Kërko: zoti yt e frymezoi bleten

Këtu kemi të bëjmë me një polemikë dhe disa dyshime e arsyetime boshe, në të cilat kapen idhujtarët për të justifikuar mosbesimin dhe ligjet që i trilluan vetë rreth bërjes haram të disa mirësive të Allahut. - Idhujtarët do të thonë: “Sikur të kishte dashur Allahu, nuk do të ishim idhujtarë as ne e as prindërit tanë, e as nuk do të kishim bërë harame.” - Sipas kësaj logjike, Allahu e di mirë idhujtarinë e tyre dhe ndalesat që ata përcaktuan në emër të Tij dhe Ai është i plotpushtetshëm që t’i udhëzojë ata në iman dhe t’i ndalojë nga kufri e padrejtësitë, por meqë Ai nuk e bën këtë, kjo do të thotë - sipas tyre - se vetë Ai e pëlqente këtë gjë. Sipas një ajet i tjetër, ata thoshin: “Sikur të kishte dashur Allahu, nuk do të ishim idhujtarë as ne e as prindërit tanë, e as nuk do të kishim bërë harame.”. ose sikur tregon Allahu për ta në një ajet tjetër: “Ata thonë: “Sikur të kishte dashur Rahmani, ne nuk do t’i adhuronim ata!” Por ata nuk kanë ndonjë provë për këtë. Ata, në të vërtetë, vetëm gënjejnë. A mos u kemi dhënë ndonjë libër para këtij, të cilit ata i përmbahen? Jo. Por ata thonë: “Ne i kemi gjetur të parët tanë në këtë fe, prandaj do t’i ndjekim gjurmët e tyre me këmbëngulje.”.” [Zuhruf 30]. Në vijim i Lartësuari thotë: - Kështu kanë gënjyer edhe ata që ishin para tyre, derisa përjetuan dënimin tonë të ashpër. - Me të tilla arsyetime, humbën dhe u shkatërruan popuj të mëparshëm, sepse ato janë arsyetime boshe e të pavlera. Nëse do të ishin të sakta e të pranueshme si arsyetime, Allahu nuk do t’i godiste me ndëshkime të dhimbshme e as nuk do të zbriste shkatërrimin e zemërimin e Tij mbi ta. - Thuaju: “A keni ndonjë dije (të sigurt) për të na paraqitur? - A keni ndonjë dijeni, që pretendoni se Allahu është i kënaqur me këtë që ju veproni? - Ju mbështeteni vetëm në hamendje. - Ato janë thjesht hamendësime të pabaza. Hamendësimi, në këtë rast, nënkupton besimin e gabuar të tyre. - Ju, në të vërtetë, vetëm se gënjeni! - Këto pretendime janë thjesht gënjeshtra për Allahun. Ali Ibn Ebu Talha tregon se Ibn Abasi, duke shpjeguar fjalën e Allahut: “Sikur të kishte dashur Allahu, nuk do të ishim idhujtarë...”, përmendi ajetin tjetër, që thotë: “Kështu kanë gënjyer edhe ata që ishin para tyre”. Më pas, tha: “Nëse do të dëshironte Allahu, ata nuk do të bënin idhujtari.” Ata thoshin: “Adhurimi që u përkushtojmë zotave na afron më shumë tek Allahu.” Por Allahu i njoftoi se kjo vepër nuk i afronte aspak tek Ai. Kur ata thanë: “Sikur të kishte dashur Allahu, nuk do të ishim idhujtarë ...”, Allahu u tha se, po të dëshironte, Ai mund t’i bënte të gjithë bashkë që të kishin një besim të vetëm, të drejtë e të saktë. - Thuaj: “Allahu zotëron argumentin më të plotë - Ai ka urtësinë absolute dhe argumentin më të plotë, qoftë në udhëzimin e atyre që Ai udhëzoi, qoftë në lënien në humbje të atyre që humbën e mbetën në errësirë. - dhe, sikur të kishte dashur, Ai do t’ju kishte udhëzuar të gjithëve.” - Gjithçka ndodhi me pushtetin, dëshirën dhe përzgjedhjen e Allahut të Urtë dhe të Gjithëdijshëm. Megjithëkëtë, Ai i do besimtarët dhe i urren mohuesit, sikurse ka thënë në një ajet tjetër: “Sikur të kishte dashur Zoti yt, do të besonin ata që janë në Tokë që të gjithë. Vallë, ti do t’i detyrosh njerëzit që të bëhen besimtarë? Asnjë njeri nuk mund të besojë, përveçse me lejen e Allahut. Ndërsa ligësia (e mohimit të Zotit) do të godasë ata që nuk mendojnë.” [Junus 99], ose: “Sikur të dëshironte Zoti yt, do ta bënte njerëzinë të një feje, por ata do të jenë vazhdimisht duke kundërshtuar, përveç atyre të cilët i ka mëshiruar Zoti yt. Për këtë edhe i krijoi ata. Vendimi i Zotit tënd do të përmbushet: “Unë do ta mbush Xhehenemin me xhinde dhe njerëz bashkë."” Hud 118, 119]. - Thuaj: “Sillni dëshmitarë që të dëshmojnë se Allahu ka ndaluar këtë e atë!” - Sillini dëshmitarët tuaj, të cilët dëshmojnë se gënjeshtrat që ju shpikët për Allahun janë të vërteta! - Nëse duan të bëjnë dëshmi të rreme, ti mos dëshmo bashkë me ta! - Sepse edhe nëse ata dëshmojnë për të tilla gënjeshtra, ajo është një dëshmi e rreme dhe e pabazë. - Kurrë mos shko pas dëshirave të atyre që argumentet Tona i konsiderojnë si gënjeshtra, nuk besojnë jetën e përtejme dhe sajojnë zota të tjerë si të barabartë me Zotin e tyre! - Domethënë, i bëjnë Zotit shirk, duke pranuar se ka të barabartë me Të.

- E ai tha: “Hipni në të! Me emrin e Allahut, ajo lundron dhe ndalet! - Allahu i Lartësuar na njofton se Nuhu i urdhëroi krijesat, për të cilat u urdhërua që t’i merrte në anije, duke u thënë: “ Hipni në të! Me emrin e Allahut, ajo lundron dhe ndalet !” Pra, me emrin e Allahut do të bëhet lundrimi i kësaj anijeje dhe po me emrin e Tij do të jetë përfundimi i udhëtimit të saj. Allahu i Lartësuar thotë në një ajet tjetër: “E, kur të hipësh në anije së bashku me ata që janë me ty, thuaj: “I lavdëruar qoftë Allahu, i Cili na shpëtoi prej popullit keqbërës (mohues)! Dhe thuaj: “O Zoti im! Më zbrit me bekimin tënd! Sepse Ti je më i miri i atyre që na zbresin.” ” [Mu’minun 28, 29]. Ky ajet tregon se thënia “ Bismilah” është e pëlqyeshme në fillimin e të gjitha punëve të mira. Po kështu, është e pëlqyeshme që ajo të thuhet gjatë hipjes në anije, në kafshë apo në çdo mjet udhëtimi, siç thotë Allahu i Lartësuar: “Është Ai që ka krijuar gjithçka në çift dhe që ju ka mundësuar anije dhe kafshë, që të udhëtoni me to. Kur të uleni mbi to, përkujtojeni këtë të mirë që jua ka dhënë Zoti juaj dhe, pasi të qëndroni mbi to, thoni: “I lavdëruar qoftë Ai, që i nënshtroi këto për ne, sepse përndryshe, vetë ne nuk do të kishim mundësi ta bënim! Ne, te Zoti ynë do të kthehemi!” [Zuhruf 12 - 14]. Madje, edhe në Sunet janë transmetuar hadithe të shumta, të cilat nxisin për diçka të tillë, siç do të shtjellohet në suren Zuhruf, - në dashtë Allahu! Vetëm tek Ai e kemi besimin dhe shpresën! 140 - Vërtet, Zoti im është Falës i madh e Mëshirëplotë”. - Kjo i ngjan fjalës së Allahut të Lartësuar kur thotë: “... Zoti yt është, vërtet ndëshkues i shpejtë, por Ai është gjithashtu edhe Falës i Madh e Mëshirëplotë.” [El ea’raf 167]. Ose: “... Me të vërtetë, Zoti yt e ka faljen të madhe për njerëzit, me gjithë padrejtësitë e tyre, por të jeni të bindur se Zoti yt është edhe ndëshkues i rreptë.” [Ra’d 6]. Përmendja e mëshirës dhe faljes, është mëse e përshtatshme, pasi Allahu i Lartësuar përmendi ndëshkimin e mohuesve dhe mbytjen e të gjithë atyre që refuzuan besimin dhe profetin e Tij. Pas përmendjes së ndëshkimit, Allahu i Lartësuar përmend mëshirën dhe faljen e Tij për besimtarët. Janë të shumta rastet në Kur ’an, ku përmenden së bashku mëshira e Allahut të Lartësuar dhe ndëshkimi i Tij. - Kështu anija lundronte me ta përmes valëve të larta si male. - Anija lundronte mbi ujë, i cili e kishte mbuluar të gjithë tokën dhe niveli i tij kishte arritur majat e maleve, me lejen e Allahut të Lartësuar. Anija ishte nën mbrojtjen, kujdesin dhe ruajtjen e Allahut të Lartësuar. Sikurse thotë i madhëruari: “Pasi vërshoi uji (në kohën e Nuhut), Ne ju hipëm në anije, që të shërbente si përkujtim për ju dhe për ta kuptuar çdo vesh përkujtues.”.” [Hakka 11, 12], ose: “Ndërsa atë e hipëm në një anije prej dërrasash dhe gozhdësh, Që lundronte nën Sytë Tanë. Kjo, si shpagim për atë që u mohua. Ne e lamë atë si shenjë, por a ka ndonjë që merr mësim?” [Kamer 13 - 15]. - Nuhu thirri të birin, që ishte veçuar nga të tjerët: “O biri im! Hip bashkë me ne e mos e bëj me mohuesit!” - Bëhet fjalë për djalin e katërt të Nuhut, emri i të cilit ishte Jam. Ai ishte mohues dhe refuzoi besimin e drejtë dhe Profetin e Allahut. Kështu, Nuhu (a.s) e ftoi atë që të besonte dhe të hipte në anije, në mënyrë që jeta e tij të mos mbyllej si mohues, dhe kështu të meritonte ndëshkimin, por ai e refuzoi ftesën e të atit me forcë. - Ai (i biri) tha: “Unë do të ngjitem në mal, që do të më mbrojë nga uji!” - Ai mendoi se tufani nuk do të arrinte në majën e malit. Por babai i tij Nuhu (a.s) i tha: - Nuhu i tha: “Sot asgjë nuk mund të shpëtojë (ndonjë) prej ndëshkimit të Allahut, përveç atyre që Ai i ka mëshiruar.” - Nuk ka të mbrojtur apo të shpëtuar sot! Askush nuk është i shpëtuar sot, përveç atij që Zoti e shpëton përmes besimit, duke e hipur në këtë anije. - Ndërkaq, dallga hyri mes tyre e djali qe nga ata që u mbytën. - Ky ishte përfundimi i djalit mohues të Nuhut (a.s).

- Zoti Yt shpalli qartas se, mbi ta do të vendosë deri Ditën e Kijametit, sundimin e dikujt, që ka për t'i ndëshkuar ata me mënyrën më të keqe.” - Allahu i Lartësuar thotë qartë se çfarë ndëshkimi morën ata: poshtërim dhe përçmim prej sunduesve të tyre, deri Ditën e Gjykimit. Mbi ta do të ketë vazhdimisht sundues, që do t’i shtypin dhe nënçmojnë. - “Zoti yt është, vërtet Ndëshkues i shpejtë,...” – Allahu është ndëshkues i shpejtë për këdo që nuk u bindet urdhrave të Tij. Këta lloj njerëzish do t’i përfshijë ndëshkimi që në jetën e kësaj bote. Por Allahu i Lartësuar nuk është vetëm ndëshkues i rreptë: - “...por Ai është gjithashtu edhe Falës i Madh e Mëshirëplotë.” - Allahu është Falës, mbulues i të metave dhe Mëshirues i atyre që pendohen dhe i kthehen të përulur Atij. Ai ua pranon veprat e mira që kryejnë dhe pastaj i shpërblen ata, me bujarinë e Tij. Kështu vepron Allahu i Lartësuar me rob te e Tij. Ai premton shpërblim për të mirët dhe u jep shumë më tepër sesa meritojnë. Nga ana tjetër, të këqijtë do të marrin si ndëshkim vetëm aq sa meritojnë, e jo më tepër, madje Allahu fal shumë. Ata që nuk i binden Allahut të Lartësuar dhe nuk pranojnë të jetojnë sipas ligjeve e normave të Tij, do të jenë vazhdimisht të nënçmuar dhe të poshtëruar nga tiranë mbi krye. Ata nuk do të kenë kurrë përfaqësues të denjë dhe ndihmëtarë, që t’u japin sukses e fitore.

- Sikur të kishte dashur, Allahu do t’ju kishte bërë një popull të vetëm, por Ai e lë të humbur atë që do dhe e udhëzon atë që do. - Allahu i Lartësuar u drejtohet njerëzve dhe i njofton se, nëse Ai do të dëshironte, mund t’i bënte një popull dhe në një fe të vetme. I Lavdëruari thotë në një ajet tjetër: “Sikur të kishte dashur Zoti yt, do të besonin ata që janë në Tokë që të gjithë. Vallë, ti do t’i detyrosh njerëzit që të bëhen besimtarë? Asnjë njeri nuk mund të besojë, përveçse me lejen e Allahut. Ndërsa ligësia (e mohimit të Zotit) do të godasë ata që nuk mendojnë.” [Junus 99]. Pra ishte plotësisht e mundur që Ai të vendoste harmoni mes njerëzve dhe atëherë nuk do të kishte konflikte, përçarje, urrejtje e armiqësi mes tyre. I lartësuari thotë gjithashtu: “Sikur të dëshironte Zoti yt, do ta bënte njerëzinë të një feje, por ata do të jenë vazhdimisht duke kundërshtuar, përveç atyre të cilët i ka mëshiruar Zoti yt. Për këtë edhe i krijoi ata. Vendimi i Zotit tënd do të përmbushet: “Unë do ta mbush Xhehenemin me xhinde dhe njerëz bashkë.” [Hud 118, 119]. Njerëzit duhet të jenë të bindur se: “Ai e lë të humbur atë që do dhe e udhëzon atë që do”, me urtësinë e Tij, duke i dhënë gjithkujt atë që meriton. - Pa dyshim, ju do të përgjigjeni për atë që keni bërë. - Ai do t’ju pyesë në Ditën e Kijametit për veprat tuaja dhe çdokujt do t’i japë shpërblimin që meriton, për çdo gjë të vogël e të madhe. 195 Pastaj Allahu i Lartësuar i porosit robërit që të mos i përdorin përbetimet për dredhi e padrejtësi mes tyre dhe i paralajmëron se kjo sjell largimin nga mirësia dhe e drejta. Ai thotë: - Mos i përdorni betimet tuaja për të bërë dredhi mes jush e kështu, t'ju rrëshqasin këmbët nga rruga e drejtë pasi forcimit në të! - Ky është një shembull shumë i frikshëm për atë që është në rrugë të drejtë dhe më pas devijon, pikërisht për shkak të përbetimeve të thyera e të papërmbushura. Madje, kjo shkelje shkakton ligësi e bëhet pengesë për të pranuar besimin e drejtë. Kur mohuesi i besimit të vërtetë sheh që besimtari premton e përbetohet për diçka, dhe pastaj e shkel fjalën e dhënë, ai e humb besimin tek besimtari dhe feja që ai përfaqëson dhe mbart. Kështu, ai nuk nxitet për të pranuar Islamin dhe që ta dojë atë. Për këtë arsye, i Lartësuari jep këtë kërcënim të frikshëm për të tillë vepër: - Kështu ju do të përjetoni (në këtë jetë) të keqen (e merituar) për pengimin e njerëzve nga Rruga e Allahut dhe (në ahiret) do të keni një dënim të madh. - Më pas i Madhëruari thotë: - Mos e shisni besën që i keni dhënë Allahut për një vlerë të paktë! - Kurrë mos shkelni marrëveshjet dhe besën e dhënë, për fitimet e pakta të kësaj bote. Dijeni se ajo që ju pret tek Allahu është shumë herë më e madhe se e gjithë dynjaja, me çka brenda saj . Shpërblimi i Allahut për ata që e besojnë, e shpresojnë dhe synojnë ta kënaqin Atë , i përmbahen marrëveshjeve dhe premtimeve të dhëna dhe e adhurojnë Atë me përkushtim e korrektësi, është shumë më i mirë se e gjithë kjo dynja me gjithçka në të. Prandaj i lartësuari tha: - Ajo që ju pret tek Allahu është shumë më e dobishme për ju, nëse e dini. - Mjafton njohuria rreth mirësive të ahiretit, që ju të mos bini në të tilla gabime, për fitimet e kësaj bote të shkurtër e mashtruese. - Ajo që e keni pranë vetes, është e përkohshme, - pra, zhduket, fanitet dhe do të përfundoojë shumë shpejt. Mirësitë që Allahu ju ka dhënë në këtë botë kanë një afat kur do të përfundojnë. - kurse ajo që është tek Allahu është e përjetshme. - Kurse shpërblimi për përmbushjen e porosive të Allahut do të jetë i përjetshëm e i pafundmë. Ai nuk ka për t’u pakësuar asnjëherë. - Ne do t’u japim durimtarëve shpërblimin më të mirë për atë që bënë. - Ky është betim nga Allahu i Lavdëruar, që vjen me disa elementë përforcues, se Ai do t’i shpërblejë të durueshmit në mënyrën më të mirë për veprat e tyre, duke i falur e mëshiruar edhe për gabimet e mangësitë e tyre.

