18. Kehf · ajete 19–22

سورة الكهف

وَكَذَٰلِكَ بَعَثۡنَٰهُمۡ لِيَتَسَآءَلُواْ بَيۡنَهُمۡۚ قَالَ قَآئِلٞ مِّنۡهُمۡ كَمۡ لَبِثۡتُمۡۖ قَالُواْ لَبِثۡنَا يَوۡمًا أَوۡ بَعۡضَ يَوۡمٖۚ قَالُواْ رَبُّكُمۡ أَعۡلَمُ بِمَا لَبِثۡتُمۡ فَٱبۡعَثُوٓاْ أَحَدَكُم بِوَرِقِكُمۡ هَٰذِهِۦٓ إِلَى ٱلۡمَدِينَةِ فَلۡيَنظُرۡ أَيُّهَآ أَزۡكَىٰ طَعَامٗا فَلۡيَأۡتِكُم بِرِزۡقٖ مِّنۡهُ وَلۡيَتَلَطَّفۡ وَلَا يُشۡعِرَنَّ بِكُمۡ أَحَدًا

We kedhelike be’athnahum lijetesa’elu bejnehum kale ka’ilun minhum kem lebithtum kalu lebithna jewmæn ‘ew ba’de jewmin kalu rebbukum ‘a’lemu bima lebithtum fab’athu ‘ehedekum biwerikikum hedhihi ‘ilal-medineti feljendhur ‘ejjuha ‘ezka ta’amæn felje’tikum birizkin minhu we lietelettef we la jush’irenne bikum ‘ehedæn

Ashtu (sikurse i vumë në gjumë) i zgjuam ata që të pyesin njëri-tjetrin (se sa kanë fjetur). Njëri prej tyre foli e tha: "Sa keni ndejur?" Ata thanë:"Kemi ndejur një ditë ose një pjesë të ditës!" Disa thanë: "Zoti juaj e di më së miri se sa keni ndejur, prandaj dërgojeni njërin prej jush me këtë argjend (monedhë argjendi) në qytet, e të zgjedhë ushqim më të mirë, e t'ua sjellë atë juve dhe le të ketë shumë kujdes e të mos i japë të kuptojë askujt për ju".*

Shënim i përkthyesit — Sherif Ahmeti

Zotin e Madhëruar ne duhet ta adhurojmë pastër dhe nuk duhet t’i shoqërojmë Atij asgjë. Ai e krijoi njeriun me një mjeshtëri të përsosur dhe Ai çdo krijese ia përcaktoi veçoritë e saj, dhe e orientoi të dijë t’i shfrytëzojë ato. Pejgamberit a.s. i tha, se Ne do ta mësojmë Kuranin e ti nuk do ta harrosh, përpos ndonjë pjese që Allahu dëshiron ta harrosh, sikur se i ndodhi një herë e harroi në namaz, e shokët ia përkujtuan. Do të drejtojmë në sheriat, që do të jetë i lehtë, e sheriati islam është më i lehti i të gjitha sheriateve që ekzistuan. Ti këshillo me Kuran, se ai që frikësohet prej dënimit do të përfitojë, e ai i prishuri nuk përfiton, por hyn në xhehenem, ku as nuk mund të vdesë, as nuk mund të jetojë. Kush e pastron veten prej punëve të këqija, e përkujton Zotin dhe i lutet, ai është i shpëtuar. Këto këshilla qenë edhe në suhufet (fletushkat) e Ibrahimit e të Musait; në të vërtetë, kjo përmbajtje e jo edhe ky tekst, sepse Kurani është vetëm në arabisht, e ato kanë qenë në gjuhë tjetër, pra, jo Kuran. Lavdëruar qoftë Allahu i Madhëruar!

إِنَّهُمۡ إِن يَظۡهَرُواْ عَلَيۡكُمۡ يَرۡجُمُوكُمۡ أَوۡ يُعِيدُوكُمۡ فِي مِلَّتِهِمۡ وَلَن تُفۡلِحُوٓاْ إِذًا أَبَدٗا

‘Innehum ‘in jedhheru ‘alejkum jerxhumukum ‘ew ju’idukum fi milletihim we len tuflihu ‘idhæn ‘ebedæn

Pse, nëse ata (të qytetit) kuptojnë për ju, do t'ju mbysin me gurë, ose do t'ju kthejnë në fenë e tyre, e atëherë kurrë nuk keni për të shpëtuar.*

