وَٱلَّذِينَ إِذَآ أَصَابَهُمُ ٱلۡبَغۡيُ هُمۡ يَنتَصِرُونَ
Wel-ledhine ‘idha ‘esabehumul-begju hum jentesirune
edhe ata që kur i godet e padrejta, i kundërvihen.
42. Shura · ajete 39–53
سورة الشورىوَجَزَٰٓؤُاْ سَيِّئَةٖ سَيِّئَةٞ مِّثۡلُهَاۖ فَمَنۡ عَفَا وَأَصۡلَحَ فَأَجۡرُهُۥ عَلَى ٱللَّهِۚ إِنَّهُۥ لَا يُحِبُّ ٱلظَّٰلِمِينَ
We xheza’u sejji’etin sejji’etun mithluha femen ‘afa we ‘eslehe fe’exhruhu ‘ala Ellahi ‘innehu la juhibbu edh-dhalimine
Ndëshkimi i të keqes bëhet me një të keqe në të njëjtën masë, e kush fal e bën pajtim, shpërblimi i tij është tek All-llahu. Vërtet, Ai nuk i do zullumqarët.
وَلَمَنِ ٱنتَصَرَ بَعۡدَ ظُلۡمِهِۦ فَأُوْلَٰٓئِكَ مَا عَلَيۡهِم مِّن سَبِيلٍ
We lemeni entesere ba’de dhulmihi fe’ula’ike ma ‘alejhim min sebilin
E kush hakmirret për padrejtësitë që i janë bërë, ndaj të tillëve nuk ka ndonjë përgjegjësi.
إِنَّمَا ٱلسَّبِيلُ عَلَى ٱلَّذِينَ يَظۡلِمُونَ ٱلنَّاسَ وَيَبۡغُونَ فِي ٱلۡأَرۡضِ بِغَيۡرِ ٱلۡحَقِّۚ أُوْلَٰٓئِكَ لَهُمۡ عَذَابٌ أَلِيمٞ
‘Innema es-sebilu ‘alel-ledhine jedhlimune en-nase we jebgune fil-’erdi bigajril-hekki ‘ula’ike lehum ‘adhabun ‘elimun
Përgjegjësia (ndëshkimi) është vetëm kundër atyre që u bëjnë njerëzve padrejt dhe kundër atyre që pa farë arsye bëjnë çrregullime në tokë. Për të tillët është një dënim i dhembshëm.
وَلَمَن صَبَرَ وَغَفَرَ إِنَّ ذَٰلِكَ لَمِنۡ عَزۡمِ ٱلۡأُمُورِ
We lemen sebere we gafere ‘inne dhalike lemin ‘azmil-’umuri
Kush bën durim dhe fal, s'ka dyshim se ajo është virtyti më i lartë (i lavdishëm).
وَمَن يُضۡلِلِ ٱللَّهُ فَمَا لَهُۥ مِن وَلِيّٖ مِّنۢ بَعۡدِهِۦۗ وَتَرَى ٱلظَّٰلِمِينَ لَمَّا رَأَوُاْ ٱلۡعَذَابَ يَقُولُونَ هَلۡ إِلَىٰ مَرَدّٖ مِّن سَبِيلٖ
We men judlili Ellahu fema lehu min we lijin min ba’dihi we tera edh-dhalimine lemma re’ewl-’adhabe jekulune hel ‘ila mereddin min sebilin
"Atë që All-llahu e lë të humbur, për të nuk ka ndonjë ndihmës tjetër pos Tij. Do t'i shohësh zullumqarët që, kur ta vërejnë dënimin, do të thonë: "A ka ndonjë rrugë për rikthim (në Dunja)?
وَتَرَىٰهُمۡ يُعۡرَضُونَ عَلَيۡهَا خَٰشِعِينَ مِنَ ٱلذُّلِّ يَنظُرُونَ مِن طَرۡفٍ خَفِيّٖۗ وَقَالَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِنَّ ٱلۡخَٰسِرِينَ ٱلَّذِينَ خَسِرُوٓاْ أَنفُسَهُمۡ وَأَهۡلِيهِمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۗ أَلَآ إِنَّ ٱلظَّٰلِمِينَ فِي عَذَابٖ مُّقِيمٖ
We terahum ju’redune ‘alejha hashi’ine mine edh-dhulli jendhurune min terfin hafijin we kalel-ledhine ‘amenu ‘innel-hasirinel-ledhine hasiru ‘enfusehum we ‘ehlihim jewmel-kijameti ‘ela ‘inne edh-dhalimine fi ‘adhabin mukimin
"Do t'i shohish ata duke iu afruar atij (zjarrit) të frikësuar nga nënshtrimi, se si e shikojnë me bisht të syrit tinëzisht (me një shikim të vjedhur). Ata që besuan do të thonë: "Vërtet, të humbur në ditën e kijametit janë ata që e humbën vetveten dhe familjen e vet!" Ta dini pra, se mizorët janë në dënim të përjetshëm.
