Kërko: nese falenderoni do t'ua shtoj

- “A e ke vënë re atë që kthen shpinën, i cili jep pak, e pastaj e ndërpret?” - A e ke vënë re se sa e keqe është gjendja e atyre që ftohen për ta adhuruar dhe njësuar Zotin e tyre në çdo aspekt, por ata i kthejnë shpinën kësaj ftese? Edhe nëse në ndonjë moment vetja e tyre i lejon që t’i përgjigjen kësaj ftese, ata nuk vazhdojnë gjatë në të, por shpejt i kthehen zakonit të vjetër, duke u treguar koprracë dhe duke ndaluar veten nga adhurimi i Zotit. Veprat e mira nuk janë shprehi të tyre. Në natyrë, ata janë rebelë dhe gjithmonë i kthejnë shpinën bindjes ndaj Allahut. Nëse ndonjëherë kryejnë ndonjë vepër të mirë, ata nuk vazhdojnë gjatë në këtë rrugë, por përsëri kthehen atje ku ishin. Megjithatë, ata u lëvdohen të tjerëve: - “Mos vallë, ai ka njohuri për të fshehtën dhe e sheh atë?” - A e shikojnë ata të fshehtën apo thjesht shpifin për Allahun, duke thënë gjëra për të cilat nuk kanë asnjë dijeni? Është Allahu i Lartësuar që pastron ata që Ai dëshiron dhe askush nuk mund ta dijë të fshehtën e Tij. Këta të mjerë bëjnë dy të këqija: jo vetëm që nuk i binden Zotit, por edhe mburren se janë të pastër e të devotshëm. - “Vallë, a nuk ka dëgjuar ai për atë që thuhet në Fletët e Musait dhe të Ibrahimit - i cili i plotësoi të gjitha detyrimet...” - A nuk dinë këta njerëz për ngjarjet që përshkruhen në Fletët e Musait dhe të Ibrahimit (a.s.), i cili me të vërtetë i plotësoi të gjitha urdhëresat e Zotit të tij, të mëdha dhe të vogla. Në ato fletë kishte shumë ligje dhe dispozita të rëndësishme, ndër të cilat edhe ato që Allahu i Lartësuar i tregon më pas: - “Askush nuk do të bartë barrën e tjetrit dhe njeriu meriton vetëm atë që ka bërë vetë.” - Çdokush do të merret në përgjegjësi dhe do të shpërblehet për veprat e tij, të mira apo të këqija qofshin. Askush nuk do të merret në përgjegjësi apo të përfitojë nga veprat e të tjerëve dhe askush nuk do të bartë gjynahun e tjetrit. Gjithashtu, askush të mos harrojë, madje të jetë i sigurt se: - “Puna e tij pa dyshim që do të shihet, dhe pastaj ai do të marrë shpërblimin më të plotë.” - Në ahiret do të shfaqen hapur veprat e çdokujt dhe secili do të shpërblehet për çdo të mirë apo të keqe që ka bërë. Shpërblimi do të jetë i plotë, i pacenuar. Për veprat e mira dhe të sinqerta, shpërblimi do të shumëfishohet, ndërsa për veprat e këqija do të ndëshkohet me drejtësi. Të gjitha krijesat atë ditë do të jenë dëshmitare të drejtësisë së Zotit dhe të bamirësisë dhe mëshirës së Tij. Të gjithë, pa përjashtim, do ta lavdërojnë Zotin për këtë. Madje, edhe banorët e Zjarrit, kur të hyjnë në të, zemrat do t’i kenë të mbushura me lavdërim për Zotin dhe do të pranojnë urtësinë e Tij absolute. Ata do të urrejnë vetveten dhe do ta pranojnë se ishin vetë ata shkaktarët që bën të merituar këtë ndëshkim. Në fjalën e Allahut të Lartësuar: “...njeriu meriton vetëm atë që ka bërë vetë” janë mbështetur ata që thonë se veprat e mira nuk mund t’ju dhurohen të vdekurve dhe as të gjallëve. Askush nuk mund të shpërblehet për veprën e tjetrit. Por kjo mënyrë argumentimi vlen të shikohet më me kujdes. Është e vërtetë se robi do të shpërblehet për atë që ka bërë vetë. Por kjo nuk përjashton mundësinë që, ndonjëherë, ai të përfitojë nga ndonjë mirësi që mund t’i dhurohet nga të tjerët. Një shembull i ngjashëm me këtë është pasuria që zotëron njeriu, e cila i takon vetëm atij, por kjo nuk pengon që ai të përfitojë nga ndonjë dhuratë, që dikush mund t’ia japë. - “Pa dyshim, te Zoti yt do të jetë kthimi.” - Të gjitha çështjet kthehen vetëm tek Zoti. Të gjitha krijesat do të ringjallen, tubohen dhe llogariten tek Allahu i Lartësuar. Dituria dhe urtësia e plotë i takon vetëm Allahut të Lartësuar, i Cili është i vetmi Gjykues i drejtë. Atij i takon mëshira e plotë dhe çdo cilësi e plotë. - “Ai sjell buzëqeshjen dhe lotët.” - Është Allahu që ka sjellë në ekzistencë shkaqet që të bëjnë të qeshësh apo të qash. Ai ka krijuar të mirën dhe të keqen, gëzimin dhe lumturinë, frikën dhe trishtimin. Të gjitha këto, Allahu i Lartësuar i ka bërë të ekzistojnë sipas dijes dhe urtësisë së Tij absolute. - “Ai jep vdekjen dhe jetën.” - Allahu është i vetmi në dorën e të Cilit është jeta dhe vdekja. Ai i krijoi krijesat për t’i urdhëruar dhe ndaluar dhe për t’i marrë në llogari. Ai do t’i ringjallë ato pas vdekjes së tyre dhe do t’i shpërblejë me drejtësi dhe bamirësi, për atë që kanë bërë në jetën e dynjasë. - “Është Ai që i krijoi llojet në çift - mashkull dhe femër, nga një pikë lëngu, që hidhet.” - Allahu i Lartësuar është Ai i Cili çdo gjë e krijoi në çift, njerëzit dhe kafshët. Ai është i vetmi dhe më i miri Krijues. Mënyra që Allahu i Lartësuar ka përcaktuar për shumimin e krijesave është një nga argumentet më të mëdha, që tregojnë për pushtetin e plotë të Allahut të Lartësuar. Me pushtetin dhe diturinë e Tij, Ai bën të mundur që kafshët, të mëdha apo të vogla qofshin, të shumohen nëpërmjet farës së lëngshme. Allahu e fillon krijimin e njeriut në barkun e nënës, dhe pastaj, me përkujdesin e Tij të vazhdueshëm, njeriu plotësohet në formën më të mirë. Më pas, Allahu i Lartësuar i jep atij mundësinë për të zgjedhur, dhe njeriu ose ngrihet në gradat më të larta ose zhytet në skutat më të ulëta. Me të vërtetë, mënyra e krijimit të njeriut është e mrekullueshme dhe një argument i pamohueshëm, që tregon për pushtetin absolut të Allahut të Lartësuar, i Cili kështu dëshmon edhe pushtetin e Tij të padiskutueshëm për t’i ringjallur krijesat, siç thotë më pas: - “Eshtë detyrë e Tij Ringjallja tjetër.” - Allahu i Lartësuar do t’i ringjallë njerëzit nga varret dhe do t’i tubojë ata në ditën e përcaktuar, për t’i shpërblyer për të mirat dhe të këqijat. - “Është Ai që pasuron dhe varfëron.” - Është Allahu i Lartësuar Ai që ua lehtëson krijesave çështjet e jetës dhe dynjasë së tyre, si tregtinë apo mënyrat e tjera të përfitimit. Gjithashtu, Ai i bën robtë që të mjaftohen dhe të jenë të kënaqur me atë që Ai u dhuron. Kështu, me mirësitë e dhuruara prej Tij, ata kënaqen dhe vazhdojnë jetën e kësaj dynjaje. Të gjitha mirësitë janë prej Allahut, dhe kjo e bën të detyrueshme që robtë të jenë mirënjohës dhe falënderues ndaj Tij, duke e adhuruar si Një të vetëm dhe të pashoq. - “Ai është Zoti i Yllit Polar.” – Ky yll i njohur quhet (në arabisht) El Shi’ra. Allahu i Lartësuar, edhe pse është Zoti i gjithçkaje, e veçoi këtë yll, sepse në kohën e injorancës, ai ishte shndërruar në objekt adhurimi. Kështu, Allahu i Lartësuar tregon se çdo gjë që adhurojnë idhujtarët është diçka e krijuar dhe e nënshtruar ndaj Allahut të Lartësuar. Atëherë, si mund të konsiderohet si e adhuruar diçka e tillë dhe të barazohet me Allahun e Lartësuar, që është i vetëm në meritueshmërinë e adhurimit?! - “Është Ai që i shkatërroi adët e lashtë dhe themudët, prej të cilëve nuk mbeti asnjë.” – Adët ishin populli i profetit Hud (a.s.). Kur ata mohuan Profetin e tyre, Allahu i Madhëruar i shkatërroi me një stuhi të fuqishme. Ndërsa themudët ishin populli i profetit Salih (a.s.). Allahu i Lartësuar e dërgoi profetin Salih me mrekullinë e qartë të devesë, por populli i tij e shpërfilli këtë mrekulli dhe e vranë devenë. Për këtë arsye, Allahu i Lartësuar i shkatërroi ata tërësisht, duke mos lënë të shpëtojë asnjërin. - “...edhe popullin e Nuhut më herët. Vërtet, ata ishin edhe më keqbërës dhe të shfrenuar.” - Ndër popujt që Allahu i Lartësuar i shkatërroi ishte edhe populli i Nuhut (a.s.). Ata mohuan Profetin e tyre dhe nuk pranuan të nënshtroheshin e t’u bindeshin porosive të Zotit, prandaj i Lartësuari i mbyti ata me ujë. - “...edhe mutefikët, të cilët i përplasi prej së larti. Ata i përfshiu ajo që i përfshiu. Atëherë, për cilën mirësi të Zotit tënd ke dyshime?” - Mutefikët ishin populli i Lutit (a.s.). Këtij populli të prishur dhe të degjeneruar, Allahu i Lartësuar i dha një ndëshkim, që nuk ia kishte dhënë asnjë populli tjetër. Ai e përmbysi tërësisht vendbanimin e tyre, dhe më pas i goditi furishëm me gurë të ndezur dhe zjarr. - “Ky është një paralajmërues, si gjithë paralajmëruesit e mëparshëm.” - Edhe ky i dërguar, Muhamedi, i biri i Abdullahit, Profeti nga mesi i Kurejshëve dhe Hashimijëve, nuk është profeti i parë i dërguar ndër njerëz. Ishin të shumtë profetët e dërguar para tij, të cilët i ftuan popujt e tyre në të njëjtën fe ku i fton dhe ai. Atëherë, cili është shkaku që ju e mohoni këtë profet dhe Shpalljen që atij iu dha? Çfarë argumenti do të paraqisni para Zotit për mohimin e Shpalljes së Tij? A nuk është morali i tij i njëjtë me moralin e të gjithë profetëve? A nuk urdhëroi ai për çdo të mirë dhe ndaloi nga çdo e keqe, ashtu sikurse bënë vëllezërit e tij profetë? Madje, ky profet solli prej Zotit të tij edhe Kur'anin madhështor, një libër të cilit e pavërteta nuk mund t’i afrohet aspak, sepse ai është Shpallje e të Urtit, të Lavdëruarit. Allahu i Lartësuar i shkatërroi ata popuj që mohuan profetët e tyre. Atëherë, mos e harroni këtë fakt, por ruajuni që të mos ju godasë edhe ju ajo që i goditi ata që ishin para jush. Asgjë nuk e pengon ndëshkimin e të Madhëruarit kundër atyre që mohojnë më të zgjedhurin e profetëve, Muhamedin (a.s.), i cili është imami i të devotshmëve dhe udhëheqësi i popullit më të zgjedhur. - “E Afërta është afruar! Askush nuk mund ta largojë atë, veç Allahut!” - Kijameti është afruar dhe shenjat pararendëse të tij janë shfaqur. Kur ajo ditë të vijë, askush nuk do të mund ta pengojë ndëshkimin e Allahut të Lartësuar, që do të jetë shumë i ashpër. Pastaj Allahu i Lartësuar vijon që të kërcënojë të gjithë ata që mohojnë profetësinë e Muhamedit (a.s.) dhe refuzojnë Shpalljen që ai solli, Kur'anin e lavdishëm. Kështu, Allahu i Lartësuar thotë: - “Vallë, prej këtyre fjalëve po habiteni...” - Shpallja e sjellë nga Profeti i fundit është fjala më e lartë, më e mirë dhe më e përkryer. Ajo është fjala më e zgjedhur, fjala e Allahut të Lartësuar. Atëherë, si çuditeni dhe e mohoni këtë fjalë, duke pretenduar se ajo është në kundërshtim me realitetin? Ky pretendim i kotë e ka burimin tek padituria, devijimi dhe inati juaj, pasi kjo është fjala më e vërtetë. Nëse gjykon për diçka, në të gjen gjykimin më të drejtë. Shpallja hyjnore nuk është fjalë që mund të merret me tallje. Kur'ani është fjalë e fuqishme, aq sa po të zbritej në ndonjë mal, mali do të strukej nga frika e Allahut të Madhëruar. Ky libër ua shton urtësinë të urtëve dhe besimtarët i udhëzon dhe i përforcon në rrugë të drejtë. Ai shton besimin dhe sigurinë në premtimet e Zotit. Çudi është vetëm me ata që mohojnë këtë libër, por kjo tregon sigurisht mendjelehtësinë dhe humbjen e tyre të thellë. - “...dhe po qeshni, e nuk po qani?! Madje, zhyteni me thellë në shkujdesje!” - Në vend që shpirti juaj të zbutet dhe të ndikohet nga madhështia e këtij Kur'ani, ju çuditërisht qeshni dhe talleni me mesazhet që ai përcjell?! Në vend që sytë tuaj të lotojnë kur të dëgjojnë urdhrat dhe ndalesat e tij, në vend që zemrat tuaja të jenë të vëmendshme dhe plot shpresë e drojë, kur dëgjojnë premtimet dhe kërcënimet e tij, me ju ndodh e kundërta: ju largoheni dhe zhyteni në kotësira. Si është e mundur që ju të jeni të pavëmendshëm dhe mospërfillës ndaj këtij mesazhi të fuqishëm? Ky është tregues i dobësisë të mendjes, arsyes dhe besimit tuaj. Nëse ju do të adhuronit Allahun e Lartësuar dhe vazhdimisht do të synonit kënaqësinë e Tij në të gjitha gjendjet tuaja, nuk do të arrinit në këtë nivel kaq të ulët, të cilin kurrë nuk do ta dëshironin për veten e tyre të urtët dhe të mençurit. Më pas, i Lartësuari thotë: - “Bini në sexhde për Allahun dhe adhurojeni Atë!” - Edhe sexhdja është një adhurim, por Allahu i Lartësuar e përmend atë në mënyrë të veçantë, për të treguar rëndësinë e madhe të saj. Në fakt, sexhdja është vetë thelbi i adhurimit, sepse ajo shpreh drojën dhe nënshtrimin ndaj Allahut të Lartësuar, bindjen dhe përunjësinë ndaj Tij. Sexhdja shënon momentin më sublim të përuljes së robit, sepse gjatë saj nënshtrohet zemra, trupi dhe pjesët më të nderuara të njeriut, duke u vendosur në tokë, e cila shkelet me këmbë. Pas urdhrit për sexhde, Allahu i Lartësuar jep një urdhër të përgjithshëm për adhurim. Kështu, Ai urdhëron për çdo fjalë dhe vepër që e do dhe e kënaq Atë, qofshin ato të dukshme apo të padukshme dhe të cilat Allahu i ka shpjeguar nëpërmjet Shpalljes së Tij. Këtu përfundon tefsiri i sures Nexhm, dhe për këtë falënderimi i plotë i takon vetëm Allahut, të Cilin kurrsesi nuk mund ta lavdërojmë ashtu sikurse e meriton. Ai është i lavdëruar ashtu sikurse e ka lavdëruar Veten e Vet dhe shumë më shumë i lavdëruar sesa mund ta lavdërojnë krijesat! Paqja, bekimet dhe mëshira e Allahut qofshin mbi Muhamedin (a.s.)!

- Atëherë, Zekeria iu lut Zotit të tij, duke thënë: “O Zoti im! Më dhuro edhe mua një pasardhës të mirë! Vërtet, Ti e dëgjon lutjen.” - Kur Zekeria (a.s) e pa se Allahu i Madhëruar e furnizonte Merjemen me frutat e dimrit në behar dhe me frutat e beharit në dimër, u mallëngjye dhe i deshi shpirti një djalë, edhe pse ishte në moshë të thyer, kur trupi i ishte dobësuar, koka i ishte thinjur, me gruan gjithashtu të madhe në moshë dhe, për më tepër, që ishte beronjë. Atëherë, ai e luti Zotin e tij në intimitet: “O Zoti im! Më dhuro edhe mua një pasardhës të mirë! Vërtet, Ti e dëgjon lutjen! Më jep si dhuratë prej Teje një djalë të mirë! Ti je dëgjues i lutjes!” - Kur qëndronte në këmbë, duke u falur në faltore, atë e thirrën melekët: “Allahu të përgëzon ty me Jahjan, i cili do të besojë Fjalën e ardhur nga Allahu. - Atij iu drejtuan dhe i folën melekët, ndërkohë që ishte duke u falur në mihrabin që kishte përcaktuar për adhurimet e veta. Në fakt, mihrab quhet e gjithë xhamia a faltorja, dhe nuk është thjesht vetëm pjesa e futur, ku qëndron imami në drejtim të kiblës. Kjo pjesë e futur është diçka e shtuar më vonë, pasi nuk ka ekzistuar më parë. Mihrabi që njohim sot nuk ka qenë në kohën e Profetit ﷺ dhe as në kohën e sahabëve. Thuhet se i pari që e solli një risi të tillë ishte Uelid Ibn Abdul Meliku, i cili gjithashtu solli edhe risinë e futjes së varrit të Profetit ﷺ në xhaminë e Medinës. 140 Kështu, Zekeria ishte duke adhuruar Allahun në vendin ku ai falte namazin, kur melekët i dhanë lajmin e mirë. Allahu i Lartësuar na tregon se cili qe ky lajm i mirë: “Allahu të përgëzon ty me Jahjan...”, pra, me një djalë nga trupi dhe mishi yt, emri i të cilit do të jetë Jahja. Ky djalë “do të besojë Fjalën e ardhur nga Allahu”, domethënë, do të përgëzojë për ardhjen e birit të Merjemes. Dhe, vërtet, Jahja ishte i pari që përgëzoi njerëzit për ardhjen e Isait, këtij profeti madhështor. Madje, ai ishte një pasues i denjë i traditës dhe rrugës së tij. Duke përshkruar Jahjan, Allahu i Lartësuar thotë: - Ai do të jetë zotëri (fisnik), i përkorë dhe Profet nga më të mirët.” - / pra Ai do të jetë zotëri ( sejjiden), në gradë të lartë të diturisë, dhembshurisë, mëshirës, faljes, adhurimit dhe moralit. Ai do të ishte edhe “i përkorë” ( hasuran). Thuhet që Jahja nuk tundohej nga gratë. Disa thonë se kuptimi është se “ai nuk ejakulonte”. Thuhen edhe shumë gjëra të tjera, por Kadi Ijadi, në librin e tij “ Esh-Shifa” thotë: “Dije se, lavdërimi që Allahu i Lartësuar i ka bërë Jahjas, duke e quajtur “i përkorë”, nuk është siç pretendojnë disa prej tyre, që thonë fjalë të paqena. Madje, të tilla fjalë i kanë refuzuar dijetarët e mëdhenj dhe ekspertët e tefsirit. Dijetarët thonë se, të tilla përshkrime janë mangësi, që nuk u shkojnë profetëve (paqja e Zotit qoftë mbi ta!), prandaj nuk duhet që atyre t’u mvishen të tilla cilësi. Kështu, kuptimi i fjalës “i përkorë” është se Jahja ishte aq i ruajtur nga gjynahet, njëlloj sikur të mos kishte asnjë tundim prej epshit.” Paaftësia për marrëdhënie intime në martesë, në fakt, konsiderohet si mangësi. Gjithashtu, vlera e dikujt në këtë aspekt (në tundimin e epshit) çmohet kur kjo aftësi ekziston dhe është e fortë tek njeriu, por ai e mposht dhe e disiplinon veten. Kjo arrihet ose duke u përpjekur shumë dhe duke luftuar me vetveten në tendencat dhe prirjet e saj drejt shfrenimit, ashtu siç veproi Isai (a.s), ose me lehtësimin e dhuruar nga Allahu i Madhëruar, që ta bën të thjeshtë dhe të largon prej saj, edhe pse ajo ekziston, siç ndodhi me Jahjan (a.s). Megjithatë, nëse kjo aftësi dhe prirje ndodhet tek dikush dhe ai i jep hakun dhe e disiplinon atë ashtu si Allahu i Madhëruar ka urdhëruar, duke përmbushur detyrimet e martesës dhe duke mos e lejuar atë që të të preokupojë dhe të të pengojë nga detyrimet ndaj Zotit, kjo sigurisht që është një gradë shumë shumë më e lartë, madje kjo është grada e Profetit tonë, Muhamedit ﷺ .Atë nuk e preokupuan dhe penguan nga adhurimi i Zotit , gratë e shumta, me të cilat u martua. Madje, ato ia shtuan edhe më shumë adhurimin dhe aspektet të ndryshme të jetës së përditshme. I tillë, për shembull, ishte edukimi i grave dhe përkushtimi në shërbimin ndaj tyre. Po kështu ishte edhe plotësimi i detyrimeve dhe përgjegjësive bashkëshortore, përpjekja për të kënaqur zemrat e tyre, mësimi e udhëzimi i tyre drejt mirësive dhe cilësive më të larta. Profeti ﷺ është shprehur qartë se dynjaja dhe kënaqësitë më të mëdha të saj, vërtet ishin të dashura për të, por ato nuk ishin pjesë e dynjasë të tij. Ai ka thënë në një hadith: 497. “Prej dynjasë tuaj, më janë bërë të dashura aromat e mira dhe gratë.” Ky është teksti i hadithit që tregon se Profetin ﷺ nuk e joshte dynjaja dhe se dynjaja nuk ishte pjesë e tij, prandaj tha “prej dynjasë tuaj”. Qëllimi ynë është të tregojmë se, kur Allahu i Lartësuar tregoi se Jahja ishte i përkorë, i tillë që nuk tundohej nga epshi dhe që ishte i ruajtur nga shfrenimi, e tha këtë në një kontekst lavdërimi për Jahjan, dhe jo për të treguar se ai nuk qe i aftë dhe nuk kishte mundësi fizike për të shkuar me gratë. Kuptimi i saktë është ashtu siç kanë thënë dijetarët, pra, se ai ishte i ruajtur nga poshtërsitë dhe gjërat e shëmtuara e të pista. Sigurisht, kjo nuk e bënte të ndaluar aspak që ai të martohej me gratë dhe të kryente marrëdhënie me to, sipas normave të Zotit. Madje, me lutjen që bëri Zekeria, mund të kuptohej se ai la pasardhës, sepse ai tha:”O Zoti im! Më dhuro edhe mua një pasardhës të mirë! Kjo është njëlloj sikur të ketë thënë: “Më dhuro, o Zot, një djalë, që të ketë pasardhës të mirë, që do ta pasojnë dhe do të ndjekin rrugën e tij!” Sidoqoftë, Allahu i Lartësuar është më i ditur. Në vijim, Allahu i Lartësuar tha: “...dhe Profet nga më të mirët.” Ky është një përgëzim i dytë, që tregon se Allahu i Lartësuar do ta zgjidhte Jahjan (a.s) për ta bërë profet, pasi i dha Zekerias përgëzimin e parë për lindjen e atij fëmije. Dhe, sigurisht, përgëzimi për bërjen e tij profet është më i madh dhe më i rëndësishëm sesa përgëzimi i parë. Kjo ngjan me fjalën e Allahut të Lartësuar që ia drejtoi nënës së Musait: “ Kështu, Ne e frymëzuam nënën e Musait: “Jepi atij gji! Dhe kur të kesh frikë për të, atëherë hidhe në lumë dhe mos u frikëso e as mos u pikëllo sepse Ne do ta kthejmë atë tek ti dhe do ta bëjmë nga të dërguarit Tanë.” [Kasas 7]. - Ai (Zekeria) tha: “O Zoti im! Si mund të kem unë djalë, kur mua më ka kapur pleqëria dhe shoqja ime është beronjë?!” - Kur Zekeria (a.s) u sigurua mirë për këtë lajm të mirë që i erdhi, filloi të mendonte. Kështu, ai u çudit me faktin se si mund të kishte ai fëmijë pasi kishte arritur atë moshë të madhe dhe, për më tepër, që bashkëshortja e tij ishte shterpë. Atëherë, Mbreti, Sunduesi i Plotpushtetshëm tha: - Tha (Allahu): “Allahu bën çfarë dëshiron.” - Ky është Allahu i Madhërishëm: për Të asgjë nuk është e pamundur. Allahu bën të ekzistojë gjithçka që dëshiron. Atëherë Zekeria tha: - Ai (Zekeria) tha: “O Zoti im! Më shfaq mua një shenjë!” - Më jep, o Zot, një shenjë, që unë ta kem si argument që do të më jepet dhe do të vijë një fëmijë prej meje! - Ai (Allahu) tha: “Shenja është që, për tri ditë, ti nuk do të mund t’i flasësh asnjë njeriu, përveçse me gjeste . - Pra, ti do të komunikosh me shenja, sepse nuk do të mundesh t’i artikulosh fjalët me gojë, duke qenë i shëndetshëm në këtë drejtim. Pastaj Zekeria u urdhërua që ta përmendte shumë Zotin, ta madhëronte e falënderonte Atë duke bërë tekbire dhe tesbih, kur të ishte në një gjendje të tillë: - Përmende shumë Zotin tënd dhe madhëroje Atë çdo mbrëmje e mëngjes!” - Më pas do të vijë edhe një aspekt tjetër në trajtimin e këtij ajeti, kur të flasim në një kontekst tjetër, në fillim të sures Merjem, - në dashtë Allahu i Lartësuar!

