre. Ai do ta forcojë fenë, që e pëlqeu për ta dhe, në vend të frikës, do t’u dhurojë siguri. Ata më adhurojnë Mua e nuk më shoqërojnë asgjë. Por kushdo që mohon pas kësaj, ata janë më të prishurit (që kalojnë çdo kufi) . Faleni me rregull namazin, jepni zekatin dhe bindjuni të Dërguarit, që të mëshiroheni!” [Nur 55, 56]. Më pas, Allahu përmend disa shkaqe e cilësi të atyre që vërtet ndihmojnë e luftojnë për fenë e Tij. Nëse dikush pretendon se e ndihmon fenë e Zotit dhe nuk i ka këto cilësi, atëherë kuptohet se ai është gënjeshtar. I Madhëruari thotë: - (Ai ndihmon) ata, të cilët, kur Ne u mundësojmë të vendohen në një vend, e falin rregullisht namazin, japin zekatin,... - Kur ua japim tokën nën sundimin e tyre, që ta mbretërojnë pa pasur asnjë armik, ata, së pari, e përkryejnë namazin, duke e falur në kohën e vet e duke i plotësuar shtyllat, detyrat, kushtet e saktësisë së tij. Ata janë të kujdesshëm sidomos për faljen e namazit të xhumasë dhe namazit me xhemat. Së dyti, japin zekatin. Qofshin udhëheqës, qofshin nga populli i thjeshtë, ata e japin zekatin e pasurisë, duke ua dhënë atyre që e meritojnë. - ... urdhërojnë për të mirë dhe ndalojnë të keqen. - Këtu përfshihet çdo fjalë dhe vepër e mirë që ligji i Zotit dhe logjika e pastër e konsiderojnë të tillë. Kështu, ata urdhërojnë për të përmbushur të drejtën e Zotit dhe të drejtën e krijesave. Nga ana tjetër, ata ndalojnë nga çdo e keqe që feja dhe natyra e pastër njerëzore e ndalon. Urdhri dhe ndalesa për diçka është urdhër e ndalim edhe për ato gjëra pa të cilat ajo gjë nuk mund të realizohet. Kështu, nëse urdhrat dhe ndalesat mund të realizohen veçse duke i mësuar fillimisht vetë, dhe pastaj duke ua mësuar të tjerëve, atëherë njerëzit e kanë detyrë që të mësojnë këto çështje, ndërsa udhëheqësit duhet t'ua bëjnë detyrë që t’i mësojnë. Nëse është e nevojshme, udhëheqësi vendos edhe sanksione e dënime për ata që nuk janë të kujdesshëm me urdhëresat e ndalesat e Zotit. Këto dënime e sanksione mund të jenë të përcaktuara nga Sheriati, por mund t’i jenë lënë edhe udhëheqësit që t’i vendosë sipas nevojës, derisa urdhëresat e ndalesat të respektohen dhe ligji i Zotit të vendoset e zbatohet ndër njerëz. Nëse është e nevojshme që disa njerëz të specializohen veçse për këtë detyrë, pra, për urdhërimin për mirë e ndalimin nga të këqijat, atëherë udhëheqësi e krijon këtë mundësi. Pastaj i Madhëruari thotë: - Allahut i takon përfundimi dhe vendimi për (të gjitha) çështjet. - Të gjitha çështjet janë në dorë të Zotit. Ai na ka bërë të qartë se përfundimi i mirë i takon devotshmërisë. Atij mbreti e sundimtari që kujdeset për fenë me sinqeritet, Zoti ka për t’i dhënë purfundim të mirë dhe një udhëheqje të drejtë. Ndërsa ata sundues e mbretër që e marrin pushtetin me forcë dhe gjykojnë sipas epsheve të tyre, edhe pse mund të marrin një pushtet të përkohshëm, përfundimi i tyre nuk është i mirë. Sundimi e udhëheqja e tyre është fatkeqësi dhe përfundimi i tyre edhe më i keq.

Mus'haf Hape →
Enbija 21:105–21:107 Tefsiri i shkurtuar i Ibn Kethirit (Tejsir el-Alijj el-Kadir)

… ndërsa popullin e vet e çojnë në vendin e shkatërrimit? Xhehenemi është vendi ku do të hidhen. Eh, sa vend i tmerrshëm është ai! Ata kanë ngritur idhuj, si të …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

Allahu i Lartësuar na tregon atë që ka vendosur për adhuruesit e Tij punëmirë. Ai ka vendosur lumturinë për ta dhe që t’u lërë në trashëgim Tokën në të dyja jetët, siç thotë në një ajet tjetër: “Musai i tha popullit të vet: “Kërkojini ndihmë Allahut dhe bëni durim! S’ka dyshim se toka është e Allahut, që ua lë në trashëgim atyre robërve të Vet, që Ai dëshiron. Përfundimi i lumtur u takon të devotshmëve.”.” [A’raf 128], Ose: “Ne, patjetër do t’i ndihmojmë të dërguarit Tanë dhe ata që besuan edhe në jetën e kësaj bote, edhe ditën kur të paraqiten dëshmitë.” [Gafir 51]. Ose: “Allahu u ka premtuar atyre që besojnë dhe bëjnë vepra të mira, se do t’i bëjë sundues në tokë, ashtu siç bëri sundues ata që ishin para tyre. Ai do ta forcojë fenë - atë që Ai e ka zgjedhur për ta - dhe, në vend të frikës, do t’u dhurojë siguri dhe paqe. Ata më adhurojnë vetëm Mua e nuk më shoqërojnë asnjë e asgjë. Por, kushdo që mohon pas kësaj, ai është i prishur (që kalon çdo kufi). Atëherë, faleni rregullisht namazin, jepeni zekatin dhe bindjuni të Dërguarit, që të mëshiroheni!” [Nur 55]. Kështu, i Lartësuari na ka njoftuar se ky vendim i Tij është i shkruar si në ligjet e Sheriatit që Ai ka zbritur, ashtu edhe në Librin e Kaderit, ku është shkruar gjithçka që është përcaktuar të ekzistojë në këtë dynja dhe në ahiret. Kësisoj, kjo është diçka që do të ndodhë në mënyrë të pashmang - shme. - “Ne e kemi shënuar në Zebur, sipas shënimit (në Leuhi Mahfudh), se: tokën do ta trashëgojnë robërit e Mi të mirë.” - EzZebur në këtë ajet nënkupton të gjithë librat që u janë shpallur të dërguarve ( rusul) dhe lajmëtarëve (enbija) të Zotit. Gjithashtu, ky emër tregon edhe librin që iu zbrit Daudit (a.s). Ndërsa fjala Edh-Dhikër këtu ka kuptimin e librit, në të cilin Allahu ka shkruar gjithçka që do të ndodhë dhe ekzistojë deri në Ditën e Kijametit. Qëllimi është për të treguar se Allahu i Lartësuar e ka shkruar në Teurat, në Ungjill, në Kuran, pra, në të gjitha shpalljet që u ka zbritur lajmëtarëve të Tij pa përjashtim, pas asaj që shkroi në Librin Themeltar, se: “...tokën do ta trashëgojnë robërit e Mi të mirë.” Bëhet fjalë për të gjithë popujt që janë besimtarë të Allahut të Lartësuar, me besimin e vërtetë e korrekt. Kështu, Allahu i Madhëruar u premton se ata do të jenë të lumtur e krenarë, do të udhëheqin dhe do të sundojnë, do të çlirojnë vende, për një jetë të denjë e në bindje ndaj Tij. Allahu do t’i bëjë ata që të mbizotërojnë popujt e Tokës, me ligje të drejta dhe me të vërtetën. Kjo ka për të ndodhur në dynja. Ndërsa në ahiret, Ai ka për t’u lënë në trashëgim Tokën e Xhenetit dhe gjithçka në të, që janë mirësi dhe kënaqësi, që syri nuk i ka parë, veshi nuk i ka dëgjuar dhe zemra e asnjë krijese nuk ka shkuar. Atje janë mirësitë e përjetshme, të pafundme e të vazhdueshme. - Në këtë ka mjaft mësime për ata që adhurojnë Zotin. - Në këtë libër, në Kuran, ka mësime të vyera, të cilat janë të mjaftueshme dhe të dobishme për një popull që e adhuron Allahun përmes rrugës që Ai e ka ligjëruar për ta, domethënë, për ata të cilët i japin përparësi bindjes ndaj Tij, përkundër bindjes ndaj shejtanit të mallkuar, epsheve dhe shfrenimit. - “Ne të dërguam ty (o Muhamed) vetëm si mëshirë për të gjitha botët. ” - Allahu i Lartësuar na tregon se Ai e dërgoi Muhamedin si mëshirë për të gjithë botërat. Pasimi i rrugës profetike dhe nënshtrimi ndaj Zotit, sipas Shpalljes që i Dërguari ﷺ solli prej Tij, ka për t’i sjellë mirësi të shumta njeriut dhe bëhet shkak që atë ta përfshijë mëshira e Zotit. Kështu, ai që e pranon këtë mëshirë të dhuruar e tregohet mirënjohës për të, do të ketë mirësi gjithmonë. E si të mos jesh mirënjohës për këtë mirësi të dhuruar nga Zoti, për këtë Profet të mrekullueshëm, të mëshirshëm, të kujdesshëm e të përkushtuar, për Shpalljen që ai e solli të plotë, të pandryshueshme, të ruajtur dhe siguruese të çdo udhëzimi për në rrugën e drejtë? Ai që e pranon dhe e trajton me respekt e mirënjohje këtë dhuratë të Zotit, ka për t’u lumturuar në të dyja jetët. Nga ana tjetër, ata që refuzojnë dhe e shpërfillin këtë mirësi, duke mos treguar mirënjohjen dhe duke mos e trajtuar me respekt dhe seriozitetin e duhur, kanë për t’u humbur e dështuar në të dyja jetët. Allahu i Lartësuar thotë: “A nuk i ke kthyer sytë nga ata që, mirësinë e Allahut e këmbejnë me mosbesimin, ndërsa popullin e vet e çojnë në vendin e shkatërrimit? Xhehenemi është vendi ku do të hidhen. Eh, sa vend i tmerrshëm është ai! Ata kanë ngritur idhuj, si të barabartë me Allahun, për t’i larguar njerëzit nga rruga e Tij. Thuaj: “Kënaquni, por, jeni drejtuar për në Zjarr!” [Ibrahim 28 - 30]. Gjithashtu, Allahu i Madhëruar, duke përshkruar Kuranin, thotë: “Ai, për besimtarët, është udhëzim e shërim. Ndërsa ata që nuk besojnë, i kanë veshët të shurdhuar, dhe për ta ai është verbëri. Këta janë njëlloj sikur të thirren prej një vendi të largët”.” [Fusilet 44]. Muslimi sjell në Sahih-un e tij një hadith nga Ebu Hurejra, i cili rrëfen: 1829. “Profetit të Allahut i kërkuan njëherë që të lutej kundër idhujtarëve. Ai tha: “Unë nuk jam dërguar që të jem mallkues, por që të jem mëshirë.” Ndërsa Imam Ahmedi sjell hadithin nga Selmani, që thotë: “Profeti i Allahut mbajti njëherë një hytbe, ku tha: 1830. “Nëse kam fyer ose mallkuar ndonjë në momente zemërimi, kjo ka ndodhur sepse unë jam njeri, si të gjithë pasardhësit e Ademit, dhe unë zemërohem, njëlloj siç zemëroheni ju. Por, në të vërtetë, Allahu më ka dërguar mëshirë për të gjithë botërat, prandaj edhe këto gjëra, atij do t’i shndërrohen në lutje për të, në Ditën e Kijametit.” 42 Atëherë, çfarë mëshire mund t’i përfshijë ata të cilët e kanë mohuar këtë Profet? Përgjigjja për këtë pyetje vjen në transmetimin e Ebu Xhafer Ibn Xheririt nga Ibn Abasi, i cili, duke shpjeguar fjalën e Allahut: “Ne të dërguam ty (o Muhamed) vetëm si mëshirë për të gjitha botët”, ka thënë: “Çdokush që beson Allahun dhe Ditën e Kijametit, ta dijë se për të është shkruar dhe është bërë e detyrueshme mëshira, në dynja dhe në ahiret. Edhe ata që nuk besojnë Allahun dhe Profetin e Tij, në jetën e kësaj dynjaje përfitojnë nga kjo mëshirë, sepse janë të ruajtur nga ndëshkimet gjithëpërfshirëse, që godisnin popujt e shkuar, si për shembull fundosja në tokë, rënia e gurëve nga qielli etj.”

Mus'haf Hape →
Shura 42:25–42:28 Tefsiri i shkurtuar i Ibn Kethirit (Tejsir el-Alijj el-Kadir)

… shpresën për shi, Ai ua jep kur më së shumti kanë nevojë për të, sikurse thotë në ajete të tjera: “ Është Allahu Ai që i dërgon erërat për të ngritur …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

- “Është Ai që e pranon pendimin e robërve të Tij, që i fshin gjynahet dhe që e di se çfarë punoni. ” - Allahu i Lartësuar u kujton besimtarëve mirësinë e Tij të madhe me ta. Ai e pranon pendimin e tyre, nëse ata pendohen sinqerisht, ndiejnë keqardhje për gabimet e tyre dhe kthehen të nënshtruar, për ta adhuruar Atë dhe për t’iu bindur. Pra, është Allahu që, me bujarinë, mëshirën e madhe, faljen e butësinë e Tij, i toleron, i fal, ua mbulon të metat dhe rrëshqitjet e tyre, siç thotë në ajetin tjetër: “Kush bën ndonjë të keqe ose e ngarkon veten me padrejtësi, pastaj kërkon falje tek Allahu, do ta gjejë Allahun Falës e Mëshirëplotë.” [Nisa 110]. Në Sahih-un e Muslimit vjen një hadith nga Enes Ibn Maliku, se Profeti i Allahut ka thënë: 2332. “Allahu gëzohet më shumë për pendimin e robit të Vet, sesa ndonjëri prej jush, që, duke udhëtuar me deve nëpër shkretëtirë, e humbet atë së bashku me ujin dhe ushqimin. Ai kërkon e kërkon, por e humb shpresën për ta gjetur dhe, ashtu i lodhur e i dëshpëruar, ulet nën hijen e një peme. Por (pas gjumit) kur hap sytë, ai sheh devenë e vet duke qëndruar përpara tij! Ai ngrihet, e kap për litari dhe, i gëzuar, bërtet: “O Zot! Ti je robi im dhe unë jam zoti yt!” Kështu, ai gabon nga gëzimi i madh.” 30 Pastaj i Lartësuari thotë: “... që i fshin gjynahet ...”. Pra, Ai premton se e pranon gjithmonë pendimin e robit, sa herë që gabon, nëse vazhdimisht pendohet, dhe ia fshin gjynahet që ka bërë në të shkuarën. - “... dhe që e di se çfarë punoni. ” - Ai është i gjithëditur për ato që keni thënë e vepruar dhe premton falje e pranim të pendimit për këdo që kthehet i penduar. - “Ai u përgjigjet atyre që besojnë dhe bëjnë vepra të mira ...” - Suddiju thotë se përemri ‘atyre’ është në rasën dhanore dhe kuptimi është: “Ai iu përgjigjet lutjeve të tyre për veten, vëllezërit e miqtë e tyre.” Me këtë kuptim, i ngjan fjalës së Allahut të Madhëruar: “Zoti i tyre iu përgjigj lutjes së tyre (e tha): ‘Unë nuk ia humb mundin për punët e mira asnjërit prej jush, mashkull qoftë apo femër. Ju jeni njëlloj (në shpërblim). Atyre që u dëbuan prej shtëpive të tyre dhe emigruan, që u munduan vetëm pse ishin në rrugën Time, që luftuan dhe u vranë - atyre patjetër do t’ua mbuloj gjynahet dhe do t’i fus në xhenete, nëpër të cilët rrjedhin lumenj. Ky është një shpërblim prej Allahut. Tek Allahu është shpërblimi më i mirë.” [Al Imran 195]. Ibn Xheriri sjell edhe një shpjegim nga dijetarët e gjuhës arabe, të cilët thonë se në ajet, përemri ‘ata’ është në rasën emërore, si kryefjalë, dhe kuptimi është: “Atij i përgji - gjen ata që besojnë dhe bëjnë vepra të mira, ...”. Pra, Allahut të Madhëruar i përgjigjen ata që e dëgjojnë fjalën e Tij dhe pasojnë më të mirën, siç thotë i Lartësuari në ajetin tjetër: “... Përgëzoji, pra, robërit e Mi! Janë ata që e dëgjojnë me vëmendje fjalën (shpalljen) dhe pasojnë më të mirën. Këta janë ata që Allahu i udhëzoi në rrugën e drejtë dhe këta janë të diturit.” [Zumer 17, 18.] Këta i përgjigjen ftesës së Zotit për të vërtetën dhe nënshtrohen sipas saj. Me këtë kuptim, ky ajet i ngjan fjalës së Allahut të Madhëruar: “Po të kishte dashur Allahu, do t’i kishte bashkuar në rrugë të drejtë. Pra - ndaj, ti mos u bëj si injorantët!” Vetëm ata që dëgjojnë i përgjigjen ftesës.” [En’am 35 - 36]. Megjithatë, kuptimi i parë është më i dukshëm nga ajeti. Për këtë tregon vazhdimi i ajetit, ku Allahu i Lavdëruar thotë: - “... të cilëve Ai ua shton shpërblimet nga bujaria e Tij. ” - Pra, Ai, jo vetëm iu përgjigjet lutjeve të tyre, por ua shton shpërblimet dhe mirësitë mbi atë që u dhuroi në këtë dynja. Ibn Ebu Hatimi sjell një hadith nga Abdullahi, se Profeti i Allahut, duke folur rreth fjalës së Allahut të Lartësuar: “... të cilëve Ai ua shton shpërblimet nga bujaria e Tij”, tha: 2333. “Këtu flitet për ndërmjetësimin (shefaeti) tek Zoti për shpëtimin e disave që kanë hyrë në zjarr, prej njerëzve të cilët u patën bërë ndonjë të mirë në jetën e dynjasë.” 31 - “Ndërsa jobesimtarët do të dënohen ashpër.” - Kështu, i Lartësuari, pasi përmendi besimtarët dhe shpërblimet e mëdha për ta, vijon me mohuesit e besimit të drejtë dhe dënimin e tmerrshëm që ka përgatitur për ta në Ditën e Kijametit, që është dita e llogarisë dhe e shpërblimit me drejtësi. - “Sikur Allahu t’ua shtonte tej mase rizkun robërve të Vet, ata do t’i kalonin kufijtë ...” - Nëse do t’u jepte më shumë, kjo do t’i bënte që të kalonin kufirin kundër njëri-tjetrit, më kryelartësi e lëvdata. Katade shpesh thoshte: “Rizku më i mirë është ai që as nuk të shpërqendron (nga qëllimi i jetës , pra adhurimi i Allahut ) dhe as të bën të kalosh kufijtë.” Pastaj Katade përmendi një hadith, në të cilin Profeti i përgjigjet dikujt që e pyeti: “A sjell e mira ndonjë të keqe?”, - duke i thënë: 2334. “Në fakt, unë frikë - sohem prej stolive të jetës së kësaj dynjaje, që Allahu do t’ju japë.” 32 - “... por Ai i furnizon me masën që dë - shiron. Ai di dhe sheh gjithçka te robërit e Tij. ” - Është Ai që ua jep rizkun atyre ashtu si Ai e zgjedh se është më e dobishme dhe më e mirë për ta dhe, pa dyshim, që Ai është më i ditur rreth tyre. Kështu, Ai i jep pasuri atij që i duhet dhënë pasuri dhe e varfëron atë që duhet varfëruar, sikurse vjen në hadith: 2335. “Ka njerëz të tillë, që i përmirëson veçse varfëria, sepse nëse do t’u jepje pasuri, ajo do t’ua shkatërronte besimin. Gjithashtu, ka njerëz të tillë, që i përmirëson veçse pasuria, sepse nëse do t’i lije në varfëri, ajo do t’ua shkatërronte fenë e tyre.”. [Megjithatë, mund të ndodhë që disa njerëzve t’u jepet e shtohet pasuria, për t’i zhytur më tepër në ndëshkim e shkatë - rrim dhe disa të tjerëve varfëria u jepet si ndëshkim, Allahu na ruajtë!] - “Është Ai që, pasi ata i kanë humbur shpresat, u lëshon shiun ...” - Pra, pasi njerëzit e kanë humbur shpresën për shi, Ai ua jep kur më së shumti kanë nevojë për të, sikurse thotë në ajete të tjera: “ Është Allahu Ai që i dërgon erërat për të ngritur retë. Pastaj i shpërndan nëpër qiell si të dojë dhe i ndan në pjesë, derisa nga mesi i tyre fillojnë të dalin pikat e shiut. Ai ia lëshon atë kujt të dojë prej robërve të Vet, të cilët gëzohen shumë, edhe pse para se të binte ai (shiu), ata ishin të dëshpëruar.” [Rum 49]. - “... dhe shpërndan mëshirën e Vet.” - Mëshira përfshin dhe përhapet mbi të gjithë atë vend ku i Madhëruari vendos ta lëshojë shiun. - “Ai është Mbikëqyrësi, i Lavdëruari. ” - Është Ai i vetëm e pa ortak, që përkujdeset e rregullon çështjet e krijesave të Tij, duke u mundësuar gjithçka që u sjell mirësi e dobi në jetën e dynjasë dhe për ahiretin e tyre. Allahu është i lavdëruar për gjithçka që përcakton për robërit e Tij dhe për çdo vepër të Tij.