وَمَا كَانَ لَهُم مِّنۡ أَوۡلِيَآءَ يَنصُرُونَهُم مِّن دُونِ ٱللَّهِۗ وَمَن يُضۡلِلِ ٱللَّهُ فَمَا لَهُۥ مِن سَبِيلٍ
We ma kane lehum min ‘ewlija’e jensurunehum min duni Ellahi we men judlili Ellahu fema lehu min sebilin
Ata nuk kanë mbrojtës që t'u ndihmojë, përveç All-llahut, sepse atë që All-llahu e ka humbur, për të nuk ka rrugëdalje (shpëtim).
ٱسۡتَجِيبُواْ لِرَبِّكُم مِّن قَبۡلِ أَن يَأۡتِيَ يَوۡمٞ لَّا مَرَدَّ لَهُۥ مِنَ ٱللَّهِۚ مَا لَكُم مِّن مَّلۡجَإٖ يَوۡمَئِذٖ وَمَا لَكُم مِّن نَّكِيرٖ
Estexhibu lirebbikum min kabli ‘en je’tije jewmun la meredde lehu minel-lahi ma lekum min melxhe’iin jewme’idhin we ma lekum min nekirin
Përgjigjjuni thirrjes së Zotit tuaj para se të vijë një ditë, që All-llahu nuk e kthen më (pasi ta ketë caktuar). Atë ditë ju nuk do të gjeni strehim dhe as nuk do të mund t'i mohoni (mëkatet).
فَإِنۡ أَعۡرَضُواْ فَمَآ أَرۡسَلۡنَٰكَ عَلَيۡهِمۡ حَفِيظًاۖ إِنۡ عَلَيۡكَ إِلَّا ٱلۡبَلَٰغُۗ وَإِنَّآ إِذَآ أَذَقۡنَا ٱلۡإِنسَٰنَ مِنَّا رَحۡمَةٗ فَرِحَ بِهَاۖ وَإِن تُصِبۡهُمۡ سَيِّئَةُۢ بِمَا قَدَّمَتۡ أَيۡدِيهِمۡ فَإِنَّ ٱلۡإِنسَٰنَ كَفُورٞ
Fe’in ‘a’redu fema ‘erselnake ‘alejhim hefidhæn ‘in ‘alejke ‘illal-belagu we ‘inna ‘idha ‘edheknal-’insane minna rehmeten ferihe biha we ‘in tusibhum sejji’etun bima kaddemet ‘ejdihim fe’innel-’insane kefurun
Nëse ata (idhujtarët) refuzojnë, Ne nuk të kemi dërguar ty rojë të tyre, ti ke për obligim vetëm komunikimin. Vërtet, kur Ne i dhurojmë njeriut nga ana Jonë ndonjë të mirë, ai gëzohet për të, e kur e godet ndonjë e keqe që e ka merituar vetë, atëherë njeriu është përbuzës.*
Shënim i përkthyesit — Sherif Ahmeti
Pasi solli argumente, të cilat dokumentojnë për Allahun Krijues e të Plotfuqishëm, i cili u dhuroi njerëzve begati të panumërta, iu tërheq vërejtjen për faktin, se të mirat e kësaj jete janë të përkohshme. Të mirat që do t’i gëzojnë besimtarët tek Allahu janë të përjetshme dhe shumë të këndshme. Fjala është për bamirësit, që sinqerisht janë të mbështetur në Zotin, që ruhen prej mëkateve të mëdha e të turpshme, që kur dikush i hidhëron, e falin gabimin. Ata e falin namazin dhe të gjitha çështjet mes tyre i shqyrtojnë dhe i vendosin bashkërisht me marrëveshje, që nga pasuria e tyre ndihmojnë nevojtarët, që luftojnë kundër dhunës në atë masë, sa janë të dëmtuar, e nuk e teprojnë, por nëse falin gabimin dhe pajtohen, shpërblimi i tyre është në duar të Allahut. Nuk qortohen e as ndëshkohen ata, të cilët i kundërvihen padrejtësisë. Durimi nuk është i preferuar në ato raste, kur merret nëpër këmbë nderi i njeriut, kur merren nëpër këmbë dispozitat e Allahut. Imam Shafiu thotë: Kush nuk hidhërohet prej atij që padrejtësisht do ta hidhërojë, ai është gomar! Një poet thotë: Butësia e të riut pa vend është injorancë! Këtu është fjala për t’iu kundërvënë zullumqarëve, të cilët bëjnë shkatërrime dhe çrregullime, ndërsa