- “(Ajo dritë) Është në shtëpitë (xhamitë), që Allahu i lejoi të ngrihen, ... ” - Allahu i madhëruar pasi na solli shembullin e zemrës së besimtarit dhe dritës së udhëzimit dhe diturisë që gjendet në të, si shembulli i atij kandilit brenda një xhami të pastër e të kristaltë, i cili ndizet e jep dritë nga një vaj i kulluar i mirë dhe i bekuar, vijoi të përmendë edhe vendin e adhurimit ku meret ajo dritë dhe udhëzim. Ato janë xhamitë e Allahut, vendet më të dashura të Tij në tokë. Ato janë shtëpitë e Tij, ku Ai adhurohet prej besimtarëve si një i vetëm e i pashoq. I lartësuari tha: “(Ajo dritë) Është në shtëpitë (xhamitë), që Allahu i lejoi të ngrihen, ...” pra Allahu i madhëruar urdhëroi e porositi që të kujdesemi për xhamitë e Tij duke i pastruar dhe ruajtur nga çdo papastërti dhe veprim i ulët në to, që bie ndesh me rëndësinë e vlerën e tyre të lartë. Sikurse tregon Alij ibnu Ebi Talhate nga Ibnu Abasi i cili ka thënë: “Ka n daluar Allahu i lavdëruar nga fjalët e kota në xhami.” Po kështu kanë thënë edhe një grup dijetarësh të tefsirit. Në dy sahihët transmetohet se Uthman ibn Afani (Allahu qoftë i kënaqur me të!), ka thënë: 334. “... e kam dëgjuar Profetin ﷺ të thotë: “Atij që ndërton një xhami, - Bukejri (njëri nga transmetuesit) thotë: Më duket se ka thënë: me të cilën e kërkon kënaqësinë e Allahut -, Allahu i ndërton një të tillë në Xhenet.” [Buhariu dhe Muslimi] Nga Aishja transmetohet të ketë thënë: 335. “Profeti i Allahut na urdhëroi të ndërtojmë faltore nëpër shtëpi dhe ti pastrojmë e parfumosim ato.” 105 El buhari sjell një transmetim tea’likan se: “Umeri ka urdhëruar të ndërtohej xhamia dhe ka thënë: Mbuloji njerëzit nga shiu dhe mos përdor ngjyrime të kuqe ose të verdha, se mund të shpërqendrohen.” Enesi ka thënë: “Krenohen me to, e, në anën tjetër, nuk i frekuentojnë, dhe nuk i gjallërojnë (me adhurim), përveçse pak.” Ibn Abasi ka thënë: Do t’i zbukuroni ato (xhamitë) sikurse çifutët dhe të krishterët (faltoret e tyre).” Nga Enesi, Allahu qoftë i kënaqur prej tij! - , përcillet se Profeti i Allahut ka thënë: 336. “Nuk ka për të ndodhur kjameti derisa njerëzit të krenohen me xhamitë.” E transmeton Ahmedi dhe autorët e suneneve, përveç Termidhiut. Imam Muslimi transmeton: “Burejde (Allahu qoftë i kënaqur me të) tregon se, një ditë, pasi Profeti ﷺ e kreu namazin, një burrë u ngrit dhe tha: Mos e ka gjetur ndokush një deve të kuqe?! Profeti ﷺ i tha: “Mos e gjetsh! Xhamitë janë ndërtuar për tjetër qëllim.” Nga Eb Hurejra, - Allahu qoftë i kënaqur prej tij! , përcillet se Profeti i Allahut ka thënë: 337. “Nëse shihni dikë që shet ose tregëton në xhami, i thoni: “Mos të dhëntë fitim Zoti në tregëtinë tënde!” dhe nëse shihni dikë që njofton për një send që i ka humbur në xhami, i thoni: “Allahu mos ta ktheftë (sendin e humbur)!” Termidhiu dhe tha: Ky është hasenun garib . Ebu Hurejra (Allahu qoftë i kënaqur me të) transmeton se i Dërguari i Allahut ka thënë: 338. “Namazi i atij që falet në xhemat është më i vlefshëm se i atij që falet në shtëpi apo në treg, për njëzet e ca shkallë. Kjo, ngase, kur dikush merr abdes mirë dhe shkon në xhami, duke synuar vetëm namazin, për çdo hap që bën ngrihet një gradë dhe i fshihet një gjynah derisa të hyjë në xhami. Kur të hyjë në xhami, llogaritet se është në namaz, përderisa e pret namazin. Melekët bëjnë dua për personin që rri në vendin ku është falur dhe thonë: “O Allah, mëshiroje! O Allah, fale! O Allah, pranoja pendimin!” përderisa nuk e shqetëson askënd dhe nuk e prish abdesin.” 106 Në sunen vjen hadithi: 339. “Përgëzoi ata që ecin nëpër erësira (për të shkuar në xhami) se do të kenë dritë të plotë në ditën e kjametit.” Muslimi përcjell nga Ebu Humejdi apo Ebu Usejdi (Allahu qoftë i kënaqur me të) që ka thënë: I Dërguari i Allahut ﷺ ka thënë: 340. “Kur ndonjëri prej jush hyn në xhami, le të thotë: Allahum-me iftah li ebuâbe rahmetik (O Allah, mi hap mua dyert e Mëshirës Sate). E kur të del le të thotë: Allahum-me ini es’eluke min fadlike (O Allah, unë kërkoj nga Ti, begatitë Tua).” - “... e të përmendet emri i Tij. ” - pra, thotë ibnu Abasi - të këndohe n ajetet (dhe pasohen udhëzimet) e Librit të tij. - “Në to lavdërohet emri i Tij mëngjes e mbrëmje.” - nga ibnu Abasi transmetohet të ketë thënë se Me fjalën “tesbih” (që është përkthyer “Lavdërohet e mri i Tij) në Kuran ka për qëllim faljen e namazit. Nëse ajeti lexohet në këtë mënyrë pra ku folja “Lavdërohet” sillet në formën joveprore, atëherë kënduesi i ajetit qëndron në fjalën e “Mbrëmje”. Dhe pastaj fillon fjali e re: “Ata janë burra që nuk i pengon as tregtia e largët e as shitblerja në vend, për ta përmendur Allahun, ...” pra kjo fjali vjen si shpjegim e sqarim për të treguar se cilët janë ata që lavdërojnë emrin e Allahut. Pra sikur dikush pyet se cilët janë ata që e lavdërojnë emrin e Tij mëngjes e mbrëmje dhe më pas sillet përgjigja: ““Ata janë burra që ... “ Por nëse këtë ajet e lexojmë: “Në to e lavdërojnë emrin e Tij mëngjes e mbrëmje, ...” ku folja e lavdërojnë vjen në formën veprore, nuk mund të qëndrojmë tek fjala “e mbrëmje”, por duhet të përmendim edhe kryefjalën, e çfarë vjen më pas, në mënyrë që fjalia të jetë e plotë. Pra f jalia do të vazhdonte kështu: “ Në to e lavdërojnë emrin e Tij mëngjes e mbrëmje burra që nuk i pengon as tregtia e largët e as shitblerja në vend, për ta përmendur Allahun, ...”. Vërej dhe mendo me kujdes në fjalën e tij për ata të zgjedhur kur thotë: “Ata janë burra...” kjo tregon për ambicjet dhe vullnetin e tyre të fortë, për qëllimet e motivet e tyre të larta. Me këto cilësi të larta e merituan që të jenë burra me plot kuptimin e fjalës dhe të jenë shtyllat dhe jetëdhënësit e xhamive të cilat janë shtëpitë e Allahut në tokë dhe vendet e pastra e të zgjedhura të përcaktuara për adhurimin e Tij si një i vetëm, për ti shprehur Atij mirënjohjen e lavdërimin e për ta madhëruar lavdëruar e dëlirësuar nga çdo mangësi dhe trillim i mohuesve. Sikurse ka thënë i lartësuari: “Prej besimtarëve pati burra të tillë që e mbajtën besën e dhënë Allahut. Disa prej tyre e përmbushën premtimin duke dhënë jetën dhe ka të tjerë që janë duke pritur (për ta përmbushur) dhe ata kurrë nuk sprapsen aspak (nga rruga e Allahut).” [Ahzab 23]. Ndërsa për gratë, namazi i tyre në shtëpitë e tyre është më i vlefshëm se sa namazi në xhami. Sikurse transmeton Imam Ahmedi nga Ummu Humejd, gruaja e Ebu Humejd El saidij, e cila shkoi tek Profeti a.s. dhe tha: 1971. “Unë e dëshiroj shumë që të falem (në xhami) me ty. - Ai i tha: E di që ke dëshirë të falesh (në xhami) me mua. Por namazi yt në dhomën tënde është më i mirë se namazi yt në koridorin e shtëpisë tënde, namazi yt në koridorin e shtëpisë tënde është më i mirë se namazi yt në hapësirën e shtëpisë tënde, namazi yt në hapësirën e shtëpisë tënde është më i mirë se namazi yt në xhaminë e fisit tënd, namazi yt në xhaminë e fisit tënd është më i mirë se namazi yt në xhaminë time.” Ajo urdhëroi (njerëzit e saj) dhe i ndërtuan një faltore në pjesën më të futur të shtëpisë së saj dhe, betohem në Allahun! - atje vazhdoi të falet, derisa ndërroi jetë.] 107 Asaj i lejohet që të marrë pjesë në namazet me xhemat në xhami, por me kusht që të mos përbëjë shqetësim për burrat, duke shfaqur zbukurime të saj, ose parfum e gjëra të tjera të ngjashme. Ibn Umeri (Allahu qoftë i kënaqur me të) tregon se i Dërguari i Allahut ka thënë: 1972. “Mos i ndalni robëreshat e Allahut prej xhamive të Allahut.” [Buhariu dhe Muslimi]. Ndërsa Ahmedi dhe Ebu Daudi shtojnë: 1973. “... por shtëpitë e tyre janë më mirë për to.” Muslimi sjell hadithin nga Abdullah ibn Umeri (Allahu qoftë i kënaqur me të) i cili transmeton se Profeti i Allahut ka t hënë: “Nëse gruaja i kërkon burrit të saj leje për të shkuar në xhami, mos ta ndalë .” Abdullah ibn Umeri (Allahu qoftë i kënaqur me të) tregon: E kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut të thotë: “Mos i ndaloni gratë prej xhamive kur ju kërkojnë leje për të shkuar në to.” Bilal ibn Abdullahu tha: Vallahi do t'i ndalim! Abdullah ibn Omeri iu kthye dhe e qortoi rëndë, si kurrë më parë, dhe i tha: Unë po të tregoj se çfarë ka thënë i Dërguari i Allahut, e ti po më thua: Vallahi do t'i ndalim!? Muslimi sjell hadithin nga Zejnebja, gruaja e Abdullah it, e cila ka thënë: “I Dërguari i Allahut ka thënë: “Kur ndonjëra prej jush të shkojë në xhami, le të mos parfumoset.” Buhariu tregon se: “Aishja (Allahu qoftë i kënaqur me të) tregon: “Gratë besimtare shkonin për ta falur namazin e sabahut me të Dërguarin e Allahut duke qenë të mbështjella me rroba. Pas namazit, kthe-heshin në shtëpitë e tyre e askush nuk mund t'i shquante (cilat ishin) për shkak të errësirës.” Aishja (Allahu qoftë i kënaqur me të), gruaja e Profetit ﷺ ka thënë: 1974. “Po ta shihte i Dërguari i Allahut ﷺ se çfarë bëjnë gratë e sotit, do t'i ndalonte prej xhamive, siç janë ndaluar gratë e benu israilëve. Jahja ibn Seidi ka thënë: E pyeta Amrën: Vallë, gratë e benu israilëve janë ndaluar prej xhamive? - Po, - më tha.”] - “Ata janë burra që nuk i pengon as tregtia e largët e as shitblerja në vend, për ta përmendur Allahun, për ta falur rregullisht namazin dhe për ta dhënë zekatin.” - Allahu i madhëruar ka thënë: “O ju që keni besuar! As pasuria e as fëmijët tuaj të mos ju shmangin prej kujtimit të Allahut! Ata që veprojnë kështu janë të humbur.” [Munafikun 9], Ose: “ O ju që keni besuar, kur bëhet thirrja për namaz, ditën e xhuma, nxitoni (e drejtohuni) për atje, ku përmendet Allahu dhe lëreni shitblerjen! Kjo është shumë më e dobishme për ju, nëse e dini. Pasi të falet namazi, atëherë shpërndahuni nëpër tokë dhe kërkoni nga begatitë e Allahut, por përmendeni shpesh Allahun, që të gjeni shpëtim!” [Xhumua 9]. Këta të zgjedhur nuk i preokupon dynjaja me stolitë dhe bukuritë e saj, me joshjen e fitimeve dhe mashtrimeve të saj, nga përmendja e Zotit të tyre, i cili është Krijuesi dhe Ai që kujdeset dhe u jep furnizimin e çdo të mirë të dynjasë dhe të ahiretit. Ata e dinë mirë se ajo për të cilën porosit e urdhëron Allahu i madhëruar dhe në të cilën fton ai, është shumë më e mirë dhe e dobishme për ta se e gjithë kjo dynja. Ja kështu e shohin sepse kjo dynja është e përkohshme dhe shumë shpejt do të përfundojë, ndërsa ajo që është tek Allahu do të mbetet përgjithmonë. Prandaj dhe tha se: “... nuk i pengon as tregtia e largët e as shitblerja në vend, për ta përmendur Allahun, për ta falur rregullisht namazin dhe për ta dhënë zekatin.” Pra ata i japin përparësi bindjes ndaj Tij, asaj që Ai e dëshiron prej tyre. Ata synojnë të arrijnë dashurinë e Tij edhe nëse kjo kërkon që të heqin dorë nga dëshirat e tyre për stolitë e kësaj dynjaje. Hushejm ibnu Shejban ka thënë: “Më kanë treguar se njëherë Ibnu Mesudi pa disa prej tregëtarëve në treg të cilët kur u thir ezani për namaz, brofën për të shkuar në namaz dhe i lanë tregëtizat e tyre. Abdullahi tha: “Këta janë prej atyre për të cilët Allahu i lartësuar ka thënë në Librin e Tij: “Ata janë burra që nuk i pengon as tregtia e largët e as shitblerja në vend, për ta përmendur Allahun, për ta falur rregullisht namazin dhe për ta dhënë ze katin.” Ibnu Abasi shpjegon ajetin e thotë: “... pra për të falur namazin e detyrueshëm.” Ndërsa Mukatil ibnu Hajan shpjegon e thotë: “... pra për të falur namazin në kohën e vet.” - “Ata i frikësohen një Dite kur do të tronditen zemrat dhe sytë. ” - Pra i frikësohen ditës së kjametit kur “... do të tronditen zemrat dhe sytë.” Nga tmerri i madh dhe ato ngjarje të lemerishme. Sikurse thotë i madhëruari: “Paralajmëroji ata për Ditën që afrohet gjithnjë e më shumë, kur zemrat do të vijnë në fyt për t'u zënë frymën. Për keqbërësit nuk ka mik të afërt e as ndërmjetësues që i shkon fjala.” [Gafir 18], ose: “Kurrsesi mos mendo se Allahu është i pakujdesshëm ndaj veprimeve të keqbërësve! Ai vetëm është duke u dhënë afat deri në Ditën, kur sytë të shtangen nga tmerri. Ata janë duke vrapuar me kokat lart, me sytë e tyre të hapur e të papulitur me zemrat e tyre të zbrazëta.” [Ibrahim 42, 43], ose: “Janë ata që, për hir të Tij, prej pasurisë që e duan shumë, u japin ushqim të varfërve, jetimëve dhe robërve. “Ne (thonë të devotshmit) po ju ushqejmë veçse për hir të Allahut dhe nuk kërkojmë prej jush ndonjë shpërblim e as falënderim. Ne i frikësohemi Zotit tonë për atë Ditë, që fytyrat i bën të zymta dhe është e llahtarshme”. Allahu i ka ruajtur ata prej sherrit të asaj dite dhe u ka dhuruar shkëlqim e lumturi në fytyra. Për shkak se ata bëjnë durim, Ai i shpërblen me Xhenet dhe me veshje mëndafshi. Ata do jenë atje, të mbështetur në kolltukë dhe nuk të do ndiejnë as të nxehtë e as të ftohtë. Hijet do t’u bien sipër dhe degët e pemëve (plot fruta) do t’u afrohen pranë. Atyre do t’u shërbehet me enë të argjendta dhe me gota të kristalta, Me gota të tejdukshme prej argjendi, që ata vetë do t’i përcaktojnë si të duan. Do t’u jepen gota me pije të përziera me xhenxhefil, Ai vjen prej një burimi aty, që quhet Selsebil. Mes tyre lëvizin duke shërbyer djelmosha, që do jenë përherë të tillë e që, kur i kundron, duken si margaritarë të shpërndarë. Kur hedh shikimin atje (në xhennet) , sheh begati e pasuri të mëdha, Ata (besimtarët) janë të veshur me mëndafsh të hollë e të gjelbër dhe me mëndafsh të trashë, të stolisur me bylyzykë të argjendtë. Dhe Zoti i tyre u jep të pinë pije të kulluar. (Atyre do t'u thuhet) Ky është shpërblimi për ju, sepse e keni merituar me përpjekjet tuaja.” [Insan 8 - 22]. Ndërsa në këtë ajet Ai tha: - “(Ata luten) që Allahu t’i shpërblejë më së miri për veprat e tyre ...” - Këta janë njerëzit, të cilëve Allahu i madhëruar do t’ua pranojmë veprat në mënyrën më të mirë e do t’ua mbulojë të këqijat. - “... dhe për t’ua shtuar të mirat prej (bujarisë së) Tij.” - pra Ai ua pranon punët e mira të kryera prej tyre dhe ua jep shpërblimin shumëfish, sikurse thotë i lartësuari: “S’ka dyshim se Allahu nuk bën padrejtësi as sa një grimcë. Nëse është vepër e mirë, Ai e shumëfishon atë dhe dhuron shpërblim të madh nga ana e Tij.” [Nisa 40], ose: “Kush bën një të mirë, ai do të shpërblehet dhjetëfish, e kush bën një të keqe, ai do të ndëshkohet vetëm për të. Askujt nuk do t’i bëhet asnjë padrejtësi.” [Enam 160], ose: “Pasuria e atyre që e shpenzojnë atë në rrugë të Allahut përngjan me një farë, prej së cilës mbijnë shtatë kallinj, ku në secilin kalli ka njëqind kokrra. Allahu ia shumëfishon atij që Ai dëshiron. Allahu është Bujar i madh e i Gjithëditur.” [Bekare 261]. Ndërsa në këtë ajet Ai tha: - Allahu i dhuron pa masë atij që do.