Mus'haf Hape →
Kaf 50:16–50:22 Tefsiri i shkurtuar i Ibn Kethirit (Tejsir el-Alijj el-Kadir)

… që Meleku i Bririt e ka vendosur bririn në gojën e tij dhe ka ngritur ballin, për të pritur që t’i jepet lejë për t’i fryrë atij?!” E pyetëm: “O i Dërguari i …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

- “Ne e kemi krijuar njeriun dhe Ne dimë se ç’pëshpërit ai në vetvete. ” - Allahu i Lartësuar na tregon rreth pushtetit të Tij të plotë e absolut mbi njeriun dhe për faktin se Ai është Krijuesi i njeriut dhe se dituria e Tij është përfshirëse e të gjitha çështjeve të robërve, aq sa Allahu i Lartësuar di edhe ato vesvese që vërtiten brenda zemrave, kraha - rorëve dhe shpirtrave të bijve të Ademit, qofshin ato të mira apo mendime të këqija, rreth çdo çështjeje. Është transmetuar një hadith i saktë nga Profeti i Allahut, se ai ka thënë: 2472. “Allahu i Lartësuar ia ka falur umetit tim ato gjëra që vërtiten në shpirt e në mendje, nëse nuk i flet ose nuk i vepron ato .” [Buhariu dhe Muslimi]. - “Ne jemi më afër tij se damari i qafës së vet.” - Pra, melekët e Allahut të Lartësuar janë më afër tek njeriu sesa damari i qafës, sikurse thotë Allahu në ajetin tjetër, në lidhje me atë që është në agoninë e vdekjes: “E ju në atë çast shikoni (njeriun në agoni), Ne jemi më afër tij sesa ju, por ju nuk e shihni.” [Uakia 85]. Domethënë, janë mele - kët e Tij. Gjithashtu, i Lartësuari thotë në ajetin tjetër: “Ne e zbritëm Mesazhin (Kuranin) dhe sigurisht, Ne do të jemi mbrojtës të tij.” [Hixhr]. Janë melekët ata që e zbresin dhikrin, pra, Kuranin, me lejen dhe urdhrin e Allahut Krenar dhe të Lartësuar. Po kështu, melekët janë më afër njeriut, sesa damari i qafës së tij, sepse Allahu i Lartë - suar dhe Krenar ua ka dhënë këtë mundësi atyre. Melekët qëndrojnë shumë pranë njeriut dhe e nxisin atë për punë të mira, sikundër shejtani nuk i ndahet dhe e nxit njeriun për ligësi. Gjithashtu, Profeti na ka njoftuar se “... shejtani lëviz në trupin e njeriut ashtu siç lëviz gjaku në venat e tij.” [Buhariu]. - “Dy melekë qëndrojnë pranë tij ...” - Bëhet fjalë për dy melekët, të cilët shkruajnë punët e njeriut. - “... në të djathtë dhe në të majtë, të gatshëm.” - Domethënë, duke pritur të vëmendshëm, të kujdesshëm për çdo vepër të robit, që ta shkruajnë. - “Njeriu nuk thotë ndonjë fjalë pa pasur pranë një regjistrues në gatishmëri. ” - Çdo fjalë që nxjerr biri i Ademit, gjen pranë një regjistrues në gatishmëri. Pra, për çdo fjalë, është dikush që e pret për ta shkruar. Shkruajtësit nuk lënë asnjë fjalë apo vepër pa e shkruar. Imam Ahmedi transmeton nga Bilal Ibn Harith el Muzeni (Allahu qoftë i kënaqur me të!), se Profeti i Allahut ka thënë: 2473. “Vërtet, ndodh që dikush thotë një fjalë, e cila sjell kënaqësinë e Allahut të Lartësuar dhe që robi nuk mendon se do të arrijë ndonjë gradë shpërblimi, por, pikë - risht për të, Allahu i Lartësuar dhe Krenar e shkruan kënaqësinë e Tij për këtë rob, deri në ditën e takimit me Të. Po ashtu, me të vërtetë, ndodh që dikush thotë një fjalë, e cila sjell zemërimin e Allahut të Lartësuar dhe që robi as nuk e mendon se do të ndë - shkohet, por, pikërisht për të, Allahu i Lartësuar dhe Krenar ka për ta shkruar zemërimin kundër tij, deri në ditën e takimit me Të.” Alkame gjithmonë thoshte: “Eh, sa e sa fjalë më ka ndaluar që t’i them ky hadithi i Bilal Ibn Harithit.” Tirmidhiu e ka vlerësuar si hadith të saktë. Thuhet se Imam Ahmedi po rënkonte nga dhimbjet gjatë sëmundjes së tij, por kur iu transmetua prej Tauusit se: “meleku shkruan gjithçka, madje edhe rënkimin e dhimbjeve”, atëherë imam Ahmedi pushoi së rënkuari, derisa vdiq (Allahu e mëshiroftë!). - “Kur të vijë agonia e vdekjes me të vërtetën: Kjo është ajo së cilës i largo - heshe!” - Këto fjalë i drejtohen njeriut, besimtar apo mohues qoftë. Një hadith i saktë thotë se: 2474. “Kur Profetit ﷺ iu afrua vdekja, ai fshihte djersët nga fytyra e tij dhe thoshte: “Sub’hanallah, me të vërtetë vdekja vjen me agoninë e saj!” Më pas, i Lartësuari thotë: “Kjo është ajo, së cilës i largoheshe!” Pra, njeriu nuk mund t’i shmanget dot vdekjes. Sado të përpiqet të ikë prej saj, ai ka për t’u përballur me të. - “Ditën kur t’i fryhet Surit, ajo do të jetë dita e dënimit! ” - Ajo është Dita e Kija - metit. Profeti i Allahut ka thënë: 2475. “E si të kënaqem me jetën, ndërkohë që Meleku i Bririt e ka vendosur bririn në gojën e tij dhe ka ngritur ballin, për të pritur që t’i jepet lejë për t’i fryrë atij?!” E pyetëm: “O i Dërguari i Allahut! Çfarë të themi?” Ai tha: “Thoni: Hasbunall-llahu ue ni’mel uekil (Na mjafton Allahu dhe Ai është më i miri mbështetës dhe kujdestar!)”. Dhe njerëzit thanë: “Hasbunall-llahu ue ni’mel uekil!” - “Çdo njeri do të vijë bashkë me shoqëruesin dhe dëshmitarin vet. ” - Një melek ka për ta çuar drejt vendit të tubimit, kurse një melek tjetër do të dëshmojë për të, në lidhje me punët e tij. Ky është kuptimi i shfaqur prej ajetit të nderuar dhe ky është shpjegimi që ka pëlqyer Ibn Xheriri. Nga Jahja Ibn Rafi’u, ‘ Meula’ i Thekifit, përci - llet se ka thënë: “Kam dëgjuar Uthman Ibn Afanin (Allahu qoftë i kënaqur me të!) që të mbajë hytbe dhe lexojë këtë ajet: “Çdo njeri do të vijë bashkë me shoqëruesin dhe dëshmitarin vet.”, dhe të thotë: “Pra, një udhrrëfyes, që ta çojë drejt Allahut të Lartë - suar dhe një dëshmitar, i cili do të dëshmojë për punët e tij. Po kështu kanë thënë edhe Muxhahidi, Katade edhe Ibn Zejdi. - “Ti ke qenë i papërgatitur për këtë ditë.” - Ti ishe tërësisht i pavëmendshëm në lidhje me këtë ditë, e cila është Dita e Kijametit. - “Ne tani po ta heqim perden dhe shiki - mi yt sot është shumë i qartë. ” - Shikimi yt është shumë i qartë. Ditën e Kijametit çdokush do të shohë qartë gjithçka. Mo - huesit, të cilët kanë refuzuar fenë e Zotit në dynja, në Ditën e Kijametit do ta besojnë plotësisht të vërtetën, por tashmë nuk u sjell asnjë dobi ky besim. Allahu Krenar dhe i Lartë-suar thotë: “Sa mirë do të dëgjojnë dhe do të shohin ata, ditën kur do të vijnë te Ne! Por sot keqbërësit janë në humbje të thellë.” [Merjem 38]. Ose: “Veç sikur të mund t’i shohësh mëkatarët kur, kokëulur para Zotit të tyre, thonë: “O Zoti ynë! Tani pamë dhe dëgjuam. Na kthe edhe një herë, që të bëjmë vepra të mira. Tani ne jemi tërësisht të bindur”.” [Sexhde 12].

Mus'haf Hape →
Araf 7:203–7:206 Tefsiri i Sa'dit (Tejsir el-Kerim er-Rahman)

… që ka urdhëruar Allahu i Lartësuar dhe Profeti. Allahu i Lartësuar thotë: “... jo me zë të lartë”, pra, të mos e ngresh zërin shumë kur fal namazin e bën …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

Ata që nuk e besonin Profetin këmbëngulnin në të kotën e tyre. Allahu i Madhëruar thotë që, çfarëdo shenje a mrekullie t’u tregoje atyre, ata përsëri nuk do të besonin, edhe pse ndonjëherë vinin si kusht për të besuar shikimin e kësaj apo asaj mrekullie. - “Kur nuk u sjell ndonjë mrekulli, ata thonë: “Përse nuk zgjedh një nga ato (mrekullitë e sygjeruara) ?”” - Kur nuk u sjell ndonjë shenjë që ata të kanë propozuar, thonë: “Përse nuk zgjedh një nga ato shenja që kërkojmë ne?” A thua sikur është Profeti vetë ai që përcakton se çfarë shenjash hyjnore do të shfaqen. Ata nuk duan ta kuptojnë se ti nuk ke në dorë asgjë. Prandaj dhe Allahu i Lartësuar e urdhëron Profetin e Tij të thotë: - “Thuaju: “Unë i përmbahem vetëm asaj që më shpallet nga Zoti im.” - Unë thjesht jam një rob i nënshtruar e i përkushtuar, që zbaton urdhrat e Zotit të tij. Është Allahu i Lartësuar Ai që i zbret shenjat, sipas urtësisë së Tij absolute. Nëse vërtet dëshironi një shenjë, një mrekulli, që kurrë nuk ka për të humbur, që askush nuk mund ta sfidojë, në të gjithë kohërat, atëherë ja ku e keni Kur'anin madhështor, kujtuesin e mbushur përplot me urtësi: - Ky (Kur'an) është argument i qartë nga Zoti juaj. Ai është udhërrëfyes dhe mëshirë për njerëzit që besojnë.” - Kur'ani është libër ku çdokush mund të gjejë udhëzimet dhe kërkesat e Zotit të Lartësuar. Çdo njeri mëson aty qëllimin e lartë të jetës. Kur'ani është përgjigje e qartë dhe shteruese për çdo pyetje dhe dilemë të njeriut. Cilido që mediton dhe thellohet në këtë libër e kupton dhe bindet plotësisht se ai është Shpallje e Zotit të Urtë dhe të Lavdishëm. Çdokush që ka patur rastin të lexojë e kuptojë Kur'anin nuk do të ketë asnjë justifikim përpara Zotit të Lartësuar, nëse nuk i bindet. Shumica e njerëzve nuk e njohin rëndësinë dhe madhështinë e këtij libri, por për besimtarët ai është udhëzim e mëshirë. Besimtarët që ndjekin Kur'anin kanë për të gjetur lumturinë në dynja dhe në ahiret. Ndërsa ata që nuk e besojnë Kur'anin janë të humbur në errësira dhe të shkatërruar në dynja dhe ahiret. - “Kur lexohet Kur'ani, ju dëgjojeni me vëmendje dhe rrini në heshtje, që të mëshiroheni!” - Ky është një urdhër për të gjithë ata që janë duke dëgjuar Librin e Allahut të Lartësuar. Çdokush që dëgjon të këndohet Kur'ani është i urdhëruar të bëjë dy gjëra: të ndërpresë bisedën ose çdo gjë tjetër që pengon dëgjimin, dhe të jetë i vëmendshëm, duke medituar rreth asaj që është duke dëgjuar. Ata që e respektojnë gjithmonë këtë normë kanë për të fituar mirësi të shumta. Ajo siguron përtëritje, shtim dhe qëndrueshmëri të besimit, si edhe dituri e qartësi në fe. Si shpërblim tjetër për këtë vepër, Allahu ka premtuar mëshirë. Nga ana tjetër, kjo tregon se ata që nuk heshtin kur lexohet Libri i Allahut ose nuk dëgjojnë me vëmendje dhe duke medituar, privohen shumë nga mëshira dhe shpërblimet e premtuara. Sigurisht, urdhri për të heshtur dhe për të dëgjuar Kur'anin me vëmendje gjatë namazeve me zë, kur këndon imami, është akoma dhe më i fortë. Madje, disa dijetarë thonë se më mirë është të heshtësh e dëgjosh Kur'anin me vëmendje, sesa të këndosh Fatihanë. - “Zotin tënd përmende në vetvete, me përulësi e me frikërrespekt, jo me zë të lartë, në mëngjes e në mbrëmje dhe mos u bëj i shkujdesur!” - Përmendja e Allahut të Lartësuar bëhet me zemër ose me gjuhë, por bëhet edhe me të dyja njëkohësisht, dhe kjo është më e mira dhe më e shpërblyeshmja. Allahu i Lartësuar urdhëroi së pari adhuruesin dhe profetin e Tij të dashur, Muhamedin, dhe pastaj të gjithë umetin, që ta për mendin Atë në vete, duke qenë të sinqertë dhe të përqendruar për të fituar kënaqësinë e Tij. Fjala ‘ tedarruan’ e përdorur në ajet do të thotë: “me përunjësi e duke përsëritur vazhdimisht fjalët me gjuhë’. Por dhikri bëhet edhe ‘ hifeten’, domethënë, me drojë e respekt të sinqertë ndaj Zotit, sepse ndoshta punët e tua nuk pranohen nga Ai. Një shenjë që tregon frikërespekt dhe përkushtim serioz ndaj Allahut të Lartësuar, është kur e bën veprën sipas mënyrës që ka urdhëruar Allahu i Lartësuar dhe Profeti. Allahu i Lartësuar thotë: “... jo me zë të lartë”, pra, të mos e ngresh zërin shumë kur fal namazin e bën dhikër, dhe as ta ulësh fare, por gjej rrugën e mesme. Dhe këtë bëje: “në mëngjes e në mbrëmje”. Siç shihet, në këto dy momente të ditës, përmendja e Allahut të Lartësuar ka vlerë e mirësi të veçantë. Pastaj thuhet: “...mos u bëj i shkujdesur”, si ata që kanë harruar Allahun e Lartësuar dhe Ai i ka bërë që të harrojnë vetveten, prandaj humbin mirësitë e dynjasë dhe të ahiretit. Ata i përkushtohen totalisht kësaj bote, duke harruar ahiretin, prandaj bien në dëshpërim dhe humbje. Ky ajet mëson edukatën që duhet të ketë çdo besimtar. Ai duhet të kujtojë e përmendë shpesh Allahun e Lartësuar, ditën dhe natën, sidomos në mëngjes e në mbrëmje. Këtë duhet ta bëjë me sinqeritet, drojë e përunjësi ndaj Zotit, me gjuhë dhe me zemër, që adhurimi të jetë sa më i plotë. Profeti ka thënë: "Allahu nuk i përgjigjet duasë që bëhet me zemër të shkujdesur dhe të pavëmendshme”. Allahu i Lartësuar thotë se Ai ka krijuar njerëz që janë të vazhdueshëm dhe sistematikë në adhurimin që i kushtojnë Atij, tërësisht në bindje dhe në shërbim të urdhëresave të Tij. Prandaj çdokush ta kuptojë se, kur Allahu i Lartësuar kërkon që të shtosh adhurimet dhe dhikrin, nuk do të thotë se Ai ka nevojë që të shtojë adhuruesit e Tij apo se kështu shtohet pushteti i Tij. Ajo që Ai dëshiron është thjesht që ne të përfitojmë sa më tepër për veten tonë. Allahu i Lartësuar thotë: - “S’ka dyshim se ata që janë pranë Zotit tënd nuk tregojnë mendjemadhësi për adhurimin e Tij.” - Ata që janë afër Zotit janë pikërisht melekët që mbajnë Fronin e Tij. Janë ata që qëndrojnë të rreshtuar rreth Fronit të Tij. Ata nuk tregohen mendjemëdhenj për adhurimin që bëjnë, por janë të përulur dhe kryejnë me kënaqësi gjithçka që urdhëron Zoti i tyre. - “Ata e madhërojnë Atë dhe vetëm Atij i bëjnë sexhde.” - Ata i përgjigjen Allahut natën dhe ditën. Ata kurrë nuk reshtin së shërbyeri Allahut të Lartësuar me kënaqësi dhe përkushtim. Vetëm Atij i bien në sexhde, duke e adhuruar e madhëruar. Atëherë, besimtarët të marrin gjithmonë si shembull këta melekë të nderuar, këta robër të zgjedhur të Allahut të Lartësuar, të cilët zbatojnë me përpikmëri e dashuri urdhrat e Tij. Le ta kenë këtë model, në mënyrë që të jenë të vazhdueshëm dhe të përkushtuar në adhurimin ndaj Mbretëruesit të Gjithëditur, ndaj Allahut të Lartësuar. Këtu përfundon edhe tefsiri i sures El ea’raf. Vetëm Allahut i takon lavdia dhe mirënjohja!

Mus'haf Hape →
Nisa 4:101–4:102 Tefsiri i Sa'dit (Tejsir el-Kerim er-Rahman)

… e Tij mbi të tjerët! Ndër mirësitë më të mëdha janë këto lehtësime, me të cilat Ai i ka ngritur ata në gradat e larta të përsosmërisë dhe krenarisë. Me të tilla dhunti, ata nuk do të mposhten kurrë.