Shënim i përkthyesit — Sherif Ahmeti

Çështja e atyre të strehuarve në shpellë ishte një nga mrekullitë e Zotit, por jo edhe më e rëndësishmja, sepse në faqet e kësaj bote ka mrekulli që ia kalojnë kësaj. “Kehf ” i thuhet shpellës, e “Rekim”, ndoshta ishte pllaka e gurit në të cilën ishin gdhendur emrat e atyre që u fshehën në shpellë. Ka mendime se kodra, ose lugina ku gjendej shpella quhej Rekim, ose fshati nga ishin djelmoshat quhej ashtu. Komentuesit e Kuranit e përshkruajnë ngjarjen kështu: Një farë sunduesi i quajtur Dekijanus, pas kohës së Isait a.s., që sundonte në qytetin Tarsus (tashti në territorin e Turqisë), i detyronte njerëzit të adhurojnë idhuj, statuja, e çdo njeri që e besonte Zotin një, ai e vriste. Një grup djelmoshash të moshës shumë të re vendosin t’i mbesin besnikë fesë së drejtë, prandaj bashkohen dhe ikin drejt maleve ku kishte shpella, e rrugës iu bashkohet edhe një bari me qenin e vet, e shkojnë e hyjnë në atë shpellë. Në mëngjes, kur dëgjon sunduesi për ikjen e tyre iu vihet prapa me ushtri deri te hyrja e shpellës, por asnjë prej tyre nuk pati guxim të hyjë në të, prandaj vendosën t’ia mbyllin hyrjen me gurë të mëdhenj e t’i lënë të vdesin nga uria. Pas lutjes që i shprehin Zotit xh. sh. ata i kap gjumi dhe qëndruan fjetur shumë vjet. Si duket hyrja në shpellë ishte nga veriu, prandaj nuk i kapte dielli, as në mëngjes, as në mbrëmje. Qeni kishte vënë kokën mbi dy këmbët e para të shtrira sikur rrinte gati për mbrojtje të menjëhershme. Për të mos u lënduar njëra anë e trupit të tyre Zoti me fuqinë e Tij i rrotullonte sa në të djathtë e sa në të majtë. Kur u zgjuan nga gjumi ishin të uritur dhe menduan, se kishin fjetur tërë ditën ose pjesën më të madhe të saj. E dërguan njërin në qytet t’ju blejë ushqim, duke porositur që të mos bjerë në sy e të zbulohet. Kur hyri në qytet ai u habit, pse nuk ishte ai që kishte qenë dhe nuk njihte asnjë njeri. E bleu ushqimin e kur ia dha shitësit monedhat e argjendit, ai u habit dhe i tha: Prej nga këto? Aty u grumbulluan njerëz e po i shikojnë të hollat dhe të habitur i thanë, se mos ke gjetur ndonjë thesar të hollash. Ai u betua në Zotin, se nuk ka gjetur, por janë të hollat e tyre. Ata i thanë se ato të holla janë të kohës së sundimtarit Dekijanus. Atëherë djaloshi pyeti: Si është puna e Dekijanusit?- Iu përgjigjën, se ai ka vdekur shekuj më parë. Atëherë u tregon për rastin e tyre, e banorët e qytetit e lajmërojnë sunduesin e qytetit, i cili ishte besimtar i mirë. Sunduesi së bashku me ushtri e popull shkoi te shpella. Ata në shpellë dëgjuan zhurmën dhe hingëllimën e kuajve e menduan, se i ka rrethuar Dekijanusi, prandaj u ngritën e po i luten Zotit. Sunduesi hyri brenda, i gjeti duke u lutur, e kur e kryen lutjen, ai i përqafoi

وَكَذَٰلِكَ أَعۡثَرۡنَا عَلَيۡهِمۡ لِيَعۡلَمُوٓاْ أَنَّ وَعۡدَ ٱللَّهِ حَقّٞ وَأَنَّ ٱلسَّاعَةَ لَا رَيۡبَ فِيهَآ إِذۡ يَتَنَٰزَعُونَ بَيۡنَهُمۡ أَمۡرَهُمۡۖ فَقَالُواْ ٱبۡنُواْ عَلَيۡهِم بُنۡيَٰنٗاۖ رَّبُّهُمۡ أَعۡلَمُ بِهِمۡۚ قَالَ ٱلَّذِينَ غَلَبُواْ عَلَىٰٓ أَمۡرِهِمۡ لَنَتَّخِذَنَّ عَلَيۡهِم مَّسۡجِدٗا

We kedhelike ‘a’therna ‘alejhim lija’lemu ‘enne wa’del-lahi hekkun we ‘enne es-sa’ate la rejbe fiha ‘idh jetenaza’une bejnehum ‘emrehum fekalu ebnu ‘alejhim bunjanæn rebbuhum ‘a’lemu bihim kalel-ledhine galebu ‘ala ‘emrihim lenettehidhenne ‘alejhim mesxhidæn

Dhe ashtu (sikurse i zgjuam nga gjumi) i zbuluam (t'i shohin njerëzit), e të kuptojnë se premtimi i All-llahut (për ringjallje) është i sigurt dhe se katastrofa e përgjithshme (kijameti) është e padyshimtë. (I zgjuam) Mu atëherë kur ata (populli) bisedonin për çështjen e tyre dhe thanë: "Ndërtojuni atyre një ndërtesë (të jetë shenjë). Zoti i tyre di më së miri për ta. E ata që ishin me shumicë thanë: "Do të ndërtojmë gjithqysh në hyrjen e tyre një xhami".*