kur është fjala për rastet e tjera falja dhe durimi janë virtyti më i lartë dhe më i lavdueshëm për njeriun. Zullumqarët, të nënçmuar e të poshtëruar do të vihen pranë zjarrit, e nga frika e tmerri, nuk mund ta shikojnë drejtpërsëdrejti, por tinëzisht, e aty do t’iu thonë besimtarët: Ky është dështimi katastrofal për juve dhe për familjet tuaja, sepse nuk ka kush që mund t’ju ndihmojë e as t’ju mbrojë. Prandaj duhen përqafuar mësimet e Zotit para se të vijë Dita e Kijametit, para se të vijë vdekja, pse ajo nuk kthehet prapa, nuk mund të mohohen mëkatet, nuk mund të gjendet ndonjë që të strehon. Pejgamberi a.s. ka si detyrë vetëm të informojë njerëzit, e nuk është përcjellës i tyre, e as përgjegjës për atë që ata veprojnë. atë që dëshirojmë prej robërve tanë. Në të vërtetë, edhe ti udhëzon për në rrugën e drejtë,
لِّلَّهِ مُلۡكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ يَخۡلُقُ مَا يَشَآءُۚ يَهَبُ لِمَن يَشَآءُ إِنَٰثٗا وَيَهَبُ لِمَن يَشَآءُ ٱلذُّكُورَ
Lillahi mulku es-semawati wel-’erdi jehluku ma jesha’u jehebu limen jesha’u ‘inathæn we jehebu limen jesha’u edh-dhukure
Vetëm i All-llahut është pushteti i qiejve e i tokës; Ai krijon çka të dojë; Ai i falë vetëm femra atij që do; e i falë vetëm meshkuj atij që do.
أَوۡ يُزَوِّجُهُمۡ ذُكۡرَانٗا وَإِنَٰثٗاۖ وَيَجۡعَلُ مَن يَشَآءُ عَقِيمًاۚ إِنَّهُۥ عَلِيمٞ قَدِيرٞ
‘Ew juzewwixhuhum dhukranæn we ‘inathæn we jexh’alu men jesha’u ‘akimæn ‘innehu ‘alimun kadirun
Ose u falë çift, meshkuj e femra, por atë që do e lë pa fëmijë (steril); Ai është i dijshëm, i fuqishëm.
۞ وَمَا كَانَ لِبَشَرٍ أَن يُكَلِّمَهُ ٱللَّهُ إِلَّا وَحۡيًا أَوۡ مِن وَرَآيِٕ حِجَابٍ أَوۡ يُرۡسِلَ رَسُولٗا فَيُوحِيَ بِإِذۡنِهِۦ مَا يَشَآءُۚ إِنَّهُۥ عَلِيٌّ حَكِيمٞ
We ma kane libesherin ‘en jukellimehu Ellahu ‘illa wehjæn ‘ew min wera’i hixhabin ‘ew jursile resulæn fejuhije bi’idhnihi ma jesha’u ‘innehu ‘alijun hekimun
Nuk ka asnjë njeri që t'i ketë folur All-llahu ndryshe, vetëm se me anë të frymëzimit, ose pas ndonjë perdeje, ose t'i dërgojë të dërguar (melek), e ai t'i shpallë me lejen e Tij atë që do Ai. Vërtet, Ai është më i larti, më i urti.
وَكَذَٰلِكَ أَوۡحَيۡنَآ إِلَيۡكَ رُوحٗا مِّنۡ أَمۡرِنَاۚ مَا كُنتَ تَدۡرِي مَا ٱلۡكِتَٰبُ وَلَا ٱلۡإِيمَٰنُ وَلَٰكِن جَعَلۡنَٰهُ نُورٗا نَّهۡدِي بِهِۦ مَن نَّشَآءُ مِنۡ عِبَادِنَاۚ وَإِنَّكَ لَتَهۡدِيٓ إِلَىٰ صِرَٰطٖ مُّسۡتَقِيمٖ
We kedhelike ‘ewhejna ‘ilejke ruhæn min ‘emrina ma kunte tedri mal-kitabu we lal-’imanu we lekin xhe’alnahu nuræn nehdi bihi men nesha’u min ‘ibadina we ‘inneke letehdi ‘ila siratin mustekimin
Po kështu me urdhrin tonë Ne të shpallëm edhe ty shpirtin (Kur'anin). Ti nuk ke ditur çka është libri (Kur'ani) as ç'është besimi, por Ne atë e bëmë dritë me të cilën e vëmë në rrugë të drejtë atë që dëshirojmë prej robërve tanë. Në të vërtetë, edhe ti udhëzon për në rrugën e drejtë.