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

Këto dy ajete janë faktet kryesore për lejimin e shkurtimit të namazit dhe për namazin e frikës. Allahu i Lartësuar thotë: - “Kur të jeni në udhëtim, nuk është gjynah për ju nëse e shkurtoni një pjesë të namazit, nëse keni frikë se mos jobesimtarët mund t’ju sulmojnë. Me të vërtetë, jobesimtarët janë armiqtë tuaj të hapur.” - Ajeti tregon se ky është lehtësim që përfshin të gjitha llojet e udhëtimit, madje edhe nëse është për qëllime të këqija dhe të palejueshme nga Sheriati. Ky është mendimi i imam Ebu Hanifes (Allahu e mëshiroftë!), sepse shumica e dijetarëve, ku futen edhe tre imamët e tjerë kryesorë (Imam Maliku, imam Shafiu dhe imam Ahmedi), mendojnë ndryshe. Ata nuk e lejojnë lehtësimin për udhëtimet që kanë si qëllim gjynahet. Sipas tyre, ky ajet gjithëpërfshirës duhet kuptuar si i posaçëruar vetëm për udhëtimet e lejuara. Shkurtimi i namazit gjatë udhëtimit është një lehtësim nga Zoti për adhuruesit e Tij, por nga ky lehtësim nuk mund të përfitojnë ata që me këtë udhëtim synojnë mosbindjen ndaj Zotit. Në ajet thuhet: “Kur të jeni në udhëtim, nuk është gjynah për ju të shkurtoni një pjesë namazi...”. Kur thuhet se “nuk është gjynah për ju që të shkurtoni namazin”, nuk duhet të kuptojmë që mosshkurtimi i namazit është më i mirë se shkurtimi i tij. Kjo shprehje nuk bie ndesh as me faktin që shkurtimi duhet kryer në rastin e caktuar. Kjo çështje është e ngjashme me atë në ajetin 158 të sures Bekare. Namazi është përcaktuar që të falet i plotë dhe dikush mund të ndihet keq po ta shkurtojë atë, prandaj kjo mënyrë e të shprehurit shërben për të qetësuar shpirtrat se nuk ka asnjë gjynah në një veprim të tillë, përderisa është i ligjëruar nga Zoti. Faktet që tregojnë se falja e namazit të shkurtuar është më e mirë për udhëtarin sesa falja e tij e plotë janë dy: Së pari, Profeti (a.s.) vazhdimisht e ka shkurtuar namazin në udhëtimet e tij. Së dyti, ajo është prej mëshirës, lehtësimit dhe butësisë së Allahut të Lartësuar për krijesat e Tij dhe, si e tillë, ajo duhet të pranohet duke shprehur mirënjohje për Të. Allahu i Lartësuar kënaqet kur i pranohen lehtësimet e Tij, ashtu sikundër e urren kur kryhen gjynahe. Vini re se si Allahu i Lartësuar ka thënë: “shkurtoni një pjesë namazi” dhe nuk ka thënë: “ shkurtoni namazin ”. Nga kjo mënyrë të shprehuri dalin dy përfitime: 1. Nëse do të thoshte “ shkurtoni namazin”, masa e shkurtimit do të ishte krejt e papërcaktuar dhe dikush do mund ta shkurtonte më tepër se ç’duhet, duke falur, për shembull, vetëm një rekat e duke menduar se kjo është e lejueshme. Por duke thënë: “ shkurtoni një pjesë namazi ” aludohet se ky shkurtim është i përcaktuar, ashtu siç dëshmohet nga Tradita e Profetit dhe e shokëve të tij. 2. Kur thuhet: “ një pjesë namazi ” , nënkuptohet gjithashtu se jo të gjitha namazet shkurtohen, dhe dihet që vetëm namazet katër -rekatësh shkurtohen, ndërsa namazi i sabahut dhe ai i akshamit nuk shkurtohen. Në ajet bëhet edhe një kufizim tjetër: “...nëse keni frikë se mos jobesimtarët mund t’ju sulmojnë. ”. Dijetarët e tefsirit kanë dhënë mendime të ndryshme lidhur me këtë kusht. I parë në kuptimin e drejtpërdrejtë, duket sikur namazi duhet të shkurtohet nëse jemi në udhëtim dhe kemi frikë nga ndonjë rrezik. Pra, në këtë këndvështrim, shkurtimi lejohet veçse kur plotësohen dy kushtet e mësipërme. Po nëse kushti i dytë nuk plotësohet, domethënë kur nuk ekziston frika, a lejohet shkurtimi i namazit? Kjo është një pyetje që ka shqetësuar edhe Omer Ibn Hatabin, i cili e pyeti Profetin (a.s.): “ O i Dërguari i Allahut, përse vazhdojmë të shkurtojmë namazin (gjatë udhëtimit) tani që jemi në paqe dhe të sigurt? A nuk thotë Allahu: “Kur të jeni në udhëtim, nuk është gjynah për ju nëse e shkurtoni një pjesë të namazit, nëse keni frikë se mos jobesimtarët mund t’ju sulmojnë. ?” Profeti (a.s.) i tha: “Kjo është një sadaka që Zoti ju fali me bujari, prandaj pranojeni sadakanë e Tij!” Atëherë mund të themi se ky kusht është përmendur për arsye se kështu ndodhte zakonisht me Profetin (a.s.) dhe sahabët gjatë udhëtimeve të tyre. Ato ishin kryesisht udhëtime ushtarake dhe gjithmonë shoqëroheshin me rreziqe. Këtu shfaqet edhe një dobi tjetër, që duhet përmendur, duke zbuluar urtësinë e shkurtimit të namazit. Namazi është lejuar që të shkurtohet për shkak të vështirësive që zakonisht shoqërojnë udhëtimet. Përmendja e frikës së bashku me udhëtimin mund të kuptohet sikur shkurtimi lejohet veçse në raste udhëtimi të shoqëruara nga frika. Por kjo nuk është e saktë, siç e shpjeguam edhe më lart. Shkurtimi i namazit bëhet në dy mënyra: në formë dhe në numër rekatësh. Kur udhëtimi shoqërohet me frikë, namazi reduktohet në formë dhe në numër rekatësh. Kur udhëtimi nuk shoqërohet me frikë, namazi nuk reduktohet në formë, por në numër rekatësh. Ndërsa kur ekziston frika dhe nuk ndodhesh në udhëtim, lejohet reduktimi vetëm në formë. Më poshtë Allahu i Lartësuar shpjegon formën e namazit të frikës: - “Kur të jesh mes tyre (o Muhamed) e dëshiron t’u prijsh në faljen e namazit (në luftë), atëherë disa prej tyre le të vijnë e të falen me ty dhe le t’i mbajnë pranë edhe armët e veta. Kur të mbarojnë sexhden, këta le të qëndrojnë prapa jush (në roje) e le të vijnë ata të tjerët, që ende nuk janë falur e le të falen me ty! Le të jenë në gjendje gatishmërie, duke mbajtur armët e veta! ” - Kuptimi: Kur të falësh së bashku me ta namazin, duke e kryer atë në formën që duhet, ti u sqaron atyre rregullat dhe gjithçka duhet rreth namazit. Pastaj shtjellohet forma e namazit: Disa prej besimtarëve shkojnë e falen me Profetin (a.s.). Ndërkohë, grupi tjetër qëndon në rojë dhe gatishmëri kundër armikut. Menjëherë sa grupi i parë mbarojnë sexhden, domethënë namazin, ata largohen dhe, pas tyre, shkojnë ata që vigjilonin dhe falin namazin me Profetin (a.s.). Në ajet thuhet “Kur të mbarojnë sexhden”, në vend të: “Kur të mbarojnë namazin”, për të treguar rëndësinë e sexhdes dhe faktin që ajo është një nga shtyllat e domosdoshme të namazit. Ajeti tregon se imami, pas përfundimit të namazit nga grupi i parë, vazhdon të qëndojë në namaz për të pritur grupin e dytë. Ai vazhdon të falë me grupin e dytë pjesën e mbetur të namazit dhe pret derisa ata të plotësojnë faljen e tyre. Përfundimisht, imami jep selam së bashku me ta. Kjo është njëra nga mënyrat e faljes së namazit të frikës, e transmetuar saktësisht edhe si praktikë e Profetit (a.s.), bashkë me mënyrat e tjera. Ky ajet tregon, gjithashtu, se falja e namazit me xhemat është detyrim individual. Kjo kuptohet nga dy momente të ajetit. Së pari, Allahu i Lartësuar e bëri detyrë të falemi me xhemat edhe gjatë luftës, kur frika dhe rreziku është aq i madh, e kjo tregon se në kushte të tjera më komode, ajo është edhe më tepër e detyrueshme. Së dyti, gjatë namazit të frikës, tolerohen shumë mangësi të tij, vetëm e vetëm që të bëhet e mundur falja e namazit me xhemat. Kjo tregon rëndësinë e madhe të xhematit. Sikur të mos ishte i detyrueshëm namazi me xhemat, nuk do të lejohej lënia e disa veprave të tjera, që në kushte normale nuk do të liheshin. Ajeti, gjithashtu, tregon se më e mira dhe më e drejta është falja me xhemat vetëm pas një imami, jo pas disa imamëve. Duke qenë se atëherë ekzistonte mundësia që besimtarët të faleshin me disa imamë, por ata u urdhëruan të faleshin vetëm me një imam, kjo tregon rëndësinë e madhe të kësaj çështjeje. Përçarja në grupe nuk është e lejuar, ndërsa bashkimi rreth një imami të vetëm tregon unitet, krenari dhe forcë kundrejt armikut. Allahu i Lartësuar urdhëroi secilin grup që të mbajnë me vete dhe gati armët dhe të jenë të vëmendshëm e të kujdesshëm gjatë namazit të frikës. Edhe pse kjo mund të çojë në disa lëvizje dhe veprime të palejueshme gjatë namazit, ato konsiderohen të tolerueshme, për shkak të dobisë dhe nevojës. Dobia në këtë rast është kryerja njëkohësisht edhe e namazit, edhe e xhihadit. Nevoja është ruajtja nga qafirët, të cilët në çdo moment synojnë dëmtimin e muslimanëve dhe grabitjen e të mirave të tyre. Prandaj Allahu i Lartësuar thotë: - “Jobesimtarët dëshirojnë që ju të jeni të pakujdesshëm ndaj armëve e pajimeve tuaja, me qëllim që t’ju sulmojnë me tërë fuqitë.” Pastaj Allahu i Lartësuar ua lejon atyre që janë të sëmurë apo kur është mot me shi, që të mos i mbajnë armatimet, por gjithmonë duke qenë të kujdesshëm dhe të vëmendshëm: - “Nëse jeni të lodhur nga ndonjë shi ose jeni të sëmurë, nuk është gjynah për ju që t’i lini armët, por edhe atëherë jini syçelë! Allahu ka përgatitur për jobesimtarët një dënim poshtërues. ” - Pjesë e ndëshkimit poshtërues është edhe urdhri i Zotit për besimtarët, për t’i vrarë armiqtë e tyre kudo që t’i zënë dhe për të qenë gjithmonë vigjilentë, që armiqtë të mos ia arrijnë kurrë qëllimit të tyre të zi. Allahu qoftë i Lavdëruar dhe i Lartësuar për mirësitë e shumta me të cilat Ai i ka dalluar besimtarët e Tij mbi të tjerët! Ndër mirësitë më të mëdha janë këto lehtësime, me të cilat Ai i ka ngritur ata në gradat e larta të përsosmërisë dhe krenarisë. Me të tilla dhunti, ata nuk do të mposhten kurrë.

Mus'haf Hape →
Junus 10:90–10:92 Tefsiri i shkurtuar i Ibn Kethirit (Tejsir el-Alijj el-Kadir)

… prej tyre nuk shpëtoi. Valët e ngritën një herë ushtrinë e Faraonit lart, pastaj e përplasën poshtë me forcë. Kështu, Faraoni dhe ushtria e tij u fundosën në …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

- Ne i kaluam bijtë e Izraelit përtej detit, ndërsa Faraoni dhe ushtria e tij i ndoqën nga pas, të mbushur me mizori dhe armiqësi kundër tyre. - Allahu i Lartësuar na tregon historinë e përmbytjes së Faraonit dhe ushtrive të tij. Kur bijtë e Izraelit dolën nga Egjipti, të shoqëruar nga Musai (a.s), thuhet se ishin 600 mijë luftëtarë, përveç grave, fëmijëve apo prindërve të paaftë për të luftuar. Faraoni u vu menjëherë në ndjekje të tyre, së bashku me një ushtri të jashtëzakonshme. Askush nuk i bëri bisht kushtrimit që lëshoi Faraoni në të gjithë mbretërinë e Tij dhe në çdo vend tjetër që i bindej atij. Kështu, ata i arritën bijtë e Izraelit në breg të detit, në kohën e perëndimit të diellit. Kur panë atë ushtri aq të madhe, bijve të Izraelit u shkoi zemra në fyt prej tmerrit të madh. Megjithatë, pikërisht kur vështirësia arriti kulmin, atëherë erdhi çlirimi dhe ndihma. Allahu i Lartësuar e urdhëroi profetin e Tij, Musain (a.s), që të godiste detin me shkopin e tij. Dhe ashtu u bë. Musai e goditi detin dhe deti u ça, duke u hapur disa shtigje brenda tij. Çdo pjesë e tij i ngjante një mali të madh ujor. Në det u hapën 12 rrugë: për çdo fis ishte një rrugë e veçantë. Allahu i Lartësuar e urdhëroi erën ta thante tokën e lagur të tabanit të detit: “Ne i kumtuam Musait: “Udhëto natën me robërit e Mi dhe hapu atyre një rrugë të tharë nëpër det! Dhe mos ki frikë se do të të kapë Faraoni dhe as se do të mbytesh!” [Ta Ha 77] . Bijtë e Izraelit e kaluan të gjithë detin. Kur doli dhe njeriu i fundit i tyre nga deti, Faraoni kishte mbërritur në krahun tjetër, së bashku me ushtrinë e tij. Kur e pa këtë pamje të jashtëzakonshme, Faraoni u tremb dhe tentoi që të kthehej, por tashmë kishte marrë fund vendimi i Allahut dhe asnjë veprim nuk mund të dalë jashtë përcaktimit të Tij. Kështu u zbatua kaderi i Zotit dhe u pranua lutja që Musai i drejtoi Atij. Transmetohet se Xhibrili (a.s) erdhi me një pelë, e cila nuk ishte barsë dhe kërkonte çiftëzim. Ajo kaloi pranë kuajve të ushtrisë së Faraonit, duke bërë që të gjithë kuajt t’i shkonin pas. Kështu, Xhibrili (a.s) u fut në shtegun e thatë në det, dhe pela e tij tërhoqi pas vetes kuajt e gjithë ushtrisë. As Faraoni nuk mund ta përmbante kalin e tij, i cili po futej në det. Atëherë, ai filloi të nxiste ushtrinë për të bërë durim dhe për të vazhduar rrugën. Ai u tha se bijtë e Izraelit nuk ishin më të zotë dhe më të aftë për të kaluar në ato shtigje në mes të detit. Kështu, ata hynë të gjithë, nga i pari deri tek i fundit, ndërkohë që meleku Mikail qëndroi në fund të ushtrisë. Ai nuk lejonte asnjë që të kthehej pas dhe të largohej, por i shtynte që të bashkoheshin me ushtrinë. Pasi hynë të gjithë në det dhe kur i pari i tyre ishte gati të dilte nga ana tjetër, Allahu i Plotfuqishëm e urdhëroi detin që të mbyllej, duke bërë që dallgët e tij të përplaseshin me vrull me njëra -tjetrën. Askush prej tyre nuk shpëtoi. Valët e ngritën një herë ushtrinë e Faraonit lart, pastaj e përplasën poshtë me forcë. Kështu, Faraoni dhe ushtria e tij u fundosën në ujë. - Por kur ai po mbytej, tha: “Besoj se nuk ka zot tjetër veç Atij të Cilit i besojnë bijtë e Izraelit. Edhe unë jam nga muslimanët.” - Kështu ndodhi me Faraonin, derisa i erdhi koha e vdekjes. Në mes të dallgëve, kur pa që i erdhi fundi, ai tha: “ Besoj se nuk ka zot tjetër veç Atij të Cilit i besojnë bijtë e Izraelit. Edhe unë jam nga muslimanët .” Por ai besoi në një moment kur imani nuk vlen, sikurse thotë Allahu i Lartësuar në një ajet tjetër: “Dhe kur e panë dënimin Tonë, thanë: “Ne i besojmë Allahut, që është Një dhe i mohojmë ata që i adhuronim veç Tij”. Por besimi i tyre pasi panë dëniminTonë, nuk u bëri dobi. I tillë është ligji i Allahut që ka vepruar ndaj robërve të Tij. Dhe kështu u shkatërruan mohuesit e Allahut.” [Gafir 84, 85]. Ndërsa në këto ajete, në përgjigje të kësaj fjale të Faraonit, që shprehte besim dhe dorëzim, Allahu i Lartësuar thotë: - (Iu tha atij:) Vallë, tani po beson, ndërsa më parë kundërshtoje dhe ishe prej shkatërrimtarëve?! - Në këtë çast dhe në këtë gjendje po shpreh besimin?! Deri tani, ti nuk u bindeshe urdhëresave të Allahut, madje ishe njeri shkatërrimtar, ishe nga ata që përhapnin prishjen dhe tiraninë në tokë, nga ata të cilët devijonin njerëzit nga besimi dhe i pengonin nga rruga e drejtë. 131 Allahu i Lartësuar thotë: “Ne i bëmë ata (veçse) prijës që ftojnë për në zjarr dhe Ditën e Kijametit ata nuk do të ndihmohen. Edhe në këtë botë Ne i bëmë që t'i ndjekë mallkimi, kurse Ditën e Kijametit ata do të jenë të përbuzur.” [Kasas 41 - 43]. Kjo ngjarje me Faraonin, fjalët që ai tha në çastet e vdekjes dhe çdo hollësi tjetër, janë fshehtësira, që vetëm Allahu i Lartësuar i di dhe që Ai ia mësoi Muhamedit ﷺ ,i cili nuk kishte asnjë burim tjetër, nga ku mund t’i merrte. Në vijim, Allahu i Lartësuar thotë: - Sot do ta nxjerrim trupin tënd, që ti të shërbesh si argument për ata që do të vijnë më pas. - Ibn Abasi dhe selefë të tjerë tregojnë se, kur disa bij të Izraelit patën dyshim rreth vdekjes ose jo të Faraonit, Allahu i Lartësuar e urdhëroi detin që ta nxirrte jashtë trupin e tij, të plotë, por pa shpirt. Ata mund ta shikonin qartë atë, të veshur me pazmoren e tij të njohur. Allahu i Lartësuar ia nxori trupin e tij në një breg të lartë dhe të dukshëm, që ata të siguroheshin rreth vdekjes së tij. - Vërtet, shumë njerëz janë tërësisht të pavëmendshëm ndaj argumenteve Tona. - Këto ngjarje nuk u shërbejnë atyre si këshillë dhe paralajmërim, pasi ata nuk nxjerrin mësime prej tyre. Mbytja e Faraonit dhe ushtrisë së tij dhe shpëtimi i Musait ndodhi ditën e 10 -të të muajit Muharrem. Imam Buhari sje ll hadithin nga Ibn Abasi, se: 1473. “Kur Profeti ﷺ mbërriti në Medinë, vërejti se judejtë agjëronin ditën e 10-të të muajit Muharrem. Ai i pyeti: “Çfarë simbolizon kjo ditë, që ju agjëroni?” Ata thanë: “Kjo është dita kur Musai triumfoi mbi Faraonin.” Atëherë, Profeti ﷺ u tha shokëve të tij: “Ju jeni më të afërt me Musain (dhe është më e drejtë që të gëzoheni për shpëtimin dhe triumfin e tij) sesa ata, prandaj agjërojeni këtë ditë!”