Këto ajete janë shpallur në kohën kur Saburi, mbreti i Persisë, pushtoi tokat e Shamit dhe rrotull tij, që ishin rrethinat e largëta të Perandorisë Romake. Herakli, perandori i Romës, u detyrua të tërhiqej në Kostandinopojë, ku u rrethua e u bë një luftë e gjatë. Por më pas, ishte Heralkli që fitoi luftën, siç do të shtjellohet më pas. - “Elif, Lam, Mim. Romakët u mundën në tokën më të afërt , por pas disfatës së tyre, ata do të ngadhënjejnë shpejt, brenda disa viteve. ” - Imam Ahmedi sjell një transmetim nga Ibn Abasi, që, duke shpjeguar këto ajete, ka thënë: “Romakët humbën në fillim, por më pas triumfuan.” Pastaj filloi të tregonte: 2055. “Idhujtarët dëshironin që të fitonin persianët mbi romakët, sepse edhe persët ishin paganë, sikurse arabët. Ndërsa muslimanët dëshironin që të fitonin romakët mbi persianët, sepse romakët ishin ithtarë të një Libri të shpallur nga Zoti. Kur iu përmend kjo luftë Ebu Bekrit, ai i foli Profetit në lidhje me të dhe se cili prej tyre do të fitonte në luftën që pritej të ndodhte mes tyre.” Profeti i Allahut tha: ‘Po, romakët do të fitojnë”. Ebu Bekri ua përcolli këtë lajm idhujtarëve dhe ata i thanë: “Na thuaj një afat se kur do të ndodhë kjo përballje dhe fitorja e romakëve mbi persët, nëse je i vërtetë? Nëse del ajo që themi ne, do të na japësh kështu e ashtu (masë pasurie), e nëse del ashtu siç thoni ju, atëherë do të të japim kështu e kështu.” Atëherë Ebu bekri përcaktoi si afat 5 vjet. Por ajo përballje nuk ndodhi. Atëherë, Ebu Bekri i tregoi Profetit të Allahut për këtë dhe ai i tha: “A nuk do të ishte më e saktë që t’u thoje si afat “më pak se dhjetë vjet”? Seid Ibn Xhubejri thotë: “Shprehja “ bid’u sinin” (brenda disa viteve), e përmendur në ajet, do të thotë: “më pak se dhjetë vjet”. Dhe vërtet, brenda kësaj kohe, romakët fituan luftën me persët. Ibn Abasi shton: “Për këtë flet fjala e Allahut: “ Elif, Lam, Mim. Romakët u mundën, në tokën më të afërt, por pas disfatës së tyre, ata do të ngadhënjejnë shpejt, brenda disa viteve. Çështja është në dorë të Allahut, fillim e mbarim. E atë ditë, besimtarët do të gëzo - hen, për ndihmën e Allahut. Ai ndihmon atë që do dhe Ai është i Gjithëfuqishëm, Mëshirëplotë.” Në transmetimin e sjellë prej Ibn Ebu Hatimit, pasi përmendet se Ebu Bekri e fitoi bastin me idhujtarët, në lidhje me luftën mes persëve dhe romakëve, thuhet: 2056. “Nuk kaluan vitet dhe romakët i mposhtën persianët, aq sa edhe kuajt e tyre u përhapën nëpër qytete. Ebu Bekri shkoi tek Profeti dhe i tregoi për bastin e fituar, por ai i tha: “Ajo është një pasuri e fituar me haram.” Pastaj shtoi: “Jepe sadaka atë!” Ndërsa në variantin e sjellë nga Tirmidhiu qëndron se disa kurejshë i thanë Ebu Bekrit: “Shoku juaj (Profeti) pretendoi se romakët do t’i mundin persët brenda disa viteve. A vendosim bast mes nesh e të shohim kush do të fitojë?” - “Po”, - tha Ebu Bekri. Kjo ndodhi përpara ndalimit të basteve e kumarit. Thuhet se fitorja e romakëve me persianët ndodhi pikërisht në vitin kur muslimanët fituan në Bedër, në përballjen me idhujtarët mekas. Thuhet, gjithashtu, se kjo ndodh i vitin e Marrëveshjes së Hudejbijes. Disa e mbështesin këtë mendim të fundit me faktin se Kajseri ishte betuar se, nëse Zoti do ta ndihmonte në luftën kundër persëve, ai do të ecte më këmbë nga Himsi deri në Iljae, pra, Bejt el Makdes, në shenjë falenderimi për Zotin, dhe ashtu veproi vërtet. Kur mbërriti në Bejt el Makdes, nuk doli prej atje, derisa i erdhi mesazhi i dërguar nga Profeti i Allahut, përmes korrierit të tij Dihjetu Ibn Halife. Këtë mesazh të Profetit, Dihjetu ia dorëzoi fillimisht Udhëheqësit të Busras, i cili ia dorëzoi Kajserit. Kur i shkoi ky mesazh, ai pyeti: “A ka në Sham ndonjë grup (tregtarësh) prej arabëve të Hixhazit?” Atëherë, dërguan tek ai Ebu Sufjan Sahr Ibn Harb el Eme uin së bashku me një grup kurejshësh. Bazuar në këtë ngjarje, ata janë argumentuar se fitorja e romakëve mbi persët ndodhi pikërisht në kohën e Marrë - veshjes së Hudejbijes, sepse Kajseri e për - mbushi betimin e tij pikërisht në këtë kohë. - “Çështja është në dorë të Allahut, fillim e mbarim. ” - Në dorë të Allahut janë të gjitha çështjet, si para kësaj ndodhie, ashtu edhe pas saj. - “E atë ditë, besimtarët do të gëzohen, për ndihmën e Allahut. ” - Me fitoren që Zoti u mundësoi romakëve, që ishin të krishterë, kundër persëve idhujtarë. Kjo i gëzoi besimtarët. - “Ai ndihmon atë që do dhe Ai është i Gjithëfuqishëm, Mëshirëplotë. ” - Allahu është Ngadhënjimtari, i Plotfuqishëm në fitoren mbi armiqtë e Tij. Ai është Mëshirëploti me robërit e Tij besimtarë. - “Ky është premtimi i Allahut, dhe Allahu nuk e thyen premtimin e Vet ...” - Lajmi i fitores së romakëve mbi persët ishte premtim i vërtetë nga Allahu, i sigurt që do të realizohej. Është rregull i pandryshue - shëm i Allahut, që t’i mundësojë fitoren dhe përfundimin e mirë palës që është më pranë të vërtetës. - “... por shumica e njerëzve nuk e dinë. ” - Ata janë të paditur për urtësitë e Allahut në gjithësinë e Tij, për veprat e Tij të urta, të ndërtuara mbi drejtësinë e Tij. - “Ata njohin vetëm anën e jashtme nga jeta e kësaj bote, kurse ndaj jetës tjetër janë të pavëmendshëm. ” - Shumica e njerëzve kanë veçse dituri rreth çështjeve të dynjasë, si ta fitojnë e pervetësojnë atë, hollësitë e çështjeve të saj. Madje, ata janë ekspertë të njohurive të kësaj dynjaje, ndërsa në lidhje me atë që u sjell dobi në ahiret, ata janë tërësisht të pavëmendshëm. A thua se nuk kanë fare logjikë, për të gjykuar në lidhje me këto çështje. Hasan el Basriu ka thënë: “Betohem në Allahun se ata i njohin aq mirë çështjet që lidhen me pasurinë e kësaj bote, saqë ndonjëri veçse duke e rrotulluar dirhemin në gishtat e tij është në gjendje të të thotë se sa peshon, e megjithatë, është fare i paditur se duhet t’i falet Zotit dhe ta adhurojë atë.” Ndërsa Ibn Abasi, duke shpjeguar ajetin, ka thënë: “Ata janë mohuesit e besimit, të cilët kanë njohuri rreth ndërtimit të kësaj dynjaje, por në çështjet e fesë dhe të besimit, të cilin e ka urdhëruar Zoti që njerëzit të jetojnë dhe ta adhurojnë Atë sipas tij, ata janë tërësisht të paditur dhe shpërfillës.”

Në fillim të këtyre ajeteve, Allahu i Madhëruar përmendi rëndësinë e besimit tek Ai si një i vetëm dhe pa ortak dhe adhurimin e Tij si të tillë, duke ia përku - shtuar të gjitha adhurimet dhe zbatimin e ligjit dhe fesë me sinqeritet vetëm Atij. Më pas, Ai porosit në lidhje me dy prindërit, sikurse ndodh edhe në ajete të tjera kura - nore, si për shembull: “Ne e kemi urdhëruar njeriun që të jetë bamirës ndaj prindërve të tij. Nëna e vet e barti atë mund pas mundi dhe pas dy vjetësh ia ndau gjirin. (E porositëm) "Të jesh mirënjohës ndaj Meje dhe ndaj dy prindërve tu. Vetëm tek Unë është kthimi juaj. E nëse ata të dy të shtyjnë që ti të më bësh Mua shok (në adhurimin për mua), për çka ti nuk ke kurrfarë dijeje, atëherë mos iu bind atyre, por në çështjet e jetës së kësaj bote të sillesh mirë me ta. Pasoje (me përkushtim) rrugën e atij që është kthyer (i penduar e i nënshtruar) drejt Meje. Në fund, ju tek Unë do të ktheheni të gjithë dhe Unë do t’jua tregoj atë që keni bërë.” [Lukman 14, 15]. - “Ne e kemi urdhëruar njeriun për sjellje të mirë me prindërit e vet. ” - E urdhëruam për sjellje të mirë me ta, të jetë i butë, i mëshirshëm, i dashur, i dhembshur. - “Nëna e ka bartur me mundim ... ” - Gjatë kohës së shtatzënisë ajo ka hequr vështirësi të shumta, lodhje të madhe e shoqëruar me marrjemendsh, rëndesë, vështirësi, etj etj vuajtje të tilla të cilat shoqërojnë zakonisht shtatzanitë. - “... dhe me vështirësi e ka lindur.” - Pra, jo vetëm që e mbajti gjatë kohës së shtatza - nisë me vështirësi, lodhje dhe vuajtje por edhe lindja e tij ishte me vështirësi të madhe dhe dhimbje të pakrahasueshme me gjë tjetër. - “Shtatzënia dhe ushqimi me gji zgjasin tridhjetë muaj. ” - Aliu (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!) është bazuar në këtë ajet, gjithashtu në ajetin e sures Lukman, në të cilin Allahu i Lartësuar thotë: “Nëna e vet e barti atë mund pas mundi dhe pas dy vjetësh ia ndau gjirin.” [Lukman 14] , si dhe me fjalën e Allahut të Lartësuar: “Nënat le t’u japin gji foshnjave të tyre dy vite të plota, nëse dëshirojnë që ta plotësojnë gjidhë - nien.” [Bekare 233], për të deklaruar se koha më e shkurtër e shtatzanisë është gjashtë muaj. Ky është vërtet një konklu - zion shumë i fortë, i nxjerrë nga ajetet kuranore. Të njëjtin gjykim ka dhënë Uthmani dhe sahabë të tjerë (Allahu qoftë i kënaqur me të gjithë ata!). Muhamed Ibn Is’hak Ibn Jesari sjell këtë rrëfim nga Ma’mar Ibn Abdilah El Xhuhenij: “Një burrë nga mesi ynë u martua me një grua prej Xhuhejnes dhe lindi fëmijë me të në krye të gjashtë muajve. Atëherë, burri i saj shkoi tek Uthmani (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!) dhe i tregoi për këtë gjë. Ai dërgoi fjalë tek ajo. Kur ajo u ngrit që të vishte rrobat, motra e saj qau. - “Përse qan? - i tha gruaja të motrës - Betohem në Zot se nuk kam pasur lidhje me asnjë krijesë të Allahut, përveç burrit tim! Le të gjykojë Zoti i Lartësuar me mua çfarë të dëshirojë.” Kur shkuan tek Uthmani (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!), ai urdhëroi që të vritej me gurë (për marrëdhënie jashtëmartesore). Kur e mori vesh Aliu (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!), shkoi menjëherë tek Uthmani dhe i tha: “Çfarë po bën?” Ai tha: “Ajo lindi në krye të 6 muajve. A është e mundur që fëmija të lindë në 6 muaj?” Atëherë, Aliu (Allahu qoftë i kënaqur me të!) i tha: “A e ke lexuar Kuranin?” - “Po.” - “A nuk e ke parë ajetin ku Allahu i Lartësuar thotë: “Barra dhe ushqimi me gji zgjasin tridhjetë muaj.” Por i Lartësuari ka thënë gjithashtu: “Nënat le t’u japin gji foshnjave të tyre dy vite të plota, nëse dëshirojnë që ta plotësojnë gjidhënien.” [Bekare 233] . Nisur nga këto dy ajete, a nuk mbeten (për shtat - zëninë) veçse 6 muaj?” Uthmani (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!) tha: “Vallahi, nuk i kam kuptuar dhe nuk e kam bërë lidhjen mes tyre. Silleni gruan këtu!” Dhe e gjetën me fëmijën. Atëherë, Ma’meri tha: “Beto - hem në Zotin se korbi nuk është më i ngja - shëm me korbin dhe as veza nuk është e ngjashme me vezën, sesa ky bir me të atin.” Kur e pa, i ati bërtiti nga gëzimi dhe tha: “Ky është im bir dhe nuk dyshoj fare për këtë.” Hadithin e sjell Ibn Ebu Hatimi. Gji - thashtu, Ibn Ebu Hatimi sjell hadithin nga Ibn Abasi (Allahu qoftë i kënaqur me të dy!), i cili ka thënë: “Nëse gruaja lind pas 9 muajsh, i mjafton si kohë gjidhënie 21 muaj. Por nëse ajo e lind 7 muajsh, atëherë i mjafton si gjidhënie 23 muaj. Nëse e lind pas 6 muajsh, atëherë ajo duhet t’i japë gji dy vite të plota, se Allahu i Lartësuar thotë: “Shtatzënia dhe ushqimi me gji zgjasin tri - dhjetë muaj.” Për kaq kohë, fëmija forcohet dhe mundet që të ecë me këmbët e veta. - “Kur arrin pjekurinë dhe mbush dyzet vjeç, ai thotë: “Zoti im, më mundëso që të të falënderoj Ty për mirësitë që na ke falur mua dhe prindërve të mi!” - Pra, kjo është koha kur njeriu kompletohet, i plotë - sohet logjika dhe aftësia e tij për të kuptuar. Hafidh Ebu Ja’la el Meusili përcjell nga Uthmani (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!) se Profeti i Allahut ﷺ ka thënë: 2371. “Nëse muslimani i arrin pesëdhjetë vjeçët, Allahu i Madhëruar ia lehtëson llogarinë. Nëse arrin gjashtëdhjetën, Allahu i Madhëruar i mundëson pendim dhe kthim të sinqertë tek Ai. Nëse arrin shtatëdhjetën, kanë për ta dashur banorët e qiellit. Nëse arrin 80 vjeç, Allahu i shkruan vetëm veprat e mira dhe ia fshin të këqijat. Nëse arrin 90 vjeç, Allahu ka për t’ia falur gjynahet e kaluara dhe ato të mëvonshmet, ka për t’i mundësuar ndërmjetësimin për familjarët e tij dhe do të shkruhet në qiell si: ‘I burgosuri i Zotit në Tokën e Tij” 44 - “Më mundëso që të bëj vepra të mira, me të cilat Ti të jesh i kënaqur! ” - Më frymëzo, më udhëzo e jep forcë, o Zot, që të bëj vepra të mira, me të cilat Ti të jesh i kënaqur! Pra, të bëj të tilla punë të mira edhe në të ardhmen. 45 Në vijim, Allahu i Lartësuar thotë: - “M’i bëj të mirë pasardhësit e mi! ” - Hidh udhëzimin e bekimin në pasardhësit e mi. - “Unë pendohem tek Ti dhe të jam dorëzuar.” - Ky është udhëzim për të gjithë ata që kanë arritur moshën 40 -vjeçare, që të rinovojnë pendimin tek Allahu i Lartësuar dhe të bëhen këmbëngulës e të vazhdue - shëm në të. - “Këta janë njerëzit, të cilëve Ne ua pranojmë veprat në mënyrën më të mirë ...” - Janë ata që përshkruhen me cilësitë, që përmendëm. Bëhet fjalë për ata që janë penduar sinqerisht tek Allahu i Lartësuar, të nënshtruar për ta adhuruar Atë me përku - shtim; ata që përpiqen sinqerisht të ndreqin gabimet dhe të kryejnë veprat e mira, që Zoti porosit. Ata shpëtojnë nëpërmjet pendimit të sinqertë, kërkimit të faljes, si edhe adhurimeve të sinqerta të urdhëruara nga Zoti dhe Profeti .ﷺKëta janë ata të cilëve u pranohen më të mirat e punëve, që kanë bërë për Zotin. - “... ua mbulojmë të këqijat dhe i bëjmë banorë të Xhenetit.” - I mëshirojmë dhe ua mbulojmë gjynahet dhe punët jo të mira, duke u falur shumë e shumë gabime. Atyre do t’ua pranojmë dhe do t’i shpërblejmë edhe për veprat më të vogla të mira, që kanë bërë. Këta do t’i fusim mes besimtarëve, të cilët do të hyjnë në Xhenet. - “Ky është premtimi i vërtetë, që u është dhënë.” - Ky është premtimi, që u jep Allahu i Lartësuar atyre që pendohen sinqerisht dhe kthehen tek Ai si adhurues të vërtetë. Ibn Xheriri përcjell nga Ibn Abasi (Allahu qoftë i kënaqur me të dy!), se i Dërguari i Allahut ka sjellë një fjalë të ‘Shpirtit besnik’ (Xhibrilit) - paqja e Zotit qoftë mbi të! - i cili ka thënë: 2372. “Do të sillen sevapet dhe punët e këqija të robit dhe do të gjykohet mes tyre. Nëse nga kjo përballje mbetet qoftë edhe një e mirë e vetme, Allahu i Madhëruar ka për t’i bërë vend atij në Xhenet.”