Në këto ajete, Nuhu (a.s) i drejton Allahu t të Lartësuar një pyetje, për të mësuar dhe kuptuar atë që ndodhi dhe për të kuptuar gjendjen e birit të tij, i cili u mbyt. Ai tha: - Nuhu iu drejtua Zotit të vet dhe tha: “O Zoti im! Biri im është prej familjes sime. Nuk ka dyshim se premtimi Yt është i vërtetë dhe Ti je Gjykatësi më i Drejtë.” - Kuptimi: Ai ishte prej familjes sime dhe Ti më premtove se do të ma shpëtoje familjen time dhe, pa dyshim, që premtimi Yt është i vërtetë dhe kurrë nuk kthehet pas. Atëherë, si u mbyt, ndërkohë që ti je më i Urti i atyre që gjykojnë dhe vendosin?! Allahu i Lartësuar thotë: - Ai (Allahu) tha: “O Nuh, ai nuk është nga familja jote ... - Kuptimi: Ai nuk është prej familjes për të cilët premtova se do t’i shpëtoja. Unë premtova se do të shpëtoja familjarët e tu, të cilët besojnë. Në fakt, Allahu i Lartësuar tha: “Ngarko në të nga një çift (mashkull e femër) prej çdo krijese, familjen tënde, - përveç atyre për të cilët është dhënë vendimi i ndëshkimit, - dhe besimtarët.” - sepse ai ishte, vërtet një punëkeq. - Edhe ky fëmijë ishte prej atyre për të cilët ishte dhënë vendimi për mbytjen e tyre, për shkak të mohimit dhe kundërshtimit të Profetit të Allahut. Shumë dijetarë të tefsirit kanë vënë në dukje gabimin e atyre të cilët kanë thënë se kuptimi i ajetit është: “... ai nuk është biri yt.” Sipas atyre, ajeti tregon se ai ishte bir i jashtëligjshëm i Nuhut (a.s). Por ky është një mendim krejtësisht i gabuar. Ibn Abasi d he selefë të tjerë kanë thënë: 1491. “Asnjë grua profeti nuk ka bërë imoralitet apo të shkelë kurorën!” Madje, Ibn Abasi në lidhje me këtë shpjegim të selefëve, thotë: “Kjo është e vërteta, për të cilën nuk ka asnjë dyshim. Nuk lejohet devijimi prej saj.” Allahu i Lartësuar është shumë e shumë më tepër xheloz që të lejojë që një grua profeti të bëjë poshtërsinë e shkeljes së kurorës. Për këtë arsye, Allahu i Lartësuar u zemërua ashpër me ata të cilët shpifën kundër Nënës së besimtarëve, Aishes, bijës së Sidikut, bashkëshortes së dashur të Muhamedit ﷺ , duke qortuar ashpër edhe besimtarët të cilët ranë në atë fitne, duke folur për atë çështje dhe duke e përhapur atë ndër njerëz. Allahu i Lartësuar tha: “Ata që e trilluan shpifjen, janë një grup brenda jush. Ju, kurrësesi mos e mendoni (këtë) se është një e keqe për ju! Përkundrazi, ajo është për të mirën tuaj. Secili prej tyre do të dënohet sipas pjesëmarrjes në këtë gjynah. Dhe ai që i priu (shpifjes), do të ketë një dënim të madh. Përse vallë, kur besimtarët dhe besimtaret e dëgjuan atë (shpifje), të mos mendonin të mirën si për vete dhe të thoshin: “Kjo është një shpifje e qartë”? Përse nuk sollën katër dëshmitarë për ta provuar këtë? Përderisa nuk sollën dëshmitarë, atëherë ata janë gënjeshtarë para Allahut. Dhe, sikur të mos ishin mirësia dhe mëshira e Allahut për ju në këtë botë dhe në botën tjetër, ju do t’ju kapte një dënim shumë i madh për shkak të asaj (shpifjeje) në të cilën u përfshitë si pa të keq. Dhe ju e përcillnit atë (shpifjen) me gjuhën tuaj dhe flisnit për diçka për të cilën nuk kishit kurrfarë dijeje. Dhe ju e mendonit atë si diçka të vogël, por tek Allahu ajo është e madhe.” [Nur 11 - 15]. Abdurrezaku citon Ibn Abasin: “Ai ishte djali i Nuhut, por ai e kundërshtoi të atin me veprat dhe qëllimet e tij të këqija, të cilat e shtynë drejt mosbesimit, refuzimit të besimit tek Allahu dhe porositë e Nuhut.” Ndërsa Ibn Ujejne sjell thënien nga Seid Ibn Xhubejr në lidhje me këtë: “Ai ishte biri i vërtetë i Nuhut dhe Allahu kurrsesi nuk gënjen, por thotë gjithmonë të vërtetën, sepse Allahu i Lartësuar thotë: “Nuhu iu drejtua birit të tij.” Gjithashtu, ai përcjell se disa dijetarë kanë thënë që: kurrë nuk ka ndodhur që një grua profeti të shkelë kurorën.” Po kështu është transmetuar nga Muxhahidi, nga Ikrima, D ahaku, Mejmun Ibn Mehrami, Thabit Ibn Haxhaxhi, kjo është përzgjedhja e Ebu Xhafer Ibn Xheririt dhe, pa dyshim, që kjo është e vërteta, që nuk ka asnjë dyshim dhe nuk lejohet të devijosh nga ajo.

- Në qoftë se ata të quajnë gënjeshtar, thuaju: “Me të vërtetë, Z oti juaj e ka mëshirën të gjerë . - Nëse idhujtarët, jehudët e ata që u ngjajnë atyre, të kundërshtojnë e të quajnë gënjeshtar, atëherë thuaju: “Me të vërtetë, Zoti juaj e ka mëshirën të gjerë.”. Ky është një inkurajim për ta, që të kërkojnë mëshirën e Zotit, e cila është e gjerë, duke pasu ar rrugën e Profetit të Tij, vulës së të gjithë profetëve. - por dënimi i Tij kurrë nuk do të sprapset nga një popull keqbërës!” - Ndërsa ky është një kërcënim e paralajmërim, që të heqin d orë nga kundërshtimi i Profetit . Allahu i Lartësuar përmend thuajse gjithmonë bashkë inkurajimin dhe kërcënimin, nxitjen e shpresës dhe nxitjen e frikës, siç ndodh edhe në fund të kësaj sureje: “Allahu është ndëshkues i shpejtë, por Ai është edhe Falës i Madh e Mëshirëplotë.”. Ose: “... Me të vërtetë, Zoti yt e ka faljen të madhe për njerëzit, me gjithë padrejtësitë e tyre, por të jeni të bindur se Zoti yt është edhe ndëshkues i rreptë. ” [Ra’d 6], ose “ Thuaju robve të Mi se vërtet, Unë jam Falësi i Madh e Mëshirëplotë. Por edhe dënimi Im është Dënim i dhembshëm.” [Hixhr 49, 50], ose: “Shpallja e këtij Libri është prej Allahut, Ngadhënjimtarit, të Gjithëditurit, Falësit të gjynahit dhe Pranuesit të pendimit, që ndëshkon ashpër, por është dhe Bamirës i madh. Nuk ka të adhuruar tjetër me meritë veç Tij dhe tek Ai do të kthehen të gjithë!” [Gafir 2, 3], ose : “Është e vërtetë se ndëshkimi i Zotit tënd është i fortë. Në të vërtetë, është Ai që krijon nga e para dhe rikrijon. Ai është Falësi, i Dashuri.” [Buruxh 12 - 14]. Ajete të tilla janë të shumta.

- “Erdhi fjala: “O Nuh! Zbarko me paqe nga Ne, me bekime të shumta për ty dhe për popujt që janë me ty (në anije). ”” - Për “çdo popull”, domethënë për njerëzit dhe çiftet e kafshëve që kishin hipur në anije, Allahu dhuroi begati të madhe, aq sa mbushën tokën në çdo skaj të saj. - “Por do të ketë popuj që do t’u japim kënaqësi (për njëfarë kohe), por pastaj do t’i godasim me një ndëshkim të dhembshëm”. - Kuptimi: Do të ketë popuj që Allahu do t'u mundësojë një jetë të begatshme në këtë botë. Por fakti që Allahu i Madhëruar i shpëtoi nga përmbytja, nuk e pengon Atë që pas kësaj, këdo që mohon dhe tregohet i pabindur, ta ndëshkojë. Ai do t’i furnizojë sa ta kenë të caktuar, por ata gjithsesi do të merren në llogari për veprat e tyre. Pasi i tregoi me hollësi Profetit të Tij këtë histori të gjatë, të cilën mund ta dinin veçse ata që Ai i zgjodhi për profetë, Allahu i Madhëruar thotë: - “Këto janë disa nga tregimet për të padukshmen, që t’i kemi shpallur ty, të cilat nuk i ke ditur as ti, as populli yt para këtij (Kur'ani).” - Edhe populli yt, ashtu sikurse ti, nuk dinin gjë për këto ngjarje, prandaj nuk mund të thonë se ti i dije ato më parë. Ti lavdëroje e shprehi mirënjohjen Zotit tënd, bëj durim dhe ji i qëndrueshëm në këtë fe të mrekullueshme, që të ka dhënë Zoti. Përqendrohu në rrugën e thirrjes për në rrugën e drejtë të adhurimit të një Zoti të vetëm. Gjithashtu, kujto vazhdimisht se: - “Prandaj bëj durim, sepse fundi i lavdishëm u takon të devotshmëve.” - Përfundimi i mirë u takon të devotshmëve, atyre që ruajnë veten nga shirku, poshtërsitë dhe mosbindja ndaj Zotit. Prandaj gëzohu dhe le të qetësohet zemra jote, se ti do të triumfosh kundër çdokujt që të lufton, ashtu sikurse Zoti e ndihmoi dhe e lartësoi Nuhun mbi popullin e tij jobesimtar.

- Kështu, Ne të dërguam ty te një popull, para të cilit kanë kaluar shumë popuj tjerë, që t’u lexosh atë që Ne ta shpallëm, sepse ata janë duke e mohuar të Gjithëmëshirshmin. - Allahu i Lartësuar i drejtohet Profe tit të Tij të dashur, Muhamedit, dhe i thotë: “Ne të dërguam në popullin tënd, për t’i ftuar ata në udhën e qartë dhe të drejtë. Edhe më parë kanë kaluar popuj, ndër të cilët kemi çuar të dërguarit Tanë. Kështu, ti nuk je diçka e pazakontë, që ata ta mohojnë dhe të çuditen nga fakti se Zoti të dërgoi ty me Shpalljen e Tij. Ti nuk u flet atyre nga vetja jote, por u lexon ajetet e Allahut të Lartësuar, të cilat Ai t’i shpalli ty. Kjo shpallje e mrekullueshme i pastron zemrat dhe i ndriçon shpirtrat. Megjithatë, populli yt nuk beson dhe nuk dëshiron t’i jetë mirënjohës të Gjithëmëshirshmit. Mëshira e Allahut është gjithëpërfshirëse dhe ata e përjetojnë atë në çdo çast. Ndër mirësitë më të mëdha që tregojnë mëshirën e Tij mbi ta është pikërisht edhe dërgimi yt si profet dhe Shpallja e mrekullueshme, që Zoti të dhuroi. Por ata të mjerë nuk e shohin këtë mirësi, mëshirë dhe bujari të dhuruar nga Zoti dhe as tregohen mirënjohës për të, por e shpërfillin dhe e refuzojnë. Po a nuk nxjerrin mësim këta të mjerë nga sa e sa popuj të tjerë mohues, që kaluan para tyre? Allahu i Madhëruar i ndëshkoi ata për gjynahet e tyre. - Thuaj: “Ai është Zoti im. Nuk ka të adhuruar tjetër me meritë veç Tij. Vetëm Atij i jam mbështetur dhe vetëm tek Ai kthehem.”. - Ky ajet është dëshmi për teuhidin në dy aspekte: uluhije 65 dhe rububije. 66 Kështu, Allahu është Rabi (Zoti im), i Cili përkujdeset për mua me mirësinë dhe bujarinë e Tij që në momentin që më ka sjellë në ekzistencë. Gjithashtu, Allahu është Ilahi (i Adhuruari im) i Vetëm dhe i Pashoq. Vetëm Atij i mbështetem dhe vetëm tek Ai shpresoj në të gjitha çështjet e mia. Vetëm tek Ai kthehet zemra ime për t'ia përkushtuar të gjitha adhurimet dhe për t'iu lutur për të gjitha nevojat.