Mus'haf Hape →
Kaf 50:36–50:40 Tefsiri i shkurtuar i Ibn Kethirit (Tejsir el-Alijj el-Kadir)

… Vërtet, leximi i Kur'anit të agimit është i dëshmuar. Dhe në një pjesë të natës falu me të (me këndimin e Kur’anit)! Zoti yt do të të ngrejë në një …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

- “Sa e sa breza kemi shkatërruar para tyre ... ” - Të shumtë janë refuzuesit e të vërtetës, që kemi shkatërruar përpara tyre. - “... të cilët ishin shumë më të fortë e më të pushtetshëm se këta. ” - Ata ishin më të shumtë në numër dhe më të fuqishëm sesa këta. Ata u përhapën në Tokë dhe e ndërtuan atë më shumë sesa këta të sotmit. Allahu i Lartësuar thotë: - “Ata u përhapën nëpër Tokë ... ” - Ata u përhapën në vende të ndryshme për të kërkuar rizkun dhe të mirat materiale më shumë sesa keni lëvizur ju. - “... por a gjetën shpëtim?! ” - A gjetën rrugëdalje për t’i shpëtuar vendimit e përca - ktimit të Zotit? Domethënë, edhe për ju nuk ka rrugëdalje, nga mund t’i shpëtoni përca - ktimit dhe gjykimit të Zotit. - “Të gjitha këto janë fakte për cilindo që ka zemër ... ” - Ka mësime, dobi, përvojë për cilindo që ka zemër, ka arsye e logjikë, që të kuptojë dhe të analizojë mirë çështjet. - “... që dëgjon me vëmendje dhe dësh - mon.” - Pra, dëgjon fjalën, e kupton atë, logjikon dhe arsyeton drejt rreth saj dhe arrin ta kuptojë atë nëpërmjet logjikës dhe mendjes së tij. Arabët thonë: Elka fulanun sem’ahu, pra, “hedh dëgjimin”, do të thotë që dëgjon me veshë dhe me zemër dhe jo i pavëmendshëm. Kështu ka thënë Dahaku dhe Theuriu. - “Ne krijuam qiejt e Tokën dhe gjithçka që gjendet ndërmjet tyre brenda gjashtë ditësh, pa ndier aspak lodhje. ” - Në këtë ajet pohohet vërtetësia e Ditës së Ringja - lljes. Argumentimi është tejet i qartë, sepse Ai që është i Plotpushtetshëm që të krijojë qiejt dhe Tokën dhe nuk u lodh aspak në krijimin e tyre, është, pa dyshim, i plotpu - shtetshëm dhe i fuqishëm që t’i ringjallë të vdekurit, dhe kjo është më e lehtë për t’u besuar dhe pranuar. Jehudët (mallkimet e njëpasnjëshme të Allahut qofshin mbi ta!) thanë se Allahu krijoi qiejt dhe Tokën për gjashtë ditë, dhe pastaj pushoi ditën e shtatë, që ishte dita e shtunë. Ata madje e quajnë “dita e pushimit, çlodhjes”. Duke hedhur poshtë këto trillime dhe besime të gabuara në lidhje me Të, Allahu i Lartësuar thotë: “... pa ndier aspak lodhje.” Ose siç thotë në ajetet e tjera: “A nuk e dinë ata se Allahu, i Cili krijoi qiejt dhe Tokën dhe nuk u lodh me krijimin e tyre, është i Plotfuqishëm që t’i ngjallë të vdekurit?! Po, Ai është i Plot - fuqishëm për gjithçka.” [Ahkaf 33]. “S’ka dyshim se krijimi i qiejve dhe i Tokës është çështje më e madhe se krijimi i njerëzve, por shumica e njerëzve nuk e dinë.” [Gafir 57]. Ose: “A është më i rëndë krijimi juaj apo ai i qiellit? Ai e ndërtoi atë.” [Naziat 27]. - “Por ti ji i durueshëm ndaj fjalëve të tyre ... ” - Bëj durim në lidhje me atë që thonë mohuesit e të vërtetës dhe distancohu prej tyre me maturi dhe edukatë, sikurse thotë i Lartësuari në ajetin tjetër: “Bëj durim për atë që të thonë njerëzit dhe largohu prej tyre me maturi!” [Muzemil 10]. - “... dhe madhëroje Zotin tënd në agim dhe në muzg!” - Përpara ngjarjes së Israsë, namazi i detyrueshëm ishte dy rekatë në sabah, përpara lindjes së diellit, dhe dy rekatë përpara perëndimit të diellit, pra, në vaktin e ikindisë. Ndërsa namazi i natës ishte detyrë për Profetin ﷺ dhe për umetin e tij, për një vit rresht. Më pas, detyrue - shmëria e namazit të natës u abrogua për umetin fillimisht dhe më pas, natën e Israsë, Allahu i Lartësuar e abrogoi për të gjithë, duke ligjëruar faljen e pesë kohëve të namazit. Namazi i sabahut dhe i ikindisë mbetën në fuqi, si pjesë e këtyre pesë namazeve të detyrueshme. Janë pikërisht këto namaze, që falen përkatësisht përpara lindjes së diellit dhe përpara perëndimit të tij. Imam Ahmedi sjell hadithin nga Xherir Ibn Abdilahi (Allahu qoftë i kënaqur me ta!), i cili rrëfen: 2482. “Ishim ulur pranë Profetit ﷺ , në një natë të shndritshme, kur ai po vështronte hënën e plotë dhe tha: “Dijeni se ju do të dilni përpara Zotit tuaj dhe keni për ta parë Atë, ashtu sikurse po shikoni këtë hënë. Nuk do të nguceni dhe nuk do të pe - ngoheni për ta parë Atë. Nëse keni mundësi që asnjëherë të mos ju humbasë namazi përpara lindjes së diellit (sabahu) dhe për - para perëndimit të tij (ikindia), bëjeni!” Pa - staj lexoi: “... dhe madhëroje Zotin tënd në agim dhe në muzg!” Po kështu e kanë sjellë Buhariu, Muslimi dhe autorët e Suneneve prej Ismailit, ngjashëm me këtë version. - “Edhe në një pjesë të natës madhëroje Atë, ashtu si edhe pas namazeve! ” - Madhëroje duke u falur për Të. Kjo i ngjan fjalës së Allahut të Lartësuar kur thotë: “Fale namazin kur nis e ulet dielli dhe kur erret nata. Gjithashtu, lexoje Kur'anin e agimit. Vërtet, leximi i Kur'anit të agimit është i dëshmuar. Dhe në një pjesë të natës falu me të (me këndimin e Kur’anit)! Zoti yt do të të ngrejë në një gradë të lavdi - shme.” [Isra 79]. Ndërsa këtu në këto ajete vijon i Lartësuari dhe thotë: “... ashtu si edhe pas namazeve!” Thuhet se këtu bëhet fjalë për tesbihet pas çdo namazi, pra, për fjalët: “Subhanallah, El hamdu lil-lah, Allahu Ekber ” (nga 33 herë). Thuhet, gjithashtu, se bëhet fjalë për dy rekatet sunete pas akshamit dhe për të gjithë namazet e tjera, përveç namazit të ikindisë dhe sabahut, të cilat nuk kanë sunete pas. Imam Ahmedi sjell hadithin nga Aliu (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!), se: 2483. “Profeti i Allahut falte pas çdo namazi farz dy rekat sunete, përveç namazit të sabahut dhe ikindisë.” Kështu e kanë sjellë Ebu Daudi dhe Nesaiu. Ndërsa ata që mëtojnë se këtu bëhet fjalë për tesbihet, që thuhen pas çdo namazi (nga 33 herë), bazohen në hadithin që vjen në dy Sahih-ët nga Ebu Hurejra, i cili tregon se: “Disa sahabë të varfër muhaxhirë erdhën tek i Dërguari i Allahut dhe thanë: “Të pasurit na kaluan në gradat e larta dhe në mirësitë e përjetshme.” Profeti i Allahut tha: “Përse mendoni kë - shtu?” - “Ata falin namaz ashtu sikurse edhe ne, agjërojnë sikurse agjërojmë ne, por ata shpenzojnë edhe pasurinë në rrugë të Allahut, kurse ne nuk kemi të shpenzojmë e japim sadaka; ata mund të çlirojnë robër me pasurinë e tyre, kurse ne nuk mundemi ...” I Dërguari i Allahut iu përgjigj: “A t’ju tregoj diçka, të cilën nëse e zbatoni, do t’i kaloni të gjithë që do të vijnë pas jush dhe askush nuk do të mund t’jua kalojë e të jetë më mirë se ju, përveç atij që bën njëlloj si ju?” - “Na e tregoni, o i Dërguari i Allahut!”, - iu përgjigjën sahabët. Ai tha: “Pas çdo namazi, thoni 33 herë Subhanallah (i Pastër nga çdo e metë është Allahu), 33 herë El hamdu lillah (lavdia i takon vetëm Allahut) dhe 33 herë Allahu ekber ” (Allahu është më i Madhi).” Më vonë, të varfrit erdhën sërish dhe thanë: “O i Dërguari i Allahut, të pasurit dëgjuan për këto vepra të mira, që bëjmë ne dhe vepruan njëlloj si ne. ...” Atëherë Profeti i Allahut tha: “Kjo është mirësia e Allahut, që Ai ia dhuron kujt të dëshirojë.” (Nga kjo bëhet e qartë se që të dyja mendimet janë të sakta. Qëllimi është, - dhe Allahu e di më mirë, - të tregohet se këtu bëhet fjalë për sunetet që falen pas namazeve farze, përveç namazit të sabahut dhe ikindisë, të cilët nuk ka sunete pas tyre. Allahu jep sukses për çdo mendim dhe shpjegim të saktë.) 69

Mus'haf Hape →
Nas 114:1–114:6 Tefsiri i shkurtuar i Ibn Kethirit (Tejsir el-Alijj el-Kadir)

… tek Profeti i Allahut, kur ai ishte në xhami. Ai më tha: “A u fale?” Un ë i thashë: “jo.” - “çohu e falu!” – më tha ai. Atëherë unë u ngrita dhe u fala, …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

- “Thuaj: “Kërkoj strehë te Zoti i njerë - zve, Sundimtari i njerëzve, i Adhuruari i njerëzve, ...” - Kjo sure është zbritur pas sures Felek. Këtu përmenden tri atribute të Zotit Krenar dhe të Lavdëruar: Ai është Zoti, Krijuesi i gjithçkaje. Ai është Pronari, Mbretëruesi, Sunduesi e i Plotpushtetshmi mbi gjithçka. Ai është i Adhuruari i vetëm me meritë, i vetmi që meriton që krijesat ta duan, ta madhërojnë t’i nënshtrohen e bi - nden plotësisht. Kështu, çdo gjë është krije - së e Tij, nën pronësinë e sundimin absolut të Tij dhe krijesat duhet ta adhurojnë, ta duan, ta madhërojnë e t’i nënshtrohen vetëm Atij. Allahu i Madhëruar i udhëzon krijesat që t’i drejtohen me lutje Atij përmes këtyre emra - ve dhe cilësive të Tij madhështore, për të kërkuar mbrojtjen nga sherri i shejtanit të mallkuar, ngasjeve të tij, që - siç thotë Zoti, - “rri në pritë.” - “Prej së keqes së nxitësit të ligësisë, që rri në pritë ...” - Bëhet fjalë për shejtanin, që është vendosur për çdo njeri. Çdo bir i Ademit ka një shoqërues prej shejtanëve, që e nxit për poshtërsi e gjynahe dhe nuk lë mundësi pa e shfryt ëzuar, për ta dëmtuar e për ta futur robin në telashe e sprova. I ruajturi është vetëm ai të cilin e ka ruajtur Allahu Mëshirëplotë. I mallkuari vazhdi - misht fut vesvese, dhe pastaj tërhiqet e struket, sa herë që robi kujton Zotin e tij dhe mbështetet tek Ai për arritjen e çdo të mire dhe largimin nga çdo e keqe, prandaj thuhet në ajet që i mallkuari është ai “që fshihet”. Sa herë që robi kujton Zotin e tij dhe mbështetet plotësisht tek Ai, për t’u ruajtur nga sherri i vesveseve dhe nga dëmi i shejtanit, ky i mallkuar struket i pafuqishëm dhe i poshtëruar. Imam Ahmedi sjell hadi - thin nga Abdullahi, se Profeti i Allahut ka thënë: 2965. “Nuk ka asnjë prej jush që mos ketë një shoqërues prej xhindëve dhe një shoqërues prej melekëve.” - “Edhe ti, o Profeti i Allahut?” - “Edhe unë, por Allahu më ndih-moi në lidhje me të (xhindin), dhe tashmë ai më urdhëron veçse për të mira.” Këtë hadith e ka sjellë vetëm Muslimi. Në një hadith tjetër të saktë, të sjellë nga Enesi, tregohet se gjatë kohës që Profeti ishte në itikaf, u takua me gruan e tij, Safijen. Kur ra nata, ai doli për ta përcjellë Safijen në shtëpinë e saj. Gjatë rrugës, u shkëmbye me dy ensarë. Kur e panë Profetin e Allahut të shoqëruar, ata nxituan hapat. Atëherë, Profeti i Allahut u tha: “Kjo është (bashkëshortja ime) Safija, bija e Hujejit”. Ata thanë: “ Subhanallah, o i Dërguari i Allahut (si mund të dyshojmë tek ti?!).” Profeti u tha: 2966. “Shejtani lëviz nëpër trupin e njeriut, ashtu siç lëviz gjaku (në damarë) dhe unë pata frikë se do të hedhë diçka në zemrat tuaja ose - sipas një versioni tjetër - ligësi.” Në hadith të saktë vjen se Profeti ﷺ kishte hipur mbi kafshë së bashku me një prej shokëve të tij. Kafsha u pengua dhe dikush tha: 2967. “U shkatë - rroftë shejtani!” Profeti ﷺ tha: “Jo ashtu, sepse kur thua: ‘U shkatërroftë shejtani’, ai fryhet (e krenohet) në vetvete dhe thotë: “E mposhta njeriun me forcën time”. Por nëse thua ‘Bismilah’, ai zvogëlohet, derisa bëhet i vogël sa një mushkonjë.” 281 Kjo është rruga për t’u fuqizuar në arritjen e çdo të mire dhe për të fituar kundër shejtanit. Nëse zemra përkujton Allahun, shejtani dobë - sohet, zvogëlohet e sprapset. Nëse nuk e kujton Allahun e Madhëruar, ndodh e kundërta: shejtani zmadhohet e fuqizohet dhe arrin ta mposhtë njeriun. Seid Ibn Xhubejri sjell shpjegimin e Ibn Abasit për fjalën e Allahut: “Prej së keqes së nxitësit të ligë-sisë, që rri në pritë”. Ai ka thënë: “Shejtani ulet këmbëkryq (përvishet për të hedhur ngasje) në zemrën e birit të Ademit. Nëse robi kotet, shkujdeset (nga përkujtimi i Allahut), ai hedh ngasje e tundime (për ligësi). Por nëse robi përmend Zotitn dhe del nga shkujdesja, shejtani struket e fshi - het.” Kështu e kanë shpjeguar edhe Muxha - hidi dhe Katade. - “I cili i trazon zemrat e njerëzve ...” - Pyetja që shtrohet është: A është kjo e veçantë për bijtë e Ademit, sikurse nxirret nga kuptimi i drejtpërdrejtë i ajetit, apo edhe ato të xhindëve? Sipas një mendimi, edhe pse në ajet janë përmendur njerëzit, edhe për xhindët ndodh njëlloj, sepse edhe ata janë të përgjegjshëm ligjërisht. Kësisoj, edhe xhindët sprovohen, pra, shejtani i tra - zon zemrat e tyre me ngasje drejt së keqes. Ibn Xheriri e pranon këtë shpjegim. - “Qoftë ai nga xhindët apo nga njerëzit.” - A është ky ajet shpjegim për ata të cilëve u trazohen zemrat nga shejtani i mallkuar, apo ka lidhje me ata që e shkaktojnë trazimin e ngasjen në zemrat e tyre? Sipas kuptimit të parë, pasi Allahu i Lartësuar na tregoi se shejtani i trazon zemrat e njerëzve, e shtje - llon më tej se për zemrat e cilëve bëhet fjalë dhe thotë: “... qoftë ai nga xhindet apo nga njerëzit.” Pra, qoftë i sprovuari prej xhind ëve apo prej njerëzve. Ky shpjegim e forcon shpjegimin se njerëzit dhe xhindët sprovo - hen njëlloj në këtë aspekt. Ndërsa sipas shpjegimit tjetër, ky ajet shpjegon se cilët janë ata që shkaktojnë ngasjen në zemrat e robërve. Me këtë kuptim, cytësi që rri në pritë dhe i cili trazon zemrat e robërve mund të jetë prej xhindëve, por mund të jetë edhe prej njerëzve, sikurse pohohet një fakt i tillë edhe në ajete të tjera, si për shembull: “Çdo profeti, Ne i bëmë armiq prej shejta - nëve njerëz dhe xhindë, që frymëzojnë njëri-tjetrin me fjalë të bukura e mashtrime. …” [En’am 112]. Imam Ahmedi sjell nj ë hadith nga Ebu Dheri, i cili tregon: 2968. “Shkova njëherë tek Profeti i Allahut, kur ai ishte në xhami. Ai më tha: “A u fale?” Un ë i thashë: “jo.” - “çohu e falu!” – më tha ai. Atëherë unë u ngrita dhe u fala, pastaj u ula. Ai më tha: “O Ebu Dher, këkoi Allahut të të mbrojë e ruaj ë prej sherrit t ë shejtanëve njerëz dhe xhinde!” Un ë i thash ë: “O i dërguari i Allahut, a ka shejtan ë edhe prej njerëzve?” Ai tha: “po ...” hadithi vazhdon. Njëherë, sahabët shkuan tek Profeti ﷺ dhe i thanë: 2969. “O i Dërguari i Allahut, ne hasim në veten tonë mendime, që do të ishte më mirë për ne të rrëzoheshim nga qielli në tokë, vetëm që të mos na vinin ndër mend.” Në një transmetim tjetër thuhet: “Do të dëshironim që të bëheshim shkrumb, qymyr i zi dhe i përvëluar, vetëm e vetëm që të mos na vinin të tilla mendime.”. Atëherë, Profeti ﷺ u tha: “Vërtet i gjeni këto mendime t’ju vërtiten në shpirt? - “Po.” - “Atëherë, ky është imani i qartë” - tha Profeti ﷺ .Sipas një transmetimi tjetër, tha: “Falënderimi i takon Allahut, që veprimin e tij e reduktoi në një vesves të thjeshtë.” Ky është fundi i shkurtesës së tefsirit të seres En-nas. Vetëm Allahut i takojnë lavdërimet dhe mirënjohja e plotë për mirësitë e Tij të pkufishme.