- “Ne të dhamë ty (o Muhamed) një fitore të madhe ...” - Kjo sure është shpallur gjatë kohës kur Profeti i Allahut ishte në rrugën e kthimit nga Hudejbija, e pikërisht në muajin Dhul ki’de të vitit të gjashtë të hixhretit, vit gjatë të cilit idhujtarët e penguan atë që të kryente umren, derisa ranë dakord për të nënshkruar një marrëveshje mes tyre. Sipas marrëveshjes, Profeti duhet të mos e kryente umren atë vit dhe mund të kthehej vitin tjetër. I Dërguari i Allahut e pranoi marrë - veshjen me ta, edhe pse kjo ishte shumë e rëndë për t’u pranuar nga shumë prej sahabëve e tij besnikë, mes të cilëve edhe Umer Ibn Hattabi, sikurse do të shtjellohet më pas, në dashtë Allahu i Madhëruar. Kështu, pasi bëri kurbanin, për shkak të pengimit nga kryerja e umres, Allahu i Madhëruar i zbriti këtë sure, duke i treguar se çfarë do të ndodhte mes tij dhe idhujta - rëve kurejshë. Në të, Ai tregon se kjo marrëveshje ishte një arritje e madhe, duke marrë parasysh dobitë e shumta, që do të vinin pas saj. Ibn Mesudi e të tjerë thoshin: “Ju quani fitore të madhe çlirimin e Mekës, ndërsa ne e quanim të tillë Marrëveshjen e Hudejbijes.” Buhariu citon Beraun (r.a.), i cili ka thënë: 2407. “Ju njerëz e quani si fitore të qartë çlirimin e Mekës, i cili ishte vërtet një fitore, por ne vlerësojmë se “fitorja e qartë” ishte Besëlidhja e Kënaqësisë së Allahut, " Bejatu Riduân", të cilën e lidhëm me Profetin a.s. ditën e Hudejbijes, kur ishim një mijë e katërqind vetë. Hudejbija ishte një pus, por ne ia morëm të gjithë ujin, duke mos lënë asnjë pikë në të. Kur i treguam Profetit ﷺ për këtë, ai shkoi e u ul në anë të tij dhe kërkoi t'i çonin një enë me ujë. Pasi mori abdes, shplau gojën me ujë dhe bëri dua. Pastaj e derdhi në pus ujin e mbetur në enë. Nuk ndenjëm shumë, kur nga pusi doli ujë aq sa na nevojitej ne dhe kafshëve tona!". Imam Ahmedi sjell hadithin nga Enes Ibn Maliku (Allahu qoftë i kënaqur me ta!), i cili thotë: 2408. “Profetit të Allahut i zbriti ajeti: “... që Allahu të t’i falë gabimet e kaluara dhe ato të mëvonshme, ta plotësojë mirësinë e Tij ndaj teje dhe të të udhëzojë në rrugë të drejtë”, gjatë rrugës së kthimit nga Hudejbija. Ai ﷺ tha: “Vërtet, kësaj nate më zbriti një ajet, që është më i dashur për mua se gjithçka që gjendet në tokë.” Pastaj Profeti i Allahut ua lexoi ajetin dhe ata thanë: ““E gëzofsh dhuratën dhe mirësinë e Allahut! Allahu ta tregoi çfarë do të të dhurojë ty. Po me ne, çfarë do të bëjë?” Atëherë, atij iu shpall: “... Ai (Allahu) ka për t'i çuar besimtarët dhe besimtaret në kopshte, nëpër të cilët rrjedhin lumenj. Ata do të jenë përjetësisht në to dhe Ai do t'ua falë gjynahet. Kjo për Allahun është një fitore e madhe.” Hadithin e kanë sjellë Buhariu dhe Muslimi, prej Katades. Imam Ahmedi sjell prej Mexhmea Ibn Harithe el Ensarit (Allahu qoftë i kënaqur me të!), njëri prej lexuesve të njohur të Kuranit, këtë rrëfim: 2409. “Ne ishim ndër ata që morën pjesë në Hudejbije. Në rrugën e kthimit, njerëzit po lëviznin me të shpejtë kafshët e tyre. Atëherë po pyesnin njëri -tjetrin: “Ç’kanë ka ndodhur?” Dhe u tha se Profetit të Allahut i ishte shpallur diçka, kur ishte hipur në kafshën e vet, në vendin e quajtur Kirai el Gamim. Njerëzit u mblodhën rreth Profetit ﷺ ,i cili u lexoi ajetet (e sures Feth). Atëherë, një nga sahabët tha: “O i Dërguari i Allahut! Vërtet është çlirim e fitore kjo gjë (Marrëveshja e Hudejbijes)?” - Profeti i Allahut tha: “Po, betohem në Atë që ka në dorë shpirtin e Muhamedit, kjo është me të vërtetë fitore e madhe!” Gjithë plaçka e luftës së fituar në Hajber iu shpërnda vetëm pjesëmarrësve në Hudejbije dhe askujt tjetër. Profeti i Allahut shpërndau 1800 pjesë. Ushtria përbëhej nga 150 0 luftëtarë, ndër të cilët 300 ishin kalorës me kuajt e tyre. Kështu, kalorësit iu dhanë dy pjesë, një për veten e një për kalin. Ndërsa këmbëso - rëve iu dha vetëm nga një pjesë.” Hadithin e shënon Ebu Daudi. 53 Imam Ahmedi sjell nga Mugira Ibn Shu’be, se: 2410. “Profeti i Allahut falej natën, derisa i çaheshin këmbët. Njëherë i thanë “O i Dërguari i Allahut, a nuk t’i ka falur Allahu gjynahet e shkuara dhe ato të mëvonshme?” Ai tha: “Të mos jem rob falënderues?” Kështu e kanë shënuar hadithin Buhariu dhe Muslimi, së bashku me autorët e Sunen-eve, përveç Ebu Daudit. - “... që Allahu të t’i falë gabimet e kaluara dhe ato të mëvonshme ...” - Kjo është nga mirësitë që ishin vetëm për Profetin e Allahut. Ajo është një tregues i nderimit dhe lartësisë së gradës e vlerës së tij. Profeti i Allahut ishte në çdo aspekt në gradën me të lartë të bindjes ndaj Zotit, bamirësisë ndaj krijesave dhe përqendrimit në rrugën e drejtë, gradë të cilën asnjë njeri tjetër nuk e pati arritur. Ai është më i për - kryeri dhe më i larti në gradë ndër njerëz, qoftë në këtë jetë, qoftë në ahiret. Ai është njeriu më i përkushtuar në përmbu -shjen e urdhëresave të Zotit dhe largimin nga ndalesat e Tij. Ditën e Hudejbijes, i Dëguari i Allahut tha: 2411. “Betohem në Atë që ka në dorë shpirtin Tim, se nëse sot më kër - kojnë çfarëdo marrëveshje që synon respe - ktimin e urdhëresave dhe kufijve të Zotit, kam për t’iu përgjigjur e pranuar atë.”. Kë - shtu, kur ai iu bind Zotit, duke respektuar kufijtë e Tij dhe duke pranuar marrëveshjen me kurejshët, Allahu i Lavdëruar i tha: “Ne të dhamë ty (o Muhamed) një fitore të ma - dhe, që Allahu të t’i falë gabimet e kaluara dhe ato të mëvonshme, ta plotësojë mirësinë e Tij ndaj teje...”, pra në të dyja jetët. - “... dhe të të udhëzojë në rrugë të drejtë.” - Të të udhëzojë përmes Shpalljes së mrekullueshme dhe të kompletuar, që të dhuroi dhe fesë së pacenueshme e të drejtë, që të obligoi. - “Dhe që Allahu të të dhurojë ty një mbështetje të fuqishme.” - Ai do të të dhurojë këtë mbështetje të pathyeshme, për shkak të përulësisë dhe nënshtrimit tënd në përmbushjen e urdhrave të Tij. Allahu i Madhëruar ka për të të lartësuar mbi të gjithë armiqtë e tu dhe do të të bëjë që të triumfosh mbi ta. Në hadith të saktë thuhet: 2412. “Allahu i Madhëruar ka për t’ia shtuar krenarinë atij që gjithmonë fal . Ai që tregohet modest dhe i përulur për hir të Allahut, Allahu ka për ta lartësuar atë.”

- “O ju që keni besuar!” - Ky urdhër u drejtohet besimtarëve, pas atij që i drejtohej të gjithë njerëzimit. Ky veçim ndodh për arsye se të vetmit që përfitojnë vërtet prej urdhrave dhe ndalesave të Zotit janë pikërisht besimtarët. Ata janë të vetmit që i marrin në konsideratë urdhrat dhe ndalesat, duke i respektuar ato, dhe këtë e bëjnë të shtyrë vetëm nga besimi që kanë në zemër. - “Hani nga të mirat me të cilat ju kemi begatuar” - Në këtë ajet, Allahu i Lartësuar i urdhëron besimtarët që të përfitojnë prej çdo gjëje që quhet e mirë dhe e këndshme, si dhuratë prej Zotit Bujar dhe Mëshirëplotë. Ai i urdhëron, gjithashtu, që ata të jenë mirënjohës për mirësitë e dhuruara prej Tij, duke i shpenzuar dhe shfrytëzuar ato për bindjen ndaj Zotit të tyre. Kështu, Allahu i Lartësuar u jep besimtarëve të njëjtat urdhra që u ka dhënë profetëve të Tij, siç thuhet në ajet: “O ju të dërguar të Zotit! Hani prej mirësive dhe punoni vepra të mira…” [Haxh]. Mirënjohja për të cilën Allahu i Lartësuar urdhëron besimtarët është pikërisht “kryerja e veprave të mira” për të cilën ka urdhëruar profetët. Duke qenë se ky ajet u drejtohet besimtarëve, aty nuk përmendet që gjërat duhet të jenë të lejuara, sikurse u përmend në ajetin që u drejtohet njerëzve në përgjithësi. Arsyeja është se nuk ka nevojë që t’u thuhet besimtarëve, se të mirat që duhet të hanë, duhet të merren në mënyrë të lejuar, pasi besimi i tyre nuk i lejon të shfrytëzojnë diçka në mënyrë jo të lejuar. Po ashtu, nëse njeriu i përdor mirësitë e Zotit për të adhuruar Atë, ai nuk do të merret në përgjegjësi për to Ditën e Gjykimit. Ai i ka hallall ato mirësi që i shfrytëzon dhe i përdor në bindjen ndaj Zotit. Ndërsa mohuesi, i cili nuk i shfrytëzon mirësitë e Zotit për ta adhuruar Atë dhe për të treguar mirënjohjen ndaj Tij, do të merret në përgjegjësi për to në Ditën e Gjykimit, edhe nëse i përdor ato në mënyrë të lejuar në këtë botë. Mirësitë që ai mund të gëzojë në këtë jetë, duke qenë se nuk tregohet mirënjohës për to dhe nuk i shfrytëzon për adhurimin e Zotit, në realitet ai i ka haram dhe do të mbajë përgjegjësi për to. - “…dhe falënderojeni Allahun, nëse jeni të sinqertë në adhurimin e Tij!” - Me fjalë të tjera, ajeti kuptohet kështu: Ai që nuk tregon mirënjohje ndaj Zotit, nuk e adhuron Atë si Një të vetëm, sepse çdokush që tregohet mirënjohës ndaj Tij, patjetër që do të jetë adhurues i Tij dhe zbatues i rregullt i të gjitha urdhrave të Tij. Ky ajet tregon, gjithashtu, se konsumimi i gjërave të mira dhe të lejuara bëhet shkak dhe ndihmë për të kryer vepra të mira, dhe çka është më e rëndësishme, që ato të konsiderohen si të pranuara te Zoti i Lartësuar. Shfrytëzimi i mirësive e bën të detyrueshme mirënjohjen për to, e cila sjell dy gjëra, njëra më e mirë se tjetra: së pari, ruajtjen e imanit dhe të mirësive ekzistuese dhe, së dyti, shtim të mirësive të tjera. Mosmirënjohja ose mohimi i mirësive, nga ana tjetër, largon mirësitë ekzistuese dhe ato që priten të vijnë. Më tej, pasi lejon përdorimin e gjërave të pastra, të këndshme dhe të dobishme, Allahu i Lartësuar ndalon gjërat e pista, të këqija e të dëmshme, duke thënë: - “Juve ju janë ndaluar veçse të ngordhurat, gjaku, mishi i derrit” – “Të ngordhura” ( el mejtetu ) konsiderohen kafshët që kanë ngordhur jo prej therjes së rregullt të përcaktuar nga Sheriati. Ato ndalohen të hahen, sepse janë të pista dhe të neveritshme. Në shumicën e rasteve, ngordhja vjen si pasojë e sëmundjeve të ndryshme të kafshës, dhe kjo ia shton më tepër dëmin. Prej të ngordhurave, që ndalohen të hahen, përjashtohen karkalecat e tokës dhe të gjitha gjallesat e detit. Këto dy kategori janë të lejuara dhe të pastra, edhe nëse nuk theren sipas Sheriatit. Ndërsa gjaku i ndaluar është gjaku i damarëve, që del me forcë, sikurse është përcaktuar në një ajet tjetër të Kur’ânit: “ Thuaj: “Në Shpalljen që më është dhënë nuk gjej ushqime të ndaluara, veç mishit të ngordhur, gjakut që derdhet vrullshëm dhe mishit të derrit, sepse janë të ndyrë, dhe mishit që nuk therret me emrin e Allahut, që është shkelje e kufijve të Tij. E për atë që është i detyruar të hajë nga këto, por duke mos pasur për qëllim shijimin dhe duke mos e tepruar, Zoti yt është Falës e Mëshirëplotë.” [En’am 145]. - “…dhe ato (kafshët) që nuk theren në emër të Allahut por të dikujt tjetër. ” – Domethënë, gjatë therjes së të cilave përmendet emri i dikujt tjetër, përveç Allahut, qofshin ata idhuj prej guri, të vdekur, varre etj. Këto që u përmendën deri tani nuk janë të gjitha llojet e të ndaluarave, por janë ato që quhen të këqija, të pisëta, të neveritshme e të dëmshme. Me fjalë të tjera, këto janë sjellë si shembuj, për të treguar se Allahu i Lartësuar ka ndaluar veçse gjërat e neveritshme dhe të dëmshme. Allahu i Lartësuar na i bëri të ndaluara këto gjëra të neveritshme, në shenjë butësie dhe mëshire ndaj nesh, për të na ruajtur nga çdo gjë e dëmshme. Megjithatë, Allahu i Lartësuar dhe i Mëshirshëm thotë: - “Por, kush detyrohet (të hajë njërën nga këto), pa dashur të bëjë keq dhe duke mos e tepruar, për të nuk është gjynah (nëse i ha) .” – Pra, çdokush që ndihet i detyruar për të konsumuar këto ushqime të ndaluara, i lejohet ta bëjë, por me disa kushte: Së pari, të jetë i detyruar për t’i përdorur ato. Një rast i tillë është, për shembull, kur njeriu nuk ka asgjë për të konsumuar përveç këtyre harameve; përndryshe mund të vdesë. Një rast tjetër është kur kërcënohet seriozisht, nëse nuk e konsumon atë haram. Së dyti, të mos synojë haramin, ndërkohë që ka mundësi të përdorë hallallin, ose kur nuk është e domosdoshme diçka e tillë. Pra, kur nuk është plotësuar kushti i të qenit i detyruar, i shtrënguar. Kusht tjetër është që të mos teprohet me masën e lejuar. Pra, nuk duhet të kalohet masa mbi të domosdoshmen. Për atë njeri që e ka të domosdoshëm përdorimin e haramit, pasi nuk ka asnjë mundësi të përdorë hallallin, dhe nuk e tejkalon masën që e ka të domosdoshme, për atë, pra, Allahu i Lartësuar thotë që nuk ka gjynah. Ai nuk do të merret në përgjegjësi për konsumin e kësaj të ndaluare. Madje, në rast të tillë, njeriu është i urdhëruar që ta konsumojë atë, për të mbajtur trupin gjallë. Ai e ka të ndaluar që të shkojë me këmbët e veta drejt shkatërrimit dhe vdekjes; ai e ka të ndaluar të vrasë veten. Për këtë arsye, njeriu do të merret në përgjegjësi nëse e le ushqimin deri në vdekje, sepse konsiderohet si vetëvrasje. Ky lejim është mëshirë nga Allahu i Lartësuar për adhuruesit e Tij, prandaj e mbyll ajetin duke përmendur dy emrat e Tij të bukur: - “Vërtet, Allahu është Falës i Madh e Mëshirëplotë.” - Duke qenë se lejimi i këtyre të ndaluarave është i kushtëzuar, dhe dihet që robi nuk mund t'i përmbushë plotësisht kushtet e caktuara, atëherë Allahu i Lartësuar tregon se Ai është Falës i Madh e Mëshirëplotë, mbulues i të metave dhe mangësive të robit. Allahu fal dhe mëshiron shumë, sidomos kur nevoja e madhe e rëndon njeriun. Ky ajet vërteton rregullin e madh në Islam, që thotë: “Domosdoshmëria e bën të lejueshme të ndaluarën”. Pra, në çdo situatë ku njeriu detyrohet të përdorë haramet, Sunduesi i Mëshirshëm ia lejon një gjë të tillë. Allahut i qoftë përherë lavdia dhe mirënjohja!

- “Ne i premtuam Musait shpalljen pas tridhjetë netësh që i plotësuam edhe me dhjetë të tjera. Kështu, takimi me Zotin e tij (për shpalljen e Teuratit) u bë pas dyzet netësh.” - Pasi i shpëtoi dhe i bëri që të trashëgonin pronat e pasurinë që kishte patur armiku i tyre, Allahu i Lartësuar dëshiroi që ta shtonte më tej bamirësinë ndaj bijve të Izraelit, duke shpallur një libër madhështor, me dispozita, norma dhe këshilla jetike. Në këtë mënyrë, ata do të kishin fe të plotë dhe besim të pastër, që kënaqte Allahun e Madhëruar. Kështu, Allahu i Madhëruar i premtoi Musait që do t’i linte 30 net parapërgatitje, të cilat u shtuan me 10 të tjera, duke u bërë 40 netë të plota. Allahu i Lartësuar paralajmëroi për ngjarjen kaq të rëndësishme të shpalljes së Teuratit, në mënyrë që të pritej me respekt të lartë nga Musai dhe populli i tij. Ata duhej të përgatiteshin mirë shpirtërisht për të zbatuar normat e Shpalljes së Zotit. - “Musai i tha vëllait të vet, Harunit: “Më zëvendëso te populli im! Rregullo dhe mos ndiq rrugën e atyre që përhapin shkatërrimin!”.” - Para se Musai të nisej për në takimin me Zotin e tij, i jep vëllait të tij Harunit disa këshilla, pasi kishte shumë merak për bijtë e Izraelit. Duke qenë shumë mirëdashës ndaj popullit të tij, Musai i tha Harunit: Ti do të zësh vendin tim, duke punuar me zell e duke udhëzuar popullin tek e m ira, ashtu siç kam bërë unë. Mbaj rregull dhe mos ndiq rrugën e shkatërrimtarëve! Puno për të bërë mirë e për ndrequr dhe jo për të bërë keq e për të shkatërruar! - “Kur Musai erdhi në kohën e caktuar dhe Zoti i foli atij, ai tha: “Zoti im! Më mundëso të të shoh!”” - Musai shkoi në vendin e caktuar pikërisht atëherë kur i kishte thënë Allahu i Madhëruar, i Cili i foli drejtpërdrejt, duke i shpallur urdhëresat dhe ndalesat e Tij. Në këto momente, Musai u përmallua dhe u pushtua nga një dëshirë shumë e fortë për të parë Zotin e Lartësuar, prandaj i tha: “Zoti im! Më mundëso të të shoh!” Por Allahu i Madhëruar i thotë: - “Ai i tha: “Ti nuk mund të më shohësh Mua.” - Arsyeja është se Allahu i Madhëruar i ka bërë krijesat në këtë jetë që ata të mos kenë mundësi ta shohin Atë. Por kjo nuk do të thotë se ata nuk kanë për ta parë Allahun e Lartësuar as në jetën tjetër, në Xhenet. Madje, ka shumë tregues në Kur'an dhe në hadithet e sakta të Profetit ﷺ se banorët e Xhenetit do ta shohin Zotin e tyre të Lartësuar dhe Bujar, madje do të mrekullohen me këtë. Kjo do të ndodhë sepse atje do të jenë me një krijim të ri, të plotë e të përkryer, që jo vetëm ta përballojnë, por edhe do të mrekullohen kur të shohin Allahun e Lartësuar. Për t’ia bërë të qartë këtë pamundësi, Allahu i Lartësuar i tregoi Musait shembullin me malin: domethënë, ashtu sikurse mali nuk qëndroi në këmbë, ashtu edhe ai nuk mund ta përballonte të shikonte në këtë jetë Allahun e Lartësuar: - “Por shiko atë mal! Nëse ai mbetet në vendin e vet, atëherë, ti do të më shohësh Mua”. - Shikoje malin i cili i përket kësaj bote: a do të jetë ai i qëndrueshëm kur Allahu i Lartësuar t’i shfaqet? Madje, malit do t’i shfaqet vetëm një pjesë e dritës së Allahut të Lartësuar. Nëse ai do të qëndrojë në këmbë, atëherë edhe ti do të më shikosh Mua. Por kjo qe e pamundur, siç thotë Allahu i Lartësuar: - Por kur Zoti i tij iu shfaq malit, e thërrmoi dhe e bëri pluhur atë dhe Musait i ra të fikët.” - Kur Allahu i Lartësuar iu shfaq malit , e shndërroi atë në pluhur. Kjo ndodhi për shkak të përballjes me dritën e Allahut të Lartësuar. Ndërsa Musai, kur pa këtë fenomen madhështor dhe të frikshëm njëkohësisht, u rrëzua në tokë, pa ndjenja. Atëherë ai e kuptoi se, kur mali nuk rezistoi ta shikonte Allahun e Madhëruar, ai patjetër që nuk do t’ia arrinte kurrë. Kështu, Musai i kërkoi falje Zotit për atë kërkesë të nxituar që bëri: - “Kur erdhi në vete, tha: “I lavdëruar qofsh, o Zoti im!” - Musai tha: “Subhaneke” - “I lavdëruar qofsh! I pastër nga çdo e metë je, o Zoti im!” Më këto fjalë, Musai madhëroi Allahun e Lartësuar dhe pastaj shprehu pendimin e vet: - “Pendohem para Teje.” - Kërkoj falje për të gjitha gjynahet dhe, në mënyrë të veçantë, për kërkesën time të nxituar, o Zoti im. - “Unë jam i pari ndër ata që besojnë.”” - Musai deklaroi kështu përtëritjen e besimit të tij, kur mësoi diçka që nuk e dinte para kësaj ngjarjeje. Vërtet Allahu i Lartësuar nuk ia realizoi kërkesën e nxituar Musait, i cili ishte i pushtuar nga dashuria për Të, por nga ana tjetër, vijoi t’i jepte mirësi të shumta, të cilat ia kujton në vijim: - Ai (Allahu) tha: “O Musa! Unë të kam zgjedhur ty mbi të tjerët me Shpalljen Time dhe të folurin Tim.” - Unë të kam përzgjedhur mbi të gjithë njerëzit e kësaj kohe. Unë të kam veçuar me shumë mirësi e cilësi, siç është edhe Shpallja që të dhurova. Shpallja është mirësia më e madhe që Allahu i Madhëruar mund t’i japë ndonjë krijese, sepse Ai ia jep Shpalljen më të mirëve të krijesave të Tij, siç janë profetët. Gjithashtu, Musai u dallua edhe me të folurin e drejtpërdrejtë, pa ndërmjetësues, që i bëri Zoti, prandaj ai u quajt ‘ Musa el Kelim’, - Musai, të cilit i foli Allahu i Lartësuar. Më pas, Allahu i Madhëruar e urdhëron Musanë dhe i thotë: - “Zbatoje atë që të kam dhënë dhe bëhu nga ata që janë mirënjohës!”.” - Merre, kënaqu dhe ji falenderues për këto mirësi që të dhurova! Të jesh, gjithashtu, i kujdesshëm edhe në zbatimin e urdhrave dhe ndalesave që të ngarkova. Pranoje këtë Shpallje me zemër të gjerë dhe me dëshirë për ta vënë në jetë. - “Ne i shkruam atij në pllaka urdhra të shumta, për të qenë këshillë dhe sqarim për çdo çështje....” - Ne i shkruam në pllaka gjithçka për të cilën kanë nevojë njerëzit. Aty do të gjejnë inkurajim për të kryer vepra të mira dhe për t’u larguar nga veprat e këqija. Shpallja është shtjellim i plotë i dispozitave ligjore, normave të besimit dhe i virtyteve të larta. - ““Zbatoi këto me përkushtim dhe urdhëroje popullin tënd që të zbatojë më të mirat porosi!” - Allahu i Lartësuar e urdhëroi që ta pranonte Shpalljen me forcë dhe qëndrueshmëri, me vullnet për ta zbatuar plotësisht atë. Gjithashtu, Musai duhet të urdhëronte popullin që të merrte më të mirat e asaj Shpalljeje, duke iu bindur të gjitha porosive, qofshin ato të detyrueshme, qofshin të pëlqyeshme, që e kënaqin Allahun e Lartësuar. Kjo tregon se të gjitha porositë e Allahut të Madhëruar janë të plota, të drejta dhe të mira. - “Unë do t’jua tregoj vendbanimet (rrënojat) e të pabindurve.”. - Pasi i shkatërroi ata, Allahu i Lartësuar bëri që vendbanimet e tyre të mbeteshin, si mësim për ata që do të vinin më pas. Në fakt, të vetmit që nxjerrin mësim nga këto histori janë besimtarët e vërtetë, që janë modestë e të bindur.