- Elif, Lam, Mim, Sad. - Në fillim të sures Bekare kemi folur gjerësisht për mendimet e ndryshme të dijetarëve rreth shpjegimit të këtyre g ërmave të përmendura në fillim të disa sureve të Kur'anit. - Ky Libër të është shpallur që ti të mos ndiesh aspak ngushtim në gjoks prej tij! - Ky Kur'an të është shpallur prej Zotit tënd, prandaj mos u ndiej i rënduar në shpirt, kur ua kumton atë njerëzve dhe kur i paralajmëron ata që të besojnë në të. Prej teje kërkohet durim, ashtu siç thotë i Madhëruari: “Prandaj, ti bëhu i durueshëm, ashtu sikurse duruan të dërguarit e vendosur ...” [Ahkaf 35]. “Bëj durim dhe durimi yt të jetë vetëm për hir të Allahut! ...” [Nahl 127] - Ai të është shpallur që nëpërmjet tij të paralajmërosh dhe të kujtosh besimtarët. - Kur'ani u zbrit që, nëpërmjet tij, të paralajmërosh mohuesit, por edhe të shërbejë si përkujtim e mësim për besimtarët. Më pas, Allahu i Lavdëruar, duke iu drejtuar gjithë botës, thotë: - Ndiqni atë që ju është zbritur nga Zoti juaj - Ndiqni gjurmët e Profetit që nuk dinte të shkruante e të lexonte, i cili ju solli Librin, që ia shpalli Ai që është Zoti i gjithçkaje, sunduesi mbi gjithçka. - dhe mos ndiqni mbrojtës të tjerë veç Tij! - Kurrë mos devijoni e të largoheni nga ajo që ju mëson Kur 'ani, për të ndjekur rrugët e devijimit dhe humbjes! Vetëm gjykimit të kësaj Shpalljeje përmbajuni! - Shumë pak po kujtoni. - Kjo i ngjan fjalës së Allahut: “Shumica e njerëzve nuk do të jenë besimtarë, sado të ngulësh këmbë ti.” [Jusuf 103], ose: “Në qoftë se u bindesh shumicës në tokë, ata do të të devijojnë nga rruga e Allahut. Ata ndjekin veçse supozime dhe nuk bëjnë gjë tjetër, por veçse gënjejnë. Zoti yt e di më së miri se kush është larguar nga rruga e Tij dhe Ai e di më së miri se cilët janë të udhëzuarit.” [En’am 116, 117], ose: “Shumica e tyre e besojnë Allahun veçse duke bërë idhujtari.” [Jusuf 106].

Allahu i Lartësuar na tregon se Ai është i vetëm në pushtetin për të krijuar dhe Ai zgjedh çfarë të dëshirojë. Askush nuk mund t’i përzihet në vendimet e Tij dhe askush nuk mund ta kundërshtojë Atë. I Lartësuari thotë: - “Zoti yt krijon dhe zgjedh çfarë të dojë.” - Zgjedh çfarë të dëshirojë për çdo çështje. E mira dhe e keqja janë në dorë të Tij. - “Nuk u takon atyre të zgjedhin.” - Kjo i ngjan fjalës së Allahut të Lartësuar në ajetin tjetër: “Kur Allahu ose i Dërguari i Tij kanë vendosur për një çështje, nuk i takon (nuk i lejohet) besimtarit dhe besimtares që të gjejnë ndonjë gjykim tjetër për të. Kush e kundërshton Allahun dhe të Dërguarin e Tij, është në rrugë krejt të gabuar.” [Ahzab 36]. Pastaj i Lartësuari thotë: - “I Pastër dhe i Lartësuar qoftë Allahu nga çfarë i përshkruajnë për shok!” - Ai është larg idhujve, të cilët nuk mund të krijojnë dhe as të vendosin për ndonjë gjë. - “Zoti yt e di mirë gjithçka që fshehin zemrat e tyre dhe gjithçka që e shfaqin haptazi.” - Ai e di mirë çfarë fshihet në zemra dhe çdo të fshehtë që vërtitet në shpirtin e robit. Ai di çdo gjë rreth krijesave të Tij. - “Ai është Allahu, veç të Cilit nuk ka të adhuruar tjetër me të drejtë.” - Ai është i vetëm në meritën e adhurimit; asnjë nuk meriton ta duash, ta madhërosh dhe t’i nënshtrohesh, përveç Allahut, ashtu sikurse dhe nuk ka tjetër Zot, Kujdestar, Krijues, Pronar dhe Rregullues të çështjeve, përveç Tij. - “Vetëm Atij i takon i gjithë lavdërimi në këtë botë dhe në botën tjetër.” - Allahu është i lavdëruar për gjithçka që Ai vepron. Ai është i përlëvduar për drejtësinë dhe urtësinë e Tij. - “Vetëm Atij i takon gjykimi ...” - Askush nuk mund të kundërshtojë gjykimin e Tij, sepse Ai është mposhtësi dhe nënshtruesi i gjithçkaje, Triumfuesi mbi gjithçka. Ai është i Urtë dhe absolut në urtësinë e Tij dhe i gjerë në mëshirën e Tij. - “... dhe tek Ai do të ktheheni të gjithë.” - Që të gjithë do të ktheheni tek Ai në Ditën e Kijametit. Çdo njeri do ta shpërblehet dhe shpaguhet sipas veprave të tij, të mira apo të këqija. Allahut nuk i fshihet asnjë vepër e robërve.

- “A nuk e ke parë se ç’bëri Zoti yt me ushtrinë e Elefantit? A nuk e shkatërroi përpjekjen e tyre (për shkatërrimin e Qabes)?” - A nuk sheh në këtë ngjarje të jashtëzakonshme pushtetin madhështor të Allahut, mëshirën e Tij gjerë për adhuruesit e Tij, argumentet e njëshmërisë së Tij në meritën e adhurimit dhe fakte që tregojnë vërtetësinë e të zgjedhurit të Tij, Muhamedit (a.s.)? Kujto se çfarë bëri Zoti yt me ushtrinë e Elefantit, të cilët kishin synim të shkatërronim Shtëpinë e Tij! Ata përgatitën një ushtri të madhe, duke marrë edhe elefantë të mëdhenj, për ta shkatërruar atë. Ajo ishte një ushtri e jashtëzakonshme, me luftëtarë të mbledhur nga Abisinia dhe Jemeni, para së cilës arabët ishin të pafuqishëm. Banorët e Mekës dolën nga qyteti dhe u larguan për t’i shpëtuar kësaj ushtrie. Ndërsa Allahu i Madhëruar dërgoi kundër tyre një prej ushtrive të Tij të shumta, që vetëm Ai i di. - “Ai lëshoi kundër tyre shpendë, që erdhën tufa-tufa.Dhe që i gjuajtën ata me gurë prej baltës së pjekur. Duke i bërë si gjethe të përtypura.” - Këta zogj të grupuar bartnin gurë të nxehtë dhe me ta gjuajtën mbi ushtrinë e Abrahas, nga i pari deri tek i fundit, derisa i shtypën dhe i dërrmuan, duke i bërë të ngjanin si gjethe të përtypura. Allahu ishte i mjaftueshëm për ta thyer këtë ushtri dhe zbriti ndëshkimin e Tij mbi kokat e tyre. Kjo histori është shumë e njohur dhe e dëgjuar. Pikërisht në atë vit lindi Profeti i Fundit, Muhamedi (a.s.). Kjo ngjarje ishte njëra nga shenjat pararendëse të epokës së tij të ndritshme, të ndihmuar nga Zoti i qiejve dhe i tokës. Vetëm Atij i takon lavdia dhe mirënjohja për çdo mirësi!

Allahu i Madhëruar na tregon për tmerret e Ditës së Kijametit, që do të përjetojnë krijesat. Ai thotë: - “Jo, mosni ashtu!” – Domethënë, këto që do të thuhen janë të vërteta e nuk ka dyshim për to. - “Kur të dridhet toka njëpasnjëshëm ...” - Toka do të sheshohet e nuk do të ketë male apo gropa, ndërsa krijesat do të dalin nga varret, për të qëndruar përpara Zotit. - “Kur të vijë Zoti yt dhe melekët të qëndrojnë radhë -radhë.” - Allahu i Lartësuar do të vijë për të marrë në llogari krijesat. Kjo llogari do të fillojë pasi njerëzit të ndërmjetësojnë tek Zoti nëpërmjet Muhamedit, më të mirit të krijesave e bijve të Ademit, siç thuhet në hadithin vijues: “Në sheshtubimin e llogarisë, pas vuajtjeve dhe vështirësive, njerëzit do t’u kërkojnë profe - tëve njëri pas tjetrit, nga Ademi e tutje, që të ndërmjetësojnë tek Zoti. Çdo profet do t’i shmanget kësaj detyre, derisa njerëzit të mbërrijnë tek Muhamedi ﷺ . Kur shkojnë tek ai, ai do të thotë: "Unë jam për këtë, unë jam për këtë!" Atëherë, ai shkon dhe bie në sexhde poshtë Arshit dhe i lutet Allahut që të fillojë llogaria e krijesave. Allahu e pranon ndërmjetësimin e tij. Allahu do të vijë përmes hijes së reve, pasi të çahet qielli i dynjasë dhe të zbresin të gjithë melekët e atij qielli; pastaj qielli i dytë, pastaj i treti, deri tek i shtati. Pastaj zbresin mbajtësit e Arshit, dhe pastaj melekët më të afërt. Më pas, zbret i Pamposhturi i Madhërishëm përmes hijes së reve, si dhe të gjithë melekët ...”. Këtë hadith e kemi sjellë më hollësisht në sure të tjera të këtij tefsiri. - “Atë ditë do të sillet Xhehenemi.” - Në Sahih-un e Muslimit vjen hadithi prej Ibn Mesudit se Profeti i Allahut ka thënë: 2866. “Ditën e Kijametit, Xhehenemi do të sillet i tërhequr me 70 mijë frerë; për çdo fre janë 70 mijë melekë, që e tërheqin me forcë.” - “Atë ditë, njeriu do të kujtohet ...” – Pra do të kujtojë ato vepra që pati kryer në jetën e dynjasë, për të cilat do të merret në llogari e do të shpërblehet me drejtësi. - “... por sa do t’i vlejë ky kujtim!” - E sa do t’i vlejë tani ky kujtim i veprave të veta? (Njeriu do të shohë për të gjetur ndonjë vepër të mirë, nëpërmjet së cilës të shpëtojë nga ndëshkimi i Allahut të Madhëruar. Të mirat dhe të këqijat do të dalin në shesh dhe njeriu do të shohë qartë se çfarë ka përgatitur për atë ditë. Atëherë, ai do të dëshirojë që të kthehet në dynja dhe të bëjë vepra të mira, por kurrë nuk do të mund të kthehet. Koha e pendimit mbaroi me dynjanë. Kështu, i dëshpëruar, njeriu do të thotë në dënesë:) - “Ai do të thotë: “Ah, i mjeri unë! Sikur të isha parapërgatitur për jetën time!” - Ai do të pendohet shumë për gjynahet dhe mosbindjen e tij ndaj Zotit. Por edhe nëse është besimtar i bindur, do të dëshirojë të kishte bërë sa më shumë vepra të mira. Imam Ahmedi sjell me sened këtë thënie prej sahabit Muhamed Ibn Ebu Amira: 2867. “Sikur një adhurues i përkushtuar i Allahut të binte në sexhde, duke e adhuruar Zotin që nga dita e lindjes e deri në ditën e vdekjes, përsëri do ta konsideronte të pakët adhurimin dhe do të dëshironte të kthehej në dynja, që të mund të bënte më shumë sevape.” Kjo fjalë është sjellë edhe si hadith nga Profeti (a.s.). 225 (Në një ajet tjetër, i Lartësuari thotë: “ Ditën kur qielli do të çahet nga rete dhe melekët do të zbresin rradhë-rradhë. Atë Ditë, sundimi i vërtetë i takon krejtësisht të Gjithëmë -shirshmit. Për jobesimtarët ajo do të jetë një ditë e vështirë. Atë ditë, keqbërësi do të kafshojë duart e veta dhe do të thotë: “Oh, i mjeri unë! Sikur të kisha ndjekur udhën e drejtë së bashku me Profetin!”Ah! I mjeri unë! Sikur të mos e kisha bërë mik aksh njeri! Në të vërtetë, ai më largoi mua prej udhës së drejtë (të Zotit) pasi më pati ardhur (qartësisht dhe plotësisht). Shejtani është veçse tradhëtar për njeriun. ” [El furkan, 25 - 29]. Nga ky ajet mësojmë se jeta për të cilën robi duhet të përpiqet, është jeta e ahiretit, sepse ajo është e përjetshme, e pafund.). - “Atë ditë, askush nuk mund të dënojë si Ai ...” - Atë ditë, askush nuk i ndëshkon më ashpër të pabindurit sesa Allahu. (Për ata që e kanë harruar atë ditë dhe nuk përgatiten për të, Allahu i Madhëruar ka përgatitur ndëshkim të dhembshëm. Ata do të lidhen në pranga prej zjarri dhe do të tërhiqen zva - rrë për në zjarrin e ndezur fort.) - “... e askush nuk mund të lidhë me pranga si Ai.” - Atë ditë, askush nuk mund të mbërthejë e shtrëngojë si zebanitë, kur rrëmbejnë me forcë mohuesit e Allahut të Lartësuar e Krenar. Kështu do të ndodhë me kriminelët e keqbërësit. Ndërsa në lidhje me shpirtrat e pastër, ata që gjetën prehje dhe u përqëndruan në të vërtetën, atyre do t’u thuhet: - “O ti shpirt i bindur plotësisht! Kthehu te Zoti yt ...” – (Kuptimi: O ti shpirt i kënaqur me përmendjen e Zotit dhe me dashurinë për Të! O ti shpirt që ke gjetur qetësinë duke adhuruar Zotin tënd! Kthehu te Zoti yt, që u kujdes për ty duke të dhuruar mirësi të shumta dhe mirësinë më të madhe: besimin, nëpërmjet të cilit u bëre pjesëtar i robërve të zgjedhur dhe të dashur të Zotit. Kthehu te Zoti dhe i Dashuri yt, tek Allahu i Madhëruar!) Shko pranë Zotit, për të shijuar shpërblimin e mirësitë e Tij, që Ai i ka përgatitur për ty në Xhenet. - “... i kënaqur ... ” - Kthehu i kënaqur me veprat e tua e shpërblimin nga Zoti. - “... e i pranuar! ” – Kthehu i pranuar nga Allahu, për besimin e sinqertë e për punët e mira, që ke bërë. Kështu, ky fatlum është i kënaqur me Allahun e Lavdëruar, me mirësitë dhe bujarinë e Tij, por edhe Allahu është i kënaqur me të. - “Hyr në mesin e adhuruesve të Mi!” - Bashkohu me adhuruesit e Mi. - “Dhe hyr në Xhenetin Tim!” - Këto fjalë lumturuese u thuhen besimtarëve të mirë në momentin e vdekjes, por edhe në Ditën e Kijametit. Melekët i përgëzojnë besimtarët në momentin e agonisë së vdekjes dhe kur ata do të dalin nga varri të ringjallur. Dijetarët kanë sjellë mendime të ndryshme se për kë ka zbritur ky ajet. Kështu, Dahhaku përcjell prej Ibn Abasit, se ky ajet flet për Uthman Ibn Afanin. Ndërsa Burajde Ibn Hasibi thotë se ka zbritur për Hamzain, xhaxhain e Profetit ﷺ ,- Allahu qoftë i kënaqur me ta! Hafiz Ibn Asakiri tregon në jetëshkrimin e Rauaha Bintu Ebu Amër Euzait, se ajo ka përcjellë një hadith, që babai i saj e transmetonte me sened prej Ebu Umames, se: i Dërguari i Allahut i tha një njeriu: 2868. “Thuaj: ‘ Allahumme inni es’eluke nefsen bike mutmein-neten, tu’minu bi likaike, terdâ bi kadâike ue tekneu bi atâike!’ (O Allah! Unë kërkoj të më japësh një shpirt që gjen qetësinë me Ty, që beson në takimin me Ty, që është i kënaqur me vendimin (e caktimin) Tënd dhe që është i kënaqur me atë që Ti i ke dhënë.)” 226 Ky është fundi i përmbledhjes së tefsirit të sures Fexhër. Vetëm Allahut i takojnë të gjitha lavdërimet dhe mirënjohja për