Mus'haf Hape →
Tevbe 9:117–9:118 Tefsiri i Sa'dit (Tejsir el-Kerim er-Rahman)

… ata për ndonjë gabim, ua shtoi të mirat dhe ua ngriti gradat. Kështu vepron Zoti me ata që sakrifikojnë për hir të Tij. Kështu veproi Zoti me ata që e …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

- “Allahu ua pranoi pendimin Profetit, si edhe muhaxhirëve dhe ensarëve që e ndoqën pas në ato çaste të vështira, kur zemrat e disave prej tyre gati u lëkundën.” - Allahu i Lartësuar na njofton se si me mëshirën dhe bamirësinë e Tij, Ai i pranoi pendimin Profetit dhe pasuesve të Tij muhaxhirë dhe ensarë. Ai i fali ata për ndonjë gabim, ua shtoi të mirat dhe ua ngriti gradat. Kështu vepron Zoti me ata që sakrifikojnë për hir të Tij. Kështu veproi Zoti me ata që e ndoqën pas Profetin në ato çaste të vështira, drejt luftës së Tebukut. Atëherë ishte nxehtësi përvëluese dhe kohë varfërie ekstreme, me mangësi në pajime dhe në mjete lufte. Armiqtë, që u kanoseshin gjatë gjithë rrugës, ishin të pabesë. Shkaqet për t'iu shmangur kësaj lufte ishin të shumta, por besimtarët iu mbështetën Allahut dhe i dolën në ballë kësaj përgjegjësie. Vështirësitë ishin aq të mëdha, sa disave gati iu doli zemra nga vendi. Madje, disa gati u dorëzuan dhe desh u tërhoqën. Por Allahu i Lartësuar i forcoi zemrat dhe këmbët e tyre në ato momente hezitimi e sprove. Ez-zejg quhet devijimi i zemrës nga rruga e drejtë. Nëse ky devijim cenon themelin e besimit, konsiderohet kufër, por nëse cenon ndonjë ligj të fesë, atëherë gjykohet në varësi të shkeljes. Ajo mund të jetë moskryerje e ndonjë detyre fetare ose kryerje e ndonjë harami, ose edhe kryerje e detyrave të Sheriatit jo me formën dhe mënyrën e caktuar nga Zoti e Profeti i Tij. Sidoqoftë, i Madhëruari i shpëtoi të zgjedhurit e Tij nga çdo lloj devijimi dhe i ndihmoi të pendohen edhe për ndonjë hezitim a lëshim. - “Allahu i fali ata. Ai është i Butë dhe Mëshirëplotë me ta.” - Është Allahu që ua mundëson të pendohen dhe, me mëshirën e dëshirën e Tij, ua pranon pendimin dhe i forcon të bëjnë durim përgjatë rrugës së drejtë. - “(Allahu ua pranoi pendimin) Edhe atyre të treve, që mbetën mbrapa, aq sa edhe toka iu ngushtua, me gjithë gjerësinë e saj (nga ndjenja e fajit) .” - Allahu i Madhëruar i fali dhe ua pranoi pendimin edhe atyre të tre personave që nuk dolën së bashku me muslimanët për në luftën e Tebukut. Këta të tre ishin Kab Ibn Maliku dhe dy shokët e tij. Historia e tyre është e njohur nga hadithet e sakta dhe është e përhapur në referencat e hadithit. 50 Ata u dëshpëruan aq shumë, saqë Allahu i Lartësuar thotë: - “Edhe shpirtrat e tyre u ngushtuan dhe u bindën se nuk mund të gjesh strehim gjetiu, veçse tek Allahu.” - Toka dhe qielli iu dukën të ngushtë, aq sa u merrnte frymën, madje nuk po duronin dot as veten e vet. Kjo ndodhi për shkak të një shqetësimi që ua pushtoi shpirtrat. Ngushtimi i tyre nuk mund të përshkruhet me fjalë. Ata i dhanë përparësi kënaqësisë së Zotit dhe Profetit të Tij dhe këmbëngulën për të qenë të sinqertë me Të. Allahu i Lartësuar thotë për këta besimtarë, që ata “u bindën se nuk mund të gjesh strehim gjetkë, veçse tek Allahu.” Ata ishin të sigurt dhe të palëkundur në bindjen se askush tjetër nuk të shpëton prej ngushtive, veçse Allahu i Madhëruar i Vetëm dhe i Pashoq. Ata humbën çdo shpresë dhe mbështetje nga krijesat, për t'iu dorëzuar dhe mbështetur tërësisht Allahut të Madhëruar, Zotit të tyre të Dashur dhe të Urtë. Ata e kuptuan shumë mirë se, për t’i shpëtuar ndëshkimit të Tij, duhet të vraposh pa u vonuar drejt Tij. Pritja e tyre e dhimbshme që Zoti t'ua pranonte pendimin zgjati rreth 50 ditë e net, të gjata si shekuj për ta. Por pas kësaj pritjeje kaq të gjatë, i Lartësuari tha: - “Ai i mëshiroi ata që të pendoheshin.” - Ishte Allahu që ua mundësoi të pendoheshin dhe pastaj e pranoi pendimin e tyre. - “Allahu është Pranues i pendimit dhe Mëshirëplotë.” - Allahu është Falës i madh, Pranues i pendimit dhe Mbulues i gabimeve e dobësisë së njerëzve. Ai ka mëshirën më të madhe, që vazhdimisht zbret dhe e përfshin krijesat, në çdo kohë e çast. Përmes kësaj mëshire rregullohen punët e njerëzve në këtë jetë, por edhe çështjet e besimit dhe të fesë së tyre. Nga këto ajete kuptojmë se pendimi tek Zoti duhet të jetë një nga pikësynimet më të larta të njeriut, prandaj ai duhet të investojë në këtë drejtim çdo forcë e mundësi për ta arritur. Allahu i Lartësuar na tregon se pendimi i sinqertë është cilësia më e spikatur e robve të Tij më të zgjedhur, për të cilën edhe i ka lëvduar dhe i ka nxitur që ta arrijnë. Në emër të këtij pendimi, të përzgjedhurit kryejnë ato vepra të mira që Zoti i do dhe i pëlqen. Ajetet na tregojnë, gjithashtu, se Allahu i Lartësuar kujdeset për besimtarët e Tij të sinqertë dhe u gjendet pranë në çastet më të vështira dhe më dëshpëruese. Ai kujdeset t'ua shtojë imanin, edhe kur çdo gjë tjetër i shtyn në rrënim dhe devijim. Por një gjë është e sigurt: askush nuk mund ta devijojë atë që është i sinqertë me Zotin e vet. Ajetet tregojnë se ibadetet e vështira kanë një vlerë të jashtëzakonshme dhe sjellin dobi më të mëdha sesa ato të thjeshtat. Sa më të vështira të jenë adhurimet, aq më i madh është shpërblimi dhe dobia që ato sjellin. Pranimi i pendimit ka lidhje shumë të ngushtë me keqardhjen dhe pendesën e thellë në zemrën e gabimtarit. Pendimi i pranohet atij që vërtet ndjen keqardhje të madhe për gabimin e bërë. Ndërsa ai që kryen gjynahe dhe nuk ndihet keq apo nuk shqetësohet për to, edhe nëse thotë që është penduar, ai nuk është i çiltër. Nga ajeti kuptohet se një shenjë e mirë dhe treguese e ardhjes së zgjidhjes së hallit, është kur njeriu e lidh zemrën fort me Allahun e Lartësuar, duke u shkëputur plotësisht nga krijesat. Në ajet vërehet dashuria dhe mëshira e madhe e Zotit për tre besimtarët e penduar. Duke përshkruar mospjesëmarrjen e tyre në luftë, Allahu i Madhëruar zgjodhi një mënyrë të veçantë duke thënë: “ ata që mbetën mbrapa ”. Kjo është një shenjë që tregon se ata të tre nuk qëndruan pas për t’i bërë bisht të mirës dhe shpërblimit të madh të xhihadit në rrugën e Zotit, por ishte veçse një moment dobësie, që përfundoi me mosnisjen në kohë bashkë me ushtrinë. Por ky qëndrim i tyre i shqetësoi e dëshpëroi tej mase ata. Edhe kur munafikët shkuan të shfajësoheshin te Profeti, ata nuk e bënë, sepse ishin të sinqertë për gabimin që kishin bërë. Ata shpresonin veçse faljen dhe mëshirën e Zotit. Allahu i Madhëruar i lëvdoi ata pikërisht me sinqeritetin, me të cilin mbushi zemrat e tyre. Madje, i Lartësuari na nxit për të qenë si ata, për të qenë të sinqertë, kur thotë:

Mus'haf Hape →
Hadid 57:7–57:11 Tefsiri i shkurtuar i Ibn Kethirit (Tejsir el-Alijj el-Kadir)

… e tyre), përveç të paaftëve, me ata që luftojnë në Rrugën e Allahut me pasurinë dhe me jetën e tyre. Ata që luftojnë me pasurinë dhe me jetën e tyre, Allahu i ngre …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

- “Besojini Allahut dhe të Dërguarit të Tij dhe jepni nga ajo që Ai jua ka lënë ta trashëgoni!” - Allahu i Lartësuar dhe i Madhëruar na urdhëron që të pajisemi me besim të plotë dhe korrekt tek Ai dhe profetët e dërguar prej Tij. Ai na porosit e nxit të japim gjithçka e të bëjmë çdo përpjekje që këtë besim ta përmbushim, duke qenë të vazhdueshëm, të qëndrueshëm e të palëkundur në këtë rrugë. Gjithashtu, Ai nxit për të shpenzuar nga ajo pasuri që, sikurse thotë: “... Ai jua ka lënë ta trashë - goni!” Pra, Ai jua ka vendosur këto pasuri në duart tuaja përkohësisht dhe thjesht në përdorim, njësoj si ai që merr diçka për të përfituar dhe për ta përdorur përkohësisht atë. Pa dyshim që këto pasuri ishin në duart e tjetërkujt përpara jush, pastaj kaluan në duart tuaja e sërish do të largohen prej jush, për t’i marrë dikush tjetër në përdorim. Për këtë arsye, i Lartësuari udhëzon që ju të tregoni shumë kujdes me këto pasuri dhe t’i përdorni për bindje ndaj Tij. Në të kundërt, Ai do t’ju llogarisë çdo të madhe e të vogël dhe do t’ju ndëshkojë, nëse shpërfillni dety - rimet pasurore, që ka përcaktuar në fenë, më të cilën ju ka ngarkuar. Mendoni kujdes mbi këto fjalë: “... nga ajo që Ai jua ka lënë ta trashëgoni!” Domethënë, kjo pasuri do t’ju hiqet përsëri nga dora dhe ju do të largoheni prej saj, për t’ua lënë trashëgim të tjerëve pas jush. Mendo pak, mbase trashëgimtarët mund të jenë më të bindur ndaj Allahut në lidhje me këtë pasuri, e kështu do të jenë më të lumtur se ju, duke arritur kënaqësinë e Allahut. Por, gjithashtu, mund të ndodhë që pasardhësit ta përdorin këtë pasuri në poshtërsi dhe mosbindje ndaj Zotit, dhe kështu gjithë mundi juaj do t’i ndihmojë ata në gjynahe dhe zhytje në ndëshkim. Imam Ahmedi sjell hadithin nga Abdullah Ibn Shihiri, që rrëfen: 258 8. “Kur shkova tek i Dërguari i Allahut, ai po thoshte: “Grumbu - llimi i pasurisë ju shkatërron! I biri i Ademit thotë: ‘Pasuria ime! Pasuria ime!’ Vallë, a ke gjë tjetër prej pasurisë tënde, veç asaj që e ha dhe e humb, atë që e vesh dhe e gris? Kurse atë që e jep sadaka, ajo mbetet për ty.”. Edhe Muslimi e sjell një hadith të ngjashëm prej Shubes, duke shtuar: 2589. “Çdo pasuri tjetër, veç sadakasë, ai do t’ua lërë njerëzve të tjerë, kur të largohet nga kjo botë.” - “Për ata që besojnë dhe shpenzojnë për hir të Zotit, ka shpërblim të madh.” - Këtu përsëri kemi një nxitje për të shpe - nzuar në rrugët e hajrit, në bindje ndaj Zotit të Lartësuar dhe për të bërë vepra që e forcojnë imanin dhe e konsolidojnë atë në shpirtin e besimtarit. - “Ç’është me ju, që nuk i besoni Allahut, kur i Dërguari i Tij ju fton t’i besoni Zotit tuaj, i Cili ka marrë besën nga ju?! Mbajeni fjalën, nëse jeni besimtarë! - Çfarë ju pengon që të besoni dhe të pajiseni me iman të palëkundshëm, ndërkohë që Profeti është mes jush, ju fton në këtë rrugë, ju sjell argumente të qarta e shumë fakte të pamohueshme, që tregojnë vërtetësinë e asaj që ai ka sjellë prej Zotit?! Në Sahih-un e Buhariut vjen hadithi: 2590. “Një ditë, Profeti a.s iu tha sahabëve të tij: “Cili besim është më i habitshmi për ju?” Ata thanë: “Besimi i melekëve”. Por Profeti ﷺ tha: “E si të mos besojnë ata, ndërkohë që shpallja u zbret atyre?!” Kështu, ata thanë: “Atëherë është besimi ynë!” Profeti përsëri tha: “E si të mos besoni ju, ndërkohë që unë jam mes jush?!” Kështu, ata pyetën: “Atëherë, besi - mi i kujt është më i habitshmi?: Profeti tha: “Është besimi i një populli, që do të vijnë pas jush, të cilët do të gjejnë fletë të shkrua - ra dhe do të besojnë atë që është e shkruar në to.” Hadithe të ngjashme kemi sjellë edhe në ajetin 3 të sures Bekare.102 Më pas, i Lartësuari thotë: “... i Cili ka marrë besën nga ju?! Mbajeni fjalën, nëse jeni besim - tarë!” Ose në ajetin tjetër: “Kujtoni mirësitë e Allahut ndaj jush dhe zotimin ndaj Tij, të cilin Ai e mori prej jush, kur thatë: “Dë - gjuam e bindemi!”. Dhe kini frikë Allahun! Allahu i di mirë të fshehtat e zemrave tua - ja.” [Maide 7]. Kështu, Ai mori premtimin e tyre, me besëlidhjen që bënë me Profetin e Allahut. Ndërsa Ibn Xheriri pretendon se këtu bëhet fjalë për premtimin dhe besën që Zoti u mori njerëzve për ta besuar si një të Vetëm kur i nxori nga shpina e Ademit, siç shtjellohet në fjalën e Allahut të Lartësuar: “Kujto kur Zoti Yt nxori nga shpina e bijve të Ademit pasardhësit e tyre dhe i bëri të dëshmojnë, duke u thënë: “A nuk jam Unë Zoti juaj?” - “Po, - thanë ata, - dëshmojmë për këtë!”. Atëherë, mos thoni Ditën e Kijametit: “Ne s’kemi ditur gjë për këtë.”. Ose që të mos thoni: “Etërit tanë ishin idhujtarë, ndërsa ne jemi thjesht pasardhës të tyre. Atëherë do të na ndëshkosh për atë që bënë ata pasues të kotësive?”” [Ea’raf 172]. Ky është edhe mendimi i Muxhahidit. Gjithsesi, Allahu është më i ditur. - “Ai i shpalli robit të Vet shenja të qarta ...” - Argumente të qarta, shenja madhë - shtore dhe fakte të prera, që nuk lenë asnjë dyshim rreth të vërtetës, që ai solli prej Zo - tit. I Madhëruari e bëri këtë, sikurse thotë: - “... për t’ju nxjerrë prej errësirave në dritë.” - Prej errësirave të injorancës, padi - turisë, mohimit të besimit të vërtetë dhe fakteve të pamohueshme, në dritën e ditu - risë, imanit të pastër, korrekt e të palëkund - shëm. - “Nuk ka dyshim se Allahu është i Butë e i Mëshirshëm me ju.” - Allahu i Lavdëruar është pa dyshim i tillë. Zbritja e librave e dërgimi i profetëve është tregues i mëshirës së madhe dhe kujdesit të Tij për krijesat. Allahu i Madhëruar fillimisht i urdhëroi për besim të sinqertë dhe ua qartësoi se nuk ka asnjë pengesë për ta që të besojnë. Tani vijon që t’i nxisë për të shpenzuar në rrugë të hajrit dhe në bindje ndaj Tij. - “Ç’ndodh me ju, që nuk shpenzoni në rrugën e Allahut, kur dihet se Allahut i mbesin trashëgim qiejt e Toka?!” - Domethënë, shpenzoni për hir të Tij dhe mos iu frikësoni varfërisë, kur shpenzoni në rrugë të hajrit, sepse Ai për hir të të Cilit i jepni këto, është i Vetmi i Pashoq, që ka në dorën e Tij depot e mirësive dhe pasuritë e qiejve dhe të Tokës. Ai është Sunduesi i Arshit dhe i gjithçkaje poshtë tij. Ai ka për t’jua zvëndësuar, madje do t’ju japë më shumë mirësi, si shpërblim për atë që ju shpenzoni për hir të Tij, sikurse thotë në ajetin tjetër: “Thuaj: “Me të vërtetë, Zoti im është Ai që ia shton rizkun kujt të dojë nga robërit e vet dhe Ai ia pakëson kujt të dojë. Gjithashtu, çdo gjë që jepni, Ai do t’jua kompensojë. Ai është më i Miri Furni - zues”.” [Sebe 39]. Ose: “Ajo që e keni pra - në vetes, është e përkohshme, kurse ajo që është tek Allahu është e përjetshme. Ne do t’u japim durimtarëve shpërblimin më të mirë për atë që bënë. Kujtdo që bën një vepër të mirë, qoftë mashkull ose femër, duke qenë besimtar, Ne do t’i japim një jetë të mirë (në këtë botë), e (në botën tjetër) do t’i japim shpërblimin më të mirë për veprat e mira.” [Nahl 96, 97]. - “Nuk janë të barabartë ata që kanë shpenzuar nga pasuria e tyre dhe kanë luftuar para Çlirimit. - Nuk janë të bara - bartë ata që kanë shpenzuar nga pasuria e tyre dhe kanë luftuar para triumfit të Islamit me çlirimin e Mekës, me ata që nuk e patën këtë nder. Përpara Çlirimit të Mekës, gje - ndja ishte shumë e vështirë dhe, në ato ko - hëra, besimtarë ishin vetëm të sinqertët. Pas Çlirimit, feja e Allahut të Madhëruar u shfaq dhe u përhap me madhështi, derisa njerëzit po hynin në Islam me grupe të mëdha: - “Këta kanë vlerë më të madhe sesa ata që shpenzuan dhe luftuan më pas.” - Shumica janë të mendimit se fjala ‘çlirim’ këtu nënkupton çlirimin e Mekës, ndërsa nga Shabiu dhe të tjerë mendojnë se flitet për Marrëveshjen e Hudejbijes. Mbase për saktësinë e këtij mendimi mund të argu - mentohet me hadithin që imam Ahmedi sjell nga Enesi, i cili rrëfen se: 2591. “Mes Halid Ibn Uelidit dhe Abdurrahman Ibn Aufit pati një debat dhe Halidi i tha Abdurrahmanit: “Ju shpesh na tregoni epërsi mbi ne, me faktin se pranuat Islamin ca ditë përpara nesh!” Na është treguar se, kur këto fjalë i shkuan Profetit të Allahut, ai tha: “M’i lini rehat shokët e mi. Betohem në Atë në dorën e të Cilit është shpirti im, se sikur ndonjëri nga ju të shpenzonte sa mali i Uhudit, ose çdo mal tjetër, me flori, kurrë nuk do të arrinte shpërblimin e veprave të tyre.” Dihet se Halid Ibn Uelidi, të cilit iu drejtua kjo fjalë, e pranoi Islamin në kohën mes Marrëveshjes së Hudejbijes dhe Çliri - mit të Mekës. Grindja mes dy sahabëve ndodhi në kohën kur Profeti ﷺ dërgoi Halid Ibn Uelidin tek fisi Benu Hudhejfe, pas çlirimit të Mekës. Në përballjen me ushtrinë e Halidit, ata nuk thanë qartë që kishin pra - nuar Islamin, por thanë thjesht “ Sabe’na”, pra: “Ndërruam fenë.” Atëherë, Halidi u tha: “Hidhni armët!” Pasi i hodhën armët, ai u tha: “Dorëzohuni!” Dhe ata u dorëzuan. Halidi i lidhi dhe i shpërndau mes ushtrisë. Në kohën e agimit, Halid Ibn Uelidi jep urdhër: “Çdokush që ka rob, le ta vrasë!” Fisi Benu Sulejm i vranë robërit e tyre, ndërsa muhaxhirët dhe ensarët i liruan. Rreth kësaj çështjeje ishte grindja mes Halid Ibn Uelidit dhe Abdurrahman Ibn Aufit.103 Hadithi i saktë prej Profetit të Allahut thotë: 2592. “Mos shani asnjë prej sahabëve të mi! Pa dyshim se, edhe sikur ndonjëri të shpenzonte një mal sa Uhudi me flori në rrugën e Allahut, përsëri nuk do ta arrinte shpërblimin që arrijnë shokët e mi duke dhënë vetëm një dorë ushqim, apo edhe më pak.”. - “Por të gjithëve Allahu u ka premtuar mirësi.” - Pra, si ata që shpenzuan para Çlirimit, ashtu edhe ata që shpenzuan pas tij, të gjithëve u premtohet shpërblim i madh për veprat e tyre, edhe pse mes tyre mund të ketë dallime në grada, siç thotë i Lartësuari: “Nuk janë njëlloj ata besimtarë që rrinë (në shtëpitë e tyre), përveç të paaftëve, me ata që luftojnë në Rrugën e Allahut me pasurinë dhe me jetën e tyre. Ata që luftojnë me pasurinë dhe me jetën e tyre, Allahu i ngre në një shkallë më lart se ata që rrinë (në shtëpi). Allahu u ka premtuar të gjithëve mirësi, por i ka dalluar luftëtarët mbi ata që nuk luftojnë, me shpërblim të madh, me grada të larta nga Ai, me falje gjynahesh dhe Mëshirë. Allahu është Falës i Madh e Mëshirëplotë.” [Nisa 95, 96]. Po kështu, në hadith të saktë është sjellë: “Një besimtar i fortë është më i mirë dhe më i dashur te Zoti se një besimtar i dobët, por në secilin prej tyre ka të mira.” - “Allahu di për gjithçka që ju punoni.” - Ai është i Gjithëditur për veprat e robërve, prandaj bëri që të ketë ndryshim mes shpër - blimit te atyre që shpenzuan përpara Çliri - mit dhe luftuan për të mbrojtur fenë e Zotit dhe përhapur atë, që sakrifikuan për t’iu bërë krah Profetit të Tij dhe fesë që ai solli nga Zoti, dhe shpërblimit të atyre që e bënë diçka të tillë veçse pas Çlirimit. Ndodh kështu, sepse Zoti ka dijen absolute dhe i di mirë qëllimet e të parëve, sinqeritetin e tyre të plotë, shpenzimet e shumta që ata dhanë edhe në kohë vështirësie, varfërie e ngu - shtie. Në një hadith thuhet: 2593. “Mund të ndodhë që një dirhem i vetëm t’ua kalojë edhe njëqind mijë të tillëve ...” 104 Nuk ka dyshim mes besimtarëve se i Sinqerti Ebu Bekër, (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!) ka pjesën më të madhe në këtë ajet. Ai është zotëria i të gjithë atyre që punuan dhe mbë - shtetën Profetin, mes gjithë popujve dhe shoqëruesve të profetëve. Ai shpenzoi të gjithë pasurinë e tij, duke synuar kënaqësinë e Allahut Krenar dhe të Lartësuar, dhe këtë e bëri jo për t’i kthyer ndonjë nder dikujt, për ndonjë nder të mëparshëm. - “Kush është ai që i jep Allahut një hua të mirë, që Ai t’ia shumëfishojë atë dhe t’i japë një shpërblim të mirë.” - Edhe kjo është një nxitje për të shpenzuar në rrugën e Allahut, por me nijet të pastër dhe me synimin e vetëm për të kërkuar kënaqësinë e Allahut e me vendosmëri të qartë. Ibn Ebu Hatimi përcjell nga Abdullah Ibn Mesud një hadith, në të cilin thuhet: “Kur zbriti ky ajet, Ebu Dahdah el Ensari i tha Profetit a.s: 2594. “O i Dërguari i Allahut! Vërtet Allahu i Lartësuar pranon që t’i japim borxh Atij?!” - “Po, o Ebu Dahdah!” - tha Profeti ﷺ. Atëherë ai tha: “Ma jep dorën, o i Dërguari i Allahut!” Dhe ai ia dha dorën. Atëherë ai tha: “Dëshmo, atëherë, se unë ia kam dhënë Zotit tim si hua kopshtin tim (me hurma)!” Transmetuesi i hadithit thotë: “Në atë kopsht kishte gjashtëqind rrënjë hurma. Aty ishte dhe e shoqja e Ebu Dahdahit, Umu Dahdah, së bashku fëmijët dhe familjen e Ebu Dahdahit. Atëherë, Ebu Dahdah i thërret gruas së vet: “O Ummu Dahdah!” - “Urdhëro!” - “Dil prej aty, sepse unë ia kam dhënë kopshtin Zotit tim Krenar dhe të Lartësuar!” Në një transmetim thuhet se ajo i tha: “Me fitim doli tregtia jote, o Ebu Dahdah!” Dhe pastaj mori fëmijët e doli prej shtëpisë.” Transmetohet, gjitha - shtu, se Profeti i Allahut tha: “Sa e sa rrënjë të shumta të mbushura me fruta ka në Xhenet për Ebu Dahdahin.”. Ndërsa në një version thuhet: “Sa e sa hurma, trungu i të cilave është prej rubini, smeraldi e diamanti, janë përgatitur për Ebu Dahdahin në Xhenet!”