- Kurrsesi mos mendo se Allahu nuk do ta mbante premtimin që u dha të dërguarve të Tij. - Allahu i Lartësuar ka premtuar se do t’i shpëtojë e dhurojë fitore profetëve dhe pasuesve të denjë të tyre. Ai do t’u dhurojë atyre lumturi në këtë jetë dhe në tjetrën. Nga ana tjetër, Ai ka dhënë fjalën se do t’i shkatërrojë armiqtë e profetëve dhe të së vërtetës me dënim të rëndë në këtë jetë dhe në ahiret. Kështu, kurrë mos mendoni se Allahu do ta shkelë premtimin e Tij. Ai do të realizohet patjetër, sepse është fjala e vërtetë e Zotit, e sjellë përmes profetëve, besnikëve më të zgjedhur mes krijesave të Tij. Kjo është grada më e lartë e saktësisë dhe vërtetësisë së lajmit. Gjithashtu, kjo është në përputhje të plotë me urtësinë e Krijuesit dhe rregullat e krijimit të Tij. Kjo përputhet, po ashtu, edhe me logjikën e saktë dhe të shëndetshme, që e do drejtësinë. Allahut nuk mund t’i shpëtojë asgjë. sepse: - Allahu është Ngadhënjimtar dhe ka ndëshkim të ashpër.... - Nëse Allahu i Lartësuar dëshiron të ndëshkojë dikë, ai person kurrsesi nuk mund t’i shpëtojë dhe nuk mund t’i fshihet Allahut dhe dhënies së llogarisë në Ditën e Gjykimit. - Një ditë Toka do të shndërrohet në tjetër Tokë, e po kështu edhe qiejt - Atë ditë, qiejt dhe toka do të ndryshohen. Këtu bëhet fjalë për ndryshim cilësor të tyre. Ditën e Gjykimit, toka do të sheshohet dhe hapet, ashtu siç bëhet me lëkurën e tharë, duke u zhdukur malet dhe çdo lloj relievi. Ajo do të kthehet, ashtu sikurse thotë Zoti: "Të pyesin ty për malet. Thuaj: “Zoti im do t’i shkulë ato dhe do t'i shpërndajë si pluhur.”. Dhe vendin e tyre ta bëjë rrafsh e pa kurfarë bimësie. As ultësira e as lartësira nuk do të shohësh në vendin e tyre." [Ta Ha 105 - 107]. Ndërsa qielli do të bëhet, siç thotë Allahu i Lartësuar në një ajet tjetër: "Ditën, kur qielli të bëhet si plumb i shkrirë..." [Mearixh 8]. Kështu do të ndodhë, sepse atë ditë gjendja është e vështirë. Pastaj Allahu i Lartësuar do t’i palosë qiejt me të djathtën e Tij, sikurse thotë: " Atë Ditë, Ne e palosim qiellin, siç palosen fletët e një libri. Ashtu siç e filluam krijimin, ashtu e rikthejmë atë. Ky është premtimi Ynë dhe Ne do ta përmbushim atë.” [Enbija 104]. - ... dhe të gjithë do të dalin para Allahut, të Vetmit Ngadhënjimtarit. - Krijesat do të dalin nga varret e tyre dhe do të grumbullohen të gjithë në " Mahsher", në vendin e tubimit. Askush nuk mund t’i fshihet Allahut të Madhëruar, as njerëzit dhe as veprat e tyre. Të gjithë do të zbulohen përpara Allahut, që është i Vetëm dhe Ngadhënjimtar mbi gjithçka. Allahu është i Vetëm dhe Absolut në madhështinë e Tij, në emrat dhe cilësitë e Tij, në veprat e Tij madhështore dhe në faktin se Ai është Sunduesi dhe Nënshtruesi i të gjitha botëve. Gjithçka është nën sundimin dhe mbretërimin e Allahut; Ai rregullon dhe administron të gjitha çështjet. Gjithçka lëviz apo qëndron në prehje veçse me lejen e Zotit. - Dhe ti do t’i shohësh keqbërësit atë ditë të lidhur në pranga. - El muxhrimin janë ata që bëjnë krime, padrejtësi dhe gjynahe të shumta. Këtë kategori do ta shohësh atë ditë tek marrin ndëshkim të tmerrshëm. Çdo kriminel dhe i padrejtë do të lidhet me zinxhirë të zjarrtë dhe do të tërhiqet zvarrë drejt ndëshkimit. Ata do të jenë në gjendjen më poshtëruese, më të shëmtuar dhe më torturuese. - Rrobat e tyre janë prej katrani, kurse fytyrat e tyre do t’i mbulojë Zjarri. - Rrobat e tyre do të jenë prej katrani, për shkak të zjarrit të ndezur dhe erës jashtëzakonisht të keqe të tyre. Fytyrat e tyre do t’i mbulojë zjarri. Pjesa më e nderuar e trupit, fytyra, do të jetë e përfshirë nga zjarri, dhe po kështu do të ndizet i gjithë trupi i tyre. Kjo, sigurisht, nuk është padrejtësi nga Allahu i Lartësuar ndaj tyre, por është një shpagim i drejtë për gjithçka që kanë bërë me duart e tyre. - Kështu Allahu ka për ta shpërblyer çdo shpirt për gjithçka që ka bërë. - Allahu i Lartësuar do t’u japë atë që meritojnë, për veprat e mira ose të këqija, me drejtësi dhe barazi. Drejtësia e Zotit nuk cenon asnjë. - Vërtet, Allahu është i Shpejtë në llogari. -Një kuptim i këtij ajeti është se llogaria e Zotit do të vijë shumë shpejt. Ky kuptim është i ngjashëm me fjalën e Allahut të Lartësuar: " Gjithnjë e më shumë po u afrofet njerëzve Dita e Llogarisë, por ata nuk i kushtojnë vëmendje dhe i shmangen (besimit të vërtetë).." [Enbija 1]. Një kuptim tjetër është se Allahu i Lartësuar e ka llogarinë të shpejtë. Ai do t’i llogarisë të gjithë në një orë të vetme, ashtu sikurse i furnizon dhe rregullon çështjet e tyre në një orë ose ashtu sikurse përkujdeset për ata në një çast të vetëm. Kujdesi ndaj diçkaje nuk e pengon Allahun për t’u kujdesur ndaj diçkaje tjetër. Asgjë nuk del jashtë përkujdesit të Tij, dhe kjo nuk është aspak e vështirë për Të. Më pas, Allahu i Lartësuar, duke e lavdëruar Kur'anin, thotë: - Ky është një mesazh për njerëzit, që ata të marrin këshillë... - Nëpërmjet Kur'anit, njerëzit pajisen me gjithçka që u nevojitet në udhëtimin e tyre drejt gradave më të larta, sepse ai përmban bazat e urtësisë dhe hollësitë e udhëzimit të Zotit. Në Kur'an përmblidhen të gjitha njohuritë për të cilat kanë nevojë krijesat. Përveç këtyre, Kur'ani shërben edhe si paralajmërues, sepse ai përmban kërcënime për t’u larguar nga të gjitha veprat e këqija dhe na tregon hollësisht për ndëshkimin e atyre që i kryejnë ato. Por mbi të gjitha, Kur'ani u shpall nga Zoti për t’u mësuar njerëzve një të vërtetë shumë të rëndësishme: - ... dhe ta dinë mirë se Ai është i Vetmi i Adhuruar, - Në Kur'an, Allahu i Lartësuar ka sjellë dhe ka shtjelluar argumente të qarta, që tregojnë njëshmërinë e Tij dhe faktin se Ai është i vetmi që meriton adhurimin e krijesave. Këto argumente janë aq të shumta, saqë e ndihmojnë njeriun të arrijë në gradën “ hakul jakin” , domethënë të vërtetës së sigurt. Allahu i Lartësuar e shpalli këtë Kur'an që: - ... dhe që të nxjerrin mësim ata që kuptojnë. - Domethënë, që të përfitojnë njerëzit që kanë logjikë të saktë dhe mendje të kthjellët. Këta përfitojnë nga ky libër çdo njohuri të dobishme, që mund të jetojnë sipas saj. Gjithashtu, ata mund të kuptojnë gjithçka që u bën dëm, që të mund t’i ruhen. Pikërisht me këtë dituri madhështore, sqaruese të gjithçkaje, dhe të jetuarit sipas saj, ata meritojnë të quhen të mençur. Nëpërmjet Kur'anit, atyre iu shtuan njohuritë, iu zhvillua arsyetimi, iu ndriçua mendja dhe fituan urtësinë. Kjo ndodh, sepse ata e shuajnë etjen e tyre për dituri me Kur'anin e pastër, i cili fton veçse në moralin më të lartë dhe në veprat më të mira. Kur 'ani përmban argumentet më të forta dhe më të qarta, mbi të cilat mund të bazohet njeriu. Është një rregull i mrekullueshëm, që e udhëzon njeriun të ngrihet në gradat më të larta dhe ta shtojë dhe kultivojë më shumë diturinë, urtësinë dhe mprehtësinë e tij. Ky rregull ka një emër: ai quhet meditim i thellë në njohuritë e Kur'anit madhështor. Falënderimi i takon Allahut, Zotit të botëve! Këtu përfundon tefsiri i sures Ibrahim el Halil (a.s).

- Atë e madhërojnë (me tesbih) shtatë qiejt, Toka dhe gjithçka në to. - Allahu i Lartësuar na tregon se shtatë qiejt, Toka dhe të gjitha krijesat në to, pa përjashtim, i bëjnë tesbih Atij, duke e lavdëruar, madhëruar dhe lartësuar nga çdo mangësi që trillojnë për Të idhujtarët e që nuk i shkon Madhërisë së Tij. Të gjithë dëshmojnë për njëshmërinë e Zotit në krijimin, zotërimin e sundimin e Tij, si edhe në meritën e adhurimit të Tij si një i vetëm dhe pa shok. Sikurse është thënë: “Në çdo gjë do të gjesh për Të një shenjë, / Që tregon se Ai është vetëm një, për adhurim i denjë.” Allahu i madhëruar thotë: “ Qiejt janë gati të copëtohen, toka është gati të çahet dhe malet janë gati të shemben e të thërrmohen nga ajo (shpifje), që trilluan se i Gjithëmëshirshmi ka bir. Të Gjithëmëshir - shmit nuk i shkon të ketë fëmijë. ” [Merjem 90, 91]. Taberani sjell hadithin nga Abdurrahman Ibn Karati, se i Dërguari i Allahut tha natën kur u kthye nga I sraja: 1682. “Dëgjova tesbih në qiejt e lartë, mes shumë tesbih-esh të tjera. Qiejt e lartë i bënin tesbih të mbushura me frikë nga i Madhërishmi; i bënin tesbih të Lartësuarit në lavdinë e Tij: “ Subĥânel Alijjil Ealâ, Subĥânehû ue Teâlâ!.” - Nuk ka gjë që nuk e madhëron Atë (me tesbih), duke e lavdëruar ... - Të gjitha krijesat, pa përjashtim, i bëjnë tesbih Allahut. - por ju nuk e kuptoni madhërimin (tesbihun) e tyre. - Nuk e kuptoni, sepse ndryshon nga gjuha juaj. Ky është një ajet i përgjigthshëm, që përfshin kafshët, sendet dhe bimësinë. Ky është shpjegimi më i njohur dhe më i përhapur. Në Sahih-un e Buhariut vjen një thënie nga Ibn Mesudi, i cili tregon: 1683. “Ne shpesh dëgjonim tesbihun e ushqimit, ndërkohë që hahej.” Ndërsa në ha dithin e Ebu Dherit thuhet se: 1684. “Kur Profeti mori njëherë në dorë disa guralecë, prej tyre u dëgjua tesbih, që i ngjante gumëzhimës së bletëve...”. Në Sunen-in e Nesaiut vjen kjo thënie nga Abdullah Ibn Umeri: 1685. “Profeti i Allahut ka ndaluar vrasjen e bretkosave, duke thënë se: kuakuaku i saj është tesbih.” Imam Ahmedi sjell nga Abdullah Ibn Amri një hadith, në të cilin Profeti përmend porositë e Nuhut për dy bijtë e vet, ku ndër të tjera thuhet: 1686. “... ju porosis që të thoni: Subĥânallâhi ue bi ĥamdihi (Allahu është i dëlirë dhe i falënderuar)" 215, sepse kjo shprehje është namazi dhe lutja e çdo gjëje (krijese) dhe përmes saj furnizohet çdo gjë.” Ikrima ka thënë: “Shtylla bën tesbih, edhe pema bën tesbih...”. Disa selefë kanë thënë se edhe zhurma që lëshon dera kur hapet e mbyllet është tesbihu i saj për Zotin, gurgullima e ujit është tesbihu i tij...” Theuriu ka thënë: “Edhe ushqimi bën tesbih.” Ndërsa të tjerë kanë thënë se tesbih bën çdo gjë që ka jetë e shpirt, duke patur për qëllim botën shtazore dhe atë bimore. 216 - Ai është i Butë dhe Falës i madh. - Allahu i Lavdëruar është i Butë ( El Halim) e i Mëshirshëm dhe nuk nxitohet që t i ndëshkojë të pabindurit, por i afatizon dhe u jep mundësi të shumta kthimi e rregullimi. Megjithatë, nëse njeriu vazhdon me kokëfortësi në mohim, atëherë Ai e rrëmben atë me ndëshkim, ashtu siç ndëshkon Krenari, Ngadhënjimtari i Plotpushtetshëm. Në dy Sahih-ët shënohet: 1687. “Me të vërtetë, Allahu e afatizon keqbërësin, por kur e rrëmben atë me ndëshkim, ai nuk i shpëton dot më ndëshkimit.” Pastaj i Dërguari i Allahut lexoi: “ I tillë është ndëshkimi i Zotit tënd, kur bie mbi popujt që bëjnë padrejtësi. Vërtet, ndëshkimi i Tij është i dhembshëm dhe i ashpër.” [Hud 102]. Allahu i madhëruar thotë gjithashtu: “Sa e sa popuj që ishin në rrugë të gabuar, Unë ua pata shtyrë dënimin për një kohë. Por, në fund unë i dënova ato. Tek Unë është përfundimi (i të gjithëve).” [Haxh 48]. Sidoqoftë, ai që heq dorë nga kufri dhe mosbindja ndaj Zotit, duke u kthyer tek Ai me sinqeritet, Zoti ia pranon pendimin, siç thuhet në këtë ajet kuranor: “ Kush bën ndonjë të keqe ose e ngarkon veten me padrejtësi, pastaj kërkon falje tek Allahu, do ta gjejë Allahun Falës e Mëshirëplotë. ”. [Nisa 110]. Ndërsa këtu thuhet: “ Ai është i Butë dhe Falës i madh.” Allahu i madhëruar ka thënë gjithashtu: “Është Allahu Ai që i mban qiejt dhe tokën që të mos bien. Po të binin, s’ka asnjë veç Tij që mund t’i mbajë; Ai është i Butë dhe Falës i Madh. Ata u betuan me betimin më të fortë në Allahun se, nëse do t'u vinte ndonjë Profet, ata do të ishin më të udhëzuar (më besimtarë) se çdo popull tjetër (jehudët e krishterët) . Por, kur atyre u erdhi Profeti, kjo u shtoi veçse largimin (nga e Vërteta) për shkak të mendjemadhësisë së tyre dhe të dredhive të tyre për të keqen. Por, dredhia për të keqen nuk godet askënd tjetër veç atyre që e kurdisën. A janë duke pritur ata ndonjë ligj tjetër veç ligjit të Allahut ndër popujt e hershëm? Në ligjin e Allahut nuk do të gjesh asnjë ndryshim. A nuk udhëtojnë ata nëpër tokë e të shohin se si qe fundi i atyre që ishin më parë? Ata ishin më të fuqishëm se këta (të sotmit). Allahut kurrë nuk mund t'i shmanget asgjë në qiej dhe as në tokë. Ai është i Gjithëditur, i Gjithëfuqishëm. Nëse Allahu do t’i dënonte njerëzit sipas veprave (të këqija) të tyre, nuk do të linte mbi faqen e dheut asnjë gjallesë. Por, Ai i lë ata deri në afatin e caktuar. Por kur të vijë afati i tyre, (le ta dinë se) Allahu Shikon gjithçka nga robërit e vet.” [Fatir 41 - 45].

- “Dëgjo thirrësin, kur ai të thërrasë nga ndonjë vend i afërt! ” - Dëgjo me vëme - ndje, o Muhamed, ditën kur meleku Israfil (paqja e Zotit qoftë mbi të!) do të thërrasë me urdhrin e Allahut të Lartësuar: “O ju eshtra të tretura dhe trupa të copëtuar, Allahu i Lartësuar ju urdhëron që të mbli - dheni, për të bërë ndarjen e drejtë mes jush!” - “Dita kur të dëgjohet thirrja për të vërtetën, është dita e daljes. ” - Bëhet fjalë për fryrjen e Surit, e cila do të vijë me të vërtetën, atë të vërtetë për të cilën shumica e tyre ishin në mëdyshje në jetën e kësaj bote. Shumica e njerëzve nuk e besonin ringjalljen përpara Zotit. I Lartësuari thotë se është “dita e daljes”, pra, dita e daljes nga varret. - “Sigurisht, Ne japim jetën dhe vdekjen dhe vetëm tek Ne është kthimi. ” - Allahu është Ai që e fillon krijimin dhe pastaj e rikthen atë, dhe kjo është me lehtë. Vetëm tek Ai do të jetë kthimi i të gjitha krijesave, pa përjashtim. Ai ka për të shpërblyer çdo rob sipas punëve që ka kryer. Nëse ka bërë mirë, do të shpërblehet me mirësi dhe nëse ka bërë keq, do të marrë ndëshkimin e merituar. - “Ditën kur toka të çahet e ata të nguten për të dalë, tubimi do të jetë i lehtë për Ne.” - Kështu do të ndodhë, sepse Allahu Krenar dhe i Lartësuar ka për të zbritur një shi nga qielli, nëpërmjet të cilit trupat e krijesave do të mbijnë nga varret e tyre, sikurse mbin fara e hedhur në tokë, kur ujitet. Pasi të plotësohen trupat, me urdhrin e Allahut të Lartësuar, Israfili do të fryjë Surin dhe atëherë shpirtrat do të dalin prej tij dhe do të vërshojnë mes qiellit dhe tokës drejt trupave përkatës. Për këtë, Allahu Krenar dhe i Lartësuar thotë: “Betohem në Krenarinë dhe Madhështinë time! Çdo shpirt do të kthehet në trupin, ku ka qenë në jetën e dynjasë.” Kështu, çdo shpirt do të kthehet në trupin e vet dhe do të përhapet në të, ashtu sikurse përhapet helmi në gjakun e të kafshuarit. Atëherë do të çahet toka dhe ata do të ngrihen për t’u mbledhur në vendin e llogarisë. Ata do të dalin me shpejtësi, duke nxituar t’i përgjigjen urdhrit të Allahut Krenar, sikurse thotë i Lartësuari në ajet e tjera: “Të tmerruara do të jenë shikimet e tyre. Ata do të dalin prej varreve si karkaleca të shpërndarë, duke shpejtuar drejt Lajmëtarit. Jobesimtarët do të thonë: “Kjo është ditë e vështirë”.” [Kamer 7, 8]. Ose: “Ditën, kur Ai t'ju thërrasë dhe ju t'i përgjigjeni të përulur e duke e lavdëruar, do t'ju duket se qëndruat veçse për pak kohë.” [Isra 52]. Në Sahihun e Muslimit vjen hadi - thi nga Enesi (Allahu qoftë i kënaqur me të!), se Profeti i Allahut ﷺka thënë: 2484. “Unë jam i pari që do të dalë nga toka. Ajo do të çahet e unë do të dal i pari prej saj.” Më pas, i Lartësuari thotë: “... tubimi do të jetë i lehtë për Ne.”. Pra, ky rikthim në jetë është i lehtë për Allahun, sikurse thotë Krenari i Lartësuar në ajetet e tjera: “Puna Jonë është e shpejtë, sa hap e mbyll sytë.” [Kamer 50]. Ose: “Krijimi dhe ringjallja e të gjithëve ju është njëlloj si krijimi dhe ringjallja e një një njeriu të vetëm. Allahu dëgjon dhe sheh gjithçka.” [Lukman 28]. - “Ne e dimë shumë mirë se çfarë thonë ata ...” - Ne i dimë shumë mirë fjalët që idhujtarët t’i thonë, duke shprehur refuzimin e tyre për ty si profet të Zotit dhe si besnik i Shpalljes së Tij, prandaj mos u trishto për ato fjalë. I Lartësuari thotë në ajete të tjera: “Ne e dimë mirë se ti ngushtohesh shpirtë - risht prej gjërave që thonë ata. Por ti madhëroje me lavdërime Zotin tënd e bëhu prej atyre që bien në sexhde! Gjithashtu, adhuroje Zotin tënd, derisa të vijë ora e sigurt (vdekja)!” [Hixhr 97 - 99]. - “... ndërsa ti nuk mund t’i detyrosh dot.” - Ti kurrsesi nuk mund t’i imponosh apo t’i detyrosh ata, që të përqafojnë besi - min e vërtetë dhe të drejtë. Ti je thjesht një kumtues i qartë i mesazhit të Zotit. - “Ti përkujto me këtë Kuran atë që i druhet kërcënimit Tim! ” - Ti thjesht kumtoje qartë mesazhin e Zotit tënd. Ata që do të përfitojnë, përkujtojnë dhe marrin mësim, janë ata që i frikësohen Allahut të Lartësuar dhe kërcënimeve të Tij dhe shpresojnë në premtimet dhe shpërblimet e Tij. Kjo i ngjan fjalës së Allahut të Lartësuar në ajetin tjetër: “Edhe nëse do të të mundë - sojmë ta shohësh (sa je gjallë) një pjesë të asaj që ua kemi premtuar atyre, apo të ta marrim shpirtin (para se të përfundojë e gjitha), detyra jote është vetëm kumtimi i qartë (i shpalljes) , kurse gjykimi për ta i Yni.” [Ra’d 40]. “Ti këshillo, sepse je veçse një kujtues, dhe nuk je kontrollues i tyre.” [Gashije 21, 22]. “Nuk është detyrë e jotja udhëzimi i tyre. Është Allahu që udhëzon në rrugë të drejtë atë që Ai do. ...” [Bekare 272]. “ Ti nuk do të mund ta udhëzosh çdokënd që do ti, por është Allahu Ai që udhëzon kë të dojë dhe Ai i di më së miri atë që e marrin (dhe e meritojnë) udhëzimin.” [Kasas 56]. Katadja gjithmonë tho - shte: “O Zot, na bëj nga ata që iu frikësohen kërcënimeve të Tua dhe shpresojnë premtimet për shpërblimet e Tua! O Bamirës, O Mëshirëplotë!”. Ky është fundi i përmbledhjes së tefsirit të sures Kaf. Falënderimet dhe lavdërimet i qofshin dhe i takojnë vetëm Allahut të vetëm dhe të pashoq! Ai na mjafton dhe Ai është më i miri mbështetës.