Shënim i përkthyesit — Sherif Ahmeti

Zoti xh. sh. betohet në natën, që sjell errësirën, në ditën kur ajo shkreptin, në Zotin Krijues i të dy gjinive, se veprat e njerëzve janë të llojllojta, të mira e të këqija, të dëmshme e të dobishme, e më pas shpjegon se ai që jep për hir të Zotit, ruhet prej të këqijave që i ka ndaluar Zoti, beson në xhenetin, është i bindur për atë që e jep, se Zoti do t’ia kompensojë, ose ai që dëshmon me “La ilahe il-le-llah”, atij Zoti i ndihmon që ta marrë rrugën e drejtë e të shpëtimit. E ai që nuk jep, nuk adhuron Zotin, nuk beson të vërtetën, atij do t’i prijë e keqja e pasuria e tij e grumbulluar nuk do t’i bëjë dobi kur të bjerë në varr i vdekur, ose kur do të bjerë në fund të xhehenemit. E tërë bota e sotme dhe bota e ardhme i takon vetëm Zotit, e Ai sqaron rrugën e vërtetë dhe na ka shpjeguar, se zjarri i xhehenemit është shumë i fortë, dhe se në të do të hyjë vetëm ai që është i prishur deri në skaj. E ai që është i ruajtur nga të këqijat, nuk do t’i afrohet atij zjarri, e i tillë është ai që e dha pasurinë e vet për hir të Zotit, e nuk e dha për t’ia kthyer të mirën dikujt, por vetëm që të fitojë kënaqësinë e Zotit, e atij Zoti do t’i japë derisa ai të jetë i kënaqur. Ajetet e fundit u shpallën për sinqeritetin e Ebu Bekrit r.a. Bilali ishte rob i Umeje bin Halefit, i cili e mundonte robin e vet pse kishte pranuar Fenë Islame, e në vapën më të madhe, e nxirrte duke e vënë në shpinë me sy drejt diellit, ndërsa në gjoks i vendoste një gur të madh e i thoshte, se do të mbetej kështu deri sa të vdiste ose ta mohonte Muhamedin a.s. Bilali ashtu i shtrirë dhe i lodhur, nuk mund të fliste më, pos që thoshte: “Një, Një”. Atëherë aty pari kaloi Ebu Bekri i cili e pa dhe i tha Umejes: “Kije frikë Zotin për këtë varfanjak!”- Ai ia ktheu: “Ti e ke prishur (pse e kishte udhëzuar të bëhej musliman), shpëtoje pra!” Ebu Bekri e bleu prej tij dhe e liroi nga skllavëria. Dikush i tha: E liroi pse ka pasur interes prej tij,- atëherë shpallet ajeti 19 i kësaj sureje. Falënderoj Allahun e Madhëruar!

سَيَقُولُونَ ثَلَٰثَةٞ رَّابِعُهُمۡ كَلۡبُهُمۡ وَيَقُولُونَ خَمۡسَةٞ سَادِسُهُمۡ كَلۡبُهُمۡ رَجۡمَۢا بِٱلۡغَيۡبِۖ وَيَقُولُونَ سَبۡعَةٞ وَثَامِنُهُمۡ كَلۡبُهُمۡۚ قُل رَّبِّيٓ أَعۡلَمُ بِعِدَّتِهِم مَّا يَعۡلَمُهُمۡ إِلَّا قَلِيلٞۗ فَلَا تُمَارِ فِيهِمۡ إِلَّا مِرَآءٗ ظَٰهِرٗا وَلَا تَسۡتَفۡتِ فِيهِم مِّنۡهُمۡ أَحَدٗا

Sejekulune thelathetun rabi’uhum kelbuhum we jekulune hamsetun sadisuhum kelbuhum rexhmæn bil-gajbi we jekulune seb’atun we thaminuhum kelbuhum kul rabbi ‘a’lemu bi’iddetihim ma ja’lemuhum ‘illa kalilun fela tumari fihim ‘illa mira’en dhahiræn we la testefti fihim minhum ‘ehedæn

Ata (që bisedonin për këtë) do të thonë: "Ishin tre, i katërti i tyre ishte qeni i tyre, dhe thonë: "Ishin pesë, e qeni i tyre ishte i gjashti i tyre", kjo ishte hamendje, po edhe thonë: "Ishin shtatë, e qeni i tyre ishte i teti!" Thuaj: "Zoti im di më së miri për numrin e tyre, përveç një pakice nuk di kush për ta, e ti (Muhammed) mos polemizo për numrin e tyre vetëm ashtu në tërësi, dhe askë mos pyet për ta".