Mus'haf Hape →
Hadid 57:12–57:15 Tefsiri i shkurtuar i Ibn Kethirit (Tejsir el-Alijj el-Kadir)

… e Kijametit dhe i pari që do të më lejohet të ngre kokën. Kështu, unë do të shikoj për - para meje, pas meje, në të djathtën time dhe në të majtën …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

- “Atë ditë do t'i shihni besimtarët dhe besimtaret tek u ndriçon drita përpara dhe në të djathtë të tyre.” - Allahu i Lartësuar na tregon rreth besimtarëve të sinqertë dhe gjendjen e tyre në Ditën e Kijametit. Atë ditë, drita e tyre do të ndriçojë përpara tyre në hapësirat e tokës së ringjalljes. Kjo dritë do të jetë në varësi të punëve të tyre, sikurse ka thënë edhe Ibn Mesudi për këtë ajet: “Në varësi të punëve të tyre, ashtu do të ecin mbi Sirat. Disa e kanë dritën sa një mal i madh. Disa e kanë dritën sa një palmë e lartë. Disa e kanë dritën sa një burrë që qëndron në këmbë. Me dritën më të pakët është ai që i ndriçon sa një gisht i këmbës së tij, e cila herë ndizet dhe herë shuhet.” Kështu e transmeton Ibn Ebu Hatimi dhe Ibn Xheriri. Ibn Ebu Hatimi sjell një hadith nga Ebu Dardaja dhe Ebu Dheri, që tregojnë se: “Profeti, paqja dhe bekimet e Zotit qofshin mbi të, - ka thënë: “Do të jem i pari që do të më lejohet të bëj sexhde në Ditën e Kijametit dhe i pari që do të më lejohet të ngre kokën. Kështu, unë do të shikoj për - para meje, pas meje, në të djathtën time dhe në të majtën time dhe do të njoh umetin tim midis popujve.” Atëherë, një njeri i tha: “O Profeti i Zotit, si do ta njohësh popullin tënd mes gjithë popujve, nga koha e Nuhut, deri te populli yt?” Ai tha: "Unë do t’i dalloj, sepse ata janë rrezëllitës nga gjurmët e abdesit dhe asnjë popull tjetër nuk e ka këtë rrezëllitje. Unë do t’i dalloj, sepse atyre do t’u jepen librat nga e djathta e tyre. Do t’i njoh, gjithashtu, sipas shenjave (të sexhdes) në fytyrat tyre. Do t’i njoh nga drita e tyre, e cila ndriçon përpara tyre dhe pasardhësve të tyre.” Më pas, i Lartësuari thotë: - “... dhe në të djathtë të tyre.” - Nga e djathta ndodhen librat e veprave të tyre. Kështu thotë Dahaku. Allahu i Lartësuar thotë: “(Kujto) Ditën kur Ne do t'i thërrasim të gjithë njerëzit, bashkë me prijësin e tyre. Ata, që libri i tyre do t'u jepet nga e djathta, do ta lexojnë (me kënaqësi) librin e tyre dhe nuk do t'u bëhet asnjë padrejtësi.” [Isra 71]. - “Përgëzim për ju sot janë kopshtet, nëpër të cilët rrjedhin lumenj e ku do të jeni përgjithmonë. Kjo është fitorja e madhe.” - Ju keni përgëzim kopshte Xheneti, në të cilët rrjedhin lumenj. Atje do të qëndroni përjetësisht e përgjithmonë. - “Atë ditë, munafikët dhe munafiket do t'u thonë besimtarëve: “Na prisni pak, që edhe ne të ndriçohemi prej dritës suaj!” - Allahu i Lartësuar na tregon për atë që do të ndodhë Ditën e Kijametit, kur të ringjallen krijesat, për tmerrin, tronditjet dhe gjëra të tjera të paimagjinuara. Ai na tregon se, atë ditë ka për të shpëtuar veçse ai që ka besuar Allahun dhe profetin e Tij, ka punuar sipas urdhëresave të Z otit dhe nuk ka shkelur kufijtë e Tij. Sulejm Ibn Amri tregon: “Shkuam në një varrim në portën e Dama - skut dhe me ne ishte Ebu Umame El -Bahili. Pasi u fal namazi i xhenazes dhe filluan ta varrosnin të vdekurin, Ebu Umame tha: “O njerëz! Ju jeni duke kaluar mëngjesin dhe mbrëmjen në një shtëpi, ku ende kryhen veprat e mira dhe të këqija, dhe jeni gati të ndaheni prej saj, për të shkuar në një shtëpi tjetër, dhe kjo është - duke iu referuar varrit - shtëpia e vetmisë, errësirës, krimbave dhe fatkeqësisë, përveç atij që ia zgjeron (dhe e shpëton) Zoti. Prej aty do të dilni në hapësirat e Ditës së Kijametit e do të kaloni nëpër ndodhi të mëdha e të tmerrshme. Në njërën prej tyre, njerëzit do t’i përfishijë diçka me urdhër të Zotit dhe atëherë do të ketë fytyra që do të zbardhen dhe të tjera që do të nxihen. Pastaj do të kaloni në një tjetër vend dhe njerëzit do t’i mbështjellë errësira e madhe. Pastaj do të ndahet drita (atyre që e meritojnë). Besimtarit i jepet dritë, ndërsa mohuesit dhe hipokritit jo. Do të ndodhë, sikurse ka thënë Zoti në librin e Tij: “Gje - ndja e tyre është errësirë, si në një det të thellë, ku dallgët mbulojnë dallgët dhe mbi to qëndrojnë re të zeza: errësira të thella njëra përmbi tjetrën, aq sa njeriu nuk mund të shohë as dorën e vet. Atij të cilit Allahu nuk i jep dritë, ai nuk ka për të pasur dritë.” [Nur: 40]. As jobesimtari e as hipokriti nuk do të mund të ndriçohen nga drita e besimtarit, ashtu sikurse edhe të verbërit nuk ndriçohen nga drita e atyre që shohin. Hipokritët do t’u thonë besimtarëve: “Na prisni pak, që edhe ne të ndriçohemi prej dritës suaj! Atyre do t'u thuhet: “Kthehuni pas (në dynja) dhe kërkoni atje ndonjë dritë!” Ky është ndëshkimi i Zotit për hipokritët, sikurse thotë: “Hipokritët përpi - qen të mashtrojnë Allahun, por është Ai që i bën ata të mashtrohen.” [Nisa: 142]. Pastaj ata do të kthehen në vendin ku u nda drita, por nuk do të gjejnë asgjë, andaj do të kthehen tek besimtarët, por mes tyre do të ngrihet një mur me një portë, sikurse thotë i Lartësuari: “Atëherë, ndërmjet tyre vendo - set një mur, që ka një derë. Nga brenda tij është mëshira, ndërsa nga jashtë tij është dënimi.”. Sulejman Ibn Amri thotë: “Mu - nafiku vazhdon të hallakatet në mashtrim, deri në kohën kur do të ndahet drita. Kjo është koha kur Zoti do ta bëjë të dallohet qartë hipokriti nga besimtari.” Nga Ebu Umame përcillet, gjithashtu, të ketë thënë: “Ditën e Kijametit do të dërgohet errësira dhe asnjë një njeri, qoftë besimtar apo jobesimtar, nuk do të shohë dot as pëllë - mbën e tij, derisa Zoti t'u dërgojë dritë besimtarëve, sipas punëve të tyre. Muna - fikët do t’i ndjekin ata pas dhe do t’u thonë: “Na prisni pak, që edhe ne të ndriçohemi prej dritës suaj!”. Nga Ibn Abasi transme - tohet të ketë thënë: “Ndërkohë që njerëzit janë në errësirë, Allahu i Madhëruar sjell dritë. Kur besimtarët shohin dritën, drejto - hen nga ajo, dhe kjo dritë do të jetë udhërrëfyes i dërguar prej Zotit, për t’i udhëhequr ata drejt kopshteve të Xhenetit. Kur muna - fikët të shohin besimtarët, do të nxitojnë që t’i ndjekin ata, por Allahu i Madhëruar ua shuan dritën munafikëve, dhe atëhere ata do të thonë: “Na prisni pak, që edhe ne të ndriçohemi prej dritës suaj!” Pra, ne ishim së bashku me ju në jetën e dynjasë. Atëherë besimtarët do të thonë: - “Atyre do t'u thuhet: “Kthehuni pas dhe kërkoni atje ndonjë dritë!” - Pra, kthehuni andej nga erdhët, prej errësirës, dhe shikoni se mos gjeni dritë prej atje. Ebu Kasim Taberaniu sjell hadithin nga Ibn Abasi, se Profeti i Allahut ka thënë: 2595. “Allahu i Lartësuar i fton njerëzit Ditë e Kijametit me emrat e tyre, duke mbuluar mangësitë e robërve të Tij. Ndërsa në Sirat, Allahu i Lartësuar i jep çdo besimtari dritë. Edhe munafikëve u jep njëfarë drite, por kur ata të jenë mbi Sirat, Allahu i Lartësuar ua heq dritën, prandaj ata do t’u thonë besimtarëve: “Na prisni pak, që edhe ne të ndriço - hemi prej dritës suaj!” Besimtarët do të thonë: “O Zot, na plotëso dritën tonë!” Dhe ajo është koha kur askush nuk do të kujtohet dhe as do të mendojë për askënd.” Më pas i Lartësuari thotë: - “Atëherë, ndërmjet tyre vendoset një mur, që ka një derë.” - Haseni dhe Katadja kanë thënë se ai është një mur i vendosur mes Xhenetit dhe Zjarrit. Ndërsa Abdur - Rahman Ibn Zejd Ibn Eslemi thotë se ky është Ea’rafi, për të cilën Allahu i Lartësuar thotë: “Mes tyre (dy grupeve) do të jetë një mur ndarës, mbi të cilin do të qëndrojnë burra që e njohin secilin grup sipas shenjave të tyre. Ata do t'u thërrasin banorëve të Xhenetit: “Selami qoftë mbi ju!”. Ata nuk do të kenë hyrë në të, por do të shpresojnë.” [Araf 46]. Kështu është transmetuar nga Muxhahidi dhe të tjerë dhe ky është shpje - gimi i saktë. - “Nga brenda tij është mëshira ...” – Domethënë, ndodhet Xheneti, me gjithçka në të. - “... ndërsa nga jashtë tij është dënimi.” - Pra, zjarri i Xhehenemit. Kështu kanë thënë Katadja, Ibn Zejdi dhe të tjerë. Këtu flitet për një mur, që do të vendoset Ditën e Kijametit për të ndarë besimtarët nga munafikët. Besimtarët do t’i afrohen dhe do të hyjnë nga porta e tij. Pasi të hyjnë të gjithë, kjo portë do të mbyllet dhe muna - fikët do të mbeten pas saj, të dëshpëruar, në errësirë dhe ndëshkim, ashtu siç ishin edhe në jetën e dynjasë, në errësira njëra mbi tjetrën, në mohimin e Zotit, në mosbesim, në injorancë, në dyshime, pasiguri, mëdy - shje dhe luhatje. Allahu i Lartësuar thotë: - “Ata thërrasin: “A nuk rrinim edhe ne me ju?!” - Kështu, munafikët u thonë besimtarëve: “A nuk rrinim ne bashkë në jetën e dynjasë; merrnim pjesë bashkë në namazin e xhumasë, në namazet me xhe - mat, në Arafat gjatë haxhit, madje edhe në luftëra së bashku me ju, duke përmbushur shumë detyrime si muslimanë. - “Po, por ju e shkatërruat veten ...” - Ju vërtet rrinit me ne, por ju e shkatërruat veten. Disa selefë kanë shpjeguar: “Ju futët veten në bela, duke shkuar pas stolive mashtruese të kësaj dynjaje, pas poshtërsive dhe mosbindjes ndaj Zotit, si edhe duke përmbushur dëshirat pa fre.” - “... sepse ju prisnit zi për besimtarët...” Fjala e përdorur është “ terâbestum”, me kuptimin pritjes ose të shpresuarit për diçka. Sipas një mendimi, këtu bëhet fjalë për shtyrjen e pendimit. Pra, ju prisnit dhe e shtynit pendimin herë pas here, derisa ju kapi vdekja në befasi. Ndërsa Katade thotë që: “terâbestum”, domethënë: prisnit zi dhe fatkeqësi për besimtarët, për shkak të së vërtetës, që ata ndjekin. - “... dyshonit në çështjet e fesë ...” - Gjithashtu, ju dyshonit në çështjet e fesë, dyshonit rreth ringjalljes dhe llogarisë para Zotit. - “... dhe ju mashtruan ëndrrat boshe...” - Sipas një shpjegimi, el emânij (që është përkthyer “ëndrrat boshe”) janë pretendimet boshe se “do të na falen gjynahet.” Thuhet, gjithashtu, se kuptimi është: “Ju mashtroi dynjaja me kurthet e saj.” - “... derisa ju erdhi kaderi i Zotit.” - Pra, vazhduat në këtë gjendje, derisa ju erdhi vdekja. - “Kryemashtruesi ju mashtroi rreth Allahut.” - Ai është shejtani i mallkuar. Kuptimi i fjalëve, që besimtarët u thonë munafikëve, është: Ju ishit së bashku me ne me trupin tuaj dhe kryet vepra besimi në dukje, por ato ishin vepra që u mungonte qëllimi i pastër. Ju morët pjesë në adhurime, vetëm me trup, por jo me zemrën tuaj. Ju ishit në dyshime të vazhdueshme dhe sille - shit si besimtarë sa për sy e faqe të njerëzve dhe Allahun e përkujtonit shumë pak. Këto fjalë të besimtarëve nuk bien aspak ndesh me fjalët e tyre në një vend tjetër, për të cilat na njofton Allahu i Lartësuar, i Cili është më i vërteti në fjalët e Tij: “Çdo njeri është peng i veprave të veta. Përveç të djathtëve, të cilët do jenë në kopshte Xheneti dhe do t'i bëjnë pyetje njëri -tjetrit dhe (do t'u thonë) zullumqarëve: “Çfarë ju solli në Sekar?” Ata do përgjigjen: “Nuk ishim prej atyre që falnin namaz, nuk ushqenim të varfërit, por përziheshim me të tjerët në vepra të kota. Ne, nuk e besonim as Ditën e Gjykimit, derisa na erdhi e Vërteta e sigurt.” [Muddethir 38 - 47]. Kështu, këto fjalë do të thuhen për t’ua shtuar edhe më shumë dhimbjen jobesimtarëve që janë në zjarr. Në fund të këtyre ajeteve, i Lartësuari thotë: “Tashmë, atyre nuk do t’u bëjë më dobi ndërmjetësimi i ndërmjetësuesve.” [Muddethir 38 - 48]. Ndërsa këtu thotë: - “Sot prej jush nuk pranohet asnjë lloj kompensimi; po ashtu, as prej jobesimta - rëve.” - Edhe sikur të sillni të gjithë faqen e dheut të mbushur me flori, shto edhe njëherë aq, për ta dhënë si kompesim, që të shpëtoni nga ndëshkimi i Allahut, kjo nuk ka për t’ju pranuar. - “Zjarri është vendi juaj, sepse atë meritoni. Sa përfundim i keq është ai!” - Ai do të jetë përfundimi juaj, sepse atë meritoni, për shkak të mohimit, dyshimit dhe pasigurisë suaj. Ai është vendi më i keq dhe përfundimi më i tmerrshëm.