Ky shembull është për ata që shpenzojnë pasurinë e tyre për të arritur kënaqësinë e Allahut, të cilët do të shpërblehen shumëfish nga ana e Tij. - “Ndërsa shembulli i atyre që pasurinë e vet e japin nga bindja e tyre dhe duke kërkuar kënaqësinë e Allahut...” - Qëllimi i këtyre me sadakatë që japin është kënaqësia e Zotit dhe afrimi tek Ai. Një cilësi tjetër e tyre është se ata japin me gjithë shpirt, e jo me zemër të thyer apo të lëkundur. Sadakaja që jep njeriu dëmtohet shpesh nga dy faktorë: së pari, nga syfaqësia, kur njeriu synon që të tjerët ta falënderojnë dhe ta lëvdojnë për sadakanë që ka dhënë; dhe, së dyti, nga luhatja që mund të ndiejë gjatë dhënies, duke mos pasur dëshirën dhe vullnetin e plotë për veprën që po bën. Edhe ky është një defekt shumë i shëmtuar, që duhet shmangur dhe larguar. Por kategoria fatlume që përshkruan ky ajet ka shpëtuar nga të dyja këto mangësi në dhënien e sadakave. Ata i kanë shpëtuar dëshirës për t'u dukur, sepse ata shpenzojnë “duke kërkuar kënaqësinë e Allahut”. Ata nuk e kanë as defektin e dytë, sepse Allahu thotë që e japin pasurinë duke qenë të bindur e shumë të motivuar. Shembulli i këtyre fatbardhëve është: - “...është si një kopsht në një rrafshnaltë, ku bie shi me mbushulli ...” – Pra, një kopsht ose një pyll shumë i dendur, me hije shumë të forta dhe të freskëta. Fjala “Xhenetun” (kopsht), në thelb, tregon “diçka të mbuluar e të fshehur”, sepse edhe pemët e kopshtit, kur janë të dendura e të ndërthurura me njëra -tjetrën, e mbulojnë dhe e fshehin gjithçka që jeton dhe gjallëron poshtë tyre. Ky kopsht i dendur, pra, ndodhet në një pllajë të hapur, të cilën e rreh dielli në çdo moment të ditës. Sigurisht që një vend i tillë do të ketë prodhimtari të lartë, për shkak të vendndodhjes shumë të favorshme të tij. Përveç pozicionit të mrekullueshëm, Allahu tregon edhe një veçori tjetër të tij. Atje bien shira të bollshëm, që e ushqejnë tokën dhe bimësinë e saj. Atëherë, me kushte të tilla, prodhimi i këtij kopshti do të jetë shumë i lartë, siç thotë Allahu i Lartësuar: - “...dhe jep fryte dyfish.” – Pra, për shkak të cilësive të shkëlqyera të tokës, të kushteve klimaterike dhe të vendodhjes, prodhimet e këtij kopshti të dendur janë dyfish më të mëdha. E si do të ishte ndryshe, kur shiu i bollshëm ushqen një tokë cilësore?! Pastaj Allahu i Lartësuar thotë: - “Por edhe nëse nuk bie shi me bollëk, atje bie një vesë shiu e mjaftueshme.” - Pra, edhe nëse nuk bie shi i madh në atë vend të begatë, por bie vetëm pak, ai përsëri është i mjaftueshëm që prodhimet të jenë të kënaqshme. Ky është shembulli i atyre që shpenzojnë shumë apo pak, sipas mundësisë së tyre. Secilit i shtohet shpërblimi në varësi të mundit të shpenzuar. Sadakaja e tyre jep fryte të mira, sido që të jetë ajo, e vogël apo e madhe, sepse është “toka” e mirë. Pastaj, duhet ditur edhe diçka tjetër shumë e rëndësishme. Ai që ua fal njerëzve begatinë e pasurinë që ata kanë është Allahu i Lartësuar, i Cili është më i mëshirshëm me ta, sesa ata për veten e tyre. Nëse Ai synon gjithmonë të mirën e tyre, ata ndonjëherë mund të kërkojnë të kundërtën, për shkak të injorancës. Subhanallah! Nëse do të mësohej ekzistenca e një kopshti të tillë të begatë në këtë dynja, atëherë të gjithë njerëzit do ta kërkonin me ngulm, madje do të vriteshin për ta pasur, edhe pse është thjesht një mirësi e kësaj jete, që ka mangësitë e saj dhe që shkakton lodhje e mundime. Mjafton të mendosh që ajo kënaqësi e ka një fund dhe që do të vijë një ditë që ajo do të lihet pas. Ky është një shembull i vogël, për të ilustruar sadopak shpërblimin e madh të atij që shpenzon me gjithë zemër dhe pa hezituar për të kënaqur Allahun e Lartësuar. Besimtari e shikon atë përshkrim me syrin e arsyes dhe me dritën e imanit. Duke soditur këtë mrekulli, ai mahnitet me mirësitë që të ofron premtimi i sigurt i Allahut. Megjithatë, ka shpirtra të fjetur që përsëri nuk reagojnë ndaj kësaj mrekullie. Mos, vallë, kjo është një mospërfillje ndaj mirësive të përjetshme të ahiretit? Apo është shprehje e dobësisë së besimit rreth vërtetësisë së premtimit të Allahut dhe shpërblimeve të Tij të pafundme? E themi këtë sepse, nëse robi do të kishte siguri të plotë në premtimet e Zotit dhe nëse imani do të kishte rrënjë të thella në zemrën e tij, atëherë ai do të përvëlohej nga malli për të Dashurin dhe të Adhuruarin e zemrës së tij. Ai nuk do të rrinte kurrsesi pa shpenzuar gjërat më të çmuara, për të kënaqur Allahun e Lartësuar, sepse shpresa për shpërblimin e Allahut do të ishte e papërballueshme për ta shpërfillur. E si mund të tregohesh mospërfillës, kur Allahu i Lartësuar thotë: - “Allahu sheh se çfarë veproni.” - Allahu vështron dhe e di shumë mirë veprimtarinë e çdo njeriu, madje Ai i di shumë mirë edhe pikësynimet e gjithësecilit. E, rrjedhimisht, Allahu do ta shpërblejë secilin me shpërblimin më të mirë, sipas drejtësisë, urtësisë dhe mëshirës së Tij. Pastaj i Madhëruari thotë:

Pasi i kujtoi Musait (a.s) mirësitë e shumta që i kishte dhuruar në aspektin fetar dhe jofetar, Allahu i Madhëruar i thotë: - Prandaj, ti dhe vëllai yt, shkoni me argumentet e Mia,... – Shkoni te Faraoni, ti dhe yt vëlla Haruni, me shenjat e Mia, që tregojnë besnikërinë tuaj si profetë dhe vërtetësinë e Shpalljes. Ato tregojnë të vërtetën dhe bukurinë e saj. Gjithashtu, ato tregojnë të kotën dhe shëmtinë e saj, duke qortuar njerëzit dhe porositur për t'iu larguar. Allahu e pajisi Musain me shenja të mëdha, siç qe dora që vezullonte me bardhësinë e saj, shkopi që shndërrohej në gjarpër të madh që zvarritej frikshëm etj. Allahu i dhuroi nëntë shenja të qarta për Faraonin dhe palën e tij. Pastaj i dha një porosi të mrekullueshme: - ...e mos harroni të më kujtoni Mua! - Asnjë çast mos reshtni e mos ndaloni nga kujtimi e përmendja Ime. Kurrë mos u dembelosni e ta lini përmendjen Time, por vazhdoni të më lavdëroni e përmendni, ashtu siç keni premtuar!” Musai tha: “O Zoti im! Zgjeroma gjoksin, lehtësoma këtë punë dhe zgjidhma nyjën e gjuhës (pengesën që kam kur flas), që ta kuptojnë fjalën time! Më jep një ndihmëtar nga familja ime, Harunin, timvëlla! Ma shto fuqinë me të Dhe bëma shok në punën time, Që të të lavdërojmë Ty shumë e më shumë Dhe të të kujtojmë Ty shumë e më shumë!" Përmendja e Zotit është ndihmë dhe lehtësim i madh për të gjitha veprat. Ajo lehtëson kryerjen e veprave dhe barrën e rëndë të vështirësive. - Shkoni që të dy te Faraoni, sepse ai vërtet e ka tepruar! - Faraoni i kishte kaluar kufijtë me padrejtësitë, tiraninë dhe ligësinë e tij. Megjithatë, shiko me kujdes porosinë e të Urtit: - Por, i flisni me fjalë të buta! Ndoshta ai mendohet e frikësohet. - Drejtoju me fjalë të lehta e të buta, me edukatë dhe dashamirësi, e jo me vrazhdësi. Drejtoju me fjalë të zgjedhura dhe me sjellje të mirë e të ngrohtë, me shpresë që të përfitojë dy gjëra: 1. të kujtojë e të kuptojë se çfarë i sjell dobi dhe të gjejë forcë të hedhë hapin drejt së mirës; 2. të frikësohet nga çfarë i kanoset dhe të mendojë për të shpëtuar prej saj. Fjalët e buta dhe sjellja e mirë e bëjnë të mundur diçka të tillë, ndërsa fjalët e ashpra dhe sjellja e keqe janë të dëmshme dhe e largojnë njeriun. Disa shpjegojnë se “fjalët e buta” ishin ato të Musait kur i tha Faraonit: “A dëshiron që të pastrohesh? Unë do të të udhëzoj për te Zoti yt, që t’ia kesh frikën!”. [Naziat 17 – 19]. Këto ishin vërtet fjalë të buta e të thjeshta. Nëse i studion, e sheh se sa të ngrohta ishin këto fjalë: “A do të pastrohesh?” Pra, a dëshiron të fillosh të pastrosh zemrën e shpirtin?! Ky më shumë duket si një propozim i butë, sepse bashkëfolësit i lihet në dorë që ta bëjë vetë zgjedhjen, duke aluduar se ai është i urtë dhe i mençur. Musai e ftoi Faraonin që të pastrohej e të largohej nga cilësitë e ulëta, dhe më i rëndësishëm këtu ishte pastrimi nga shirku. Ajo ishte ftesë për të reflektuar mbi një çështje që të gjithë e pranojnë: largimin nga shirku. Musai nuk i tha: “Unë kam ardhur të të pastroj”, por: “Të pastrohesh dhe lartësoshesh ti vetë.” Pastaj Musai e ftoi në rrugën e Zotit, i Cili i kishte dhuruar Faraonit shumë mirësi dhe pushtet. Ai e nxiti të reflektonte dhe të meditonte për mirësitë e shumta që kishte, dhe kështu të falënderonte Zotin, që ia kishte dhuruar. Musai i tha: “Unë do të të udhëzoj për te Zoti yt, që t’ia kesh frikën.”. Pra, të udhëzoj të jesh mirënjohës ndaj Zotit tënd, në mënyrë që të lartësohesh e pastrohesh. Por me gjithë këto fjalë të ngrohta, që ta rrëmbejnë zemrën, Faraoni nuk e pranoi ftesën. Atëherë, Musai e kuptoi se kjo ftesë nuk kishte efekt te Faraoni. Si pasojë, Allahu i Madhëruar e ndëshkoi atë, siç di të ndëshkojë Ngadhënjimtari i Plotpushtetshëm. - Ata të dy (Musai e Haruni) thanë: “O Zoti ynë! Ne kemi frikë se do të na ndëshkojë menjëherë, ose do t’i kalojë të gjithë kufijtë kundër nesh.”. ” - Ne kemi frikës se mos Faraoni na ndëshkon pa na dëgjuar e pa ia përcjellë mesazhin Tënd. Ne druhemi se ai do ta refuzojë të vërtetën dhe do ta teprojë me pushtetin, forcën dhe ushtrinë e tij. - Ai (Allahu) tha: “Mos u frikësoni, sepse Unë jam me ju, dëgjoj dhe shoh (gjithçka)”. - Mos u frikësoni nga ndëshkimi i tij, sepse: “Unë jam me ju, dëgjoj dhe shoh gjithçka”. Ju të dy jeni nën mbrojtjen dhe mbikëqyrjen Time. Unë i dëgjoj fjalët tuaja dhe ju shikoj në të gjitha gjendjet tuaja. Pra, mos kini frikë prej Faraonit! Kështu, me këtë premtim të Zotit, zemrat e tyre u qetësuan dhe u siguruan.

- Pa dyshim, ky (Kur'ani) është shpallje e Zotit të botëve. - Ai që e zbriti këtë Libër është Shpikësi e Krijuesi i qiejve dhe i Tokës. Është Ai që kujdeset për të gjithë botën, si atë qiellore, ashtu edhe atë tokësore. Ashtu siç kujdeset për ta duke u dhënë mirësitë e dynjasë dhe trupit të tyre, po ashtu kujdeset që t’u japë atyre udhëzimin, që të rregullojnë ahiretin e tyre. Pa dyshim që mirësia më e madhe që tregon përkujdesin e Tij madhështor është zbritja e këtij libri të mrekullueshëm. Në Kur'an ka mirësi e begati të pamata. Ai është një udhëzim i plotë dhe i qartë për të arritur mirësitë e të dy botëve dhe për të arritur gradën më të lartë të moralit më të mirë dhe të zgjedhur. Udhëzimet dhe dituria që gjenden në këtë Libër nuk mund të gjenden diku tjetër. Vërej me kujdes! Allahu thotë: “Pa dyshim, ai (Kurani) është shpallje e Zotit të botëve." Kjo tregon për madhështinë e këtij Libri dhe është gjithashtu një nxitje e madhe për ta respektuar dhe nderuar këtë Shpallje, sepse është vetë Zoti i botëve që e ka folur dhe shpallur Atë. Është vetë Krijuesi që e shpalli këtë Libër e jo dikush tjetër, me qëllimin që të na udhëzojë drejt mirësive dhe të na begatojë me çdo të mirë në të dyja botët. - Atë e solli Shpirti Besnik (Xhibrili) në zemrën tënde (o Muhamed), për t’u bërë paralajmërues (i gjithë botës) ... - Ai është Xhibrili (a.s). Ai është absolutisht më i miri i melekëve, më i fuqishmi dhe madhështori. Allahu i Lartësuar e ka përshkruar atë si El Emin - Besnik. Pra, ky melek kurrë nuk mund të shtojë ose pakësojë gjë prej Shpalljes. Është ky melek i nderuar që e zbriti këtë libër "...në zemrën tënde, o Muhamed, për t’u bërë paralajmërues (i gjithë botës) , që nëpërmjet këtij libri - mrekulli të udhëzosh në rrugën e drejtë dhe të mirësisë e drejtësisë, si dhe të largosh e paralajmërosh njerëzit që të largohen nga rruga e humbjes dhe dëshpërimit. - ...me një me gjuhë të kulluar arabe. - Arabishtja është më e mira e gjuhëve të botës. Ai e zbriti në këtë gjuhë, që të kuptohet mirë nga populli mes të cilëve u zgjodh, që ata ta kuptonin ftesën e tij përmes kësaj gjuhe të qartë. Mendohu pak se si janë mbledhur gjithë këto veçori dhe mirësi në këtë Libër mrekulli. 1. Ai është më i miri i librave. 2. Atë e solli nga Zoti tek Muhamedi (a.s) më i miri i melekëve, Xhibrili (a.s). 3. Ky Libër ju dhurua më të mirit të krijesave, Muhamedit (a.s). 4. Ky libër u zbrit drejt e në pjesën më të pastër dhe të zgjedhur të këtij Profeti madhështor, në zemrën e tij. 5. Ky Libër iu la në trashëgim popullit më të mirë të nxjerrë ndonjëherë për njerëzit, muslimanëve. 6. Ky Libër u zbrit në gjuhën arabe, më të mirën dhe më të kuptueshme gjuhë të botës, më të gjerën dhe më të pasurën. Pastaj Allahu i Madhëruar thotë: - Pa dyshim, ai (Kur'ani) është i përmendur edhe në librat e mëparshëm. - Shpalljet e mëparshme kanë paralajmëruar dhe përgëzuar për ardhjen e tij, si dhe kanë dëshmuar për vërtetësinë dhe rëndësinë e madhe të tij. Kur u shpall ky Libër, ishte plotësisht ashtu siç kishin paralajmëruar shpallje të hershme. Nga ana tjetër, edhe Kur'ani vërtetoi lajmet e vërteta që gjendeshin në shpalljet e mëparshme, si edhe besnikërinë e profetëve të Zotit. - A nuk ishte provë për ata (për jobesimtarët mekas) , se atë (Kur'anin) e dinin edhe dijetarët e bijve të Izraelit? - A nuk u mjafton atyre si shenja dhe argument për të treguar saktësinë e kësaj shpalljeje dhe se është prej Zotit, fakti që: "...atë (Kur'anin) e dinin edhe dijetarët e bijve të Izraelit?" Ata ishin njerëzit më të ditur në atë kohë rreth këtyre çështjeve. Në çdo çështje që ka paqartësira e dyshime, njerëzit duhet të kthehen në njerëzit e specializuar në njohuritë përkatëse, dhe fjala e tyre merret për bazë. Kështu, edhe në kohën e Musait, magjistarët që ishin të specializuar në njohurinë e magjisë, dëshmuan se ajo që solli Musai nuk ishte magji, por mrekulli nga Zoti. Ata ishin ekspertë dhe dhanë atë dëshmi, që ishte e pranueshme, ndërsa fjalët e të tjerëve ishin të kota dhe nuk merreshin për bazë. - Sikur Ne t’ia kishim shpallur atë (Kur'anin) ndonjë joarabi dhe ai t’ua lexonte atyre, ata nuk do t’i besonin atij. - Sikur Ne t’ia kishim shpallur K ur'anin ndonjë joarabi dhe ai t’ua lexonte atyre të cilët nuk e kuptonin dhe nuk e flisnin gjuhën e tij, ".. ata nuk do t’i besonin atij." Ata nuk do të besonin dhe do të thoshin: “Ne nuk e kuptojmë çfarë thotë dhe nuk e dimë se në çfarë po na fton.” Atëherë, le ta falenderojnë dhe lavdërojnë Zotin e tyre që ua solli këtë shpallje të mrekullueshme në gjuhën më të qartë dhe të gjerë, profetit më elokuent dhe më oratorit të krijesave, Muhamedit (a.s). Ai ju qartëson qëllimet e larta të fesë, me shprehjet dhe artikulimet më të pastra. Ai është dashamirësi, që synon rregullimin e çështjeve tuaja dhe ju fton në mirësi me shprehjet më të zgjedhura, dhe kjo duhet t’ju bëjë që ju të nxitoni për ta pranuar dhe besuar atë, për t’u nënshtruar dhe dorëzuar në fenë e tij. Ndërsa mohimi dhe refuzimi i tij pa asnjë shkak e me paqartësi, nuk është gjë tjetër veçse tregues i kufrit dhe inatit, një cilësi që mohuesit e kanë trashëguar brez pas brezi nga njëri tjetri. - Kështu e futim atë (mohimin e Kur'anit) në zemrat e keqbërësve... - Kështu e fusim mohimin, që të mos u ndahet zemrave të keqbërësve. Mohimi hyri në zemrat e tyre si fija e perit në vrimën e gjilpërës dhe ato zemra u mësuan me të. E gjitha kjo ndodhi për shkak të padrejtësisë së tyre dhe shfrenimit të tyre në ligësi e prapësi. - ...prandaj ata nuk do të besojnë në të (Kuran), derisa ta shohin dënimin e dhembshëm... - Ata nuk kanë për të ndryshuar, por do të mbeten të zhytur e të harruar në kufër, derisa ta shohin dënimin e dhembshëm. - ...që do t’u vijë befas dhe pa e ndier. - Ai do t’u vijë kur ata të jenë të shkujdesur dhe të pavëmendshëm, pa e ndier fare, kështu që do të jetë një ndëshkim më i ashpër dhe i më dhembshëm. - Atëherë, ata do të thonë: “A do të na jepet afat?” - Ata do të kërkojnë që t’u jepet leje e të afatizohen, por tashmë ka kaluar koha e afatizimit. Mbi ta ka rënë ndëshkimi, që kurrë nuk ka për t’u larguar dhe as ka për t’u pakësuar.