صِرَٰطِ ٱللَّهِ ٱلَّذِي لَهُۥ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِۗ أَلَآ إِلَى ٱللَّهِ تَصِيرُ ٱلۡأُمُورُ
Sirati Ellahil-ledhi lehu ma fi es-semawati we ma fil-’erdi ‘ela ‘ila Ellahi tesirul-’umuru
Në rrugën e All-llahut, të cilit i takon çka ka në qiej dhe çka ka në tokë, e ta dini se të gjitha çështjet janë me vullnetin e All-llahut.*
Shënim i përkthyesit — Sherif Ahmeti
Edhe në ajetet e tjera të Kuranit thuhet, se vetëm Allahu është Ai, që e di se çka fshihet në barkun-mitrën e nënës, e këtu në këtë ajet theksohet, se çdo gjë në botë ndodh dhe zhvillohet sipas vullnetit të Zotit, pra edhe çështja e lindjes së fëmijëve. Në këtë ajet përmenden katër gjendje të prindërve përkitazi me fëmijët: dikujt i fal vetëm vajza, dikujt vetëm djem, dikujt edhe vajza edhe djem, e dikujt as djem as vajza dhe kështu gjendjet e tilla nuk janë çështje rasti, por çështje të diktuara nga dija, plani dhe urtësia e Zotit Fuqiplotë. Sikurse edhe pejgamberëve të tjerë, që Zoti iu dha shpallje. Muhamedit a.s. i thotë, se edhe ty të dhamë shpalljen që është si shpirt, sepse shpallja jote Kurani ngjall zemrat, si shpirti që ngjall trupin kur i bashkohet. Madje i thuhet Muhamedit a.s., se më parë nuk ke ditur as çfarë është shpallja, as çfarë është besimi i drejtë, e Kurani është dritë që udhëzon; ti me anën e Kuranit udhëzon për në rrugën e drejtë. Në ajetet e fundit jepet një sqarim, se si Zoti i Madhëruar iu ofroi dituri, njohje, shpallje, frymëzim njerëzve në këto tri mënyra: Me frymëzim: njeriu frymëzohet në shpirtin e vet për ndonjë punë a ide dhe e di se ai ngacmim shpirtëror është prej Zotit, pse është frymëzim për mirë e mbarë. Nëse ngacmimi është për ndonjë punë të keqe, ai është cytje nga djalli. Për punë ose ide të mbara e të mira janë frymëzuar pejgamberët, edhe njerëz të tjerë të mirë, si nëna e Musait, nëna e Isait, ai besimtari i familjes së faraonit e shumë të tjerë. Të gjithë të frymëzuarit e kuptojnë, se është udhëzim prej Zotit, prandaj në zbatimin e detyrës me të cilën udhëzohen, nuk shprehin kurrfarë luhatshmërie, por të vendosur e zbatojnë, f.v. Ibrahimi deshi ta therë djalin, nëna e Musait e hodhi atë në lumë, Musai i ra me shkop detit dhe u fut në të etj. Kur është fjala për frymëzimin e gjallesave të tjera, si të bletës, të thneglës (milingonës), të pupëzës etj., aty ka të bëjë me një lloj instinkti të tyre, e kur është fjala për sendet e ngurta, si toka, qielli etj., atëherë frymëzimi ka të bëjë me gjendjen e tyre. Muhamedi a.s. është frymëzuar në këtë mënyrë shumë herë rreth shpjegimit të domethënies së ndonjë ajeti, të ndonjë hadithi kudsij, ose të ndonjë pune tjetër, që për neve është hadith prej tij, por kjo mënyrë e frymëzimit, nuk ka të bëjë me Kuranin. Me mënyrën pas perdes: Pejgamberi a.s. e dëgjon fjalën e Zotit pa ndërmjetësimin e melekut. Fjalën e Zotit e dëgjoi Musai në kodrën Tur, kurse Muhamedi a.s. e dëgjoi natën e Miraxhit. Me mënyrën e frymëzimit përmes engjëllit të dërguar prej Zotit: Kjo është mënyra e shpalljes së Kuranit. Xhibrili ia tha fjalët që i dëgjoi prej Zotit dhe Muhamedi a.s. ishte i obliguar t’i thotë ato fjalë, ashtu si ia tha Xhibrili, e ai pra është Kurani. Me ndihmën e Zotit, përfundoi përkthimi dhe komentimi i sures Shura. Lavdëruar qoftë Allahu i Madhëruar!