Mus'haf Hape →
Sad 38:65–38:88 Tefsiri i Sa'dit (Tejsir el-Kerim er-Rahman)

… me dy Duart e Mia? A je mendjemadh, apo je nga ata që ngrenë krye?” - Ademin e dallova dhe e veçova Unë nga të gjitha krijesat me këto cilësi, …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

- Thuaj: “Unë jam vetëm paralajmërues.” - Nëse ata të kërkojnë ty, o i Dërguar, diçka që nuk është në dorën tënde, thuaju: Unë jam vetëm një paralajmërues. Kjo është gjithçka që unë kam mundësi. Çdo çështje është në dorë të Allahut. Unë jam ngarkuar veçse që t'ju kumtoj urdhëresat dhe ndalesat e Zotit, t’ju tregoj për mirësinë e t'ju nxis drejt saj, t'ju këshilloj për t'iu larguar të keqes dhe tju mësoj mënyrat e shpëtimit prej saj. Ai që e gjen rrugën dhe dritën e udhëzimit të plotë, le ta dijë se e ka për të mirën e vet. Kush largohet dhe e shpërfill udhëzimin, le ta dijë se ka dëmtuar veçse vetveten. Për këtë arsye, mësojeni të vërtetën e sigurt se: - Nuk ka asnjë zot tjetër (që meriton adhurimin), përveç Allahut, që është Një i Vetëm e Ngadhënjimtar (mbi gjithcka). - Askush tjetër nuk meriton të adhurohet me meritë, veç Allahut. Ai është Një i Vetëm e Ngadhënjimtar. Ky përshkrim mjafton për ta besuar se Ai është i vetmi që meriton adhurimin si një dhe i pashoq. Ai dhe vetëm Ai meriton të adhurohet si një i vetëm, sepse Ai është Një në të gjitha aspektet dhe është Ai që ka nënshtruar dhe përulur gjithçka. Nuk mund të ketë dy me cilësinë Ngadhënjimtar ‘Nënshtrues i Gjithçkaje’. Allahu është Një i vetëm dhe si i tillë është i vetmi që e meriton ta adhurosh, t'i përulesh dhe t'i nënshtrohesh ligjit të Tij. Pasi solli këto dy cilësi për Veten, Allahu sjell edhe një argument tjetër: njëshmërinë e Tij në Rububije, pra, në pohimin e Tij si i vetmi Krijues, Furnizues dhe Kujdestar i qiejve dhe Tokës. Ai thotë: - Zoti i qiejve, i tokës dhe i gjithë ç'ka mes tyre, Ngadhënjimtari, Falësi i Madh”. - Ai është i Vetmi Krijues, Kujdestar dhe Rregulluesi i çdo çështjeje, që kujdeset me të gjitha mënyrat. Ai është Krenari e Ngadhënjimtari, që e ka gjithë fuqinë në dorën e Tij. Me këtë fuqi dhe pushtet, Allahu krijoi të gjitha krijesat madhështore. Allahu është Falësi i Madh i të gjitha gjynaheve, të vogla a të mëdha qofshin, për të gjithë ata që pendohen dhe largohen nga këto gjynahe. Allahu është Ai që duhet me gjithë shpirt dhe që e meriton të adhurohet, e jo ata që nuk mund të krijojnë, të furnizojnë, që nuk mund të sjellin dëm apo dobi dhe që nuk kanë në dorë asnjë çështje. Ata nuk kanë në dorë as faljen e gjynaheve dhe as pranimin e pendimit. Të gjitha këto janë në dorë të Allahut. - Thuaj: “Ky (Kur’ani) është një Lajm i madh” - Këto janë fjalë që shërbejnë si frikësim dhe paralajmërim për ta. Ato duhet të bëjnë që ata të zgjohen dhe të marrin masat, që të ruhen. Allahu thotë: “Ky (Kur’ani) është një Lajm i madh” Kjo përfshin të gjitha lajmet për ringjalljen dhe tubimin para Zotit, për llogarinë me drejtësi dhe shpërblimin e ndëshkimin sipas punëve. Këto janë lajme shumë të mëdha dhe të rëndësishme. Ato duan përkushtim të madh dhe shumë serioz, që të përgatitesh. Këto lajme kurrsesi nuk duhen shpërfillur apo të lihen në harresë. - të cilit ju i ktheni shpinën. - Ju i keni kthyer shpinën, a thua sikur para jush nuk ju pret llogaria dhe nuk do të jepet as shpërblim e as ndëshkim. Nëse keni dyshim në fjalën time, atëherë mendoni pak rreth faktit që unë po ju flas për gjëra që nuk i trilloj nga mendja ime dhe as i kam studiuar në ndonjë libër tjetër. Atëherë, si është e mundur që unë t'ju njoftoj për ato me saktësi, pa shtuar dhe pakësuar gjë nga shpalljet e shkuara? Kjo duhet të shërbejë si argument shumë i madh për ju, që të mësoni për besnikërinë time dhe për vërtetësinë e asaj që solla nga Zoti im. - Unë nuk kam pasur asnjë dije për elitën e lartë (melaiket), kur ata polemizonin (rreth Ademit). - Unë nuk do të dija gjë rreth melekëve dhe asaj që flasin ata, sikur të mos më mësonte Allahu dhe të mos më kishte ardhur Shpallje. - Mua më është shpallur se jam veçse një paralajmërues i qartë." - Unë ju kumtoj veçse atë që më shpallet nga Zoti dhe mua më është shpallur se jam veçse një paralajmërues i qartë, që ju tregon gjithçka nga e cila duhet të ruheni dhe si duhet të ruheni. Nuk ka paralajmërues më të qartë se Muhamedi (a.s). Në vijim, Allahu i Lartësuar na tregon për polemikën e melekëve: - (Kujto) Kur Zoti yt u tha melekëve: “Unë po krijoj një njeri nga balta. - Allahu i njoftoi ata: “Unë po krijoj një njeri nga balta.” Kjo ishte lënda e krijimit të Ademit (a.s.). - Kur t’i kem dhënë formë dhe t’i kem fryrë shpirt prej Meje, përuljuni atij në sexhde.”. - Pasi ta kem formuar trupin e Tij, atëherë ju do t’i përuleni atij në sexhde. Pas këtij urdhëri, melekët u përgatitën që ta përmbushin atë në mënyrën më të plotë, siç iu kërkua, duke e nderuar figurën e Ademit (a.s). Allahu i Lartësuar e plotësoi krijimin e Ademit me trup dhe me shpirt dhe i vuri në provë melekët dhe Ademin, në lidhje me diturinë. Pasi doli në pah dituria e Ademit (a.s), atëherë Allahu i urdhëroi ata për të rënë në sexhde. - Kështu, të gjithë melekët së bashku u përulën në sexhde, - Të gjithë melekët e Zotit ranë në sexhde, pa përjashtim. - përveç Iblisit. Ai refuzoi, tregoi mendjemadhësi dhe u bë prej atyre që mohojnë (besimin). - Iblisi nuk pranoi të binte në sexhde, duke treguar mendjemadhësi e kryelartësi para Allahut dhe duke shprehur nënçmim për Ademin (a.s). Allahu thotë: "Ai refuzoi, tregoi mendjemadhësi dhe u bë prej atyre që mohojnë (besimin). Pra, në diturinë e Zotit, ai ishte mohuesi së vërtetës dhe i Zotit. Më pas, Allahu i Lartësuar tha, duke kërcënuar Iblisin, që nuk iu bind urdhrit të Tij: - “O Iblis! Çfarë të pengoi ty që të mos i përulesh atij që Unë e krijova me dy Duart e Mia? A je mendjemadh, apo je nga ata që ngrenë krye?” - Ademin e dallova dhe e veçova Unë nga të gjitha krijesat me këto cilësi, prandaj mos tregoni kryelartësi e mosbindje e as të nënçmoni Ademin. Atëherë, pse e kundërshton urdhrin? Prej mendjemadhësisë apo sepse e sheh veten më të mirë? Atëherë, Iblisi duke treguar mosbindjen ndaj Allahut, tha: - Iblisi tha: “Unë jam më i mirë se ai. Mua më ke krijuar nga zjarri, kurse atë e krijove nga balta.” - Sipas pretendimit të tij, zjarri është më i mirë sesa balta e toka. Por ky ishte një arsyetim i gabuar. Në fakt, zjarri është bazë për sherr dhe shkatërrim. Ai është lehtësisht i kontrollueshëm dhe i paqëndrueshëm. Ndërsa dheu është një lëndë e fortë, e qëndrueshme, e pjekur dhe e thjeshtë. Prej tij mbijnë e rriten shumë pemë e bimë dhe ai mund të shuajë zjarrin dhe ta mposhtë atë. Nga ana tjetër, zjarri është një diçka që ka nevojë për diçka tjetër që të ekzistojë e qëndrojë i ndezur. Ndërsa dheu qëndron vetë e nuk ka nevojë për gjë tjetër. Mendo pak me kujdes në arsyetimin e Iblisit, i cili konsiderohej se ishte më i dituri dhe më i madhi në mesin e xhindëve. Atëherë, si mendon se arsyetojnë ata që janë nga lloji i tij dhe poshtë tij? Ata do të refuzojnë dhe luftojnë të vërtetën me analogjitë dhe arsyetimet e tyre, por që të gjitha do të jenë si arsyetimi i kotë i të parit të tyre, madje edhe më të dobëta. - Allahu tha: “Atëherë dil prej këtej (prej xhenetit)...” - Atëherë, Zoti tha: “Dil nga qielli dhe ai vendi nderuar!” ku Zoti e kish lejuar në fillim të rrinte. - sepse ti je i mallkuar! - Ti do të jesh i dëbuar dhe i nënçmuar! - Dhe Mallkimi Im ka për të ndjekur deri në Ditën e Gjykimit.” - Mbi të do të rëndojë mallkimi e largimi nga mëshira Ime, deri në Ditën e Gjykimit, pra, përjetë. - Ai (Iblisi) tha: “O Zoti im! Më jep afat deri në ditën kur (të vdekurit) do të ringjallen!” - Ai e kërkoi kot afatin, sepse ishte i mbushur me armiqësi e urrejtje të madhe për Ademin dhe pasardhësit e tij. Ai dëshironte që t’i largojë edhe ata nga mëshira dhe rruga e Zotit. Atëherë, Allahu i Madhëruar, duke iu përgjigjur kërkesës së tij, tha: - Allahu tha: “Ti je prej të afatizuarve,” - Kështu vendosi Zoti, me urtësinë e Tij, që t'ia jepte këtë afat, dhe ky qe caktimi i Tij. - Deri në Ditën e Kohës së Caktuar.” - Deri në atë kohë, pasi të kenë dalë në jetë të gjithë pasardhësit e Ademit dhe sprova e Zotit të jetë përmbushur për njerëzit dhe xhindët. Pasi mësoi që atij iu dha afat, Iblisi i mallkuar, ngaqë ishte i mbushur me ligësi dhe nga armiqësia dhe urrejtja e madhe për Ademin dhe pasardhësit e tij, duke u nxituar dhe pa vonuar, tha: - Ai (Iblisi) tha: “Betohem në Fuqinë Tënde se kam për t’i humbur që të gjithë prej rrugës së drejtë, përveç atyre robve të Tu, që janë të sinqertë.” - Iblisi u betua në krenarinë e fuqinë e Zotit, se do t'i devijonte që të gjithë pasardhësit e Ademit. Pastaj tha: "…përveç atyre robve të Tu, që janë të sinqertë.” Pra, e dinte mirë i mallkuari se është vetë Allahu Ai që i ruan ata nga kurthet dhe ligësia e tij. Iblisi u betua në krenarinë e Allahut, se do ta bënte diçka të tillë. Por ka mundësi që ai të ketë thenë "bi izetil-lah / Betohem në Fuqinë e Allahut", për t'ia arritur qëllimit të tij, edhe pse është armik dhe refuzoi t’i nënshtrohej Allahut. Pra, duke e ditur se ishte i dobët nga çdo aspekt dhe se nuk mund të devijonte asnjë pa lejen dhe vullnetin e Allahut, vendosi që të gjente ndihmë e mbështetje në Fuqinë e Allahut për këtë qëllim. Kurse ne, o Zoti ynë, jemi kaq të pafuqishëm, të varfër, të dobët dhe shumë të mangët në punët tona dhe adhurimet për Ty! Ne jemi të vetëdijshëm dhe i pohojmë me përunjësi të gjitha mirësitë që na i ke dhuruar dhe të jemi mirënjohës që jemi nga pasardhësit e atij (Ademit) që e nderove dhe dallove me mirësi. Ne po të lutemi dhe mbështetemi në krenarinë dhe fuqinë e madhështinë Tënde. Ne kërkojmë strehim në pushtetin dhe mëshirën Tënde të gjerë, që ka përfshirë çdo krijesë. Ne të lutemi me mëshirën Tënde të pakufishme, nëpërmjet së cilës na ke dhuruar çdo mirësi të dynjasë dhe ahiretit dhe ke larguar prej nesh çdo ligësi dhe fatkeqësi. Ne të lutemi që të na mbrosh dhe të na japësh forcë në luftën kundër armiqësisë dhe urrejtjes së këtij armiku të përbetuar dhe të vjetër. Të lutemi të na shpëtosh nga ligësia dhe kurthet e këtij të mallkuari. Ne kemi shpresë të madhe dhe mendim të mirë për mëshirën Tënde, o Zot, se do t'i përgjigjesh lutjes tonë dhe besojmë me gjithë shpirt në premtimin Tënd të bukur, kur the: “M’u lutni Mua, që Unë t’ju përgjigjem!" [Gafir 60]. Ja, o Zoti ynë! Ne po të lutemi siç na premtove. Përgjigjju lutjeve tona, ashtu siç na ke premtuar! "Zoti ynë! Na e dhuro atë që na e ke premtuar nëpërmjet të dërguarve të Tu dhe mos na turpëro Ditën e Kijametit! Vërtet Ti nuk e shkel premtimin!” [Al imran 194]. - Allahu Tha: “Betohem në të vërtetën dhe Unë them vetëm të vërtetën: - Vërtetësia është atributi Im dhe Unë them veçse të vërtetën! - Unë do ta mbush Xhehenemin me ty dhe me të gjithë ata që të vijnë pas! - Kur Profeti (a.s) ua qartësoi njerëzve me argumente të qarta të vërtetën dhe ua tregoi rrugën e drejtë, Allahu i Madhëruar i tha atij: - Thuaj (o Muhamed) : “Unë nuk kërkoj prej jush për këtë (Kur'an) ndonjë shpërblim...” - Thuaju atyre, o Profet, se për këtë ftesë në rrugën e Zotit dhe kërkimin e së vërtetës, unë nuk po ju kërkoj asnjë shpërblim. - dhe unë nuk jam prej atyre që bëjnë trillime. - Unë kurrë nuk pretendoj për veten diçka që nuk është e imja dhe të flas diçka për të cilën nuk kam dituri nga Zoti. Unë ndjek veçse atë që më shpallet nga Zoti. Ajo është rruga ime, që unë e pasoj dhe i përmbahem. - Ky (Kur’ani) nuk është tjetër veç një Mesazh për Botët. - Ky libër madhështor dhe Shpallja që më është dhënë është: "…veçse një Mesazh për Botët." Nëpërmjet tij, ata mësojnë dhe kërkojnë gjithçka që u sjell dobi, qoftë në drejtim të fesë dhe besimit të pastër, qoftë në çështjet e kësaj jete. Kjo shpallje ka për të qenë lartësim dhe nderim për ata që punojnë dhe jetojnë sipas saj. Nga ana tjetër, ajo do të jetë dëshpërim dhe nuk do t'u lërë asnjë justifikim atyre që e refuzojnë atë. Kjo sure madhështore përmban brenda saj këshilla dhe kujtime madhështore, si dhe urtësi të shumta. Ajo sjell lajme të mëdha, argumente, fakte e shenja, që nuk i lënë më kujt asnjë justifikim për mosbesim dhe mosbindje ndaj Zotit. Të gjithë ata që mohojnë Kur'anin dhe refuzojnë të pasojnë Profetin që e solli atë, nuk do të kenë asnjë justifikim dhe arsye para Zotit, nëse vazhdojnë dhe vdesin në mohimin e tyre. Në këtë sure bëhet edhe një lavdërim i atyre që janë të sinqertë me Zotin e tyre dhe tregohet shpërblimi i mrekullueshëm që i pret të bindurit dhe të devotshmit. Në fillim, Allahu u betua në këtë Kur'an dhe e përshkroi atë si " Dhudhikër". Ndërsa në fund të kësaj sureje e cilëson si kujtim dhe këshillë për të gjithë botët. Madje, gjatë gjithë sures e përsëriti fjalën 'kujto', si p.sh.: "Kujto robin Tonë" ose: "Kjo është si mëshirë dhe si kujtim", ose edhe: "Ky është një kujtim dhe këshillë". O Zoti ynë! Na mëso prej Kur'anit atë që nuk e dimë dhe na kujto nëse harrojmë, qoftë kur harrojmë nga pakujdesia, qoftë kur harrojmë nga gjynahet tona dhe dobësimi ynë! - Dhe ju do ta shihni shumë shpejt gjithë të vërtetën e tij. - Ju do të mësoni dhe do ta shihni të realizohet kjo në ahiret. Ajo do të jetë Dita kur dënimi t'i mbulojë ata, kur çdo ndihmë dhe lidhje mes robve do të ndërpritet dhe kur askujt nuk do t'i bëjë dobi asgjë, përveç besimit të pastër te Zoti, Profeti dhe shpalljet e Tij.