- “Përgjigjjuni thirrjes së Zotit tuaj,...” - Allahu i Lartësuar na urdhëron që t’i përgjigjemi plotësisht dhe me përkushtim ftesës së Tij plot jetë dhe mirësi. Pranimi i kësaj ftese nënkupton kryerjen me sinqeritet të porosive të Allahut të Lartësuar dhe largimin nga ndalesat e Tij me durim dhe këmbëngulje. Gjithashtu, ky pranim duhet të bëhet menjëherë dhe të mos shtyhet me: “Do të...”. - “...para se të vijë Dita kur Allahu nuk do të lejojë më kthim prapa.” - Ne duhet të nxitojmë të zbatojmë porositë dhe udhëzimet e Tij, para se të vijë dita që nuk ka dyshim në vërtetësinë e saj. Ajo është Dita e Kijametit, ditë kur nuk mund të arrihet më çfarë është lënë pas dhe nuk mund të rregullohet çfarë është shkatërruar. - “Atë ditë, ju nuk do të gjeni strehim dhe as nuk do të mund të mohoni (padrejtësitë tuaja).” - Atë ditë nuk mund të gjesh strehim dhe mbrojtje nga drejtësia e të Drejtit. Atë ditë nuk mund t’i shpëtosh llogarisë, por çdokush do të marrë atë që meriton. Atë ditë, melekët do t’i rrethojnë krijesat nga të gjitha drejtimet dhe do t’u thonë: “O turmë e xhindëve dhe e njerëzve! Nëse keni mundësi të dilni përtej kufijve të qiejve e të tokës, dilni! Por ju nuk mund ta bëni këtë, pa patur fuqi.” Atë ditë, robi nuk mund t’i mohojë padrejtësitë dhe krimet që ka bërë. Edhe sikur ta bënte, do të dilnin t’i dëshmonin të kundërtën vetë gjymtyrët e tij. Ky ajet, e të tjerë të ngjashëm me të, kritikon vonesën e të vetëmashtruarve, të cilët nuk shpejtojnë për zbatimin e porosive të Zotit, por gjithmonë justifikohen duke thënë: “Do të... do të....”. Allahu i Lartësuar na urdhëron që të nxitojmë për zbatimin e urdhëresave të Tij dhe të shfrytëzojmë sa më shpejt çdo mundësi që Ai na ofron për punë të mira. - “Nëse ata refuzojnë, dije (o Muhammed) se Ne nuk të kemi dërguar ty si përgjegjës të tyre.” – Kuptimi: Nëse ata, pas qartësimit të plotë të së vërtetës, të kthejnë shpinën dhe shpërfillin ftesën tënde për në rrugën e Allahut, kujto që Allahu nuk të ka dërguar ty që të jesh përgjegjës për veprimet e tyre. Nuk është përgjegjësia jote që ata nuk e pranojnë udhëzimin e Allahut. Detyra jote është vetëm kumtimi dhe qartësimi i të vërtetës për ta. - “Ti ke për detyrë vetëm kumtimin (e shpalljes)." - Nëse t’i bën detyrën tënde të transmetimit të plotë të së vërtetës, do të marrësh shpërblimin tënd tek Allahu i Lartësuar, pavarësisht a i përgjigjen njerëzit ftesës tënde apo nuk i përgjigjen, e pranojnë atë apo nuk e pranojnë. Llogaria e veprave të tyre është tek Allahu i Drejtë, i Cili do të shpërblejë gjithësecilin për çfarë ka bërë në këtë jetë, të vogël a të madhe, të dukshme a të fshehur. Më poshtë, Allahu i Lartësuar flet për gjendjet në të cilat kalon njeriu dhe për mënyrën se si ai sillet në këto gjendje: - “Vërtet, kur Ne i dhurojmë njeriut nga ana Jonë ndonjë të mirë, ai gëzohet për të...” - Kur Allahu i Lartësuar, nga bujaria e Tij, i dhuron njeriut mirësi të ndryshme, si: shëndet, qetësi, pasuri, fëmijë, famë, pushtet, etj., njeriu gëzohet. Allahu i Lartësuar thotë: “... ai gëzohet për të ”, pra, gëzohet me mirësinë që ka, dhe vetëm kaq. Me fjalë të tjera, kënaqësia e tij lidhet veçse me mirësinë e dhënë, ndërkohë që njeriu duhet ta gjejë gëzimin, kënaqësinë dhe lumturinë veçse me Zotin e tij, me Allahun e Lartësuar. Vetëm duke u afruar pranë të Gjithëmëshirshmit me adhurime dhe vepra të mira, vjen qetësia dhe lumturia. Edhe mirësitë e shumta që njeriu ka, nuk janë gjë tjetër veçse dhurata të Allahut të Lartësuar, prandaj ato duhet që ta shtojnë më shumë dashurinë dhe madhërimin për Të. Nëse ne gëzohemi thjesht dhe vetëm me mirësitë që kemi, duke harruar Allahun e Lartësuar që na i ka falur, kjo është vërtet një mosmirënjohje ndaj Tij, që patjetër do të sjellë trishtim dhe vuajtje. - “...e kur e godet ndonjë e keqe, që e ka merituar vetë, atëherë njeriu bëhet mohues (i të mirave të Zotit) .” - Kur njeriu goditet me ndonjë fatkeqësi, si sëmundje, varfëri, etj., ai menjëherë i harron të gjitha mirësitë që gëzonte para kësaj fatkeqësie. Sprovat vijnë si pasojë e vetë punëve të këqija të robit. Madje, për shumë gjynahe, i Madhërishmi fal dhe afatizon. Sikur Zoti ta dënonte njeriun për çdo gjynah që bën, atëherë nuk do të mbetej askush mbi faqen e dheut, por Zoti i Lartësuar është Mëshirues dhe Falës. Allahu e sprovon njeriun, me qëllim që ai të kthejë rrugë dhe të reflektojë për mosmirënjohjen e treguar deri në atë çast, para se të vijë dita kur nuk bën më dobi reflektimi dhe pendimi. Por sërish, njeriu ka një natyrë mosmirënjohëse, prandaj sapo goditet nga një fatkeqësi, i harron të gjitha mirësitë që Zoti i ka dhuruar. Në vend të durimit dhe falënderimit, ai shpreh zemërimin dhe pakënaqësinë për caktimin e Zotit të Urtë dhe të Gjithëmëshirshëm.

- “Vërtet, Allahu u kënaq me besimtarët, kur ata, nën hijen e asaj peme, të jepnin besën ty (O Muhamed) .” - Allahu i Madhëruar na tregon për mirësinë e madhe që u bëri besimtarëve kur deklaroi kënaqësinë e Tij ndaj tyre, në momentin që ata i dhanë besën Profetit (a.s.) poshtë një peme. Kjo qe një besëlidhje historike, që ua zbardhi faqen atyre. Atë ditë, ata nënshkruan për lumturinë e dynjasë dhe ahiretit. Kjo besëlidhje u quajt “ Bejatul Riduan” - “Besëlidhja e Kënaqësisë”, sepse Allahu i Madhëruar u kënaq me ata që morën pjesë në të. Gjithashtu, ajo u quajt si “Bejatul Shexherah ” - “Besëlidhja e Pemës”, prej vendit në të cilin u lidh kjo besë, nën hijen e një peme. Shkak i kësaj besëlidhjeje u bë ngjarja që ndodhi me Profetin (a.s.), kur u nis drejt Qabes për të kryer umren. Profeti (a.s.) komunikoi me idhujtarët e Mekës, për t’u bërë të ditur se nuk ishte nisur për luftë, por thjesht për të kryer vizitë në Shtëpinë e Zotit. Këtë njoftim Profeti (a.s.) e dërgoi te mekasit nëpërmjet Uthman Ibn Afanit. Pak kohë pas dërgimit të Uthmanit, vjen një lajm i rremë se idhujtarët e kishin vrarë Uthmanin. Atëherë, Profeti (a.s.) grumbulloi menjëherë ata që ishin nisur me të, të cilët ishin rreth 1500 vetë. Poshtë një peme, ata betuan të gjithë që do të luftonin idhujtarët dhe që nuk do të largoheshin kurrë nga lufta, derisa të fitonin ose të vdisnin të gjithë. Allahu i Madhëruar na njoftoi se Ai u kënaq me besimtarët për këtë besëlidhje të tyre, e cila ishte një nga shprehjet më të mëdha të bindjes së plotë ndaj Tij dhe Profetit. - “Ai e dinte mirë çfarë kishin në zemër ata, prandaj u dhuroi qetësi...” - Allahu e dinte shumë mirë se çfarë besimi të plotë kishte në zemrat e tyre, prandaj, si shpërblim, u fali qetësi e siguri. Allahu është Shpërblyes i madh edhe për punë të vogla. Gjithashtu, Allahu i Urtë dhe i Gjithëditur e dinte mirë edhe vështirësinë e besimtarëve për t’i pranuar kushtet që vendosën idhujtarët për arritjen e marrëveshjes, prandaj, me mëshirën e Tij, Ai zbriti mbi besimtarët qetësi në zemër. Kështu, ata do të ishin të qëndrueshëm në zbatimin e porosive dhe vendimeve të Allahut dhe Profetit të Tij dhe, përveç kësaj, do të ishin të kënaqur me zgjedhjen e tyre - “...dhe i përgëzoi me një fitore të afërt, edhe me një plaçkë (lufte) të madhe, që do ta fitojnë.” - Ky ishte çlirimi i Hajberit, ku morën pjesë vetëm ata të Besëlidhjes së Kënaqësisë. Ata ishin të vetmit që përfituan nga plaçka e luftës së Hajberit, si shpërblim për bindjen ndaj Allahut dhe Profetit të Tij. Ata zbatuan atë që kënaqte Zotin, dhe Zoti i kënaqi me ato gjëra që ua dëshironte zemra. - “Allahu është Ngadhënjimtari dhe i Urti."- Allahu është Ngadhënjimtari, i Plotfuqishmi, i Cili ka nënshtruar gjithçka me pushtetin e Tij. Nëse do të dëshironte Ai, në çdo përplasje e luftë do t’i mposhte qafirët dhe do t’ua jepte fitoren besimtarëve, por Ai është i Urtë, prandaj i sprovon besimtarët dhe qafirët me njëri tjetrin. - “Allahu ju premton plaçkë të madhe, që do ta fitoni, kurse këtë jua dha më shpejt.” – Ky premtim përmbledh të gjithë plaçkën e luftës dhe betejat që do të fitojnë muslimanët, deri në Ditën e Kijametit. Fragmenti: “...kurse këtë jua dha më shpejt” ka për qëllim plaçkën e Hajberit. Kështu, ajeti do të thotë: Mos mendoni se shpërblimi i Allahut mbaron me plaçkën e Hajberit! Përkundrazi, pasuri të mëdha ju presin edhe në të ardhmen. Atëherë, lavdërojeni dhe falënderojeni Allahun për këtë! - “Ai i pengoi duart e njerëzve kundër jush, që të shihej si shenjë e mirë nga besimtarët...” - Allahu i ndali njerëzit që ishin të aftë dhe të gatshëm t’ju luftonin! Kjo qe një ndihmë e madhe për ju. Gjithashtu, plaçka e luftës e fituar nga ju le të jetë si dëshmi se premtimi i Allahut është i vërtetë dhe shpërblimi i Tij për besimtarët është i madh. Ai që caktoi për ju pasurinë e Hajberit është i Plotfuqishmi, i Cili do t’ju dhurojë edhe të tjera si ajo. - “...dhe që t’ju udhëzonte në Rrugë të Drejtë.” - Nëpërmjet rrugëve dhe shkaqeve të përcaktuara nga Ai, Allahu do t’ju udhëzojë në rrugën e drejtë. Kjo rrugë e drejtë është dija e saktë dhe e vërtetë, besimi i sinqertë, si edhe veprat e mira, sipas dijes së saktë dhe besimit të sinqertë. - “Por do të keni edhe të tjera, të cilat nuk keni pasur mundësi t’i arrinit, sepse Allahu i ka të gjithë nën sundim..” - Allahu ju premton edhe plaçkë tjetër, që ende nuk e keni shtënë në dorë. Të jeni të sigurt se Allahu është i Plotfuqishëm për t’jua dhuruar, sepse gjithçka është nën sundimin dhe pronësinë e Tij, aq më shumë që Ai jua ka premtuar ato, dhe premtimi i Tij duhet të shkojë patjetër në vend. Premtimi i Allahut nuk mund të shkelet kurrë, sepse Ai është i Plotë në pushtetin dhe mbretërimin e Tij, siç thotë vetë Ai më pas: - “Allahu është i Plotfuqishëm për gjithçka.”

- “Madhëroje Zotin tënd, më të Lartësuarin, I Cili krijoi dhe përsosi,...” - Allahu i Lartësuar urdhëron që të bëjmë tesbih për Të. Tesbih-u ndaj Tij nënkupton përmendjen shpesh të Tij, adhurimin dhe nënshtrimin ndaj lartësisë dhe madhështisë së Tij. Kjo duhet të bëhet ashtu si i shkon madhështisë së Allahut, duke përmendur emrat e Tij të bukur, duke e adhuruar Allahun ashtu siç dikton kuptimi i drejtë dhe i saktë i këtyre emrave, duke kujtuar dhe përmendur veprat e Tij madhështore dhe të urta, mes të cilave edhe fakti që Ai i ka bërë krijesat në formën më të plotë dhe të përkryer. - “...i Cili përcaktoi e orientoi...” - Allahu i Lartësuar ka bërë të gjitha përcaktimet dhe i ka udhëzuar krijesat sipas këtyre përcaktimeve. Këtu bëhet fjalë për udhëzimin e përgjithshëm, i cili u shërben krijesave për të arritur dobitë vetjake, nëpërmjet të cilave rregullohet vazhdimësia e tyre në këtë jetë. Është Ai që përkujdeset për të gjitha krijesat e Tij. Çdo mirësi e kësaj dynjaje është mirësi e Tij. Prandaj, në vijim, Allahu i Lartësuar përmend disa nga këto mirësi: - “...I Cili mundëson mbirjen e kullotës, e pastaj atë e bën pleh të zi!” - Është Allahu që zbret shiun nga qielli dhe, nëpërmjet tij, nxjerr lloje të shumta të bimësisë, me të cilën ushqehen njerëzit, kafshët e tyre dhe çdo lloj kafshe tjetër. Më pas, Ai i bën ato të vyshken dhe të shndërrohen në pleh të nxirë. Pastaj i Lartësuari përmend mirësinë më të madhe që u ka dhuruar krijesave, Kur'anin madhështor: - “Ne do ta shpallim ty (Kur'anin) që të mos harrosh, Përveç asaj që Allahu dëshiron. Ai e di të dukshmen e të fshehtën.” – Kuptimi: Ne do të bëjmë që Kur'ani të zërë vend në zemrën tënde, që ti ta kuptosh plotësisht atë, dhe pastaj të mos harrosh gjë prej tij. Ky është një përgëzim madhështor nga Allahu i Lartësuar drejtuar adhuruesit dhe Profetit të tij, Muhamedit (a.s.). Allahu i Madhëruar do t’i mësonte atij një dituri, që nuk kishte për ta harruar. Kjo do të thotë që Profeti (a.s.) nuk harroi asgjë prej Shpalljes së Zotit, përveç asaj që Zoti, me urtësinë e Tij, e gjykoi se ishte e dobishme që të lihej në harresë. Allahu e di shumë mirë se çfarë është e dobishme dhe çfarë e dëmshme për robtë e Tij, prandaj vendos për ta ashtu si dëshiron Ai, me urtësinë e Tij madhështore. - “Ne do të mundësojmë për ty më të lehtën.” - Edhe ky është një tjetër përgëzim i mrekullueshëm dhe i madh për këtë Profet të zgjedhur. Allahu i Lartësuar do t’ia lehtësonte atij të gjitha çështjet, madje edhe feja e sjellë prej tij do të ishte vetëm lehtësim dhe mirësi për njerëzit. - “Këshillo aty ku këshilla bën dobi!” - Ftoji njerëzit të zbatojnë dhe jetojnë sipas ligjit të Zotit dhe porosive të Tij. Por kjo këshillë është përkufizuar me një porosi tjetër: “Këshillo aty ku këshilla bën dobi!”, domethënë, nëse ajo dëgjohet dhe pranohet, sido që të jetë, këshillë e plotë apo e pjesshme. Ajeti tregon se, nëse këshilla nuk sjell dobi, por veçse e shton të keqen dhe e pakëson të mirën, ajo nuk është e detyrueshme, madje është e ndaluar që të bëhet. Në lidhje me këshillimin, njerëzit ndahen në dy grupe: përfitues dhe jo përfitues prej tij. Duke sqaruar të dy llojet, i Lartësuari thotë: - “Do ta pranojë këshillën ai që ka devotshmëri...” - Ata që përfitojnë nga këshilla janë të pajisurit me ħashjeh, pra, me frikërespekt për Zotin. Ata i druhen qëndrimit para Zotit të tyre dhe dhënies së llogarisë. Kjo ndjenjë e bën robin që të ndalet nga gjynahet dhe të nxitojë për të kryer vepra të mira, në bindje ndaj Zotit të tij. Ndërsa mospërfituesit nga këshilla janë ata të cilët Allahu i Lartësuar i ka përshkruar me fjalët: - “…e do ta refuzojë atë ai që është shumë i keq, i cili do të hyjë në Zjarrin e madh, aty ku as nuk do të vdesë, as nuk do të jetojë.” - Këta do të flaken në Zjarrin e ndezur fort, nxehtësia e të cilit arrin deri në zemër. Atje do të vuajë një ndëshkim të dhembshëm të pandërprerë, pa gjetur kurrë qetësi dhe shpëtim. Ata do të dëshirojnë vdekjen dhe shkatërrimin, por kjo nuk do t’u mundësohet, sikurse thotë i Lartësuari: “Ata që mohuan (Alahun) i pret zjarri i xhehenemit. Atyre as nuk u jepet fund e të vdesin (të rehatohen), e as nuk u lehtësohet ndëshkimi. Kështu e ndëshkojmë Ne çdo mohues." [Fatir 36]. - “Ka shpëtuar ai që është pastruar, që e kujton madhërinë e Zotit të vet dhe fal namazin.” - Ka shpëtuar nga çdo e keqe dhe ka fituar çdo të mirë ai që ka këto cilësi: 1. Është i pastruar, domethënë është i pastër nga shirk-u, padrejtësitë e çdo lloji dhe veset e këqija. 2. Përmend madhërinë e Zotit të vet dhe falet. Zemra e tij është e mbushur me këtë përmendje, dhe kjo e shtyn atë që të bëjë vepra të mira për të kënaqur Zotin. Nga këto vepra të mira është veçuar namazi, i cili është tregues i qartë i imanit dhe pastrues i gjynaheve. Disa janë të mendimit se përcaktimi “ që është pastruar ” nënkupton dhënien e zekatit të fitrit, i cili është pastrim për agjëruesin, ndërsa kur thuhet: “ dhe fal namazin ” është për qëllim namazi i Bajramit. Por megjithëse ajeti i përfshin këto raste, nuk mund të themi se ka për qëllim vetëm ato, sepse ai është më i gjerë dhe gjithëpërfshirës. - “Por ju po i jepni përparësi jetës së kësaj bote...” – Kuptimi: Ju e parapëlqeni dhe e vlerësoni më shumë këtë botë se ahiretin. Ju u jepni përparësi kënaqësive të saj të shkurtra dhe të përziera me lodhje dhe vuajtje, duke harruar se: - “...Kur dihet se jeta e botës tjetër është më e mirë dhe e përjetshme.” - Ahireti është më i mirë se dynjaja, në çdo këndvështrim. Ahireti është i përjetshëm e i mrekullueshëm, ndërsa dynjaja është vend i përkohshëm. Besimtari, i cili është i ditur dhe i zgjuar, nuk e zgjedh kurrë të keqen dhe të braktisë të mirën, nuk e zgjedh kënaqësinë e përkohshme, kundrejt kënaqësisë së përjetshme. Parapëlqimi i dynjasë kundrejt ahiretit është koka e çdo të keqeje dhe gjynahu. - “Vërtet, kjo gjendej edhe në shkrimet e hershme, Në shkrimet e Ibrahimit dhe të Musait.” - Këto që po ju thuhen në këtë sure të bekuar janë të njëjta me ato që gjenden edhe në librat e parë, që Zoti u shpalli Ibrahimit dhe Musait, të cilët janë të zgjedhurit dhe ndër më të nderuarit profetë të Zotit, pas Muhamedit (a.s.). Këto porosi janë sjellë në çdo ligj të shpallur nga Zoti ndër shekuj, sepse ato janë garantuese të mirësive të dynjasë dhe ahiretit. Këtu përfundon tefsiri i sures El ea’la. Allahut i takon falënderimi dhe lavdia e plotë!