- “Përkushtohu me gjithë qenien tënde në fenë e drejtë monoteiste, - natyrën e pastër fillestare, në të cilën Allahu i krijoi njerëzit.” - Përkushtohu me tërë qenien tënde dhe ji i vazhdueshëm e i palëkundur në fenë tënde, fenë e Ibrahimit, që ishte besimdrejtë dhe larg çdo idhujtarie. Kjo është feja në të cilën të udhëzoi Zoti yt, fe të cilën Ai e përkreu plotësisht. Përveç kësaj, kjo fe është tërësisht në përputhje me natyrshmërinë e pastër, në të cilën Zoti yt i krijoi krijesat. Njerëzit janë krijuar në fillim me një natyrë të pastër e të prirur për të njohur Zotin e gjithësisë, për ta besuar Atë si një të vetëm dhe për ta adhuruar vetë Atë, siç u shtjellua në tefsirin e ajetit: “Kujto kur Zoti Yt nxori nga shpina e bijve të Ademit pasardhësit e tyre dhe i bëri të dëshmojnë, duke u thënë: “A nuk jam Unë Zoti juaj?” - “Po, - thanë ata, - dëshmojmë për këtë!”. Atëherë, mos thoni Ditën e Kijametit: “Ne s’kemi ditur gjë për këtë.”. Ose që të mos thoni: “Etërit tanë ishin idhujtarë, ndërsa ne jemi thjesht pasardhës të tyre. Atëherë do të na ndëshkosh për atë që bënë ata pasues të kotësive?” Kështu i shtjellojmë Ne argumentet me hollësi, që ata të kthejnë rrugë (drejt nesh) .” [Araf 172 - 174]. Në Sahih-un e Muslimit vjen hadithi nga Ijad Ibn Humari, se Profeti a.s ka thënë: 2060. “Allahu i Lartësuar thotë: “Unë i krijova robërit e Mi me besim të drejtë ( hunefa), por atyre iu vërsulën shejtanët dhe i larguan nga feja e tyre, duke ua bërë haram atë që unë ua bëra hallall. ” Do të përmendim në vijim hadithe, në të cilat tregohet se Allahu i Madhëruar i krijoi robërit me një natyrë të pastër, që e do Islamin, pra, dorëzimin ndaj një Zoti të vetëm, por atyre u vërsulen shejtanët dhe i devjojnë, duke i futur në fe të kota e të gabuara, si ajo jehude, e krishtere apo zjarrputizmi. - Askush nuk mund ta tjetërsojë atë që ka krijuar Allahu. - Disa mëtojnë se kjo fjali, edhe pse është një fjali dëftore, në fakt është një urdhër. Kështu, kuptimi i saj është: Askush të mos e tjetërsojë natyrshmërinë e pastër, në të cilën Zoti i krijoi njerëzit! Kjo i ngjan fjalës së Allahut kur Ai flet për Qaben: “Atje ka shenja të qarta, siç është Vendi i Ibrahimit dhe kush hyn në të, ai është i sigurt. ...” [Al Imran 98]. Domethënë, kush hyn në të duhet të mos cenohet dhe duhet të jetë i qetë e i sigurt. Ky është një shpjegim i mirë dhe i saktë. Ndërsa të tjerë kanë thënë se kjo është një fjali dëftore dhe si e tillë duhet kuptuar. Ajo na jep një mesazh të qartë se Allahu i Madhëruar i ka krijuar të gjitha krijesat me një natyrë të pastër dhe të drejtë. Të gjithë lindin të tillë, me këtë natyrshmëri të pastër, të prirur të besojë një Zot të vetëm e t’i dorëzohet Atij. Nuk ka asnjë ndryshim mes njerëzve në këtë natyrshmëri, në të cilën i ka krijuar Zoti. Për këtë arsye, Ibn Abasi, Nehaiju, Seid Ibn Xhubejri, M uxhahidi, Ikrime, Katade dhe Dahaku, duke shpjeguar këtë ajet, kanë thënë se ka kuptimin: Askush nuk mund ta tjetërsojë fenë e Allahut. Edhe Buhariu e shpjegon kështu, duke sqaruar se fjalët “ ed-din” (fe) dhe “ el fitra” (natyrshmëri) tregojnë Islamin. Pra, askush nuk mund të tjetërsojë fenë islame, fe në të cilën Allahu i brumosi njerëzit. Në dy Sahih-ët vjen hadithi i Ebu Hurejrës, se Profeti i Allahut ka thënë: 2061. “Çdo foshnjë lind në fitra, - në një transmetim tjetër thuhet: “në besim të pastër Islam”, - por prindërit e tij ia ndërrojnë natyrshmërinë dhe e bëjnë çifut, të krishterë ose mexhus, ashtu siç lind bagëtia, e plotë pa cene. A keni parë ndonjë të tillë që të jetë me cene?” Pastaj lexoi: “... natyrën e pastër fillestare, në të cilën Allahu i krijoi njerëzit. Askush nuk mund ta tjetërsojë atë që ka krijuar Allahu. Kjo është feja e drejtë.” Imam Ebu Xhafer Ibn Xheriri sjell hadithin nga El Esued Ibn Seri’ i fisit Beni Sadi, i cili rrëfen: 2062. “Unë kam marrë pjesë së bashku me Profetin e Allahut në katër beteja. Njëherë, disa ushtarë, pasi vranë armiqtë e armatosur, vranë edhe fëmijët e tyre. Kur Profeti i Allahut mori vesh për këtë ngjarje të rëndë, u zemërua shumë dhe tha: “Ç’janë këta njerëz, që vrasin fëmijë?!” Një burrë i tha: “O i Dërguari i Allahut! Po a nuk ishin ata fëmijë idhujtarësh?!” Profeti i Allahut iu përgjigj: “A nuk janë më të mirët nga mesi juaj fëmijë idhujtarësh?!” Më pas tha: “Mos vrisni fëmijë, mos vrisni fëmijë! Çdo njeri lind me natyrë të pastër dhe vazhdon të jetë i tillë deri në momentin kur fillon të flasë dhe të kuptojë; atëherë prindërit e kthejnë atë në hebre ose të krishterë.” - “Ajo është feja e drejtë, por shumë nga njerëzit nuk e kuptojnë. ” - Përkushtimi dhe kapja fort pas Sheriatit të shpallur prej Zotit dhe natyrshmërisë së pastër është feja e drejtë dhe rruga e mbarë, por shumica e njerëzve nuk e njohin dhe i kthejnë shpinën asaj, siç thotë i Madhëruari në ajetin tjetër: “Shumica e njerëzve nuk do të jenë besimtarë, sado të ngulësh këmbë ti.” [Jusuf 103]. Ose: “Në qoftë se u bindesh shumicës në tokë, ata do të të devijojnë nga rruga e Allahut. Ata ndjekin veçse supozime dhe nuk bëjnë gjë tjetër, por veçse gënjejnë. Zoti yt e di më së miri se kush është larguar nga rruga e Tij dhe Ai e di më së miri se cilët janë të udhëzuarit.” [En’am 116. 117]. - “Kthehuni tek Ai (me pendim e bindje) !” - Kthehuni me bindje, të dorëzuar dhe të penduar në rrugën e drejtë. - “Kijeni frikë Atë ...” - Frikësojuni ndëshkimit të Tij dhe gjithmonë kujtoni e ndieni mbikëqyrjen e Tij, në çdo fjalë e vepër, në çdo gjendje e kohë. - “... dhe faleni rregullisht namazin - pra përkryejeni këtë adhurim madhështor për Zotin, në shenjë bindjeje e adhurimi madhështor për Të, e mos u bëni si idhujtarët ...” - Besojeni Allahun si Një e të Vetëm dhe përkushtojani të gjitha adhurimet me sinqeritet vetëm për të kënaqur Atë. Me zbatimin dhe të jetuarit sipas besimit të drejtë synoni veçse kënaqësinë e Allahut të Lartësuar. Ibn Xheriri sjell hadithin nga Jezid Ibn Ebu Merjemi, i cili rrëfen se, njëherë, Umer Ibn Hatabi (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!) kaloi pranë Muadh Ibn Xhebelit dhe i tha: “Çfarë e mban lart e të fortë këtë umet (muslimanët)?” Muadhi u përgjigj: “Janë tri gjëra, të cilat janë shpëtimtaret: (1) ihlasi (sinqeriteti), që në fakt është “ el fitra”, pra, natyra e pastër fillestare, në të cilën Allahu i krijoi njerëzit; (2) namazi, i cili në fakt është e gjithë feja dhe besimi; (3) bindja e plotë ndaj Zotit dhe Profetit (el ta’atu ), e cila siguron pacenueshmërine dhe mbrojtjen (e fesë dhe besimit).” Umeri i tha: “Të vërtetën ke thënë!” - “... si ata të cilët e përçanë fenë e tyre dhe u ndanë në sekte, ku secili sekt i gëzohet idesë së vet. ” - Mos u bëni si ata idhujtarë, të cilët u përçanë dhe u larguan nga besimi i pastër dhe rruga e drejtë. Ata u ndanë në grupacione e fraksione, duke u larguar nga bazat e fesë së vërtetë e duke tjetërsuar mësimet e udhës së drejtë. Mos u bëni as si ata që besonin një p jesë të fesë dhe mohonin një pjesë të saj, duke u shndërruar në grupe e parti të shumta. Edhe ky umet është përçarë në grupacione të shumta, ashtu si popujt para tyre. Të gjitha ato grupacione janë në humbje, përveç njërit. Të shpëtuarit janë vetëm ata që pasojnë traditën e Profetit dhe qëndrojnë të bashkuar e të kapur fort pas Librit të Zotit dhe Traditës së Profetit. Ata i marrin këto mësime të pastra dhe i kuptojnë saktë, ashtu siç i kuptuan brezat e parë të këtij umeti, sahabët, tabiinët dhe imamët e diturisë. Kështu vazhdojnë të palëkundur në këto baza të pastra që nga kohët e hershme, deri në kohët e sotme, siç thotë hadithi që Hakimi sjell në Mustedrak-un e tij, se Profeti është pyetur për grupin e shpëtuar: 2063. “Kush janë ata, o i Dërguari i Allahut?” Ai tha: “Janë ata që pasojnë rrugën, në të cilën jam unë sot dhe shokët e mi.” 142

- Zoti Yt shpalli qartas se, mbi ta do të vendosë deri Ditën e Kijametit, sundimin e dikujt, që ka për t'i ndëshkuar ata me mënyrën më të keqe. - Fjala “ te'edhdhene” do të thotë “kumtoi, bëri me dije”. Kështu ka thënë Muxhahidi. Ndërsa të tjerë kanë thënë se kuptimi i saj është “urdhëroi”. Po ta lexosh me kujdes fjalinë, në të ka edhe një përforcim të këtij kumti përmes betimit, i cili duket qartë tek fjala “ Le jebathenne”, ku pjesëza “ le” tregon përbetim. Kështu, Allahu i Lartësuar na tregon se, për shkak të mosbindjes së tyre për të zbatuar urdhëresat e Tij, duke i shmangur ato përmes hileve, Ai do të dërgojë: “...sundimin e dikujt, që ka për t'i ndëshkuar ata me mënyrën më të keqe”. Thuhet se Musai (a.s) vendosi mbi ta haraç për 13 vjet, duke u bërë i pari që përdori haraçin si detyrim financiar. Më pas, ata vuajtën nën shtypjen e grekëve, keldanasve e të shumë sunduesve të krishterë të tjerë. Edhe me ardhjen e muslimanëve, përsëri ata ishin të detyruar të paguanin xhizjen dhe haraçin. Në fundin e kohës, ata do të bëhen palë me Dexhalin, dhe kështu do të luftohen dhe vriten nga muslimanët, nën udhëheqjen e Isait, birit të Merjemes. - Zoti yt është, vërtet ndëshkues i shpejtë, por Ai është gjithashtu edhe Falës i Madh e Mëshirëplotë. - Kështu, Allahu i Lartësuar na njofton se Ai është i shpejtë në ndëshkim për ata që nuk i binden dhe nënshtrohen Atij. Por Ai, gjithashtu, është Falës i Madh dhe Mëshirëplotë për ata që pendohen dhe kthehen në rrugën e Tij. Kështu, shpirti duhet të mbetet gjithmonë mes frikës dhe shpresës.

- Përse të mos kishte nga brezat para jush, të mençur e të nderuar që ta ndalonin shkatërrimin në Tokë, përveç një pakice, të cilët i shpëtuam (nga e keqja)?!” - Edhe në të shkuarën kanë ekzistuar të tillë njerëz, por ata kanë qenë të pakët. Dhe janë pikërisht këta njerëz të mirë, të cilët Allahu i Lartësuar i shpëtoi, në kohën kur zbriti zemërimi i Tij dhe kapi në befasi të këqijtë. Allahu i Lartësuar e ka urdhëruar shumë këtë umet në lidhje me këtë çështje, si për shembull: “Le të dalë nga ju një grup që fton në të mirën, që urdhëron për vepra të mira dhe që ndalon nga e keqja! ...” [Al Imran 104]. Ndërsa në fund të këtij ajeti thotë: “Këta janë të shpëtuarit.” Në një hadith thuhet: 1506. “Nëse njerëzit shohin ndonjë të keqe dhe nuk e ndryshojnë atë, atëherë prisni që Allahu t’i përfshijë të gjithë ata me ndëshkim.” Në këtë ajet, duke treguar se të shpëtuarit janë veçse ata që ndalojnë nga të këqijat, Allahu i Lartësuar thotë: “Përse të mos kishte nga brezat para jush, të mençur e të nderuar që ta ndalonin shkatërrimin në Tokë, përveç një pakice, të cilët i shpëtuam (nga e keqja)?!” - Ata u dhanë pas kënaqësive si të shfrenuar, ngulmuan në gjynahe dhe ishin keqbërës. - Ata vazhduan në poshtërsitë dhe gjynahet e tyre dhe askush nuk i këshilloi ata, derisa i befasoi ndëshkimi i tmerrshëm i Allahut të Madhëruar. Vëreni me kujdes se si Allahu i Lartësuar thotë: “... ishin keqbërës.” - Zoti yt kurrë nuk do t’i shkatërronte ato vende, nëse banorët e tyre do të ishin vepërmirë (e këshillues) . - Ndëshkimi i Allahut nuk ka rënë kurrë në ndonjë vendbanim, me banorë të mirë, përmirësues e këshillues për të mirën. Përkundrazi, ndëshkimi ka zbritur vetëm atëherë kur banorët e atij vendi kanë qenë të padrejtë, siç thotë Allahu i Lartësuar në një ajet tjetër: “Ne nuk u bëmë atyre asnjë padrejtësi; por ishin ata që i bënë padrejtësi vetes.” [Hud 101]. Ose: “Kush bën mirë, bën mirë për veten e vet e kush bën keq, ai vepron kundër vetes së vet. Zoti yt nuk u bën padrejtësi robve.” [Fusilet 46].

- Zoti yt krijon dhe zgjedh çfarë të dojë. Nuk u takon atyre të zgjedhin. I pastër dhe i Lartësuar qoftë Allahu nga çfarë i përshkruajnë për shok! - Në këto ajete na tregohet se Allahu është Krijuesi i të gjitha krijesave dhe mbi ta zbatohet veçse vullneti dhe ligji i Tij. Ai tregon se është i vetmi Ai që ka në dorë gjithçka dhe të drejtën për të përzgjedhur dhe dalluar kë të dojë dhe çfarë të dojë, me cilësitë përkatëse. Ai vendos urdhëresat, përcakton kohët dhe vendin për gjithçka. Askush veç Tij nuk ka në dorë ndonjë gjë prej çështjeve të krijimit dhe përcaktimit. Ai është i Lartësuari, i Madhëruar dhe i Lavdëruari, prandaj askush nuk mund të përzihet në çështjet e Tij. Ai nuk ka partnerë, shokë, ndihmës e mbështetës, as fëmijë e grua. Ai nuk ka nevojë për asgjë që i shoqërojnë idhujtarët dhe injorantët. - Zoti yt e di mirë gjithçka që fshehin zemrat e tyre dhe gjithçka që e shfaqin haptazi. - Atij nuk mund t’i fshihet asgjë në qiell dhe as në tokë. Ai i di si ato gjëra që njerëzit i shfaqin haptazi ashtu edhe ato që i fshehin në gjokset e tyre. Ai është i Vetmi i adhuruar me meritë në dynja dhe në ahiret, sepse Ai është i plotë dhe Absolut në cilësitë e madhështisë dhe bukurisë dhe Ai është i vetmi që, me bujarinë e Tij, u ka dhuruar krijesave mirësitë e panumërta dhe çdo gjë që ata zotërojnë. - Ai është Allahu, veç të Cilit nuk ka të adhuruar tjetër me të drejtë. Vetëm Atij i takon i gjithë lavdërimi në këtë botë dhe në botën tjetër. - Ai është i vetmi Gjykues dhe Ligjvënës në dynja dhe në ahiret. Në dynja është Ai që ka vendosur ligjin e krijimit dhe kaderit. Sipas këtij ligji u krijuan të gjitha krijesat. Gjithashtu, është Ai që zbriti në këtë dynja ligjin e Sheriatit, të fesë dhe besimit. Këtë e bëri përmes shpalljeve, ligjeve, urdhëresave dhe ndalesave, që solli nëpërmjet profetëve të Tij. Ndërsa në ahiret është Ai që do të gjykojë me drejtësi absolute me ligin e Tij të shpërblimit dhe shpagimit. Prandaj dhe tha: - Vetëm Atij i takon gjykimi dhe tek Ai do të ktheheni të gjithë. - Secilin prej jush do ta shpërblejë sipas punëve të tij të mira ose të këqija.

- “Ne e zbritëm atë në Natën e Kadrit.” - Ne e zbritëm Kuranin në një natë të bekuar dhe plot mirësi. Ajo është Nata e kadrit, natë e cila ndodhet në muajin e bagatshëm dhe plot mirësi të Ramazanit, siç thotë i Lartësuari në ajetin tjetër: “ Ramazani është muaji në të cilin ka zbritur Kurani, që është udhërrëfyes për njerëzit, sqarues i rrugës së drejtë dhe kriter dallues (i së vërtetës nga e kota). ...” [Bekare 185]. 246 Fillimisht, Kurani është zbritur i tëri prej Lehui Mahfudhit në qiellin e dynjasë, në atë që quhet “ Bejtul Ize”. Më pas, ai i zbriti Profetit ﷺ pjesëpjesë, në varësi të ngjarjeve që ndodhnin, për rreth 23 vjet. - “E ku mund ta dish ti se ç’është Nata e Kadrit?!” - Kjo fjali tregon vlerën e madhe të kësaj nate, natë të cilën Allahu i Lartësuar e veçoi për të zbritur Kuranin e madhëri - shëm. Vlera e kësaj nate del më në pah në ajetin vijues, në të cilin Allahu i Lartësuar thotë: - “Nata e Kadrit është më e mirë se një mijë muaj!” - Një punë e mirë e kryer gjatë kësaj nate është më e mirë se adhurimi i Allahut për një mijë muaj të tjerë, ku nuk ndodhet Nata e Kadrit. Kjo i ngjan fjalës së Profetit ﷺ , që e sjell imam Ahmedi: 2902. “Vigjilimi një natë në rrugën e Allahut është më e mirë se një mijë net, përveç saj.” Ndërsa Ebu Hurejra thotë se, kur erdhi muaji i Ramazanit, Profeti i Allahut tha: 2903. “Ja, ku ju erdhi muaji i Ramazanit, muaji i begative dhe mirësive të shumta. Allahu i Madhëruar jua ka bërë detyrë agjërimin gjatë tij. Gjatë këtij muaji hapen dyert e Xhenetit, mbyllen dyert e Zjarrit dhe prangosen shejtanët. Në këtë muaj është një natë, e cila është më e mirë se një mijë muaj. Ai që privohet nga mirësitë e kësaj nate, vërtet është i privuar.” Duke qenë se adhurimi në Natën e Kadrit është i barabartë me një mijë muaj, është transmetuar një hadith nga Ebu Hurejra, që gjendet në dy Sahih-ët, se Profeti i Allahut ka thënë: 2904. “Atij që ngrihet për të adhuruar Allahun Natën e Kadrit, duke pasur iman dhe duke llogaritur shpërblimin, kanë për t’iu falur gjynahet e shkuara.” Në vijim, Allahu i Lartësuar thotë: - “Në të zbresin melekët dhe Shpirti, me lejen e Zotit të tyre...” - Zbritja e melekëve është e shpeshtë gjatë asaj nate, për shkak të begative dhe mirësive të shumta të saj. Nuk ka dyshim se melekët zbresin kur zbresin bekimet, begatia dhe mëshira e Allahut, ashtu sikurse zbresin gjatë leximit të Kura - nit dhe rrethojnë mexhliset e dhikrit. 247 Melekët i shtrijnë flatrat e tyre në Tokë për kërkuesin e diturisë, i cili është i sinqertë në kërkimin e diturisë, duke treguar respekt dhe nderim për punën e tij. Për sa i përket fjalës ‘Shpirti’, këtu tregon Xhibrilin (a.s). Thuhet, gjithashtu, se është fjala për një lloj të veçantë melekësh, sikurse është përme - ndur në suren Nebe. Allahu është më i ditur. - “... me çdo çështje .” - Atë natë përcaktohen çështjet dhe vendoset exheli, pra, koha e vdekjes së njerëzve dhe rrizku i tyre, siç thotë Allahu i Lartësuar në ajetin tjetër: “Atë natë vendoset në mënyrë të prerë çdo çështje e urtë ...” [Duhan 4]. Natën e Kadrit vendoset në mënyrë të detajuar çdo çështje që do të ndodhë gjatë vitit. Këto përcaktime merren nga Leuhi Mahfudh dhe u jepen shkruesve. Kështu, ata shkruajnë çdo gjë që do të ndodhë gjatë atij viti, për sa i përket kohëzgjatjes së jetës së krijesave, rizkut të tyre dhe gjithçkaje tjetër. - “Paqe është ajo deri në agim.” - Ajo natë është e mbushur me paqe e mirësi. Shejtani i mallkuar nuk ka mundësi të bëjë ndonjë ligësi apo të sjellë mundime atë natë. 248 Thuhet se, atë natë, melekët zbresin dhe kalojnë pranë besimtarëve, të cilët falin namaz dhe u japin selam atyre, deri në lindjen e agimit. Por në cilën natë të Ramazanit është pikërisht Nata e Kadrit? Është thënë se ajo është nata njëzetë e një, sipas hadithit të Ebu Seid el Hudriut, i cili ka thënë: “I Dërguari i Zotit, paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të, hyri në itikaf dhjetë ditët e para të Ramazanit. Edhe ne hymë në itikaf me të. Xhibrili erdhi tek ai dhe i tha: “Vërtet, ajo që synon (Nata e Kadrit) është para teje.” Atëherë ai hyri në itikaf dhjetë ditët e mesit të Ramazanit. Edhe ne hymë në itikaf me të. Xhibrili erdhi tek ai dhe i tha: “Vërtet, ajo që synon është para teje. Atëherë, Profeti, paqja dhe beki - met e Zotit qofshin mbi të, u ngrit dhe mbajti një hutbe në mëngjesin e njëzetë të Ramazanit, ku tha: “Kush hyri në itikaf së bashku me mua, le të kthehet, sepse unë e pashë Natën e Kadrit, por m’u bë që ta harroja. Ajo është në dhjetë netët e fundit, në netët teke. Pashë (në ëndërr) se po bëja sexhde në baltë dhe në ujë.” Xhamia ishte i mbuluar thjesht me gjethe palmash dhe në qiell nuk dukej ndonjë re, megjithatë, shumë shpejt ra një shi. Unë pashë shenjat e baltës dhe të ujit në ballin e Profetit të Allahut, pikërisht ashtu siç e kishte parë ai në ëndërr.” Në një transmetim tjetër shtohet se kjo ndodhi në mëngjesin e ditës së njëzet e njëtë. [Buhariu dhe Muslimi]. Imam Shafiu thotë se ky hadith është transmetimi më i saktë për këtë çështje. Është thënë, gjithashtu, se Kadri është natën e njëzetë e tretë, sipas hadithit të Abdullah Ibn Unejsit, që vjen në Sahih-un e Muslimit, i cili ngjan me hadithin e Ebu Seidit. Sidoqoftë, Allahu është më i ditur. Ndërsa s ipas hadithit të Ebu Seid el Hudriut, që e sjell Ebu Daud Tajalisi, Profeti i Allahut ka thënë: “Nata e Kadrit është natën njëzet e katërt (të Ramazanit).” 249 Edhe Imam Ahmedi sjell një hadith të ngjashëm nga Bilali, por në senedin e tij ndodhet Ibn Lehia, i cili konsiderohet si transmetues i dobët. Sipas hadithit të Abdullah Ibn Abasit, në Sahih-un e Buhariut, Profeti i Allahut ka thënë: “Kërkojeni atë në dhjetëshen e fundit të Ramazanit, e pikërisht në të nëntën (natë) të mbetur nga Ramazani, në të shtatën (natë) të mbetur nga Ramazani, në të pestën (natë) të mbetur nga Ramazani.” Shumë kanë shpjeguar se në këtë hadith bëhet fjalë për netët tek dhe, në fakt, ky është kuptimi më i dukshëm dhe më i përhapur. Pra, me shprehjen: “... në të nëntën (natë) të mbetur nga Ramazani ...”, është për qëllim nata e 21-të e ramazanit; me shprehjen: “në të shtatën (natë) të mbetur nga Ramazani ...”, është për qëllim nata e 23 -të e Ramazanit; me shprehjen: “në të pestën (natë) të mbetur nga Ramazani ...”, është për qëllim nata e 25-të e Ramazanit. Me fjalë të tjera, Profeti ﷺ sikur tha: “Kërkojeni atë në netët 21, 23 dhe 25 të Ramazanit. Megjithatë, ka të tjerë që mëtojnë se bëhet fjalë për netët çift, sikurse thotë Ebu Seidi në shpjegimin e sjellë nga Muslimi. Gjithashtu, Ubade Ibn Samiti përcjell se Profeti i Allahut ka thënë: 2905. “Nata e Kadrit është në 10 netët e fundit të mbetura prej Ramazanit. Çdokush që ngrihet dhe falet duke llogaritur shpërblimin e Allahut në to, Allahu ka për t’ia falur të gjitha gjynahet e shkuara dhe ato që do të bëjë më vonë. Ajo është natë teke: e nënta, e shtata, e pesta ose e treta (natë e mbetur nga netët e Ramazanit).”. 250 (pra, kuptimi është që janë netët 21, 23, 25 dhe 27 të Ramazanit. Po ashtu, ka mundësi të bëhet fjalë edhe për netët çift, në varësi të netëve të mbetura nga Ramazani. Kështu, nëse Ramazani është me 30 ditë, nata e nëntë e mbetur nga Ramazani është nata e 22-të, nata e shtatë e mbetur nga Ramazani është nata e 24-të; nata e pestë e mbetur nga Ramazani është nata e 26 -të; ndërsa nata e tretë e mbetur nga Ramazani është nata e 28-të. E nëse muaji është me 29 ditë, atëherë, nata e nëntë e mbetur nga Ramazani është nata e 21 -të, nata e shtatë e mbetur është nata e 23 -të; nata e pestë e mbetur nga Ramazani është nata e 23 -të; ndërsa nata e tretë e mbetur nga Ramazani është nata e 27 -të.) Imam Ahmedi sjell me sened hadithin nga Ebu Hurejra, i cili tregon se i Dërguari i Allahut (lavdërimet dhe paqja e Allahut qofshin mbi të!), në lidhje me Natën e Kadrit, ka thënë: “Ajo është nata e njëzetë e shtatë ose e njëzetë e nëntë dhe melekët në tokë atë natë janë më të shumtë sesa guralecët”. 251 Është thënë edhe se Kadri është natën e njëzetë e shtatë, bazuar në hadithin e Ubej Ibn Keabit, të cilin e sjell Muslimi në Sahihun e tij, se Profeti i Allahut ka thënë: 2906. “Ajo është nata e 27 -të.” Gjithashtu, n ga Muauija, Ibn Umeri, nga Ibn Abasi dhe të tjerë përcillet se Profeti i Allahut ka thënë se: 2907. “Ajo është nata e 27 -të.” Disa selefë kanë arsyetuar mendimin se ajo është nata e 27 - të, duke qëmtuar fjalët e sures Kadër. Kështu, fjala ‘ajo’ (hije), që i referohet kësaj nate, është pikërisht fjala e 27 -të e kësaj sureje. Megjithatë, Allahu është më i ditur. Po ashtu, ka mendime për natën e 29 -të, sikurse edhe për natën e fundit të Rama - zanit. Në lidhje me këto transmetime, Imam Shafiu ka thënë se ato janë përcjellë nga Profeti (lavdërimet dhe paqja e Allahut qofshin mbi të!), si përgjigje ndaj pyetjeve të tilla, si: “A ta kërkoj Natën e Kadrit në këtë dhe apo atë natë?” Dhe ai përgjigjej: ‘Po.’ E sigurt është, - vazhdon Imam Shafiu – që Nata e Kadrit është e përcaktuar dhe nuk ndryshon (nga viti në vit).” Kështu e ka perifrazuar Tirmidhiu. Ndërsa nga Ebu Kilabe përcillet të ketë thënë: “Nata e Kadrit lëviz në dhjetëditëshin e fundit të Ramazanit.” Ky qëndrim vjen edhe si mendim i imam Malikut, Theuriut, Ahmed Ibn Hanbelit, Is'hak Ibn Rahauejhit, Ebu Theurit, El Muznit, Ebu Bekër Ibn Huzej - mes etj. Kadi Ijadi thotë se ky ka qenë edhe mendimi i imam Shafiiut. Në fakt, ky është mendimi më i qartë dhe i dukshëm, por Allahu e di më mirë. Ky mendim mund të mbështetet nga hadithi në dy Sahih-ët, të Buhariut dhe Muslimit, përcjellë nga Abdullah Ibn Umeri, që thotë se: “Disa shokëve të Profetit (paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të!) iu tregua në ëndërr se Nata e Kadrit është në shtatë ditët e fundit të Ramazanit. Atëherë, i Dërguari i Allahut (lavdërimet dhe paqja e Allahut qofshin mbi të!) tha: “Unë shoh se ëndrrat tuaja tregojnë së bashku se Nata e Kadrit është në shtatë ditët e fundit të Ramazanit. Kështu, kushdo që kërkon të arrijë Natën e Kadrit, le ta kërkojë në shtatëshen e fundit!” Gjithashtu, transmetohet nga Aisheja (Allahu qoftë i kënaqur me të) se i Dërguari i Allahut ka thënë: “Kërkojeni Natën e Kadrit në netët tek të dhjetë netëve të fundit të Ramazanit” [Ky është versioni i sjellë nga Buhariu.] Ndërsa mendimi tjetër i sjellë nga Shafiiu, se Nata e Kadrit është e qëndrueshme në një natë dhe nuk lëviz nga viti në vit, mund të mbështetet nga hadithi që Buhariu sjell në Sahihun e tij, nga Ubade Ibn Samiti, që rrëfen: “Njëherë, i Dërguari i Allahut erdhi të na tregonte për Natën e Kadrit, por dy muslimanë ishin duke u grindur mes tyre. Atëherë, Profeti tha: “Unë erdha që t’ju njoftoja për Natën e Kadrit, por për shkak të grindjes së filanit me filanin, ky informacion m’u tërhoq. Megji - thatë, shpresoj që edhe kjo të jetë hajër për ju. Kërkojeni atë në të nëntën, të shtatën dhe të pestën (natë të mbetur prej Ramazanit)." Argumentimi përmes këtij hadithi është si vijon: “Nëse Kadri nuk do të ishte në një natë të përcaktuar dhe të qëndrueshme çdo vit, atëherë Profeti nuk do të përcillte dijen e përhershme se kur është pikërisht Nata e Kadrit. Vetëm nëse themi se Profeti ﷺ do ta jepte atë lajm vetëm për atë vit, në mënyrë të veçantë. Nëse shqyrtojmë fjalët e Profetit në këtë hadith: “... por për shkak të grindjes së filanit me filanin, ky informacion m’u tërhoq ...”, mund të themi se ky është një argument mbështetës për idenë, që artiku - lohet shpesh, se: grindja dhe kundërshtitë largojnë mirësitë dhe të privojnë nga dituria e dobishme. Apo siç thuhet në një hadith: “Robi privohet nga rizku, për shkak të ndonjë gjynahu që bën.” 252 Por çfarë kuptimi ka fjala “... m’u tërhoq” në hadith? Kuptimi është që Profetit (a.s.) iu hoq dituria për kohën e saktë se kur është Nata e Kadrit, dhe jo se Nata e Kadrit iku dhe nuk ekziston më, siç thonë injorantët nga mesi i shiitëve. Provë që Nata e Kadrit do të vazhdojë të jetë është ajo çfarë thuhet më pas në këtë hadith: “Kërkojeni atë në të nëntën, të shtatën dhe të pestën (natë të mbetur prej Ramazanit)." Mendoni pak edhe për fjalën e Profetit: “Por shpresoj që edhe kjo të jetë mirësi për ju.”. Pra mostregimi e mospërca-ktimi konkretisht se cila është ajo natë, është më e mirë për ju, sepse kështu kër -kuesit e asaj nate do të përpiqen më fort dhe më gjatë për të arritur shpërblimin e saj. Me fjalë të tjera, nëse do të ishte përcaktuar se cila natë është, besimtarët do të kufizohe -shin me përkushtime e adhurime vetëm gjatë asaj nate. Kështu, me urtësinë e Allahut, mbeti e papërcaktuar, që adhuruesi të përpiqet të gjithë muajin në kërkim të saj, ndërsa në dhjetëditëshin e fundit të shtojë maksimalisht përpjekjet, për të arritur shpërblimin e asaj nate. Për këtë arsye, përcillet se: i Dërguari i Allahut hynte në itikaf në dhjetëditëshin e fundit të Ramaza - nit, derisa Zoti i Madhëruar e mori nga kjo jetë. Më pas, në itikaf hynin gratë e tij.” Kështu thotë Aishja, sipas hadithit te Buhariu dhe Muslimi. Po kështu, Buhariu dhe Muslimi sjellin hadithin nga Ibn Omeri, që thotë se: “I Dërguari i Zotit hynte në itikaf gjatë dhjetëshes së fundit të Ramaza - nit.” Aishja ka thënë: “Sa herë që hynte dhjetëshja e fundit të Ramazanit, i Dërguari i Zotit e ngjallte natën, zgjonte familjen e tij dhe shtrëngonte izarin e tij” [Buhariu dhe Muslimi]. Shprehja: “shtrëngonte izarin e tij” ka kuptimin: u largohej marrëdhënieve me gratë e përkushtohej tërësisht në adhu - rim. Muslimit përcjell me senedin e tij, po prej Aishes, se: “I Dërguari i Allahut përpiqej (me adhurime e përkushtim) gjatë dhjetëshes së fundit të Ramazanit shumë më fort se jashtë tyre.” Nga Maliku, Allahu e mëshiroftë, është përcjellë edhe mendimi se të dhjeta netët e fundit të Ramazanit janë njëlloj të mundshme për të qenë Natë Kadri dhe asnjë natë nuk është më e preferuar se një tjetër. Këtë mendim të imam Malikut e kam parë të shkruar në komentarin e Rafi'iut rreth Musnedit të Imam Safiut, - Zoti i mëshiroftë! Është shumë e këshillue - shme dhe e pëlqyeshme që muslimani të shtojë e shpeshtojë lutjet gjatë gjithë kohës e jetës së tij, por kjo duhet të bëhet më e theksuar gjatë muajit të Ramazanit, veçanë - risht në dhjetë ditët e fundit të tij dhe, më shumë akoma, gjatë netëve teke. Është e pëlqyeshme, gjithashtu, që të bëhet sa më shumë kjo lutje: " Allahumme inneke Afuun, tuhibbul afu e, fea’fu anni !” (O Zot, Ti je Falës dhe e do faljen, prandaj më fal mua!)". Imam Ahmedi sjell me senedin e tij hadithin nga Abdullah Ibn Burajde, se Aishja i ka thënë Profetit: ‘O i Dërguar i Zotit, kur të vijë Nata e Kadrit, çfarë lutje të bëj gjatë saj?’ Ai tha: “Thuaj: ‘ Allahumme inneke Afuun, tuhibbul afua, fea’fu anni !’ (O Zot, Ti je Falës dhe e do faljen, prandaj më fal mua!) ” Tirmidhiu, Nesaiu dhe Ibn Maxhe sjellin me sened nga Abdullah Ibn Burajde, se Aishja i tha: ‘O i Dërguar i Zotit! Nëse e di se cila është Nata e Kadrit, çfarë lutje të bëj gjatë saj?’ Ai tha: “Thuaj: ‘Allahumme inneke Afuun, tuhibbul afua, fea’fu anni ! (O Zot, Ti je Falës dhe e do faljen, prandaj më fal mua!)"” Disa shenja dalluese të Natës së Kadrit Profeti i Allahut ka thënë: 2908. “Shenjë e Natës së Kadrit është se ajo është natë e kthjellët dhe e shndritshme, si netët kur hëna është e ngritur në kupën e qiellit. Ajo është një natë e qetë, as shumë e ftohtë dhe as shumë e nxehtë. Gjatë saj, nuk i lejohet asnjë ylli që të gjuajë me shkëndija të zjarrta, derisa të agojë”. Shenjë tjetër është se: 2909. “Dielli në mëngjesin e asaj nate nuk ka rreze të forta dhe duket si një hënë e plotë. Atë ditë nuk i lejohet shejtanit që të dalë së bashku me diellin gjatë lindjes së tij.” Ky hadith është sjellë me një isnad i mirë por, në nj ë pjesë të tij ka diçka të dyshimtë. Imam Muslimi sjell hadithin nga Ubej ibn Keab ku ndër të tjera përmend: “... dhe shenja e asaj nate është që dielli të lindë atë mëngjes i bardh ë pa rreze të forta.” Një lajm i çuditshëm dhe i panjohur lidhur me Natën e Kadrit është transmetuar nga Imam Ebu Muhamed Ibn Ebu Hatimi, i cili e përmend në tefsirin e kësaj sureje të mreku - llueshme. Ai thotë: “Më ka transmetuar babai im, nga Abdullah Ibn Ebu Zijad el Katuani, ky nga Sejjar Ibn Hatim, ky nga Musa Ibn Seidi - domethënë Rasibiu – ky nga Hilal Ebu Xhebla, ky nga Ebu Abdus - Selami, ky nga babai i tij, e ky nga Kabi, i cili ka thënë: “ Sidretul Munteha është në kufirin e qiellit të shtatë dhe përtej saj është Xheneti. Ajo është në kufirin mes kësaj bote dhe ahiretit. Lartësitë e asaj peme janë në Xhenet, ndërsa rrënjët dhe degët e tij janë nën Kursij. Në të ka aq shumë melekë, numrin e të cilëve nuk e di askush tjetër, përveç Zotit të Fuqishëm dhe të Madhë - rishëm. Në çdo vend, në degët e saj që - ndrojnë melekë, që adhurojnë Allahun e Madhëruar. Vendqëndrimi i Xhibrilit (paqja qoftë mbi të) është mu në qendër të saj. Zoti e urdhëron Xhibrilin që të zbresë në çdo natë kadri, me të gjithë melekët e tjerë, që banojnë në Sidretul Munteha. Çdo melek që zbret atë natë, Allahu i Madhëruar e ka mbushur me dhembshuri dhe mëshirë për besimtarët. Ata zbresin bashkë me Xhibrilin Natën e Kadrit, sapo dielli perëndon. Natën e Kadrit nuk mbetet në tokë asnjë pëllëmbë vend, që të mos ketë një melek, që qëndron në sexhde ose në këmbë, duke u lutur për besimtarët dhe besimtaret, përveç nëse është kishë ose sinagogë, shtëpi zjarri ose tempull idhujsh, vendgrumbullim mbeturinash, shtëpi ku ka pije dehëse ose shtëpi me puta e idhuj, shtëpi në të cilën është varur ndonjë zile, ose vend ku kryhen nevojat. Kështu, melekët luten pareshtur gjatë gjithë natës për besimtarët. Xhibrili nuk lë asnjë besimtar pa i shtrënguar dorën dhe shenja e kësaj është kur besimtarit i rrëqethet lëkura, i preket e mbushet zemra me dhembshuri dhe sytë i derdhin lot. Kjo ndodh kur Xhibrili i shtrëngon dorën.” Gjithashtu, nga Kabi përcillet të ketë thënë: “Kushdo që thotë Natën e Kadrit tri herë: “ Lâ ilâhe il - l’Allah (Nuk ka zot tjetër që meriton adhurimin, përveç Allahut)”, atëherë, me të parën herë, Zoti do ta falë, me të dytën do ta shpëtojë nga zjarri i Xhehenemit dhe me të tretën do ta fusë në Xhenet.” Ne - thotë transmetuesi, - e pyetëm Ka'b al Ahbarit: ‘O Ebu Is'hak, a është kjo e vërtetë?’ Kabi tha: ‘A mund të thotë ‘Lâ ilâhe il-l’Allah’ Natën e Kadrit dikush tjetër, përveç njeriut të sinqertë? Pasha Atë në dorën e të Cilit është shpirti im, Nata e Kadrit është e rëndë për jobesimtarin dhe hipokritin, njëlloj sikur të mbajë një mal mbi kurriz. Melekët vazhdojnë kështu, derisa vjen agimi. I pari që ngjitet në qiell është Xhibrili, derisa qëndron në pikën më të lartë, më lart se dielli. Atje hap flatrat e tij, ndër të cilat ka dy flatra të gjelbra, që i hap vetëm në atë kohë. Për këtë arsye, dielli bëhet pa rreze dhe mbetet në atë gjendje në fillimin e asaj dite. Pastaj ai thërret melekët dhe ata ngjiten lart. Kështu bashkohen drita e melekëve dhe drita e krahëve të Xhibrilit. Ata ndalen mes tokës dhe qiellit të dynjasë në atë ditë, duke vazhduar të luten për mëshirë dhe falje për besimtarët dhe besimtaret dhe për ata që agjërojnë Ramazanin, me shpresën për shpërblim. Ata vazhdojnë me lutje për këdo që vendos me zemër se, nëse jeton deri në vitin e ardhshëm, do të agjërojë Ramazanin për hir të Allahut. Kur vjen mbrëmja, ata ngjiten e hyjnë në qiellin e dynjasë dhe ulen rrathë-rrathë. Melekët e qiellit më të ulët mblidhen pranë tyre dhe i pyesin ata për çdo njeri, për çdo burrë dhe çdo grua, dhe ata u tregojnë. Ata pyesin: “Çfarë bëri filani? Si e gjetët këtë vit?” Ata thonë: Ne e gjetëm filanin vitin që shkoi si një adhurues të përkushtuar, por e gjetëm këtë vit të devijuar. Ndërsa filanin e gjetëm vitin e shkuar si të devijuar, ndërsa këtë vit e gjetëm si një adhurues të dalluar.” Kështu, ata pushojnë së kërkuari falje për këtë dhe fillojnë të kërkojnë falje për atë të parin. Gjithashtu thonë: “Ne e gjetëm filanin e filanin që e përmendnin shumë Zotin, filanin në ruku, duke madhëruar Zotin, filanin në sexhde dhe atë tjetrin duke kënduar fjalën e Zotit.” Kështu vazhdojnë melekët për gjithë ditën dhe natën, derisa ngjiten në qiellin e dytë. Në çdo qiell ka ditë dhe natë, derisa të arrijnë në vendin prej nga ku u nisën, pra, në Sidretul Munteha. Ajo u thotë: “O banorët e mi, më tregoni për njerëzit, madje m’i tregoni ata emër për emër. Kam të drejtë t’jua kërkoj këtë dhe unë e dua këdo që e do Zotin.” Pastaj Kab al Ahbari rrëfen se ata i tregojnë Sidretul Muntehasë për çfarë ajo u kërkoi. Ata i flasin për çdo burrë e grua, me emrat e tyre dhe të baballarëve të tyre. Pastaj Xheneti i afrohet Sidretul Muntehasë dhe i thotë: “Më trego çfarë të treguan banorët e tu rreth njerëzve.” Kështu ajo i tregon Xhenetit.” Kabi vijon: “Pastaj Xheneti thotë: ‘Mëshira e Zotit qoftë për filanin, mëshira e Zotit qoftë për filanin, Allahu e faltë filanin! O Zot, shpejtoje ardhjen e tyre tek unë!’. Kështu, Xhibrili arrin në vendin e vet para të gjithëve. Pastaj Zoti e frymëzon dhe ai thotë: ‘O Zot, unë e gjeta filanin në sexhde, ndaj fale atë!” Dhe Ai e fal atë. Atëherë, Xhibrili dëgjon melekët që mbajnë fronin të thonë: “Mëshira e Zotit qoftë për filanin, mëshira e Zotit qoftë për filanin dhe falja e Tij qoftë për filanin!” Xhibrili thotë: ‘O Zot, vitin që shkoi e gjeta robin tënd, filanin, duke iu përmbajtur rrugës së drejtë dhe adhurimit, kurse këtë vit ai kishte ndryshuar dhe ishte larguar nga urdhëresat e Tua!’ Zoti thotë: ‘O Xhibril! Nëse robi pendohet dhe kërkon falje prej Meje tri orë para se të vdesë, Unë do ta fal atë.’ Pastaj Xhibrili i thotë: “Ti je i lavdëruar, o Zoti im! Ti je më i mëshirshëm për robërit e Tu sesa ata për veten e tyre.’ Atëherë lëkundet Froni dhe gjithçka rreth tij. Qiejt dhe kushdo që është në to thonë: ‘Lavdërimet i takojnë vetëm Allahut, Mëshirëplotit! Lavdërimet i takojnë vetëm Allahut, Mëshirëplotit!” Kabi shton se: kushdo që e agjëron Ramazanin dhe vendos në veten e vet që, pas Ramazanit, të mos e kundërshtojë Zotin me gjynahe, ai do të hyjë në Xhenet pa u marrë në pyetje e llogari. 253 Ky është fundi i përmbledhjes së tefsirit të sures Kadër. Vetëm Allahut i takon lavdërimi dhe mirënjohja për mirësitë e Tij!

Ky është rrëfimi i ‘historisë së sofrës’, nga e cila ka marrë emrin edhe surja Maide (Sofra ose tryeza). Kjo ishte një tjetër mirësi, që Allahu i Lartësuar ia kujton robit dhe profetit të Tij, Isait (a.s). Ai i kujton se si iu përgjigj lutjes së tij për të zbritur këtë sofër nga qielli. Allahu i Lartësuar e zbriti këtë shenjë të jashtëzakonshme dhe provë të qartë, që tregonte pushtetin dhe madhështinë e Tij. Disa imamë thonë se kjo histori nuk është përmendur në Ungjill dhe se të krishterët e njohin këtë mrekulli veçse nga rrëfimet e muslimanëve, por Allahu është më i ditur! Kështu, Allahu i Lartësuar thotë: - Kujto kur dishepujt thanë: “O Isa, biri i Merjemes! A mundet Zoti yt të na zbresë një sofër nga qielli?” - Dishepujt (havarijun) ishin pasuesit e Isait (a.s). Ata i thanë Isait: “A mundet Zoti yt të na zbresë një sofër nga qielli?” Kështu e kanë lexuar ajetin shumica e lexuesve të Kur 'anit. Ndërsa disa të tjerë e kanë lexuar (të njëjtin tekst në arabisht): “ A mundesh t’i kërkosh Zotit tënd të na zbresë një sofër nga qielli?” Mâide quhet sofra, mbi të cilën vendoset ushqim. Disa kanë shpjeguar se dishepujt ia bën këtë kërkesë Isait (a.s), pasi ishin të varfër dhe kishin nevojë për ushqim. Kështu, ata i kërkuan që të kishin një sofër plot me ushqime, në mënyrë që të kishin të hanin çdo ditë dhe të ishin më të fuqishëm në adhurime. - Ai u tha: “Kijeni frikë Allahun, nëse jeni besimtarë!” - Kjo ishte përgjigjja që u kthehu Mesihu (a.s): Frikësojuni Zotit dhe mos bëni të tilla kërkesa, sepse ka mundësi që kjo të bëhet sprovë për ju. Mbështetjuni Allahut në kërkimin e rizkut, nëse jeni besimtarë të vërtetë. - Ata thanë: “Ne dëshirojmë të hamë nga ajo, që të na qetësohen zemrat, të dimë me siguri të plotë se na ke thënë të vërtetën dhe të bëhemi dëshmitarë të saj!” - Ne jemi nevojtarë dhe duam të hamë. Gjithashtu, duam që të na qetësohen zemrat. Pra, kur ta shohim zbritjen e saj nga qielli si furnizim për ne, zemrat tona do të forcohen dhe qetësohen me besim. Ne duam “të dimë me siguri të plotë se na ke thënë të vërtetën”. Domethënë, duam të na shtohet imani dhe dituria jonë rreth profetësisë dhe Shpalljes që ti na solle nga Zoti. Përveç kësaj, duam “të bëhemi dëshmitarë të saj!” Duam të dëshmojmë që ajo është një shenjë prej Allahut, si dhe një provë që tregon besnikërinë tënde si profet i Allahut dhe vërtetësinë e Shpalljes. - Isai, biri i Merjemes, tha: “O Allah! O Zoti ynë! Zbritna nga qielli një sofër, që të jetë festë për ne dhe për ata pas nesh dhe të jetë Shenjë prej Teje! - Sidiju ka shpjeguar: “Domethënë, ta bëjmë ditën e zbritjes së sofrës nga qielli si ditë feste, që ta kujtojnë e festojnë edhe ata të cilët do të vijnë pas nesh.” Selman el Farisiu e ka shpjeguar ajetin kështu: “Domethënë, ta bëjmë këtë ditë si përkujtim dhe tërheqje vëmendjeje për ne dhe për të gjithë ata që do të vijnë pas nesh.”. - “...dhe të jetë Shenjë prej Teje!” Të jetë si provë e fuqisë Tënd e absolute për gjithçka dhe e bujarisë Tënde në përgjigjen e lutjeve të mia. Dhe kështu, njerëzit të më besojnë mua në gjithçka që unë do t’u kumtoj atyre në emrin Tënd! - Na dhuro, sepse Ti je Furnizuesi më i mirë!” - Na furnizo me mirësi nga mirësia Jote, me një rizk të mirë, pa shumë lodhje e përpjekje nga ana jonë. - Allahu tha: “Unë do t'jua zbres (Sofrën). Por nëse dikush prej jush mohon pas kësaj, Unë kam për ta ndëshkuar atë ashtu siç nuk kam ndëshkuar askënd prej njerëzve.”. - Cilido nga umeti yt, o Isa, që do ta mohojë këtë shenjë dhe do të tregohet arrogant dhe mosbesues, Unë kam për ta ndëshkuar ashtu siç nuk kam ndëshkuar asnjë njeri tjetër. Kjo ngjan me fjalën tjetër të Allahut të Lartësuar, kur thotë: “Ata do të sillen para zjarrit mëngjes e mbrëmje, ndërsa kur të vijë Ora, do të thuhet: “Futini pasuesit e Faraonit në dënimin më të rëndë!” [Gafir 46]. Ose: “Hipokritët do të jenë në shtresën më të ulët të Zjarrit dhe për ta kurrë nuk do të gjesh mbrojtës.” [Nisa 145]. Ibn Xheriri ka sjellë përmes rrugës së Auf el Arabiut, nga Ebu Mugira el Kauasi, thënien nga Abdullah Ibn Amri, se: “Me të vërtetë, njerëzit me ndëshkimin më të rëndë Ditën e Gjykimit do të jenë tre: munafikët, ata të cilët panë sofrën (e Isait) dhe e mohuan si mrekulli, dhe familja e Faraonit.” Ebu Xhafer Ibn Xheriri sjell rrëfimin e Ibn Abasit, se Isai u tha njëherë bijve të Izraelit: ‘A mund të agjëroni 30 ditë për hir të Allahut, dhe pastaj t’i luteni Atij për diçka e Ai t’jua japë atë që kërkoni? Shpërblimi i çdo punëmiri është në varësi të asaj vepre që ai ka kryer.” Ata e bënë këtë, dhe pastaj thanë: “O mësues i të mirës! Ti na the neve se shpërblimi i çdo punëmiri është në varësi të punës që ai bën, na urdhërove që të agjëronim 30 ditë dhe ne e bëmë këtë gjë. Nëse ne do të punonim për dikë 30 ditë, ai, pas përfundimit të punës sonë, do të na jepte ushqim. Atëherë, a mundet Zoti yt të na zbresë neve një tryezë nga qielli?” Isai u tha: “Kini frikë Allahun, nëse jeni besimtarë!” ... deri tek: “Por nëse dikush prej jush mohon pas kësaj, Unë kam për ta ndëshkuar atë ashtu siç nuk kam ndëshkuar asnjë njeri deri më sot!”. Atëherë, zbritën melekët, të cilët fluturonin me një tryezë nga qielli, në të cilën ndodheshin 7 ahuat dhe 7 pite buke, derisa ua vendosën atyre përpara. Aty hëngrën të gjithë njëlloj, si i pari, edhe i fundit.” Ndërsa Ibn Ebu Hatimi sjell nga Ibn Abasi një version të ngjashëm. Gjithashtu, Ibn Ebu Hatimi sjell hadithin nga Amar Ibn Jasiri dhe ky nga Profeti ﷺ , se: 1089. “Sofra zbriti nga qielli e mbushur me bukë dhe mish. Ata u urdhëruan të mos tregoheshin të pabesë dhe të mos fshihnin ushqim për të nesërmen. Por ata bënë pikërisht ashtu: fshehën ushqim për të nesërmen. Për këtë arsye, ata u shndërruan në majmunë dhe në derra.” Rreth kësaj ngjarjeje kanë ardhur edhe rrëfime të tjera, që tregojnë se sofra u zbriti bijve të Izraelit gjatë ditëve të Isait në tokë dhe si përgjigje e lutjes që ai i drejtoi Allahut të Lartësuar. Për këtë tregon edhe kuptimi i dukshëm i ajeteve në Kur'anin e madhërishëm: “Allahu tha: “Unë do t'jua zbres (sofrën). Por nëse dikush prej jush mohon pas kësaj, Unë kam për ta ndëshkuar atë ashtu siç nuk kam ndëshkuar askënd prej njerëzve.” Disa të tjerë kanë thënë se sofra nuk zbriti nga qielli. Ka hadithe me isnade të sakta deri tek Muxhahidi dhe Haseni se ajo nuk zbriti në Tokë. Mbase ky mendim forcohet edhe nga fakti që ngjarja me sofrën nuk njihet nga të krishterët dhe nuk ndodhet në librat e tyre. Nëse ajo do të kishte zbritur vërtet, atëherë do të kishte shumë arsye që ajo të përmendej dhe përcillej masivisht ndër njerëz. Ajo do të ishte përmendur në librat e tyre me transmetime të shumta muteuatira, ose të paktën ehad. Megjithatë, Allahu është më i ditur. Sidoqoftë, mendimi i shumicës së dijetarëve, i cili është edhe mendimi që e ka përzgjedhur Ibn Xheriri, është më i sakti dhe i pranuari. Sipas këtij mendimi, sofra ka zbritur, sepse Allahu i Lartësuar na njoftoi për zbritjen e saj, kur tha: “Unë do t'jua zbres (sofrën).” Dhe dihet mirë se premtimi dhe kërcënimet e Zotit janë të vërteta dhe të pakundërshtueshme. Kjo fjalë, - dhe Allahu është më i ditur, - është mendimi më i saktë, sikurse tregojnë dhe rrëfimet e shumta nga selefët dhe të tjerë.

- Thirr për në rrugën e Zotit tënd me urtësi e këshillë të mirë ... - Allahu i Lavdëruar e urdhëron Profetin e Tij të dashur, që ai të bëjë durim dhe tregojë urtësi e maturi në rrugën e davetit në rrugën e Allahut dhe në fenë e drejtë. Urtësi në thirrje do të thotë të ftosh njerëzit që të kapen fort pas Librit të Zotit dhe Sunetit të Profetit, duke mësuar me kujdes urdhëresat e ndalesat e sjella në to dhe duke iu përmbajtur me kujdes e vazhdimisht atyre, për t’i shpëtuar ndëshkimit të Allahut të Lartësuar. - dhe polemizo me ata (kundërshtarët) me mënyrën më të mirë! - Komuniko me ta me butësi e ngrohtësi, duke zgjedhur fjalët më të mira, me stilin më të butë e më të dashur. Sikurse thotë i lartësuari: “ Dhe mos polemizoni me Ithtarët e librit, (kur i ftoni në fenë tuaj) , veçse ashtu si është më së miri, përveç atyre që janë të padrejtë, dhe thuajuni: “Ne i besojmë shpalljes që na u zbrit neve dhe shpalljes që ju zbriti juve. Zoti ynë dhe Zoti juaj është Një dhe ne vetëm Atij i jemi dorëzuar. ” [Ankebut 46]. Po kështu urdhëroi Allahu i Lavdëruar edhe Musain me Harunin, kur i dërgoi ata tek Faraoni. Allahu i Lartësuar duke i porositur e mësuar se si ti drejtohen Faraonit thotë: “Shkoni që të dy te Faraoni, sepse ai vërtet e ka tepruar! Por, i flisni me fjalë të buta! Ndoshta ai mendohet e frikësohet. ” [Ta Ha 43, 44]. - Zoti yt e di më së miri për atë që është larguar nga rruga e Tij dhe për të udhëzuarit. - Zoti e di mirë se cilët do të jenë të humburit dhe cilët do të jenë fatbardhët e të udhëzuarit. Të gjitha këto Allahu i Lartësuar i ka ditur dhe i shkroi në Librin e Tij. Tashmë kjo është një çështje e mbyllur që ka përfunduar tashmë, prandaj ti fto në rrugën e Allahut me urtësi e me mënyrën më të mirë dhe mos u dëshpëro për ata që refuzojnë ftesën tënde. Nuk është detyra jote dhe as në dorën tënde udhëzimi ose jo i tyre në rrugën e drejtë. Ti je thjesht një paralajmërues dhe ke detyrë veçse kumtimin e qartë të Shpalljes, ndërsa udhëzimi ose humbja e tyre dhe llogaria e shpërblimi i tyre janë në dorën Tonë. Allahu i madhëruar thotë: “ Ti nuk do të mund ta udhëzosh çdokënd që do ti, por është Allahu Ai që udhëzon kë të dojë dhe Ai i Di më së miri atë që e marrin (dhe e meritojnë) udhëzimin.” [Kasas 56]. - Nëse zgjidhni të ndëshkoni (sipas ligjit), atëherë bëjeni po në atë masë sa jeni dëmtuar ju! - Allahu i Lartësuar urdhëron për të mbajtur drejtësi në lidhje me dënimet e krimeve. Duhet punuar që viktimës t’i jepet drejtësi e plotë. “Nëse dikush ju vjedh ose ju merr diçka padrejtësisht, atëherë edhe ju keni të drejtën të merrni prej tij në të njëjtën masë.” Kështu e kanë shpjeguar ajetin Ibn Sirini e të tjerë. Ibn Zejdi ka thënë: “Në fillim, muslimanët ishin urdhëruar të tregoheshin tolerantë, falës dhe paqësorë me idhujtarët. Më vonë, kur disa burra të fisëm e të fuqishëm pranuan Islamin, i thanë të Dërguarit të Allahut: “Po të na jepte leje Allahu, ne do të fitonim kundra këtyre qenërve!” Atëherë, Allahu i Lartësuar zbriti këtë ajet, i cili më pas u abrogua, me zbritjen e ajeteve të xhihadit, që shtjellojnë rregullat e luftës në rrugën e Allahut.” Abdullahi, djali i imam Ahmedit, sjell në Musned-in e të atit një rrëfim nga Ubej Ibn Keabi, i cili tregon se: 1631. në Betejën e Uhudit u vranë 60 ensarë dhe 6 muhaxhirë. Shokët e Profetit thanë: “Nëse do të kemi rast tjetër për luftë me idhujtarët, do t’ua copëtojmë kufomat!” Kur edhri Dita e Çlirimit, një burrë tha: “Sot mori fund fama e kurejshëve!” Por një thirrës tha: “Profeti i Allahut i ka dhënë sigurinë çdo të bardhi e të ziu, përveç filanit dhe filanit...” - duke përmendur disa emra. Atëherë, Allahu i Lavdëruar zbriti ajetin: “...Nëse zgjidhni të ndëshkoni (sipas ligjit), atëherë bëjeni po në atë masë sa jeni dëmtuar ju!...” - deri në fund të kësaj sureje. Pas kësaj, Profeti ﷺ tha: “Ne do të bëjmë durim dhe nuk do të ndëshkojmë.” Allahu i Lavdëruar thotë në një ajet tjetër: “Por, kur u bëhet padrejtësi, ata kundërveprojnë. Ndëshkimi i së keqes (lejohet të) bëhet me një të keqe në të njëjtën masë; por kush fal e përmirëson, shpërblimin e ka tek Allahu. Vërtet, Ai nuk i do të padrejtët. Për ata, që hakmerren për padrejtësinë, që u është bërë, nuk ka ndonjë masë. Masat janë vetëm për ata, që u bëjnë njerëzve padrejtësi dhe për ata, që bëjnë çrregullime në Tokë. Ata do të kenë një dënim të dhembshëm. Por kush bën durim dhe fal, s’ka dyshim se ato (falja dhe durimi) janë nga virtytet më të larta.” [Shura 40]. Ai thotë gjithashtu: “... "Jeta me jetë, syri me sy, hunda me hundë, veshi me vesh, dhëmbi me dhëmb dhe plaga me masë (të drejtë) ndëshkimore. Por, për atë që fal, ka shlyerje gjynahesh. ... ” [Maide 45]. Ndërsa në këtë ajet Ai tha: - E nëse duroni (dhe falni), pa dyshim që kjo është më e mira për durimtarët. - Allahu i Lartësuar e udhëzon Profetin e Tij që të bëjë durim, të falë, të tregohet i butë e tolerant. - Bëj durim dhe durimi yt të jetë vetëm për hir të Allahut! - Ky është një përforcim i urdhrit për të qenë i durueshëm. Megjithatë, i Lartësuari na tregon se kjo mund të arrihet veçse me ndihmën dhe mëshirën e Tij, me forcën dhe me vullnetin e dhuruar prej Tij. - Mos u pikëllo për ata e as mos u brengos për dredhitë e tyre! - Mos u dëshpëro prej atyre të cilët të kundërvihen ty, o Muhamed! Është Vetë Allahu që e ka përcaktuar dhe ka lejuar të ndodhë diçka të tillë. Mos u ngushto e brengos, në lidhje me përpjekjet e tyre të njëpasnjëshme e sistematike kundër teje, me synimin për të të dëmtuar. Allahu mjafton si Mbrojtësi dhe Mbështetësi yt! Është Ai që të dhuron fitoren mbi çdo armik. Allahu do të t’i vendosë nën këmbë të gjithë armiqtë e tu. - Allahu është me ata që janë të devotshëm (që ruhen prej të këqijave) dhe me ata që janë bamirës. - Allahu i Lartësuar u premton kësaj kategorie besimtarësh ndihmën e triumfin në çdo drejtim. Kjo quhet “El meijetu el ħâssa”, që është afërsia e posaçme, që Ai ua ofron vetëm të dashurve të Tij të zgjedhur. I Lartësuari thotë: “ (Kujto) Kur Zoti yt u kumtoi melekëve se: “Unë jam me ju, prandaj jepuni forcë besimtarëve!...” [Enfal 12]. Ai i tha Musait dhe Harunit, kur i dërgoi tek Faraoni: “Ai (Allahu) tha: “Mos u frikësoni, sepse Unë jam me ju, dëgjoj dhe shoh (gjithçka)”.” [Ta Ha 46]. I lavdëruari na tregon fjalët që i tha Muhamedi ﷺ shokut të vet (Ebu Bekër Siddikut), kur ata ishin fshehur në shpellë dhe ndihmën që u orfroi atyre. Ai thotë: “ ... Të dy ata ishin në shpellë, kur ai i tha shokut: “Mos u trishto, se Allahu është me ne.” Allahu zbriti qetësinë e Vet mbi të dhe e fuqizoi me forca, që ju nuk i patë. Ai e poshtëroi fjalën e mohuesve, kurse fjala e Allahut është më e larta. Allahu është Ngadhënjimtar dhe i Urtë. ” [Teube 40]. Ndërsa afërsia e përgjithshme është për të gjitha krijesat dhe ka të bëjë me diturinë, shikimin dhe dëgjimin e Allahut të Lartësuar. Ai është pranë të gjitha krijesave me dijen, dëgjimin dhe shikimin e Tij,199 siç thotë i Lavdëruari në një ajet tjetër: “...Ai di gjithçka që futet në Tokë dhe gjithçka që del prej saj, çfarë zbret prej qiellit dhe çfarë ngrihet në të. Ai është me ju kudo që të jeni. Allahu vështron gjithçka që bëni ju.” [Hadid 4]. Ose: “A nuk e di ti se Allahu di për gjithçka që gjendet në qiej dhe për gjithçka që gjendet në Tokë?! Nuk bëhet bisedë e fshehtë mes tre vetave, që Ai të mos jetë i katërti e as mes pesë vetave, që Ai të mos jetë i gjashti e as mes më pak dhe as mes më shumë vetave, që Ai të mos jetë me ta, kudo që të jenë....” [Muxhadile 97]. Ose: “Sa herë që ju angazhoheni me ndonjë çështje dhe sa herë që lexoni ndonjë pjesë nga Kur'ani dhe sa herë kryeni ndonjë vepër, Ne jemi dëshmitarë të veprimeve tuaja. Zotit tënd nuk mund t’i fshihet asnjë grimcë në Tokë dhe as në qiell, madje as më e vogël se ajo e as më e madhe. Çdo gjë është shkruar në Librin e Qartë.” [Junus 61]. Ky është premtimi i Allahut për ata që ruhen nga ndalesat dhe nuk i cenojnë kufijtë e Tij, si edhe për ata që bëjnë vepra të mira në bindje ndaj Allahut. Për këta, Allahu i Lavdëruar premton se do t’i ndihmojë e do t’u dhurojë fitoren e çdo të mirë në të dyja jetët. Këtu përfundon shkurtesa e tefsirit të sures Nahl. Vetëm Allahut i takon lavdërimi! Paqja e begatitë e Allahut qofshin për Muhamedin (a.s.)!