Mus'haf Hape →
Bekare 2:260 Tefsiri i shkurtuar i Ibn Kethirit (Tejsir el-Alijj el-Kadir)

… me njëra-tjetrën. Kjo vazhdoi derisa secili nga zogjtë u ngrit në këmbë i plotë, por pa kokë. Madje, zogjtë shkuan me shpejtësi tek Ibrahimi, që ai ta shikonte me sytë e vet …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

- Po, kur Ibrahimi tha: “Zoti im! Më mundëso të shoh se si i ngjall të vdekurit!” Ai (Zoti) i tha: “A nuk beson?!” Ai (Ibrahimi) u përgjigj: “Sigurisht që besoj, por desha që zemrës sime t'i shtohej bindja.” - Dijetarët kanë dhënë shpjegime të ndryshme se për çfarë arsye Ibrahimi ﷺ i kërkoi Allahut të Lartësuar një shenjë të tillë. Kështu, disa prej tyre përmendin si shkak për këtë kërkesë faktin se kur ai i tha Nemrudit që Zoti im jep jetë dhe jep vdekje, dëshiroi në zemër që të ngrihej në një gradë më lartë të sigurisë dhe diturisë që i ishte dhënë; pra, të ngrihej nga niveli i ilmi jakin - diturisë së sigurt, në nivelin e ajnul jakin - sigurisë të shikimit me shqisa, pra, të shikimit me sytë e ballit. Ai deshi ta shihte haptazi procesin e ringjalljes së krijesave, prandaj tha: "Zoti im! Më mundëso të shoh se si i ngjall të vdekurit!” Ai (Zoti) i tha: “A nuk beson?!” Ai (Ibrahimi) u përgjigj: “Sigurisht që besoj, por desha që zemrës sime t'i shtohej bindja.” Buhariu dhe Muslimi sjellin për këtë ajet një hadith nga Ebu Hurejra (r.a), i cili tregon se Profeti ﷺ ka thënë: 41 1. “Ne do të ishim më dyshues sesa Ibrahimi kur tha: "Zoti im! Më mundëso të shoh se si i ngjall të vdekurit! Ai (Zoti) i tha: “A nuk beson?!” Ai (Ibrahimi) u përgjigj: “Sigurisht që besoj, por desha që zemrës sime t'i shtohej bindja.” Po në këtë formë e ka sjellë edhe Muslimi. Në këtë hadith, pjesa: "Ne do të ishim më dyshues se sa Ibrahimi" mund të kuptohet gabimisht nga dikush që nuk ka njohuri rreth kësaj çështjeje dhe mendon se bëhet fjalë për dyshimin rreth ringjalljes. Sigurisht që ky është një kuptim i gabuar. Për këtë hadith janë dhënë shpjegime të ndryshme nga dijetarët, prej të cilave mund të përmendim:...124 Në vijim, Allahu i Lartësuar thotë: - Ai (Zoti) tha: “Merr katër shpendë e pastaj, në çdo kodër vendos nga një pjesë të tyre; pastaj thirru atyre! Dhe ata kanë për të ardhur me shpejtësi. - Allahu i Lartësuar e urdhëroi që të merrte katër lloje zogjsh dhe t’i lidhte pranë vetes, pastaj t’i therte dhe t’i ndajë në shumë copa. Dhe Ibrahimi kështu veproi: i lidhi dhe i theri. Pastaj në male të ndryshme vendosi nga një copë të zogjv e të copëtuar, pasi i pati përzier mirë copat me njëra tjetrën. Ibn Abasi thotë gjithashtu: “dhe pastaj ai i mori me vete kokat e tyre”. Allahu i Madhëruar e urdhëroi më pas që t’i thërriste zogjtë për t’i ardhur dhe paraqitur para atij. Ibrahimi i urdhëroi zogjtë që të vinin tek ai, sikurse e urdhëroi Allahu i Lartësuar. Pas kësaj, Ibrahimi ﷺ pa se si pendët fluturonin në ajër, për t’u bashkuar me njëra -tjetrën. Gjaku kthehej në vend, për t’u bashkuar me trupin, mishi bashkohej me mishin dhe të gjitha copëzat e çdo zogu lidheshin me njëra-tjetrën. Kjo vazhdoi derisa secili nga zogjtë u ngrit në këmbë i plotë, por pa kokë. Madje, zogjtë shkuan me shpejtësi tek Ibrahimi, që ai ta shikonte me sytë e vet plotësimin e kërkesës që i drejtoi Allahut të Madhëruar. Kështu, çdo zog shkoi tek Ibrahimi për të marrë kokën e vet , që ishte në dorën e Ibrahimit . Kur afrohej tek Ibrahimi dhe ai i jepte tjetër kokë, jo kokën e tij, zogu e refuzonte, dhe kur i afronte kokën që i përkiste, zogu e pranonte. Kështu, koka lidhej me trupin e vet dhe shpendi plotësohej me fuqinë e Allahut të Lartësuar. - Dije se Allahu është i Plotfuqishëm e i Urtë”. - Allahu është Aziz - Ngadhënjimtar, Krenar, i Plotpushtetshëm, që askush nuk mund ta mposhtë dhe asgjë nuk është e pamundur për Të. Çfarë dëshiron Ai, bëhet dhe asgjë nuk mund ta pengojë Atë, sepse Ai është nënshtruesi dhe mposhtësi i gjithçkaje. Gjithashtu, Allahu është Hakim - i Urtë në fjalët dhe veprat e Tij, është i urtë në ligjin që ka caktuar për krijesat, për të jetuar dhe adhuruar Atë; Allahu është i urtë në kaderin e Tij, pra, në ligjet e krijimit dhe funksionimit të kësaj ekzistence. Abdurrazaku tregon se Meameri përcjell nga Ejubi se, për pjesën e ajetit: "që të më qetësohet zemra.", dëshmon se Ibn Abasi ka thënë: "Nuk ka në Kur 'an ndonjë ajet që të nxisë shpresën në shpirtin tim më shumë sesa ky ajet." Ndërsa Ibn Ebu Hatimi përcjell nga Ibn Ebu Munkediri i cili tregon: “Njëherë, u takuan së bashku Abdullah Ibn Abasi dhe Abdullah Ibn Umer Ibn Asi. Ibn Abasi i tha Ibn Umer Ibn Asit: "Cili është ajeti më shpresëdhënës në Kur 'an, sipas teje?” Ibn Umer Ibn Asi tha: "Fjala e Allahut të Lartësuar: "Thuaj: “O robërit e Mi, të cilët e keni ngarkuar veten tuaj me shumë gabime, mos e humbni shpresën në mëshirën e Allahut, sepse Allahu i fal të gjitha gjynahet! Ai është Falës i Madh dhe Mëshirëplotë." [Zumer 53]." Ndërsa Ibn Abasi tha: “Ndërsa unë them se është fjala e Allahut të Lartësuar: “Po, kur Ibrahimi tha: “Zoti im! Më mundëso të shoh se si i ngjall të vdekurit!” Ai (Zoti) i tha: “A nuk beson?!” Ai (Ibrahimi) u përgjigj: “Sigurisht që besoj, por desha që zemrës sime t'i shtohej bindja.” Pra, Allahu i Lartësuar pranoi si justifikim dhe përgjigje nga Ibrahimi fjalën e tij: “Sigurisht që besoj (jam i bindur dhe nuk kam asnjë dyshim. )" Ibn Abasi tha më pas: “Dhe të mendosh se sa të shumta janë vesveset e dyshimet që vërtiten në zemrat tona, që na i fut shejtani i mallkuar." Kështu e ka sjellë El Hakimi, duke e quajtur të saktë këtë ngjarje.

Mus'haf Hape →
Kasas 28:7–28:13 Tefsiri i Sa'dit (Tejsir el-Kerim er-Rahman)

… punët tona në pallat ose ta ngrejmë në një gradë më lart e ta trajtojmë si fëmijën tonë e ta adobtojmë. Ishte caktimi i Zotit të Lartësuar, që të …

▾ Teksti i plotë▴ Mbyll

- Kështu, Ne e frymëzuam nënën e Musait: "Jepi gji atij! - Ajo ishte periudha e frikshme kur vriteshin të gjithë fëmijët meshkuj. Allahu e frymëzoi nënën e Musait që t’i jepte gji fëmijës së saj dhe ta mbante pranë. - Kur të ndiesh rrezikun për të, atëherë hidhe në lumë dhe mos u frikëso e as mos u pikëllo... - Pra, kur ta ndiesh se kanë rënë në gjurmë të tij dhe kur të vijnë për ta therur, atëherë: "...hidhe në lumë dhe mos u frikëso e as mos u pikëllo..." Pra, hidhe në lumin Nil, në një sënduk të mbyllur. - ...sepse Ne do ta kthejmë atë tek ti dhe do ta bëjmë nga të dërguarit Tanë. - Kështu ia mbushi zemrën Allahu i Lartësuar asaj nëne me këtë lajm të mirë. Ai përgëzoi se do t’ia kthente djalin në gjirin e saj, do ta ruante nga çdo e keqe dhe kurth i Faraonit dhe do ta bënte një profet të madh dhe të zgjedhur. Këto ishin përgëzimet më të mëdha. Allahu i Madhëruar dhe i Gjithëmëshirshëm i hodhi këto përgëzime në zemrën e nënës, që ajo të forcohej dhe të bëhej e qëndrueshme, që të qetësohej dhe t'i largohej frika që e kishte pushtuar. Ajo ishte shumë e frikësuar për të birin e saj dhe veproi ashtu si u inspirua dhe u urdhërua nga Zoti. Ajo e hodhi fëmijën në lumë dhe Zoti u kujdes për të. - Atë (Musain) e nxori nga lumi familja e Faraonit... - Pra, ishte familja e Faraonit që e gjeti këtë fëmijë, kur lumi e solli në portën e tyre. Por Zoti dëshironte diçka: - ...që në fund ai të bëhej armik e dëshpërim për të. - Pikërisht nga dora e këtij fëmije, që ata gjetën, do të vinte fundi dhe mjerimi i tyre. Ai do të bëhej armiku dhe shkatërrimi i tyre, që ta kuptonin se asnjë forcë njerëzore dhe masë e marrë nga ata nuk mund të thyente kaderin dhe vullnetin e Zotit. Pikërisht ai, nga i cili ruheshin, do të bëhej shkaktari i fundit të tyre. Do të ishin ata vetë që do të kujdeseshin për të, do ta rrisnin dhe edukonin. Po ta mendosh me kujdes, do të shohësh se, me Musain në pallat, bijtë e Izraelit përfituan shumë të mira. Shpeshherë ligësia ndaj izraelitëve zbutej, sepse ai ishte në pallat dhe me pozitë në oborrin mbretëror. Si i tillë, ai mund të mbronte shumë nga të drejtat e popullit të tij, duke mos harruar këtu përkushtimin dhe xhelozinë e madhe të tij për popullin e vet, si edhe natyrën e tij ambicioze dhe këmbëngulëse në arritjen e të mirës. Pas përpjekjeve të tij, gjendja dhe prestigji i bijve të Izraelit kishte ndryshuar në atë shoqëri. Nga një popull i dobët, i shtypur dhe pa asnjë fuqi në shoqëri, tashmë ishte shndërruar në një popull që kërkonte të drejtat e veta dhe konfliktohej me grupet e tjera të popullsisë së Egjiptit, ashtu siç do të sqarohet më pas. Këto janë hapat e parë të fuqizimit në vend. Allahu i Lartësuar e ka bërë si ligj që çështjet të realizohen pak e nga pak e hap pas hapi. Ato nuk realizohen menjëherë. - Vërtet, Faraoni, Hamani dhe ushtritë e tyre ishin keqbërës. - Pra, prandaj vendosi që t’i ndëshkojë e t’i dënojë si shpagim për padrejtësitë e tyre e tiraninë në tokë. - Gruaja e Faraonit tha: “Ky është gëzimi i syve tanë për mua dhe për ty. - Në momentin kur familja e Faraonit mori fëmijën nga lumi, Allahu i Madhëruar futi në zemrën e gruas së Faraonit dhembshuri dhe mëshirë për Musain. Ajo ishte Asija, e bija e Mizahimit, një grua e mirë dhe besimtare. Ajo tha: “Ky është gëzimi i syve tanë për mua dhe për ty." Pra, lëre tek ne, që të na kënaqë sytë dhe ta bëjmë pjesë të jetës sonë në pallat. - Mos e vrisni atë! Ndoshta do të na sjellë dobi ose mund ta birësojmë.”. - Pra ai ose mund të na bëhet shërbëtor që të na shërbejë dhe kryejë punët tona në pallat ose ta ngrejmë në një gradë më lart e ta trajtojmë si fëmijën tonë e ta adobtojmë. Ishte caktimi i Zotit të Lartësuar, që të ndodhte kjo dhe të ishte dobiprurëse për gruan e Faraonit, që e tha atë fjalë dhe ndërmjetsoi për Musain e vogël në djep. Musai me të vërtetë u bë qetësimi i syve të saj dhe ajo e deshi shumë fort atë fëmijë. Ajo e trajtoi Musain tamam si një nënë e dhemsur derisa ai u rit dhe Zoti e bëri profet. Ajo ishte nga të parat që nxitoi të pranojë imanin e pastër, Allahu qoftë i kënaqur prej saj dhe e kënaqtë në xhenetet e tij të larta! - Dhe ata nuk e dinin çfarë po bënin . - Allahu i Madhëruar na i tregon të gjitha këto fjalë e qëndrime në lidhjen me Musain, ndërkohë që familja dhe obori i Faraonit as nuk e dinin dhe hetonin atë që lapsi i Zotit kishte shkruar të ndodhte. Nuk e dinin kaderin e Zotit dhe se ku do ti çonte kjo zgjedhje. Kjo tregon për kujdesin e madh të Zotit sepse nëse ata do të analizonin situatën dhe do të mendonin me kujdes rreth saj, do të ndodhte tjetër ndodhi. - Zemra e nënës së Musait ndjeu një zbrazëtirë (kur kuptoi se djali kishte rënë në duar të Faraonit) - Kur Musai i vogël në atë sunduk u largua nga sytë e nënës, ajo u dëshpërua dhe zemrën e saj e kaploi një frikë e madhe. Allahu e tregon këtë frikë kur tha e përshkroi se zemra e saj u boshua nga frika dhe meraku për foshnjën e saj. Kjo është natyra e dobët njerëzore, edhe pse Zoti e ndaloi nga frika dhe trishtimi dhe i premtoi se do t’ia kthente në gjirin e saj të sigurt. - dhe gati sa nuk e zbuloi atë (fëmijën), - Pra, gati e shfaqi atë që fshihte në zemrën e saj. - ...sikur Ne të mos ia kishim forcuar zemrën (me besim) - Por Allahu e forcoi dhe e bëri të duronte fort, që të mos e shfaqte. - dhe të mbetej (një besimtare) e palëkundur. - Allahu e ndihmoi të bënte durim dhe të bëhej besimtare e sinqertë. Nëse robin e godet një fatkeqësi dhe bën durim duke i qëndruar bazave të besimit, kjo do të bëhet shkak që besimi i tij të shtohet e të forcohet. Nga ana tjetër, kur robi vazhdon të ankohet dhe nuk bën durim, kjo tregon për dobësinë e besimit të tij. - Ajo i tha motrës së Musait: “Shkoji pas!” - Nëna e Musait dërgoi motrën e tij, që ta ndiqte nga pas dhe të shihte ç’do të ndodhte me të, por këtë duhet ta bënte fshehtas dhe të mos e shihte askush. Dhe ashtu veproi: - Kështu ajo (e motra) e vrojtonte atë prej së largu dhe ata nuk e diktonin. - Ajo ecte në rrugën ku ai kalonte, në brigjet e lumit, duke e parë tinëz. Allahu na njofton se ata nuk e diktonin që ajo vrojtonte. Ajo e kreu këtë punë me shumë kujdes, sepse nëse do ta vërenin, do të mendonin se ishte ajo që e kishte hedhur, dhe ndoshta mund ta vrisnin si të gjithë fëmijët meshkuj të bijve të Izraelit ose si ndëshkim për familjen e tij, që nuk iu bindën ligjit të Faraonit. - Ne patëm bërë që ai të mos pranonte asnjë gjidhënëse (përveç nënës së vet) dhe ajo (motra e Musait) tha: “A doni t’ju tregoj për një familje që do të kujdesen për të dhe që do të jenë të përkushtuar ndaj tij?” - Kjo qe një tjetër shenjë e përkujdesit të madh dhe mëshirës së Allahut për Musain dhe të ëmën. Ai bëri që Musai të mos pranonte asnjë gjidhënëse, përveç të ëmës. Për këtë arsye, ata nxorën njerëz për të kërkuar gjidhënëse, se ndryshe do të vdiste. Atëherë, kur motra e Musait u tha ato fjalë, ata e pranuan sugjerimin e saj. Kështu, ajo i drejtoi tek shtëpia e nënës, që me ankth po priste foshnjën e saj. - Kështu, Ne e kthyem atë tek e ëma... - Kështu, Allahu e ktheu atë tek e ëma, ashtu siç premtoi. - ...që t'i kënaqej syri e të mos pikëllohej... - Ai do të rritej në gjirin e nënës së vet dhe ajo do të kënaqej me të, e qetë dhe e sigurt për birin e saj. Jo vetëm që do të gëzohej dhe kënaqej me të birin, por do të merrte edhe shpërblime e furnizim të bollshëm nga obori i Faraonit për djalin. Ky është përkujdesi i Allahut të Madhëruar. - dhe që ta kuptonte se premtimi i Allahut është i vërtetë. - Prandaj Zoti i tregoi asaj përmbushjen e disa premtimeve që i dha, që zemra e saj të qetësohej, imani t’i shtohej e forcohej dhe për të qenë e qetë me premtimet e tjera të Allahut, se edhe ato do të përmbusheshin. Allahu i Madhëruar do ta ruante Musain (a.s) dhe do ta bënte një profet të madh. - Por, shumica e tyre nuk e dinë. - Shumë njerëz, kur shohin kushte jo të favorshme dhe të pashpresa, dobësohen në imanin e tyre. Kjo ndodh sepse dituria e tyre është e mangët dhe nuk e dinë se Allahu i Madhëruar, para se të plotësojë e përmbushë çështjet e mëdha, sjell e vendos sprova e pengesa të mëdha, vështirësi dhe sfida, në dukje të pakalueshme. Kështu vazhdoi Musai të jetonte në familjen e pallatin e Faraonit, të edukohej në mbretërinë e tij dhe të merrte pjesë në rrethin e tyre. Ai vishej si ata dhe kishte trajtimin dhe mirësitë që gëzonin ata. Në këtë gjendje, nëna e Musait ishte e qetë dhe e sigurt. Tashmë të gjithë e shihnin atë si nënën e Musait nga gjiri dhe askush nuk e shihte me dyshim përkujdesin dhe dhembshurinë e dashurinë e saj për Musain. Mendo pak për butësinë dhe përkujdesjen e mëshirshme të Zotit për Musain deri në atë masë saqë e ruajti edhe nga gënjeshtra. Ai ia lehtësoi çështjet, pasi edhe pse të tjerët mendonin se lidhja mes tij dhe nënës së vet ishte për shkak të gjidhënies, kur ai i thërriste asaj "nënë" dhe mes tyre kishte dashuri dhe afrimitet të madh, gjithçka ishte e vërtetë e jo gënjeshtër. Pra, Zoti bëri që situata të krijohej në atë mënyrë që të mos detyroheshin të gënjenin dhe të mos takoheshin dhe kujdeseshin për njëri tjetrin fshehtazi.

Mus'haf Hape →