Duke përmendur mirësitë më të cilat e begatoi dhe dalloi Profetin e Tij, Allahu i Lartësuar thotë: - “A nuk ta zgjeruam gjoksin tënd? ” - Zgjerimi i gjoksit nënkupton: 1. Bërjen e Profetit të denjë dhe të aftë për të pranuar dispozitat e fesë dhe për të ftuar njerëzit në rrugën e Allahut, në Islam. 2. Zbukurimin e shpirtit të tij me moralin më të lartë dhe me cilësitë më të vyera. 3. Aftësimin për devotshmëri, për të fituar ahiretin nëpërmjet adhurimeve të mrekullueshme. 4. Lehtësimin e çdo të mire dhe aftësimin e shpirtit të Profetit për t’i pranuar dhe kultivuar ato, ndryshe nga ç’ndodh me gjokset e ngushtuara dhe të rënduara, të cilët kurrsesi nuk nënshtrohen për të vërtetën dhe të mirën. Ata gjithmonë janë të shtrënguar ndaj mirësisë që u ofrohet. - “A nuk ta hoqëm barrën, e cila të rëndonte mbi shpinë?” - Barra e përmendur këtu është pesha e gjynaheve. Pra, Allahu i Madhërueshëm e shkarkoi dhe lehtësoi Profetin e Tij nga barra e gjynaheve, duke ia falur të gjitha, sikurse thotë i Madhëruari në një ajet tjetër: “Ne të dhamë ty (o Muhamed) një fitore të madhe, që Allahu të t’i falë gabimet e kaluara dhe ato të mëvonshme, ta plotësojë mirësinë e Tij ndaj teje dhe të të udhëzojë në rrugë të drejtë. Dhe që Allahu të të dhurojë ty një mbështetje të fuqishme.” [El fet’h 1 - 3]. - “A nuk e ngritëm lart emrin tënde?” - Kuptimi: Ne e lartësuam gradën dhe famën tënde. Ti do të lëvdohesh dhe përkujtohesh gjithmonë me mirësi ndër njerëz në botë. Asnjë krijesë tjetër nuk do të gëzojë famën dhe lavdinë tënde. Sa herë që do të kujtohet Allahu i Madhëruar, së bashku me të do të kujtohet edhe Profeti dhe adhuruesi i Tij i sinqertë, Muhamedi (a.s.). Kur pranon Islamin, njeriu shpreh shehadetin, kur thirret ezani dhe ikameti, përmendet shehadeti, nëpër hytbe përmendet shehadeti, e shumë e shumë raste të tjera. Domethënë, sa herë dëshmohet që Allahu është i vetmi i Adhuruar me meritë, dëshmohet gjithashtu se Muhamedi është Profeti dhe adhuruesi i sinqertë i Allahut. Dashuria e umetit për Profetin është një dashuri që askush nuk e ka për udhëheqësin e vet. Allahu e shpërbleftë, e nderoftë dhe e shtoftë lavdinë e Muhamedit (a.s.)! - “Pa dyshim, bashkë me vështirësinë, vjen lehtësimi. Vërtet, bashkë me vështirësinë, vjen lehtësimi.” - Ky është një përgëzim i madh dhe i mrekullueshëm. Sa herë që të ekzistojnë vështirësia dhe ngushtia, së bashku me to do të vijnë lehtësimi dhe zgjerimi. Edhe sikur vështirësia të struket dhe të fshihet në vrimën e hardhucës, edhe lehtësimi do të hyjë bashkë me të, për ta nxjerrë jashtë dhe për ta larguar, sikurse thuhet në një ajet tjetër: “Allahu, pas vështirësisë, do të sjellë lehtësim”. Apo sikurse ka thënë edhe Profeti (a.s.): “Me të vërtetë, çlirimi vjen së bashku me ngushtinë dhe, së bashku me vështirësinë, vjen lehtësimi.”. Po të shohim me kujdes në ajet, fjala “ el usr ” – “vështirësi” është (në arabisht) në trajtën e shquar, që e nënkupton atë si një të vetme, ndërsa fjala “lehtësim” është (në arabisht) në trajtën e pashquar, që nënkupton se ai përsëritet. Pra, për çdo vështirësi, Zoti i Lartësuar sjell lehtësim pas lehtësimi. Kësisoj, një vështirësi nuk mund të jetë asnjëherë më e madhe se dy lehtësime. Gjithashtu, duhet të theksojmë se fjala “ el usr”, e shoqëruar me nyjen ‘ el’, sipas rregullave të arabishtes, ajo i përfshin të gjitha llojet e vështirësive, sado të mëdha dhe të pazgjithshme të mund të duken. Kështu, sido që të jetë, në fund të fundit, vështirësia do t’ia lërë vendin lehtësimit dhe çlirimit. Kjo është diçka e pashmangshme. Më pas, Allahu i Madhëruar e urdhëron Profetin dhe popullin e tij që të tregohen mirënjohës për mirësitë që Ai u ka dhuruar: - “Pasi të kesh përfunduar (preokupimet), atëherë, për hir të Zotit tënd, përpiqu (me adhurime), dhe vetëm ndaj Zotit tënd përkushtohu!” - Kuptimi: Pasi të kesh përfunduar veprat dhe angazhimet e tua të shumta e të përditshme dhe kur të mos kesh pengesë për zemrën tënde, atëherë përqendrohu thellësisht në adhurim dhe në lutjet drejtuar Zotit tënd. Vetëm Zotit tënd përkushtoju dhe vetëm kënaqësinë e Tij syno! Ky është kusht, që adhurimet dhe lutjet e tua të pranohen nga i Madhëruari. Mos u bëj si ata që, kur mbarojnë angazhimet e tyre, zhyten në argëtime dhe pakujdesi, duke u larguar nga Zoti i tyre dhe përmendja e Tij. Kjo është rruga e të dështuarve dhe e humbësve. Disa janë të mendimit se ajeti kuptohet kështu: “Pasi të kesh mbaruar namazin tënd, përkushtohu dhe përqendrohu në lutjen drejtuar Allahut të Madhëruar. Vetëm Allahut përkushtoja lutjet dhe drejtoja kërkesat e tua”. Në këtë ajet mbështeten ata që quajnë të lejuar bërjen e dua-së pas namazit farz, por Allahu është më i ditur për të vërtetën. Këtu përfundon edhe komenti i sures Inshirah. Falënderimi i takon vetëm Allahut!

- “O ju që keni besuar! A t’ju tregoj për një pakt (madhështor), që ju shpëton prej dënimit të dhembshëm? ...” - Ky është një propozim i mrekullueshëm, që më i Mëshirshmi i të mëshirshmëve u bën robve të Tij besimtarë. Me bujarinë e Tij, Ai i fton ata në tregtinë më të madhe, në objektivin më të lartë, që të shpëtojnë nga ndëshkimi i dhembshëm dhe të arrijnë lumturinë e përjetshme. Allahu i Lartësuar nuk e bën këtë ftesë në formë urdhërore, por në formën e një propozimi shumë të butë dhe dashamirës, për të treguar se çdo i urtë dhe i mençur mund ta arrijë këtë mirësi. Ajo është një ftesë e hapur për të gjithë, sepse është e arritshme për të gjithë, nëse do të gjykonin me urtësi dhe mençuri. Nëse dikush pyet për mënyrën se si arrihet kjo e mirë, Allahu i Lartësuar thotë: - “Besoni Allahun dhe të Dërguarin e Tij...” – Fillimisht, të besoni Allahun dhe të Dërguarin e Tij! Dihet mirë që besimi i vërtetë është bindja e plotë në gjithçka që Allahu i Lartësuar ka urdhëruar të besohet. Nëse ky besim është i sinqertë, ai e shtyn robin të shfaqë vepra e fjalë të mira. Sigurisht, ndër veprat më të spikatura, që shfaqet në praktikë dhe që dëshmon për sinqeritetin në besim, është xhihadi në rrugën e Zotit. Për këtë arsye, i Lartësuari thotë: - “...dhe luftoni në rrugën e Allahut me pasurinë dhe veten tuaj!” - Jepni për hir të Allahut pasurinë, madje edhe shpirtin tuaj, për të mposhtur armiqtë e Islamit! Kjo bëhet duke patur një qëllim të vetëm: lartësimin e fjalës së Allahut dhe triumfin e fesë së Tij, që i fton njerëzit në adhurimin e Allahut si Një i vetëm dhe i pashoq. Luftoni me shpirtin dhe pasurinë tuaja për hir të këtij qëllimi të madh, sepse një vepër e tillë, edhe pse është e vështirë, të jeni të sigurt se: - “Kjo është shumë herë më e dobishme për ju, sikur ta dinit.” - Kjo vepër sjell lumturinë dhe begatinë në dynja dhe në ahiret. Për sa i përket lumturisë së dynjasë, është shumë e qartë se nëpërmjet xhihadit arrihet fitorja kundër armiqve të Allahut, realizohen qëllimet e larta të fesë së Allahut, arrihet epërsia e të mirës kundër së keqes, ndërsa besimtarët fitojnë pasuri, siguri dhe qetësi në zemra. Ndërsa në ahiret, premtimi i pakthyeshëm për këta të zgjedhur është shpërblimi i madh dhe i pashembullt i Allahut të Lartësuar dhe shpëtimi nga ndëshkimi i Tij. I Lartësuari e thekson shpërblimin e tyre në ahiret, duke thënë: - “Ai jua fal gjynahet tuaja...” - Kjo falje përfshin të gjitha gjynahet, të mëdhatë dhe të voglat. Kështu, besimi i plotë dhe i vërtetë tek Allahu dhe xhihadi në rrugën e Tij i falin të gjitha gjynahet, edhe ato të mëdhatë. - “...ju fut në kopshte, nëpër të cilët rrjedhin lumenj...” - Poshtë ndërtesave dhe kështjellave, poshtë tendave dhe dhomave të tyre të zbukuruara, mes pemëve të Xhenetit, rrjedhin lumenj, të cilët Allahu i Lartësuar i përshkruan si: “lumenj me ujë të kristaltë, lumenj qumështi me shije të paprishur, lumenj vere të këndshme për ata që pinë dhe lumenj mjalti të kulluar.” [Muhamed 15]. - “...dhe në pallate të bukura, në xhenetet e amshuar. Ky është fitimi i madh!” - Në Xhenet ka çdo mirësi dhe begati që të gëzon shpirtin dhe të kënaq syrin. Banorët e tij lumturohen kundruar ndërtesat e larta e të stolisura në mënyrë të mrekullueshme. Madje, banorët e Ilijin-it, që ndodhet në gradën më të lartë të Xhenetit, shihen nga banorët e tjerë të Xhenetit, ashtu sikurse shohim sot yjet vezullues në qiellin e dynjasë. Disa ndërtesa të Xhenetit janë të ndërtuara me tulla floriri, ndërsa disa të tjera me tulla argjendi. Tendat e fshehura mes bimësisë së dendur dhe lumenjve janë prej diamanti dhe prej koralesh. Disa vende pushimesh janë prej xhevahiresh me ngjyra të larmishme e të kristalta, aq sa që nga jashtë duket çfarë ka brenda dhe nga brenda mund të shikosh çfarë ka jashtë. Në Xhenet ka aroma të freskëta dhe të mrekullueshme, ka kënaqësi të llojllojshme, që edhe më oratori nuk di t’i përshkruajë. Asnjë prej krijesave të kësaj bote nuk mund ta dijë realisht se si janë ato të mira. Sikur Allahu të mos i krijojë banorët e Xhenetit të pavdekshëm dhe sikur të mos i bëjë në një krijim të ri, që nuk pranon shkatërrimin dhe vdekjen, ata do të vdisnin nga lumturia e madhe, me të cilën do të përballen. I lavdëruar, i madhëruar dhe i lartësuar larg çdo të mete është Allahu, të Cilin askush nga krijesat e Tij nuk mund ta lavdërojë e falënderojë ashtu siç i takon. Allahu është ashtu sikurse e ka lavdëruar Veten e Vet. Ai është shumë e shumë më i lavdëruar, i madhëruar e i lavdishëm sesa mund ta lavdërojnë robtë e Tij. I lavdëruar dhe i mbushur plot mirësi është Allahu i Gjithëmëshirshëm! I bukur është Ai dhe të bukur janë emrat, cilësitë dhe veprat e Tij. Allahu e krijoi vendin e paqes dhe të mirësisë së përjetshme dhe vendosi brenda tij mrekulli, që çudisin mendjet e krijesave dhe mbushin me mall shpirtin e tyre. I lartësuar qoftë Allahu, të Cilit i takon urtësia e plotë! Nëse Allahu i Madhëruar do t’i bënte robtë që ta shihnin Xhenetin kur Ai e krijoi atë, atëherë, pasi të kishin parë mirësitë dhe mrekullitë e tij, askush nuk do të gjente më qetësi dhe kënaqësi me jetën e kësaj bote, por do të pushtohej tërësisht nga malli i papërballueshëm për Xhenetin e Allahut të Lartësuar. Të gjithë nuk do të reshtnin së punuari vetëm për arritjen e atyre mirësive. E si mund të hutoheshin e mashtroheshin të këta të përmalluar nga jeta e kësaj dynjaje të shkurtër, mirësitë e të cilës janë të përziera me dhimbje e frikë?! Xheneti është quajtur ‘Adn’ - ‘i Përhershëm’, për të treguar vazhdimësinë dhe përjetësinë e tij, për të treguar që banorët e tij nuk kanë për t’u larguar kurrë prej tij dhe kurrë nuk kanë për ta ndërruar ketë shpërblim të madh. Ky sukses nuk mund të krahasohet dhe shkëmbehet me asnjë fitore tjetër. Ky ishte shpërblimi i pashembullt i ahiretit për këtë tregti. Ndërsa për sa i përket shpërblimit në jetën e dynjasë, Allahu i Lartësuar thotë: - “Edhe të tjera që ju i dëshironi, si...” - Përveç shpërblimit të madh në ahiret, ju do t’ju jepet edhe një shpërblim i shpejtë në dynja, të cilin ju e dëshironi shumë: - “...ndihmë prej Allahut dhe fitore të afërt.” – Allahu do t’ju japë fitore mbi armiqtë tuaj, e cila do t’ju sjellë krenari dhe gëzim. Kështu do të hapet rrethi i Islamit dhe do të shtohen begatitë. Ky është shpërblimi i premtuar besimtarëve që luftojnë dhe përpiqen në rrugën e Zotit. Por edhe besimtarëve të tjerë, të cilët nuk kanë marrë pjesë në xhihad, Allahu i Lartësuar nuk ua pret shpresën për mirësitë e Tij. Duke dhënë një premtim gjithëpërfshirës, Ai thotë: - “Atëherë, përgëzoji besimtarët!” - Përgëzoji ata me një shpërblim të madh në jetën e dynjasë dhe në jetën tjetër. Secili do të shpërblehet sipas gradës së imanit, edhe pse nuk do të jetë në të njëjtin nivel me ata që kanë luftuar në rrugën e Zotit. Profeti (a.s.) ka thënë: “Me të vërtetë, në Xhenet ka njëqind grada, hapësira mes çdonjërës prej të cilave është sa hapësira mes qiellit dhe Tokës. Këto, Allahu i Lartësuar i ka përgatitur për luftëtarët në rrugën e tij”. 33 Pastaj i Lartësuari thotë: - “O ju që keni besuar! Bëhuni ndihmëtarë të (rrugës së) Allahut,...” - Jini ndihmues dhe mbështetës së fesë së Allahut, me fjalët dhe me veprat tuaja, duke u përpjekur seriozisht dhe me sinqeritet për të realizuar dhe plotësuar fenë e Tij në veten tuaj, por edhe për përhapjen e saj tek të tjerët. Kjo detyrë kërkon që të pajiseni me dituri, të punoni sipas saj dhe të bëni durim në përhapjen e saj. Ju do të hasni në vështirësi të shumta, që do të kërkojnë edhe të luftoni me armiqtë e kësaj feje, të cilët e pengojnë përhapjen e saj. Ju do t’ju duhet të sakrifikoni pasurinë dhe jetën tuaj. Do t’ju duhet ta luftoni të kotën me dituri dhe argumente të qarta, por edhe me shpatë, kur e përcakton urtësia e Zotit. Kështu, me dituri dhe fjalë të qarta, do ta ndriçoni të vërtetën për njerëzit, do t’u tregoni kotësinë dhe mashtrimin e të padrejtëve dhe do t’i paralajmëroni për rrezikun e rrugës së humbjes. Atëherë, të ndihmosh fenë e Allahut do të thotë, së pari, të mësosh e studiosh Librin e Allahut dhe Traditën e Profetit të Allahut, dhe pastaj të nxisësh edhe të tjerët që ta bëjnë një gjë të tillë, duke i urdhëruar për të mira dhe duke i ndaluar nga të këqijat, ashtu siç i ka përcaktuar feja e Zotit. Më pas, Allahu i Madhëruar i nxit besimtarët që të ndjekin shembullin e vëllezërve të tyre të mëparshëm, duke thënë: - “...sikurse Isai, biri i Merjemes, u tha dishepujve: “Kush do të jetë ndihmëtari im në rrugën e Allahut?”” - Isai (a.s.) i ftoi dishepujt të bëheshin ndihmuesit e tij në rrugën e Zotit dhe ata menjëherë i dhanë besën duke i thënë: - “Dishepujt i thanë: “Ne do të jemi ndihmëtarët e Rrugës së Allahut!” – Kështu, bashkë me dishepujt e tij, Isai (a.s.) sakrifikoi për të ndihmuar dhe përhapur fenë e Zotit, duke duruar në të gjitha vështirësitë që i dolën. - “Disa prej bijve të Israilit besuan e disa të tjerë kundërshtuan. Ata që besuan, Ne i përkrahëm kundër armiqve të tyre dhe ata fituan.” – Si rezultat i përpjekjeve dhe thirrjes së Isait dhe dishepujve të tij, besuan disa prej bijve të Israilit, por pjesa tjetër refuzuan t’i përgjigjeshin ftesës së tij. Atëherë, besimtarët e sinqertë luftuan kundër mohuesve dhe Zoti u dha fitoren. Kështu, edhe ju, o populli i Muhamedit, bëhuni ndihmues të fesë së Allahut dhe ftues të njerëzve në rrugën e drejtë, që Allahu i Madhëruar t’ju ndihmojë dhe forcojë këmbët tuaja, ashtu sikurse veproi me besimtarët e sinqertë para jush. Kjo është rruga e fitores mbi armikun tuaj. Këtu mbyllet tefsiri i sures Saff, dhe për këtë falënderimi i takon vetëm Allahut të Madhëruar!

Dijetarët e Tefsirit kanë dhënë mendime të ndryshme rreth ajetit, ku Allahu i Lartësuar thotë: - (Kujto kur) Allahu tha: “O Isa! Unë do të të marr ty e do të të ngre pranë Meje. - Katade dhe të tjerë thonë se këtu kemi të bëjmë me el mukadem dhe el muaħħar, që tregon se, në Kur 'an mund të përmendet më përpara diçka, që do të ndodhë më vonë. Pra, sipas këtij kuptimi, fjalia do të ishte: “O Isa, Unë do të të të marr e do të të ngre pranë Meje, por kjo do të ndodhë pasi Unë të të shpëtoj prej atyre që nuk besojnë; ndërsa ata që të pasojnë ty, do t’i lartësoj mbi ata që mohojnë, deri në Ditën e Kijametit. Dhe, vërtet, Isai do të zbresë në këtë botë përpara Kijametit dhe do të vdesë, si të gjithë njerëzit. Kështu, Allahu do ta shpëtojë Isain prej armiqve të tij dhe më pas, kur të vijë koha e vdekjes së tij, do të realizohet fjala e Allahut: “O Isa! Unë do të të marr ty e do të të ngre pranë Meje.” Është thënë, gjithashtu, se kuptimi i saj është: “Do të të marr e të ngre nga kjo botë”, pa patur qëllim ngritjen nëpërmjet vdekjes.” Shumica janë të mendimit se këtu bëhet fjalë për atë që quhet uefât el neum - pra, ngritjen e shpirtit gjatë gjumit, - sepse ka dy lloje të marrjes së shpirtit nga Allahu i Lartësuar: marrja e shpirtit gjatë vdekjes dhe marrja e shpirtit gjatë gjumit. Në një ajet tjetër, Allahu i Lartësuar thotë: “Është Ai që (jeteuefâ) jua merr shpirtrat natën (në gjumë) dhe që e di mirë atë që keni bërë ditën. Më pas, Ai jua kthen ato, për të vazhduar (jetën) deri në afatin e caktuar. Në fund, tek Ai do të ktheheni, dhe do t’ju tregojë të vërtetën e asaj që keni bërë.” [En'am 60]. Gjithashtu Ai thotë : “Allahu (jeteuefâ) i merr shpirtrat kur është çasti i vdekjes së (trupave të) tyre dhe atij që është në gjumë e nuk ka vdekur. Atë që i është caktuar vdekja e mban (nuk e kthen), ndërsa tjetrin (që nuk i është caktuar vdekja) e lëshon (të kthehet), deri në afatin e caktuar. Vërtet, në këto çështje ka argumente për njerëz që mendojnë.” [Zumer 42]. Ndërsa Profeti ﷺ thoshte në lutjen e zgjimit nga gjumi: 504. “Falenderimi e lavdërimet i qofshin Allahut, që na ringjalli pasi që na bëri të vdesim! Vetëm tek Ai do të tubohemi të gjithë.” Kështu, në këto ajete dhe në hadithin e Profetit, ky term përdoret edhe kur bëhet fjalë për gjumin. Prandaj disa theksojnë se Allahu i Lartësuar e ngriti Isain në gjendje gjumi, pranë Vetes. Allahu i Lartësuar thotë: “ (Ata u mallkuan) Edhe për shkak të mosbesimit të tyre dhe të shpifjes së rëndë kundër Merjemes, edhe për shkak se thoshin (me mburrje) : “Ne e vramë Mesihun - Isanë, birin e Merjemes, të Dërguarin e Allahut”. Në fakt, ata as nuk e vranë, as nuk e kryqëzuan, por ashtu iu duk. Ata që nuk pajtohen për çështjen e tij janë gjithë dyshime për të. Ata nuk kanë për të kurrfarë dije të saktë, por veç hamendësime. Në të vërtetë, ata nuk e vranë atë. Jo. Allahu e ngriti atë pranë Vetes. Allahu është i Plotfuqishëm e i Urtë.” [Nisa 157]. Gjithashtu thotë: “Çdo ithtar i Librit ka për t’i besuar Isait para vdekjes së tij dhe Ditën e Kijametit, ai do të dëshmojë kundër tyre.” Siç shihet, Allahu i Lartësuar thotë: “ para vdekjes së tij ”. Vdekjes së kujt? Pra, para vdekjes së Isait. Dhe kjo do të ndodhë kur Isai të zbresë i gjallë në Tokë, para Ditës së Gjykimit, siç do të vijë shpjegimi i kësaj çështjeje më pas, në dashtë Allahu i Lartësuar! - Unë do të të shpëtoj ty prej (sherrit të) atyre që nuk besojnë dhe ata që të pasojnë ty do t’i lartësoj mbi ata që mohojnë, deri në Ditën e Kijametit. - Dhe kështu ndodhi. Pasi Allahu i Lartësuar e ngriti Isain (a.s) pranë vetes, shoqëruesit dhe pasuesit e tij u përçanë në grupe. Disa e besuan drejt mesazhin, me të cilin Allahu i Lartësuar e dërgoi Isain (a.s). Ata e besuan Isain si një profet dhe si një rob e adhurues të nënshtruar para Zotit. Ata e besuan atë thjesht si një njeri i krijuar mrekullisht nga Allahu dhe si biri i nënës së vet. Por, më vonë, erdhën njerëz që e tepruan dhe i kaluan kufijtë, duke e konsideruar atë si bir të Allahut. Madje, pati të tjerë që thanë se ai ishte vetë Allahu. Të tjerë thanë që ai është pjesë e Trinisë, pra një nga tre pjesët e Trinisë. Allahu i Lartësuar i ka sjellë fjalët e tyre në Kur 'an dhe secilit grup i ka kthyer përgjigje, duke hedhur poshtë pretendimet e tyre. Kështu vazhduan ata për gati 300 vjet. Dhe pasi kaluan 300 vjet, një perandor i lashtë i Greqisë, me emrin Kostandin, hyri në fenë e krishterë. Thuhet se ai hyri në Krishtërim me qëllim të keq, për ta shkatërruar atë dhe për ta pasur nën kontroll. Dhe kështu veproi, duke shtuar gjëra të tjera në fe e duke hequr prej saj. Ai anuloi të gjitha ligjet e librave hyjnorë të mëparshëm, edhe pse vetë Isai (a.s) erdhi për t’i përforcuar dhe pohuar ata, për t’i nxitur njerëzit që t’i zbatonin ato. Kështu, në kohën e tij u lejua edhe ngrënia e mishit të derrit dhe njerëzit filluan të kryenin lutjet e tyre duke u drejtuar nga lindja. Gjithashtu, ata filluan të pikturonin dhe të sillnin në tempujt e tyre figura dhe ikona. Ai i shtoi shtoi edhe 10 ditë agjërimit, për shkak të një gabimi që ai bëri, dhe kështu feja e Mesihut Isa u shndërrua në fenë e Kostandinit. Sidoqoftë, ai ndërtoi shumë kisha dhe manastire, ndoshta më shumë se 12 mijë të tilla. Madje, ai ndërtoi dhe një qytet të tërë, që i atribuohej atij. Të gjithë iu bindën dhe nënshtruan Perandorit. Sidoqoftë, me gjithë këto padrejtësi që ai bëri, Allahu vendosi që ai të sundonte mbi jehudët. Në fund të fundit, ai ishte më afër drejtësisë sesa ata, edhe pse të gjithë ishin mohues të së vërtetës së sjellë nga Zoti. Kur Allahu i Lartësuar dërgoi Muhamedin, atëherë i urdhëroi të gjithë ata që të përqafonin e pasonin besimin korrekt, të drejtë dhe të plotë që ai solli nga Zoti. Kështu, të gjithë e besuan Allahun, melekët e Tij, librat e Tij e profetët, me një besim të saktë dhe me argumente nga Allahu. I Madhëruari thotë: “...dhe ata që të pasojnë ty do t’i lartësoj mbi ata që mohojnë, deri në Ditën e Kijametit.” Dhe kështu, ishin pikërisht ndjekësit e Muhamedit pasuesit e vërtetë të çdo profeti në sipërfaqen e Tokës, sepse profeti i tyre i ftoi ata që të besonin të vërtetën e shpallur nga Zoti tek të gjithë profetët dhe librat e Tij. Muslimanët janë pasuesit e vërtetë të Isait dhe e meritojnë këtë status më shumë sesa ata që erdhën pas tij e që pretendojnë se e ndjekin fenë dhe rrugën e Isait (a.s). Për këtë arsye, Allahu i Madhëruar ua hoqi nga duart krishterëve vendet e Shamit dhe i largoi ata drejt viseve të Romës. Ata u larguan, për të qëndruar në qytetin e tyre, Kostandinopojën. Kështu do të vazhdojë të lartësohet Islami dhe pasuesit e tij: ata do qëndrojnë gjithmonë mbi të kotën deri në Ditën e Kijametit. Gjithashtu, na ka njoftuar i Vërteti (i Dërguari), të cilin e ka quajtur Besnik dhe vetë Zoti i Lartësuar, se pasuesit e denjë të Islamit do ta çlirojnë Kostandinopojën dhe do të fitojnë pasuritë që do të jenë të mbledhura në të. Pikërisht këta pasues të denjë të Islamit do të luftojnë kundër romakëve, në një betejë të madhe e të paparë ndonjëherë dhe që kurrë nuk do të ketë të ngjashme më pas. - Ata që nuk besojnë, Unë do t’i ndëshkoj ashpër në këtë botë dhe në Botën tjetër, dhe ata nuk do të kenë askënd që t'i ndihmojë. - Kështu veproi i Madhëruari me të gjithë ata jehudë apo edhe të krishterë, që mohuan dhe e tepruan me Isain (a.s), duke e lavdëruar dhe ngritur atë atje ku nuk duhet. Allahu i Madhëruar i ndëshkoi që në këtë botë si jehudët mohues, të cilët mohuan Isain (a.s), edhe ata të cilët e tepruan dhe devijuan nga rruga e Isait (a.s), duke e lartësuar atë dhe duke lëvduar më shumë sesa lejon Zoti. Ata u dënuan duke u vrarë, duke u zënë robër, duke humbur forcën dhe pushtetin. Kurse ndëshkimi në jetën e përtejme do të jetë shumë më i rëndë, i dhembshëm dhe i vështirë. - E për sa u përket atyre që besojnë dhe bëjnë vepra të mira, atyre do t'ua jap shpërblimin të plotë. Allahu nuk i do të padrejtët. - Allahu do t’u japë shpërblim të plotë edhe në këtë botë, edhe në ahiret. Në këtë botë, shpërblimi i tyre do të jetë me fitoret e dhuruara dhe të mirat që sjellin ato. Ndërsa në ahiret, Allahu i Madhëruar ka premtuar Xhenetin e lartë, dhe Allahu nuk i do ata që janë të padrejtë. - Këto (ngjarje) që po të lexohen ty (o Profet) janë argumente (për besnikërinë tënde) dhe këshilla (nga Kurani) plot urtësi. - Kjo që po të tregojmë ty, o Muhamed, rreth Isait (a.s): për lindjen e tij dhe rrjedhën e ngjarjeve, nuk ka dyshim se është e vërteta e sigurt, që vjen nga Zoti: “Kjo është e vërteta për Isain, birin e Merjemes, për të cilën ata polemizojnë më kot. Nuk i shkon (madhështisë së) Allahut që të ketë bir! I pastër është Ai! Kur Ai vendos për një çështje, vetëm thotë: Bëhu!”, dhe ajo bëhet. Allahu është Zoti im dhe Zoti juaj, prandaj vetëm Atë adhuroni! Kjo është rrugë e drejtë. Por grupet e kundërshtojnë njëri-tjetrin (rreth Isait) . Mjerë ata që nuk besuan se ç'kanë për të parë në Ditën e Madhe! Sa mirë do të dëgjojnë dhe do të shohin ata, ditën kur do të vijnë te Ne! Por sot keqbërësit janë në humbje të thellë.” [Merjem 34 - 38]. Ndërsa këtu, Allahu i Lartësuar thotë: “Pastaj, vetëm tek Unë është kthimi juaj dhe Unë do të gjykoj mes jush për ato çështje për të cilat ratë në kundërshti”.

- Ne e dërguam Nuhun te populli i tij dhe ai i tha: “O populli im! Adhuroni vetëm Allahun! - Allahu i Madhëruar na tregon për shpalljen që i dhuroi Profetit të Tij të durueshëm, Nuhut (a.s). Ai është i pari Profet që Zoti dërgoi ndër njerëz. Allahu e dërgoi Nuhun (a.s) në një popull që adhuronin idhujt, për t’i urdhëruar ata që të adhuronin vetëm Allahun si Një të vetëm dhe të Pashoq. Nuhu u tha atyre: “O populli im! Adhuroni vetëm Allahun! Bëhuni të sinqertë në të gjitha adhurimet që ia përkushtoni Zotit dhe pastrojini adhurimet tuaja nga shirku e syfaqësia. Nëse nuk jeni të sinqertë dhe nuk pastroheni nga shirku, asnjë adhurim nuk ju pranohet nga Zoti.” - Nuk ka zot tjetër (që meriton adhurimin) veç Tij. - Merita e adhurimit i takon vetëm Allahut, prandaj nëse i dedikohet dikujt tjetër, është vepër e dënueshme, që nuk të sjell asnjë dobi. Allahu është i vetmi i Adhuruar me meritë, sepse Ai është i vetmi Krijues e Furnizues, i cili është i plotë dhe absolut në çdo aspekt, ndërsa çdo gjë tjetër është krijesë nevojtare e pafuqishme, e mangët në çdo drejtim. - A nuk i frikësoheni (dënimit)? - A nuk keni frikë Zotin dhe dënimin e Tij, për faktin që ju po adhuroni idhuj e puta me pamjen e njerëzve të mirë dhe u dedikoni lutje e adhurime në vend të Allahut? Nuhu vazhdoi t’i ftonte ata fshehtas dhe haptas, natën dhe ditën, për 950 vjet, por ata e shtonin arrogancën dhe largimin nga e vërteta dhe ftesa e Zotit. - Paria e jobesimtarëve nga populli i tij thanë: “Ky nuk është gjë tjetër veçse një njeri, sikurse ju, që dëshiron të tregojë se është më lart se ju.” - Duke shprehur kundërshtimin dhe refuzimin me forcë, ata që e quanin veten paria e vendit, zotërinjtë dhe udhëheqësit, i thanë popullit të tyre duke dashur që t’i largonin nga Nuhu: “Ky nuk është gjë tjetër, veçse një njeri si ju, por që dëshiron të jetë më lart se ju. Qëllimi i tij kur pretendon se e ka dërguar Zoti është që thjesht të fitojë prestigj e gradë mbi ju, pra, të jetë udhëheqës. Në të kundërt, shihni, a ka ndonjë gjë që tregon se ai është më i mirë se ju?! Ai është si ju, një njeri i thjeshtë.” Kjo mënyrë këndvështrimi dhe arsyetimi vazhdon edhe sot ndër popuj dhe në të gjithë kundërshtuesit e profetëve. Por Allahu i Madhëruar u jep atyre një përgjigje shteruese nëpërmjet të gjithë të dërguarve të Tij: “E si mund të keni dyshim për Allahun, Krijuesin e qiejve dhe të Tokës?! Ai ju fton për t’ju falur gjynahet dhe ju jep afat deri në kohën e caktuar.” Ata ua kthenin: “Ju jeni veçse njerëz, ashtu siç jemi edhe ne. Ju dëshironi të na largoni nga ato (zotat) që adhuronin prindërit tanë. Atëherë, na sillni ndonjë fakt të qartë!” Të dërguarit u thoshin: “Ne jemi veçse njerëz, si edhe ju, por Allahu ia dhuron mirësinë kujt të dojë nga robërit e Vet. Nuk na takon ne t’ju sjellim ndonjë (mrekulli) argument, përveçse me dëshirën e Allahut. Vetëm Allahut le t’i mbështeten besimtarët.” [Ibrahim 10, 11]. Ky është një mesazh i qartë se kjo është mirësia dhe bujaria e Allahut, që Ai ia jep kujt të dëshirojë dhe juve nuk ju takon ta kundërshtoni Allahun për atë që u jep disa robve të Tij dhe as keni mundësi ta ndaloni Atë që ta realizojë atë që Ai dëshiron. - Po të dëshironte, Allahu do të dërgonte melekë. - Kjo tregon një tjetër arsyetim të kotë të idhujtarëve dhe mohuesve, të cilët e kushtëzonin besimin e tyre me një kërkesë të kotë, pra, që Zoti të dërgonte melekë si profetë ndër njerëz në tokë. Edhe pse nuk ka dyshim që Allahu mund të dërgojë melekë, nëse e dëshiron diçka të tillë, nuk duhet të harrojmë se Ai është Hakim - i Urtë dhe Rahim - Mëshirëplotë. Si i tillë, urtësia dhe mëshira e Tij presupozojnë që profetët të jenë nga lloji i njerëzve, sepse ndër të tjera, njerëzit nuk kanë fuqi të komunikojnë me një melek të Zotit. Pra, edhe sikur t’u vinte një melek, ai do t’u paraqitej me formën e një njeriu -burrë, dhe kështu do të ngatëroheshin sërish: “Ata thonë: “Përse të mos zbresë së bashku me atë një melek?” Nëse Ne do të zbrisnim një melek, çështja do të merrte fund dhe atyre nuk do t’u jepej afat. Sikur atë ta bënim melek, përsëri do ta sillnim te ju në formë njeriu, e kështu do t’ua ngatërronim atyre atë, që ata ia ngatërruan vetes së vet.” [Enam 8, 9]. Një tjetër arsyetim i mohuesve është edhe: - Ne nuk kemi dëgjuar një gjë të tillë nga të parët tanë. - Ata pretenduan se nuk kishin dëgjuar ndonjëherë që Zoti të dërgonte profetë ndër njerëz. Po ata nuk kishin asnjë argument në këto fjalë, sepse ata nuk mund të pretendonin se dinin gjithçka nga ndodhitë e popujve të shkuar. Kështu, injoranca e tyre rreth diçkaje nuk mund të vlente si argument. Sidoqoftë, edhe sikur të ishte e vërtetë që më parë nuk ishte dërguar ndonjë profet, dy do të ishin mundësitë e arsyetimit të drejtë: 1. Ata do të ishin në rrugë të drejtë e të udhëzuar, dhe kështu nuk do të kishte nevojë që Zoti të dërgonte profetë. 2. Ata do të ishin të devijuar, prandaj dërgimi i një profeti nga Zoti për ta duhej parë si mirësi, për të cilën ata duhet ta falënderonin Zotin, që i kishte dalluar me diçka që nuk ua kishte dhënë të parëve të tyre, ose që ata nuk mbanin mend se ua kishte dhënë atyre. Rrjedhimisht, fakti që Zoti nuk u ka dërguar profetë të parëve nuk mund dhe nuk duhet të shërbejë si argument që të jesh mosmirënjohës për këtë mirësi që t’u dha ty. Një tjetër arsyetim dhe shpifje e tyre, për t’i penguar njerëzit që ta besonin Nuhun (a.s) ishte edhe ky: - (Disa të tjerë thanë:) Ai nuk është gjë tjetër veçse një njeri i sëmurë mendërisht (i çmendur) . Ndaj prisni (e kini durim) edhe për pak kohë (që vdekja ta marrë) ! - Ai është një i çmendur, por prisni që ta marrë vdekja. Me të tilla shpifje mundoheshin të hidhnin poshtë faktin e pamohueshëm që Nuhu ishte Profet i Zotit. Sigurisht, kjo tregonte së pari mohimin e tyre të fortë. Gjithashtu, tregonte se ata ishin zhytur në kufër dhe në një humbje të largët. Këto trillime nuk mund të shërbenin aspak si arsyetime për të mohuar Profetin e Zotit, madje ishin kaq kontradiktore dhe të kota. Kështu, ata, nga njëra anë, thoshin: “Ky është veçse një njeri si ju, por që dëshiron të jetë më lart se ju. Kjo do të thotë se ai ka një logjikë dhe mençuri aq të lartë, sa kërkon t’ju manipulojnë mendjet dhe të bëhet udhëheqësi juaj”. Pra, ata e pranonin se Nuhu kishte logjikë e mençuri, por që sipas tyre, ata duhet të ruheshin se mos mashtroheshin. Por, nga ana tjetër, ata trillojnë diçka që është tërësisht kontradiktore me pretendimin e parë, kur thonë: “Ai është veçse një njeri i sëmurë mendërisht...". Atëherë, a nuk tregojnë këto trillime se kemi të bëjmë me mashtrues e njerëz të humbur, që nuk dinë çfarë flasin dhe qëllimi i të cilëve është thjesht refuzimi i profetit të Zotit me çdo mënyrë që u del para? Por Allahu gjithmonë do t'i demaskojë e poshtërojë të gjithë ata që kundërshtojnë dhe shprehin armiqësi ndaj Tij dhe ndaj profetëve të Tij. Kur Nuhu (a.s) e pa që ata nuk do të pranonin dhe se ftesa e Tij veçse u shtonte largimin e mosbesimin, tha: - Ai (Nuhu) tha: “O Zoti im! Më ndihmo kundër atyre që më përgënjeshtrojnë!”. - Duke u zemëruar për cenimin e të drejtës së Zotit, kërkoi që Ai ta ndihmonte kundër tyre. Ai u zemërua sepse ata e shpërfillën hakun e Allahut dhe mohuan Profetin e Tij. Ai tha: “O Zoti im! Mos lër mbi Tokë asnjë nga jobesimtarët! Nëse Ti i lë, ata do t’i largojnë adhuruesit e Tu dhe prej tyre do të lindin veçse të shfrenuar dhe jobesimtarë. O Zoti im! Më fal mua, fali prindërit e mi, ata që hynë në shtëpinë time si besimtarë dhe të gjithë besimtarët e besimtaret! Ndërsa jobesimtarëve shtoju veçse dëshpërim!”. [Nuh 26, 27]. Dhe Zoti tregon që iu përgjigj atij: “Ne e shpëtuam atë dhe familjen e tij prej tmerrit të madh. Pasardhësit e tij i bëmë vazhdues të jetës. Ne e bëmë atë (histori) si kujtim për njerëzit e ardhshëm. Selami (paqja) qoftë me Nuhun në mbarë botën! Kështu i shpërblejmë të mirët. Ai ishte vërtet prej adhuruesve Tanë besimtarë." [Safat 76 – 81]. - Kështu, Ne i shpallëm Nuhut: “Ndërtoje anijen nën mbikëqyrjen Tonë dhe sipas urdhrit Tonë! – Allahu i Madhëruar iu përgjigj Nuhut duke i dhuruar mjete dhe çdo gjë të nevojshme për shpëtimin nga ndëshkimi që do të zbriste. I Madhëruari e urdhëroi Nuhun: "Ndërtoje anijen nën mbikëqyrjen Tonë dhe sipas urdhrit Tonë!" Pra, fillo ndërtimin e anijes për udhëtimin tonë dhe me ndihmën tonë. Ti do të jesh nën mbrojtjen Tonë dhe përkujdesin e vazhdueshëm, sepse Ne do të të shohim e dëgjojmë gjithmonë. - Pastaj, kur të vijë urdhri Ynë dhe të shpërthejnë burrimet e Tokës, atëherë ngarko në të nga një çift prej secilit lloj – mashkull dhe femër. - Pra kur të vijë urdhri Ynë për tufanin me të cilin do të ndëshkohen, toka do të shpërthejë me burimet e saj, madje edhe nga guvat e zjarrta vullkanike do të shpërthejë ujë. Kur kjo të ndodhë: "atëherë ngarko në anije nga një çift prej secilit lloj!" Pra, fut në anije nga çdo lloj kafshe në çift, që nga ata të vazhdojë jetën lloji i tyre e të shumohen në Tokë. Kështu do të vazhdojnë jetën në Tokë ata që Zoti do t’i lejojë me urtësinë e Tij. - Le të hipë edhe familja jote, me përjashtim të atyre, për të cilët tashmë është marrë vendimi. - Hipe në anije edhe familjen tënde, përveç atij që u vendos të mbetet me të ndëshkuarit, - dhe ky ishte djali i Nuhut. - Dhe mos kërko (falje) prej Meje për ata që janë keqbërës, sepse ata do të mbyten. - Mos m’u lut mua për shpëtimin e tyre, sepse urdhri i Zotit tashmë është dhënë e ka marrë fund që ata do të jenë me të ndëshkuarit, të mbyturit. - E, kur të hipësh në anije së bashku me ata që janë me ty, thuaj: “I lavdëruar qoftë Allahu, i Cili na shpëtoi prej popullit keqbërës (mohues)!” - Pasi të keni hipur në anije dhe të keni marrë rrugën përmes detit të dallgëzuar, lavdërojeni Allahun, që ju shpëtoi dhe thoni: El hamdu lil-lahil-ledhi nexh -xhana minel kaumidh - dhalimin - I gjithë lavdërimi i qoftë Allahut, i cili na shpëtoi nga populli keqbërës (mohues)!” Allahu e mësoi Profetin e Tij Nuh dhe ata që shpëtuan së bashku me të, që të thonë këto fjalë në shenjë mirënjohje e lavdërimi për Të, që i mbrojti nga populli zullumqar, duke i larguar fillimisht nga veprat e tyre të këqija e mohimi, dhe pastaj duke i ruajtur nga ndëshkimi i merituar për atë mohim e shfrenim. - Dhe thuaj: “O Zoti im! Më zbrit me bekimin tënd! Sepse Ti je më i miri i atyre që na zbresin.” - Për ju ka mbetur edhe një mirësi tjetër, për të cilën duhet të lusni Allahun e Madhëruar: që Ai t’ju bëjë të mundur të vendoseni në një vend të begatshëm. Kështu, Allahu i Madhëruar iu përgjigj lutjes së Nuhut (a.s.): "Pastaj erdhi urdhri: “O tokë, gëlltite ujin tënd, dhe ti, o qiell, ndale shiun tënd!” Uji u tërhoq, urdhri u zbatua dhe Anija u ndal në (malin) El Xhûdij. Pastaj erdhi fjala: “Mallkuar qoftë populli keqbërës! ”” [Hud 44]. Më pas, urdhri: “O Nuh! Zbarko me paqe nga Ne, me bekime të shumta për ty dhe për popujt që janë me ty (në anije) . Por do të ketë popuj që do t’u japim kënaqësi (për një farë kohe), por pastaj do t’i godasim me një ndëshkim të dhembshëm”. [Hud 48]. - Sigurisht, në këto (ngjarje të popujve) ka Argumente (për njerëzit që kuptojnë). - Në këtë histori ka shenja dhe argumente të qarta se Allahu është i vetmi i Adhuruar me meritë dhe se Nuhu (a.s) ishte i dërguari i Tij besnik, kurse populli i tij ishte mashtrues e mosbesimtar. Në këtë histori gjejmë fakt të qartë se Allahu i Madhëruar është i Mëshirshëm për robërit e Tij, pasi gjatë kohës kur e përmbyti botën e banorët e saj, shpëtoi pasardhësit e njerëzimit, që do të vinin vetëm prej linjës së Nuhut. Edhe vetë anija e madhe ishte një nga shenjat e Allahut të Lartësuar, siç thotë: "Ndërsa atë e hipëm në një anije prej dërrasash dhe gozhdësh, që lundronte nën sytë Tanë. Kjo, si shpagim për atë që u mohua. Ne e lamë atë si shenjë, por a ka ndonjë që merr mësim?" [Kamer 13 – 15]. Ndërsa këtu i Madhëruari thotë: - Ne gjithmonë i kemi vënë ata (njerëzit) në provë. - Kështu i tregon Zoti historitë e popujve dhe mënyrën se si i sprovoi ata, që njerëzit të marrin mësim dhe të gjejnë rrugën e drejtë. Edhe në këtë sure Ai solli së bashku shumë shenja e argumente. Pasi përmendi Nuhun (a.s) dhe popullin e tij që u ndëshkua, i Lartësuari thotë: