el-Hemdu lillahil-ledhi haleka es-semawati wel-’erde we xhe’ale edh-dhulumati we en-nure thummel-ledhine keferu birebbihim ja’dilune
Falënderim i qoftë vetëm All-llahut që krijoi qiejt dhe tokën, që formuloi errësirat e dritën, e megjithëkëtë (që Ai meriton lavdërim) ata që mohuan, i barazojnë (idhuj) me Zotin e tyre.
Huwel-ledhi halekakum min tinin thumme kada ‘exhelæn we ‘exhelun musemmen ‘indehu thumme ‘entum temterune
Ai është që ju krijoi nga balta, e mandej ju caktoi një afat (për vdekje) dhe një afat është i caktuar pranë dijes së Tij, dhe pas (gjithë kësaj të vërtete) ju dyshoni.
‘Elem jerew kem ‘ehlekna min kablihim min karnin mekkennahum fil-’erdi ma lem numekkin lekum we ‘erselna es-sema’e ‘alejhim midraræn we xhe’alnal-’enhare texhri min tehtihim fe’ehleknahum bidhunubihim we ‘enshe’na min ba’dihim karnæn ‘aharine
A e vërejtën ata sa gjenerata para tyre i shkatërruam e që Ne u patëm mundësuar atyre (komoditet) në tokë çfarë juve nuk ju mundësuam; u patëm lëshuar nga qielli shi me bollëk dhe u patëm bërë që të rrjedhin lumenj ndër ta, e për shkak të mëkateve të tyre i shkatërruam dhe pas tyre sollëm (breza) të tjerë.
We lew nezzelna ‘alejke kitabæn fi kirtasin felemesuhu bi’ejdihim lekalel-ledhine keferu ‘in hadha ‘illa sihrun mubinun
Edhe sikur të zbritnim ty një libër të shkruar në letër, e ta preknin atë me duart e tyre, ata që mohuan do të thoshin: "Kjo nuk është tjetër përveç një magji e qartë".
We kalu lewla ‘unzile ‘alejhi melekun we lew ‘enzelna melekæn lekudijel-’emru thumme la jundherune
E pastaj thanë: "Pse të mos i zbret atij (Muhammedit) një engjëll (të na thotë për Muhammedin se është i dërguar)". E sikur të zbritnim Ne një engjëll, çështja do të merrte fund duke mos u dhënë atyre afat.
We lew xhe’alnahu melekæn lexhe’alnahu rexhulæn we lelebesna ‘alejhim ma jelbisune
Sikur ta bënim Ne atë (të dërguarin) engjëll, atë do ta bënim (në formë) njeriu e do t'ua përzienim (ngatërronim) atyre atë që i përzien ata vetes së tyre.
We lekadi estuhzi’e birusulin min kablike fehaka biel-ledhine sehiru minhum ma kanu bihi jestehzi’un
Edhe të dërguarit e tjerë para teje janë përqeshur, e ata që u tallën pësuan (dënim) për shkak se talleshin.*
Shënim i përkthyesit — Sherif Ahmeti
Në vend që adhurimi, madhërimi dhe lavdërimi t’i bëhet vetëm Allahut, që krijoi tërë ekzistencën me të gjitha qeniet dhe komandon me të gjitha ngjarjet e ndodhitë; Atij
Kul limen ma fi es-semawati wel-’erdi kul lillahi ketebe ‘ala nefsihi er-rehmete lejexhme’annekum ‘ila jewmil-kijameti la rejbe fihil-ledhine hasiru ‘enfusehum fehum la ju’uminune
Thuaj: "E kujt është e tërë kjo në qiej e tokë?" Thuaj: "Vetëm e All-llahut". Ai ia përcaktoi mëshirën Vetes. Ai do t'ju tubojë në ditën e gjykimit, për të cilën gjë nuk ka dyshim. Ata që i shkaktuan humbje vetvetes, ata nuk besojnë.
Kul ‘egajrel-lahi ‘ettehidhu welijæn fatiri es-semawati wel-’erdi we huwe jut’imu we la jut’amu kul ‘inni ‘umirtu ‘en ‘ekune ‘ewwele men ‘esleme we la tekunenne minel-mushrikine
Thuaj: "A pos All-llahut, krijues i qiejve dhe i tokës, që ushqen të tjerët, ndërsa vetë nuk ushqehet, të pranoj Zot tjetër?" Thuaj: "Unë jam i urdhëruar të jem i pari që bindem dhe (urdhërohem): të mos bëhem kurrsesi nga idhujtarët".
We ‘in jemseskel-lahu bidurrin fela kashife lehu ‘illa huwe we ‘in jemseske bihajrin fehuwe ‘ala kulli shej’in kadirun
Nëse All-llahu të godet me ndonjë të keqe, s'ka kush që ta largojë atë pos Tij, e nëse të dhuron ndonjë të mirë, duhet ditur se Ai është i gjithëfuqishëm për çdo send.
We huwel-kahiru fewka ‘ibadihi we huwel-hekimul-habiru
Ai është mbizotërues ndaj robërve të Tij. Ai hollësisht di punët e Tij dhe të robërve të Vet.*
Shënim i përkthyesit — Sherif Ahmeti
Në këto ajete sillen argumente të forta për njësinë e Zotit, për fuqinë e Tij të pakufishme, me të cilën ndëshkon disa në këtë jetë, dhe derisa është Mëshirues, ai shumicës i jep afat të mendojë e të vështrojë dhe të gjejë të vërtetën, përndryshe Atij nuk mund t’i iki askush, sepse në Ditën e Gjykimit do t’i tubojë të gjithë. Idhujtarët i thanë Muhamedit a.s. të shkojë dhe të adhurojë idhujt, e ata së bashku me të do të adhurojnë Zotin e vërtetë. Muhamedi e refuzoi propozimin e tyre, duke iu tërhequr vëmendjen në madhërinë e Zotit, e në anën tjetër në paaftësinë e zotave të trilluar, si për këtë jetë, si për Ditën e Gjykimit, kur askush s’ka gjë në dorë pos Allahut, dhe iu tha se askush mos qoftë besimtar unë,- tha ai, -jam i pari. të t'ju tërheq vërejtjen juve dhe atij që i komunikohet (dhe të gjithë atyre që vijnë pas jush deri në Ditën e Kijametit). A ju po dëshmoni se pos Allahut ka të adhuruar të tjerë që meritojnë adhurimin?!” Thuaj: “Unë nuk dëshmoj!” Ai është i Vetmi i Adhuruar me të drejtë, dhe unë jam i pastërt nga ajo që ju i shoqëroni!”
Kul ‘ejju shej’in ‘ekberu shehadeten kuli Ellahu shehidun bejni we bejnekum we ‘uhije ‘ilejje hadhal-kur’anu li’ndhirekum bihi we men belega ‘e’innekum letesh/hedune ‘enne me’a Ellahi ‘aliheten ‘uhra kul la ‘esh/hedu kul ‘innema huwe ‘ilehun wahidun we ‘inneni beri’un mimma tushrikune
Thuaj: "Cili send ka dëshminë më të madhe?" Thuaj: "All-llahu është dëshmues mes meje e jush, e mua më është shpallur ky Kur'an që me të t'ju tërheq vërejtjen juve dhe atij që i komunikohet (dhe të gjithë atyre që vijnë pas jush deri në ditën e kijametit). Ju po dëshmoni se pos All-llahut ka edhe zota të tjerë, a?" Thuaj: "Unë nuk dëshmoj!" Ai është vetëm një Zot dhe unë jam i pastër nga ajo që ju i shoqëroni!
We men ‘edhlemu mimmeni eftera ‘ala Ellahi kedhibæn ‘ew kedhdhebe bi’ajatihi ‘innehu la juflihu edh-dhalimune
Kush është më mizor se ai që ndaj All-llahut shpif gënjeshtra apo ka përgënjeshtruar faktet e Tij? S'ka dyshim, shpifësit dhe gënjeshtarët nuk kanë shpëtim.
Përkujto ditën kur Ne i tubojmë të gjithë dhe u themi atyre që i shoqëruan: "Ku janë ata të shoqëruarit tuaj që i trillonit?"*
Shënim i përkthyesit — Sherif Ahmeti
Faqja e këtij dheu, pale sa kohë ka qenë e zbrazët pa njeri, ai as që është përmendur si ndonjë send a qenie. Allahu e shpiku njeriun, e krijoi prej një pike uji të pavlerë, e përgatiti me çka mund të kuptojë dhe të dallojë, i dërgoi pejgamberë dhe shpallje dhe ia mësoi rrugën e drejtë, dhe i tregoi për të shtrembrën, për hajrin dhe për sherrin, e
We minhum men jestemi’u ‘ilejke we xhe’alna ‘ala kulubihim ‘ekinneten ‘en jefkahuhu we fi ‘adhanihim wekræn we ‘in jerew kulle ‘ajetin la ju’uminu biha hetta ‘idha xha’uke juxhadiluneke jekulul-ledhine keferu ‘in hadha ‘illa ‘esatirul-’ewweline
Ka prej tyre që ty të dëgjonë (kur lexon Kur'anin). Po Ne kemi krijuar mbulesë mbi zemrat e tyre që të mos e kuptojnë atë dhe në veshët e tyre sajuam shurdhim, dhe edhe sikur t'i shohin të gjitha faktet, ata nuk besojnë, derisa kur vijnë te ti e të polemizojnë, ata që mohuan thonë: "Nuk është tjetër ky (Kur'ani) vetëm se mit i hershëm".
We lew tera ‘idh wukifu ‘ala en-nari fekalu ja lejtena nureddu we la nukedhdhibe bi’ajati rabbina we nekune minel-mu’uminine
E sikur t'i shihje ata kur janë ndalur pranë zjarrit e thonë: "Ah sikur të ktheheshim (në Dunja), të mos gënjejmë faktet e Zotit tonë e të bëhemi nga besimtarët!"
Bel beda lehum ma kanu juhfune min kablu we lew ruddu la’adu lima nuhu ‘anhu we ‘innehum lekadhibune
Jo, (s'është ashtu) po atyre u doli në shesh ajo që e mbanin fshehtë më parë, prandaj edhe sikur të ktheheshin ata, do ta përsëritnin atë që e kishin të ndaluar, e s'ka dyshim, ata janë gënjeshtarë.
We kalu ‘in hije ‘illa hejatuna ed-dunja we ma nehnu bimeb’uthine
Ata thanë: "Nuk ka tjetër, vetëm kjo jeta jonë në këtë botë, dhe ne nuk do të rigjallemi".*
Shënim i përkthyesit — Sherif Ahmeti
Idhujtarët i thanë Muhamedit a.s., se përveç nesh, që nuk po të besojmë se je i dërguar, këtë nuk po ta vërtetojnë, as jehuditë, e as të krishterët, e kush do të vërtetojë për ty? Atëherë zbriti ajeti, ku iu thuhet se Zoti i Madhëruar dëshmon për të, s’ka dëshmi
We lew tera ‘idh wukifu ‘ala rabbihim kale ‘elejse hadha bil-hekki kalu bela we rabbina kale fedhukul-’adhabe bima kuntum tekfurune
Dhe, sikur t'i kishte parë ata kur të ndalohen para Zotit të tyre e u thuhet atyre: "A nuk është kjo (ringjalja) e vërtetë?" Ata thonë: " Po, për Zotin tonë!" Thotë: "Shijoni pra dënimin për atë që mohonit!"
Kad hasirel-ledhine kedhdhebu bilika’i Ellahi hetta ‘idha xha’et/humu es-sa’atu begteten kalu ja hesretena ‘ala ma ferretna fiha we hum jehmilune ‘ewzarehum ‘ala dhuhurihim ‘ela sa’e ma jezirune
Ata që përgënjeshtruan se do të takohen me All-llahun (në ditën e gjykimit) kanë humbur përderisa t'u vijë momenti (kijameti) befas e të thonë: "Të mjerët ne për atë që lëshuam" (nga punët e mira në Dunja), e duke i bartur gabimet e veta në shpinë, dhe, e shëmtuar është ajo që bartin.
We mal-hejætu ed-dunja ‘illa la’ibun we lehwun we lelddarul-’ahiretu hajrun lilledhine jettekune ‘efela ta’kilune
Jeta e kësaj bote nuk është gjë tjetër vetëm se një përjetim e mashtrim. S'ka dyshim se bota tjetër është më e dobishmja për ata që ruhen. A nuk logjikoni?
We lekad kudhdhibet rusulun min kablike feseberu ‘ala ma kudhdhibu we ‘udhu hetta ‘etahum nesruna we la mubeddile likelimati Ellahi we lekad xha’eke min nebe’il-murseline
Janë përgënjeshtruar të dërguar para teje, duruan atë gënjeshtër dhe u torturuan përderisa u erdhi ndihma Jonë, prandaj s'ka kush që ndryshon fjalët (premtimet) e All-llahut. E ti je i njohur me disa nga ngjarjet e të dërguarve (edhe ti do të ndihmohesh sikurse ata).
We ‘in kane kebure ‘alejke ‘i’raduhum fe’ini esteta’te ‘en tebtegije nefekæn fil-’erdi ‘ew sullemæn fi es-sema’i fete’tijehum bi’ajetin we lew sha’el-lahu lexheme’ahum ‘alel-huda fela tekunenne minel-xhahiline
Por, nëse refuzimi i tyre të është bërë brengë e madhe, ti kërkoje, nëse ke mundësi, ndonjë vrimë në tokë ose shkallë në qiell e t'u sjellësh atyre ndonjë argument (po ti s'mund ta bësh këtë). Të kishte dashur All-llahu i kishte tubuar në rrugë të drejtë; po ti mos u bën nga të padijshmit (dhe mos u brengos).*
Shënim i përkthyesit — Sherif Ahmeti
Ndërkohë që një pjesë e jobesimtarëve e mohonte mundësinë e ringjalljes dhe përgjegjësinë në botën tjetër, Kurani parashtron në mënyrë figurative paraqitjen e atyre para Gjykatësit suprem, dëshpërimin e tyre pse nuk besuan të vërtetën dhe na sugjeron atë, se jeta e kësaj bote, në krahasim me jetën e botës së amshueshme është një lojë e mashtrim. Kundërshtarët e fyenin Muhamedin a.s. duke i thënë: rrenacak, magjistar, fallxhor etj., edhe pse e dinin se ai ishte i drejtë, besnik, i sinqertë. Ai ishte i njohur në Mekë si njeriu më i drejtë, prandaj edhe i patën dhënë ofiqin “El-Emin” - më besniku, qysh më parë
Vetëm ata që kanë dëgjim të shëndoshë i përgjigjen (ftesës). Të vdekurit (ata që nuk dëgjojnë dhe nuk besojnë) All-llahu i ringjall, e pastaj te Ai kthehen (u jep atë që e meritojnë).
We kalu lewla nuzzile ‘alejhi ‘ajetun min rabbihi kul ‘innall-llahe kadirun ‘ala ‘en junezzile ‘ajeten we lekinne ‘ektherehum la ja’lemune
Dhe thanë: "Përse të mos i zbret atij (Muhammedit) një mrekulli nga Zoti i tij?" Thuaj: "S'ka dyshim se All-llahu ka fuqi t'ia zbresë një mrekulli, por shumica e tyre nuk e dinë (se çka do t'i gjente më pas)".
We ma min dabbetin fil-’erdi we la ta’irin jetiru bixhenahejhi ‘illa ‘umemun ‘emthalukum ma ferretna fil-kitabi min shej’in thumme ‘ila rabbihim juhsherune
Nuk ka asnjë gjallesë në tokë dhe as shpendë që fluturojnë me dy krahë e që nuk janë të ndara në grupe (të ndryshme), sikurse edhe ju (Zoti i krijoi, i pajisi si juve). Asgjë nuk kemi lënë pas dore nga evidenca. Më në fund te Zoti i tyre do të tubohen.
Meqë lanë pas dore atë me çka u këshilluan (t'i drejtohen Zotit), Ne ua hapëm dyert e çdo gjëje (begatie) derisa kur u gëzuan për atë që ju kishte dhënë, i kapëm befas, e ata mbetën të zhgënjyer.
Ndaj u zhduk mbeturina e fundit e popullit mizor, pra Falënderim i qoftë Zotit të botëve!*
Shënim i përkthyesit — Sherif Ahmeti
Njerëzit janë të atillë, që iu përgjigjen udhëzimeve të pejgamberit dhe shpalljes së Zotit dhe të atillë që nuk duan të dëgjojnë, prandaj t’i këshillosh ata ishte si t’i këshillosh të vdekurit. Zoti do t’i ringjallë të dy palët dhe do t’u japë shpërblimin e merituar. Kërkonin prej Muhamedit a.s. t’u sjellë ndonjë mrekulli konkrete, siç ishte Deveja e
Kul ‘ere’ejtum ‘in ‘ehadhel-lahu sem’akum we ‘ebsarekum we hateme ‘ala kulubikum men ‘ilehun gajru Ellahi je’tikum bihi endhur kejfe nuserriful-’ajati thumme hum jesdifune
Thuaj: "Nëse All-llahu ua merr të dëgjuarit, të pamurit dhe ua mbyll zemrat, pos All-llahut cili zot tjetër do t'ua sjellë atë?". Shih se si ua sqarojmë faktet e megjithëkëtë ata nuk ua vënë veshin!
Kul la ‘ekulu lekum ‘indi haza’inu Ellahi we la ‘a’lemul-gajbe we la ‘ekulu lekum ‘inni melekun ‘in ‘ettebi’u ‘illa ma juha ‘ilejje kul hel jestewil-’a’ma wel-besiru ‘efela tetefekkerune
Thuaj: "Unë nuk u them juve se i kam në kompetencë depot e All-llahut (e t'ju sjell mrekulli), as nuk pretendoj se i di fshehtësitë (e t'ju tregoj se kur do t'ju vijë dënimi), as nuk u them se unë jam engjëll. Unë ndjek vetëm atë që më shpallet mua. Thuaj: "A janë baras i verbëti dhe ai që sheh?" A nuk mendoni?
We ‘endhir bihil-ledhine jehafune ‘en juhsheru ‘ila rabbihim lejse lehum min dunihi we lijun we la shefi’un le’allehum jettekune
Ti tërhiqju vërejtjen me këtë (Kur'an) atyre që i frikësohen tubimit para Zotit të tyre, në mënyrë që të ruhen, sepse pos Tij nuk do të ketë as mbrojtës as ndërmjetës.
We la tetrudil-ledhine jed’une rebbehum bil-gadæti wel-’ashiji juridune wexhhehu ma ‘alejke min hisabihim min shej’in we ma min hisabike ‘alejhim min shej’in fetetrudehum fetekune mine edh-dhalimine
Dhe mos i përze ata që adhurojnë Zotin e tyre pa pra mëngjes e mbrëmje, duke qenë të sinqertë ndaj Tij. Ti nuk përgjigjesh asgjë nga llogaria e tyre e as ata nuk kanë kurrfarë përgjegjësie nga llogaria jote, e po i dëbove ata do të bëhesh nga të padrejtit.*
Shënim i përkthyesit — Sherif Ahmeti
Zoti xh. sh. iu sjell fakte të sigurta mohuesve për fuqinë e Tij dhe për të mirat me të cilat i pajisi njerëzit vetëm Ai e askush tjetër. Pejgamberët gjithnjë i kanë gëzuar besimtarët me atë që iu ka premtuar Zoti, dhe iu kanë tërhequr vërejtjen refuzuesve për tmerret e dënimit, pra askush nuk ka të drejtë
We kedhelike fetenna ba’dehum biba’din lijekulu ‘eha’uula’ mennel-lahu ‘alejhim min bejnina ‘elejsel-lahu bi’a’leme bish-shakirine
Kështu Ne i sprovojmë disa me disa të tjerë (pasanikun me varfanjakun, atë me autoritet dhe atë pa të) ashtu që të thonë: "A këta janë mes nesh që All-llahu i dhuroi?" A nuk është All-llahu më i dijshmi për ata që janë mirënjohës?!
We ‘idha xha’ekel-ledhine ju’uminune bi’ajatina fekul selamun ‘alejkum ketebe rebbukum ‘ala nefsihi er-rehmete ‘ennehu men ‘amile minkum su’æn bixhehaletin thumme tabe min ba’dihi we ‘eslehe fe’ennehu gafurun Rehimun
E kur të vijnë ty ata që i besojnë ajetet tona, thuaju: "Selamun alejkum, Zoti juaj ia ngjeshi vetes mëshirën. Kush bën prej jush ndonjë të keqe pa dije, e mandej pas asaj (të keqe) pendohet dhe përmirësohet, s'ka dyshim se All-llahu është që falë shumë dhe është Mëshirues".
Kul ‘inni nuhitu ‘en ‘a’budel-ledhine ted’une min duni Ellahi kul la ‘ettebi’u ‘ehwa’ekum kad deleltu ‘idhæn we ma ‘ena minel-muhtedine
Thuaj: "Unë jam i ndaluar të adhuroj ata që i adhuroni ju, pos All-llahut! Thuaj: "Unë nuk i ndjek dëshirat tuaja, pse atëherë do të isha i humbur e jo prej të udhëzuarve (në rrugë të drejtë)".
Kul ‘inni ‘ala bejjinetin min rabbi we kedhdhebtum bihi ma ‘indi ma testa’xhilune bihi ‘inil-hukmu ‘illa lillahi jekussul-hekka we huwe hajrul-fasiline
Thuaj: "Unë i përmbahem të vërtetës (që më erdhi) nga Zoti im. Ju e gënjyet atë, e për atë që nguteni ju (dënimin), nuk e bëj unë, vendimi i takon vetëm All-llahut; Ai e rrëfen të vërtetën dhe Ai është më i miri i gjykatësve".
We ‘indehu mefatihul-gajbi la ja’lemuha ‘illa huwe we ja’lemu ma fil-berri wel-behri we ma teskutu min werekatin ‘illa ja’lemuha we la hebbetin fi dhulumatil-’erdi we la retbin we la ja bisin ‘illa fi kitabin mubinin
Çelësat e fshehtësive janë vetëm te Ai, atë (fshehtësinë) nuk e di kush pos Tij. Ai e di çka ka në tokë dhe në det, Ai e di për çdo gjeth që bie dhe s'ka kokërr në thellësi të tokës, s'ka të njomë dhe s'ka të thatë që nuk është (shënuar) në librin e qartë (Levhi - Mahfudh).
We huwel-ledhi jeteweffakum bil-lejli we ja’lemu ma xherehtum bin-nehari thumme jeb’athukum fihi lijukda ‘exhelun musemmen thumme ‘ilejhi merxhi’ukum thumme junebbi’ukum bima kuntum ta’melune
Ai është që ju vë në gjumë natën dhe e di çka vepruat ditën, pastaj ju ngjall-zgjon në të (ditën) deri në afatin e caktuar (vdekje). Pastaj do të ktheheni e do t'ju njoftojë me atë që keni pas vepruar.
We huwel-kahiru fewka ‘ibadihi we jursilu ‘alejkum hefedheten hetta ‘idha xha’e ‘ehedekumul-mewtu teweffet/hu rusuluna we hum la juferritune
Vetëm Ai është mbizotërues ndaj robërve të vet. Ndaj juve dërgon rojë (cakton engjëj) derisa kur t'i vijë ndonjërit prej jush vdekja, atij ia marrin shpirtin të dërguarit tanë (të tjerë) dhe ata nuk bëjnë kurrfarë lëshimi.
Thumme ruddu ‘ila Ellahi mewlahumul-hekki ‘ela lehul-hukmu we huwe ‘esra’ul-hasibine
Pastaj i kthehen All-llahut, Sunduesit të vërtetë të tyre. Vetëm i tij është sundimi (gjykimi) dhe Ai është më i shpejti i llogaritësve.*
Shënim i përkthyesit — Sherif Ahmeti
Paria mekase ishte e rendit feudal, mendonte se ishte e privilegjuar, edhe te Zoti dhe te Pejgamberi i Tij, prandaj i brente pozita e afërt te Pejgamberi a.s. e disave që kishin qenë robër, që nuk ishin të origjinës arabe ose kurejshite. Zoti xh. sh. i tregoi Muhamedit a.s., se ai e di më së miri për atë që është mirënjohës dhe atij ia dhuron rrugën e drejtë, e di edhe për atë që është bukëpërmbysur dhe e lë në errësirë. Mandej, e urdhëron Muhamedin që ata, besimtarët e sinqertë t’i përshëndesë përpara tyre, t’ju rrëfejë se ai që pendohet për gabimin e bërë pa dije Zoti do t’ia falë. Idhujtarët talleshin me Muhamedin a.s. për kërcënimet, me të cilat u tërhiqte vërejtjen e i thoshin: ku janë ato dënime për të cilat thua? Muhamedi a.s. iu tha, se ajo çështje nuk është në dorën time, është çështje e Zotit, vetëm Ai i di të fshehtat, di për çdo qenie në tokë apo në ujë, e di për farën në thellësi të tokës, se a do të mbijë ose jo, ia di vendin ku gjendet, e di për çdo gjeth që bie, i di të gjitha në tërësi e në hollësi. Çështjet e fshehta nuk i di kush, pos Zotit. Ai ndodh që ndonjë pejgamber ta njoftojë për ndonjë sosh. Gjumi është një nimet i madh prej Zotit, nuk është vdekje e vërtetë, por jo edhe jetë frytdhënëse. Çdo njeri ka rojë engjëjsh të caktuar prej Zotit, të cilët e përcjellin deri në momentin e vdekjes, e në atë moment vijnë engjëjt e tjerë, të caktuar për marrjen e shpirtit. Engjëjt nuk guxojnë t'i shmangen detyrës së vet, as sa qimja e flokut.
Kul men junexhxhikum min dhulumatil-berri wel-behri ted’unehu tederru’æn we hufjeten le’in ‘enxhana min hedhihi lenekunenne mine esh-shakirine
Thuaj: "Kush ju shpëton prej errësirave (trishtuese) të tokës e të detit e (nga trishtimi) ju e lutni atë haptas e fshehtas (duke thënë), nëse Ai na shpëton prej kësaj, ne do të jemi (besimtarë) mirënjohës?"
Kul huwel-kadiru ‘ala ‘en jeb’athe ‘alejkum ‘adhabæn min fewkikum ‘ew min tehti ‘erxhulikum ‘ew jelbisekum shija’æn we judhika ba’dekum be’se ba’din endhur kejfe nuserriful-’ajati le’allehum jefkahune
Thuaj: "Ai ka fuqi (t'ju shpëtojë, por edhe) t'ju sjellë dënim prej së larti ose prej së poshti nën këmbët tuaja apo t'ju ndajë në grupe e ta luftoni njëri-tjetrin. Shih se si i sqarojmë faktet në mënyrë që të kuptojnë".
We ‘idha re’ejtel-ledhine jehudune fi ‘ajatina fe’a’rid ‘anhum hetta jehudu fi hedithin gajrihi we ‘imma junsijenneke esh-shejtanu fela tek’ud ba’de edh-dhikra me’al-kawmi edh-dhalimine
Kur sheh ata se janë thelluar (me tallje) në çështjet Tona, largohu prej tyre derisa të kalojnë në bisedë tjetër. Nëse djalli të bën të harrosh (e rri me ta), pasi të bie ndër mend, mos rri me popullin mizor.*
Shënim i përkthyesit — Sherif Ahmeti
“Nun” është njëra prej shkronjave të alfabetit arab; mbetet e papërkthyer, si edhe shkronjat e tjera në fillim të disa sureve, e mund të jetë shenjë e mrekullisë së Kuranit, sekret i pazbuluar, emër i sures etj. Madhëria e Zotit betohet në lapsin dhe në rreshtat që shkruhen me të, se Muhamedi a.s. është i pastër nga ato që ia mveshin idhujtarët. Betimi në lapsin na jep të kuptojmë, se Allahu e dalloi njeriun nga të gjitha krijesat e tjera, duke i mundësuar ta shprehë atë që ka në shpirtin e vet përmes gjuhës dhe shkrimit, dhe se njohja e shkrimit është një prej dhuratave më të mëdha të Zotit, të cilën ia dhuroi njeriut me anën e të cilit do ta arrijë shkallën më të lartë të arsimit e moralit. Pejgamberi, Muhamedi a.s. ishte i njohur ndër kurejshitët, si njeri me virtyte më të larta të moralit edhe para se të gradohej me pozitën pejgamber; mirëpo kur nisi ta thërrasë atë popull në rrugën e drejtë, ta largojë prej besimeve të kota dhe prej veseve të shëmtuara, të cilat ua kishin zhdukur ndjenjat e moralit njerëzor, ata filluan t’i shpifin gjithçka që iu vinte në gojë. Ata kërkuan prej Muhamedit a.s. të lëshojë pe rreth përshkrimit të zotave të tyre, t’i adhurojë ndonjëherë, e edhe ata do ta adhuronin Zotin e Madhëruar, por Kurani, përveç se e ndalon nga ndonjë kompromis i tillë, e nxit edhe më shumë në kudërshtimin ndaj tyre, duke i numëruar veset e këqija të atij populli, si: njerëz që betohen rrejshëm, përgojues, intrigues, koprracë, zullumqarë, të shfrenuar, të vrazhdë, e mu ata më aktivët kundër Muhamedit a.s. dhe Kuranit janë edhe kopilë. Mendohet se i tillë ishte një farë Ahnes ibni Shurejku, e mendohet për Velidin, ose Esved bin Jeguth-in apo Ebu Xhehlin. Kur të kihet parasysh, se kjo sure u shpall në Mekë dhe paralajmëron, se një armik i tillë do të damkoset në turi - në hundë, e kjo muxhize e Kuranit manifestohet në luftën e Bedrit, kur i shqyhet hunda Velidit, me kopilin e përmendur do të nënkuptohej Velidi. Zoti i sprovoi me një skamje të rëndë mekasit, pse nuk falënderuan për të mirat që iu dha - Pejgamberin dhe Kuranin - ashtu si i pat sprovuar pronarët e kopshtit të begatshëm. Pronari i kopshtit i thërriste të varfërit ditën kur e vilte kopshtin dhe iu jepte e i nderonte. Pas vdekjes së tij tre djemtë e tij zemërngushtë, vendosin ta vjelin kopshtin herët në mëngjes pa i bërë zë askujt, mirëpo gjatë asaj nate Zoti kishte lëshuar një zjarr, që e kishte bërë shkrumb e hi. Kur arritën herët te kopshti, nuk e njohën dhe menduan, se e kanë humbur rrugën. Pasi u qetësuan pak e kuptuan shkakun, u penduan, por ishte vonë. Këto janë masa ndëshkuese në këtë dynja, e ato në ahiret janë shumë më të mëdha e më të rënda.
We dheril-ledhine ettehadhu dinehum la’ibæn we lehwen we garret/humul-hejætu ed-dunja we dhekkir bihi ‘en tubsele nefsun bima kesebet lejse leha min duni Ellahi we lijun we la shefi’un we ‘in ta’dil kulle ‘adlin la ju’uhadh minha ‘ula’ikel-ledhine ‘ubsilu bima kesebu lehum sherabun min hemimin we ‘adhabun ‘elimun bima kanu jekfurune
Hiqu atyre që e marrin fenë (në vend që ta respektojnë) për lojë e dëfrim dhe i ka mashtruar jeta e kësaj bote. Ti përkujto me të (Kur'anin) që të mos bie njeriu viktimë e asaj që ka vepruar, e që s'ka mbrojtës as ndërmjetësues për të pos All-llahut. Madje ai (njeri) edhe nëse jep, çdo lloj shpagimi nuk i pranohet. Të tillët janë ata që ranë viktimë e asaj që punuan. Ata, për shkak se mohuan, për pije kanë ujë të vluar e dënim të idhët.
Kul ‘ened’u min duni Ellahi ma la jenfa’una we la jedurruna we nureddu ‘ala ‘a’kabina ba’de ‘idh hedanallahu kalledhi estehwet/hu esh-shejatinu fil-’erdi hejrane lehu ‘eshabun jed’unehu ‘ilal-huda e’tina kul ‘inne huda Ellahi huwel-huda we ‘umirna linuslime lirebbil-’alemine
Thuaj: "A pos All-llahut të adhurojmë çka nuk na sjell as dobi as dëm dhe të kthehemi mbrapa (në kufr) pasi që All-llahu na vuri në rrugë të drejtë? Dhe atëherë të bëhemi sikur ai, të cilin djallëzit e kanë rrëmbyer (e kanë hedhur) në tokë (në një humnerë), e lënë të hutuar që, edhe pse ai ka shokë që e thërrasin në rrugë të drejtë (i thonë): "Eja te ne" (ai nuk përgjigjet). Thuaj: "I vetmi udhëzim është ai udhëzimi i All-llahut, dhe se jemi urdhëruar që t'i dorëzohemi Zotit të botëve".
We huwel-ledhi haleka es-semawati wel-’erde bil-hekki we jewme jekulu kun fejekunu kawluhul-hekku we lehul-mulku jewme junfehu fi es-suri ‘alimul-gajbi we esh-shehadeti we huwel-hekimul-habir
E Ai është që krijoi qiejt dhe tokën me qëllim të caktuar, e (ruajuni dënimit) ditën kur thotë: "Bëhu"! Ajo bëhet. Fjala e Tij është e njëmendtë dhe Atij i takon sundimi ditën kur i fryhet "Surit" (kjo është hera e dytë). Ai e di të fshehtën dhe konkreten, është më i urti që di për çdo gjë në hollësi.
We ‘idh kale ‘ibrahimu li’ebihi ‘azere ‘etettehidhu ‘esnamæn ‘aliheten ‘inni ‘erake we kawmeke fi delalin mubinin
Përkujtoju (o i dërguar) kur Ibrahimi i tha babait të vet Azerit: "A statuja (idhuj) adhuron për zota? Unë po të shoh ty dhe popullin tënd në një humbje të sigurt".
Felemma re’a esh-shemse bazigaten kale hadha rabbi hadha ‘ekberu felemma ‘efelet kale ja kawmi ‘inni beri’un mimma tushrikune
Kur e pa diellin të lindur, tha: "Ky është Zoti im, ky është i madh!" e kur ai perëndoi, tha: "O populli im, unë jam i pastër nga ajo që ju i shoqëroni!"
We haxhxhehu kawmuhu kale ‘etuhaxhxhuni fi Ellahi we kad hedani we la ‘ehafu ma tushrikune bihi ‘illa ‘en jesha’e rabbi shej’æn wesi’a rabbi kulle shej’in ‘ilmæn ‘efela tetedhekkerune
Po atë e (me Ibrahimin) polemizoi populli i tij e ai tha: "A polemizoni me mua, rreth All-llahut e Ai më udhëzoi?" Unë nuk u frikohem atyre që ju ia bëni shok, vetëm nëse Zoti im do ndonjë send (të më godas, ai më godet). Me dijen e Tij Zoti im ka përfshirë çdo send, a nuk e merrni me mend?
We kejfe ‘ehafu ma ‘eshrektum we la tehafune ‘ennekum ‘eshrektum billahi ma lem junezzil bihi ‘alejkum sultanæn fe’ejjul-ferikajni ‘ehekku bil-’emni ‘in kuntum ta’lemune
E si t'ju frikohem atyre që ju ia shoqëruat, e ju nuk frikoheni për atë që i shoqëruat All-llahut pa pasur kurrfarë argumenti. E cili grup, pra, është më i drejtë të jetë i sigurt, nëse jeni që kuptoni?
We tilke huxhxhetuna ‘atejnaha ‘ibrahime ‘ala kawmihi nerfa’u derexhatin men nesha’u ‘inne rebbeke hekimun ‘alimun
Këto janë argumentet tona që ia dhamë Ibrahimit kundër popullit të tij. Ne ngrejmë në shkallë të lartë atë që duam. Zoti yt çdo send e vë në vendin e vet, asgjë nuk mund t'i fshehet.*
Shënim i përkthyesit — Sherif Ahmeti
I ati i Ibrahimit a.s. dhe populli i tij besonin në shumë zota. Në asi zotash, të gdhendur nga guri, nga druri, nga metali i trajtësuar si statuja, por edhe në trupa qiellorë, si në yje, diell e hënë. Paraqitja e Ibrahimit a.s. sikurse e beson një herë një yll e pastaj hënën dhe diellin ka si qëllim dialogun me anën e të cilit do ta bindte kundërshtarin për besimin e tij të gabuar. Për ndryshe Ibrahimi asnjëherë nuk ka pasur dyshim në Zotin e vërtetë Krijues.
We wehebna lehu ‘ishaka we ja’kube kullæn hedejna we nuhæn hedejna min kablu we min dhurrijetihi dawude we sulejmane we ‘ejjube we jusufe we musa we harune we kedhelike nexhzil-muhsinine
Ne atij (Ibrahimit) i falëm Is'hakun dhe Jakubin dhe secilin prej tyre e udhëzuam. Më parë edhe Nuhun e patëm udhëzuar. E nga pasardhësit e tij (të Ibrahimit) udhëzuam Davudin, Sulejmanin, Ejjubin, Jusufin, Musain dhe Harunin. Kështu i shpërblejmë bamirësit.
Dhalike huda Ellahi jehdi bihi men jesha’u min ‘ibadihi we lew ‘eshreku lehebite ‘anhum ma kanu ja’melune
Ky është udhëzim i All-llahut, udhëzon me të kë të dojë nga robët e Tij. E sikur t'i përshkruajnë shok Zotit (edhe ndonjë nga këta) kishte për t'iu shkuar huq ajo që kanë vepuar.*
Shënim i përkthyesit — Sherif Ahmeti
Në këto ajete përshkruhet qëndrimi jo korrekt i disa njerëzve. Kur kanë vështirësi ose kanë ndonjë frikë të madhe, i luten Zotit, i luten Atij që është për t’iu lutur, por kur çlirohen, harrojnë, bile edhe e mohojnë. Zoti ka fuqi të ndëshkojë me lloj-lloj ndëshkimesh: me fatkeqësi natyrore, si nga qielli me ndonjë stuhi, vërshim etj., ashtu edhe nga toka me ndonjë tërmet, shembje etj., por edhe ti përçajë njerëzit, që ta luftojnë njëri-tjetrin. Këto janë masa për ata që nuk respektojnë mësimet e Zotit, Kuranin, e as këshillat e Pejgamberit a.s., prandaj besimtari nuk duhet të pajtohet me talljet që bëhen në llogari të fesë, e nëse s’ka tjetër mundësi, ai duhet të largohet nga ai vend. Megjithatë duhet të përkujtojmë ata që i ka mashtruar kjo jetë dhe kanë lënë pas dore jetën e vërtetë e të amshueshme, se gabimet e bëra nuk kanë me çka t’i shpaguajnë. Nëse njeriu lë pas dore udhëzimet e Zotit, ai i përngjan një të humburi në një shkretëtirë, që ka mbetur hajran-i hutuar dhe s’ka kush që mundet ta shpëtojë, pos Zotit, por Ai nuk i shpëton kriminelët. Në këto ajete janë të përmendur me emra tetëmbëdhjetë pejgamberë bashkë me Ibrahimin a.s.. Ibrahimi ishte i shtyrë në moshë, kur i dhuroi Zoti djalin Is-hakun, e gëzoi edhe më shumë kur e arriti edhe djalin e djalit Jakubin pejgamber. Përmendet Nuhu si paraardhës i Ibrahimit dhe si babai i dytë i njerëzimit. Davudi dhe Sulejmani ishin, edhe pejgamberë, edhe mbretër. Ejubi dhe Jusufi, që të dy u sprovuan me shumë vuajtje, prandaj përmendet ndaj njëri-tjetrit, kurse Musai e Haruni ishin vëllezër. Zekerijai, Jahjai, Isai dhe Iljasi ishin të dalluar me modesti ndaj përjetimeve të kësaj jete. Ismaili ishte bir i Ibrahimit, por nga tjetër nënë, e Luti djali i vëllait të Ibrahimit. Pejgamberët e përmendur këtu, nuk janë radhitur sipas rendit historik, por sipas cilësive të tyre të posaçme. Edhe pejgamberëve do t’u shkonte huq mundimi, nëse do të gabonin rreth besimit në Zotin një, pra kuptohet se sa rrezik është t’i mendohet ndonjë shok Atij. Pejgamberi ynë, Muhamedi a.s. është më i lavdishmi, sepse është i urdhëruar t’i marrë shembull virtytet e pejgamberëve të tjerë dhe të grumbullojë cilësi të tëra, që për pejgamberët e tjerë ishin të posaçme. Thuaj: (e zbriti) Allahu”. Mandej lëri ata që luajnë në atë kotësinë e tyre.
‘Ula’ikel-ledhine ‘atejnahumul-kitabe wel-hukme we en-nubuwete fe’in jekfur biha ha’uula’ fekad we kkelna biha kawmæn lejsu biha bikafirine
Ata ishin që u patëm dhënë librin, urtësinë e pejgamberllëkun; e nëse këta (idhujtarët mekas) e refuzojnë këtë (pejgamberllëkun tënd), Ne e kemi siguruar këtë me një popull që nuk e refuzon.
‘Ula’ikel-ledhine hedallahu febihudahumu ektedihi kul la ‘es’elukum ‘alejhi ‘exhræn ‘in huwe ‘illa dhikra lil’alemine
Ata (të dërguarit e përmedur) ishin që All-llahu i vuri në rrugë të drejtë, andaj ti merri shembull në udhëzim. Thuaj: "Unë nuk kërkoj për këtë (komunikimin e Kur'anit) shpërblim prej jush. Ky nuk është tjetër, përveç një këshillë për mbarë njerëzit.
We ma kaderu Ellahe hekka kadrihi ‘idh kalu ma ‘enzelel-lahu ‘ala besherin min shej’in kul men ‘enzelel-kitabel-ledhi xha’e bihi musa nuræn we huden lilnnasi texh’alunehu karatise tubduneha we tuhfune kethiræn we ‘ullimtum ma lem ta’lemu ‘entum we la ‘aba’uukum kuli Ellahu thumme dherhum fi hawdihim jel’abune
Ata (mohuesit) nuk e njohën All-llahun sa duhet njohur Atë kur thanë; "All-llahu nuk i shpalli gjë asnjë njeriu!" Thuaj: "Kush e zbriti librin, me të cilin erdhi Musai e që ishte dritë e udhërrëfyes për njerëz, e të cilin ju e bëni të shpërndarë në letra, që disa i prezentoni, kurse shumicën e fshehni. Dhe u mësuat çka nuk e dinit ju as prindërit tuaj? Thuaj: (e zbriti) All-llahu". Mandej lëri ata që luajnë në atë kotësinë e tyre.
We hedha kitabun ‘enzelnahu mubarekun museddikul-ledhi bejne jedejhi we litundhire ‘ummel-kura we men hewleha wel-ledhine ju’uminune bil-’ahireti ju’uminune bihi we hum ‘ala selatihim juhafidhune
Edhe ky (Kur'an) është libër që e zbritëm; është i bekuar, vërtetues i të mëparshmes, e që t'i tërheqësh vërejtjen nënës së fshatrave (të banorëve mekas) dhe atyre përreth saj (mbarë botës). Ata që e besojnë Ahiretin, besojnë në të (Kur'anin), ata edhe e falin namazin rregullisht.
We men ‘edhlemu mimmeni eftera ‘ala Ellahi kedhibæn ‘ew kale ‘uhije ‘ilejje we lem juhe ‘ilejhi shej’un we men kale se’unzilu mithle ma ‘enzelel-lahu we lew tera ‘idhi edh-dhalimune fi gameratil-mewti wel-mela’iketu basitu ‘ejdihim ‘ehrixhu ‘enfusekumul-jewme tuxhzewne ‘adhabel-huni bima kuntum tekulune ‘ala Ellahi gajrel-hekki we kuntum ‘an ‘ajatihi testekbirune
E kush është më gabimtar i madh se sa ai që trillon rrenë ndaj Zotit, ose thotë: "Mua po më shpallet e nuk i është shpallur asgjë, ose se sa ai që thotë: "Do të thur diçka të ngjashme me atë që e ka zbritur All-llahu". E, sikur t'i shihje mizorët kur janë në agoni të vdekjes, e engjëjt kanë shtrirë duart e veta (me ndëshkim) e (u thonë): "Shpëtojeni pra vetveten (nëse mundeni)". "Tash përjetoni dënimin e turpshëm për shkak se e thoshit të pavërtetën për All-llahun, dhe ndaj argumenteve të Tij ishit kryeneç".
We lekad xhi’tumuna furada kema haleknakum ‘ewwele merretin we terektum ma hawwelnakum wera’e dhuhurikum we ma nera me’akum shufa’a’ekumul-ledhine ze’amtum ‘ennehum fikum shureka’u lekad tekatte’a bejnekum we delle ‘ankum ma kuntum tez’umune
Në të vërtetë ju na erdhët një nga një (të vetmuar), ashtu si ju krijuam së pari; keni lënë prapa shpinës atë që u patëm dhënë, e nuk po shohim se i keni me vete ndërmjetësit tuaj, të cilët i mendonit se për ju janë ndihmëtarë (i shoqëronit All-llahut). S'ka dyshim, është këputur lidhja mes jush, dhe mbaroi ajo çka mendonit (ndërmjetësues apo zotëra tjerë).*
Shënim i përkthyesit — Sherif Ahmeti
Pasi iu tërhoqi vërejtjen atyre, që donin të mohonin mundësinë e shpalljes së Zotit pejgamberëve, dhe jehudive, që e falsifikonin Tevratin, duke fshehur atë që kishte të bënte me lajmin mbi ardhjen e pejgamberit të fundit, Muhamedit a.s., edhe atyre që përpiqeshin të paraqiteshin si pejgamberë të rrejshëm, apo përpiqeshin të thurnin diçka të ngjashme me Kuranin - fjalë e Zotit, në ajetet e fundit përshkruhet dënimi i mizorëve mu në çastin e vdekjes, të cilin e zbatojnë engjëjt dhe ju japin mundime të mëdha, e më në fund përshkruhet edhe paraqitja e secilit të vetmuar para Zotit, pa pasuri e pa pasardhës, ashtu si kanë ardhur në këtë jetë dhe demaskimi që do t’u bëhet atyre, që i bënë shok ose i luten tjetër kujt, pos Zotit. kur jeni në tokë ose në det. Vërtet Ne i shpjeguam argumentet tona për një popull që di të mendojë.
‘Innall-llahe falikul-hebbi we en-newa juhrixhul-hejje minel-mejjiti we muhrixhul-mejjiti minel-hejji dhelikumu Ellahu fe’enna tu’ufekune
S'ka dyshim, All-llahu është zbërthyes i farës (i kokrrës së saj) dhe i bërthamës (së pemës). Ai nxjerr të gjallin nga i vdekuri dhe Ai është nxjerrës i të vdekurit nga i gjalli. Ky është All-llahu, e si atëherë shmangeni (nga besimi)?
Falikul-’isbahi we xhe’alel-lejle sekenæn we esh-shemse wel-kamere husbanæn dhalike tekdirul-’azizil-’alimi
Ai është krijues i dritës së mëngjesit. Natën e bëri kohë pushimi, e diellin dhe hënën për llogaritje të kohës. Ky (rregull) është caktim i të plotfuqishmit, i gjithëdijshmit.
We huwel-ledhi xhe’ale lekumu en-nuxhume litehtedu biha fi dhulumatil-berri wel-behri kad fesselnal-’ajati likawmin ja’lemune
Ai është që krijoi yjet për ju që me ta të orientoheni në errësira kur jeni në tokë ose në det. Vërtet Ne i shpjeguam argumentet tona për një popull që di të mendojë.
We huwel-ledhi ‘enshe’ekum min nefsin wahidetin femustekarrun we mustewda’un kad fesselnal-’ajati likawmin jefkahun
Ai është që ju krijoi (filloi) prej një njeriu; aty (mbi tokë) jetoni (qëndroni) dhe nën të do të pushoni. Ne ia sqaruam argumentet një populli që di të kuptojë.
We huwel-ledhi ‘enzele mine es-sema’i ma’en fe’ehrexhna bihi nebate kulli shej’in fe’ehrexhna minhu hadiræn nuhrixhu minhu hebbæn muterakibæn we mine en-nehli min tel’iha kinwanun danijetun we xhennatin min ‘a’nabin we ez-zejtune we er-rummane mushtebihæn we gajre muteshabihin endhuru ‘ila themerihi ‘idha ‘ethmere we jen’ihi ‘inne fi dhalikum le’ajatin likawmin ju’uminune
Ai është që lëshoi nga lartë shiun e me të nxori bimën e çdo sendi dhe prej bimës gjelbërim dhe prej tij (prej gjelbërimit) kokrra të dendura në kallinj. E nga hurmet, nga sythat e tyre kalaveshë të afërt (për t'i vjelë). Edhe kopshtie me hardhi, ullinj e shegë të ngjashme (në dukje) e të llojllojshme (në shije). Shikoni pra frutat e tyre kur i formojnë dhe kur piqen (të gjitha këto nga shiu). Edhe në këto ka fakte për njerëzit që besojnë.
We xhe’alu lillahi shureka’el-xhinne we halekahum we hareku lehu benine we benatin bigajri ‘ilmin subhanehu we ta’ala ‘amma jesifune
E xhinët ia bëjnë shokë All-llahut, e në të vërtetë Ai i krijoi ata (xhinët) dhe duke mos patur kurrfarë dije, ata shpifën se Ai (Zoti) ka djem e vajza. Larg (shpifjeve) është madhëria e Tij e lartë.
Bedi’u es-semawati wel-’erdi ‘enna jekunu lehu weledun we lem tekun lehu sahibetun we haleka kulle shej’in we huwe bikulli shej’in ‘alimun
Ai (All-llahu) është që krijo (pa kurrfarë shembulli) qiejt dhe tokën (e duke qenë i tillë), e si do të ketë Ai fëmijë kur nuk pati bashkëshorte? Çdo send e krijoi Ai, dhe është më i dijshmi për të gjitha sendet e krijuara.
La tudrikuhul-’ebsaru we huwe judrikul-’ebsare we huwel-letiful-habir
Të parët (e njerëzve) nuk mund ta përfshinë Atë, e Ai i përfshinë të parët. Ai është shumë i kujdesshëm, hollësisht i njohur.*
Shënim i përkthyesit — Sherif Ahmeti
Në këto ajete u fol mbi fuqinë e pakufishme të Zotit Krijues, i cili nga sendi i thatë, i vdekur e i keq, nxjerr të njomin, të gjallin, të mirin, dhe anasjelltas. Ai është që pas pushimit dhe errësirës së rëndë të natës, na gëzon me agimin e mëngjesit. Ai është që me krijimin e yjeve të llojllojshme, na mundësoi të llogarisim kohën tonë dhe të orientohemi. Për këtë duhet menduar. Ai është që na mundësoi jetë mbi tokë dhe jetë nën tokë deri në Ditën e Gjykimit. Vetëm fuqia dhe mjeshtëria e Tij bën që prej të njëjtit shi të mbijnë bimë të ndryshme me shije e forma të llojllojshme. Me gjithë këto fakte bindëse disa njerëz besuan edhe zota të tjerë të trilluar. Madje disa të tjerë thanë, se Zoti, larg qoftë asaj fjale, ka fëmijë; djem si Uzejri e Isa, e vajza, engjëjt. Ai që shpik e krijon, Ai nuk është i llojit të krijesave, Ai nuk ka nevojë për asnjë send. Në domethënien e ajetit të fundit dijetarët islamë janë të ndarë në mendime. Çka është e sigurt: Zotin do ta shohim në botën tjetër, kurse në këtë botë nuk ka mundësi të shihet.
Kad xha’ekum besa’iru min rabbikum femen ‘ebsere felinefsihi we men ‘amije fe’alejha we ma ‘ena ‘alejkum bihefidhin
Juve ju erdhën argumente të qarta nga Zoti i juaj e kush i sheh (kupton) ai e ka për vete, e kush verbërohet, ai e ka për të zezën e vet. E unë (Pejgamberi) nuk jamë roje e juaj.
We kedhelike nuserriful-’ajati we lijekulu dereste we linubejjinehu likawmin ja’lemune
E kështu Ne i sqarojmë dëshmitë, ashtu që ata thonë: "Ke mësuar ti" (nga librat, po fjalës së tyre nuk i vihet veshi) dhe që për t'ia bërë edhe më të qarta një populli që di të dallojë (të vërtetën nga e kota).
We la tesubbul-ledhine jed’une min duni Ellahi fejesubbu Ellahe ‘adwen bigajri ‘ilmin kedhalike zejjenna likulli ‘ummetin ‘amelehum thumme ‘ila rabbihim merxhi’uhum fejunebbi’uhum bima kanu ja’melune
Ju mos ua shani ata (zota) që u luten (idhujtarët), pos All-llahut, e (si hakmarrje) të fyejnë All-llahun nga armiqësia, duke mos ditur (për madhërinë e Tij). Kështu Ne ia kemi zbukuruar çdo populli veprimin e vet, mandej e ardhmja e tyre është te Zoti i tyre, e Ai i shpërblen për atë që vepruan.
We ‘eksemu billahi xhehde ‘ejmanihim le’in xha’et/hum ‘ajetun leju’uminunne biha kul ‘innemal-’ajatu ‘indel-lahi we ma jush’irukum ‘enneha ‘idha xha’et la ju’uminune
Ata u betuan me një betim të fortë në All-llahun, se nëse u vjen atyre ndonjë mrekulli, do ta besojnë. Thuaj: "Çështja e atyre mrekullive është te All-llahu". E ku e dini ju, ndoshta kur të vijnë ato nuk u besojnë".
We nukallibu ‘ef’idetehum we ‘ebsarehum kema lem ju’uminu bihi ‘ewwele merretin we nedheruhum fi tugjanihim ja’mehune
Ne i rrotullojmë zemrat dhe të parët e tyre (prej besimit) ashtu sikundër nuk e besuan atë (Kur'anin) për herë të parë, dhe i lëmë të bredhin të hutuar në atë mashtrimin e tyre.
We lew ‘ennena nezzelna ‘ilejhimul-mela’ikete we kellemehumul-mewta we hesherna ‘alejhim kulle shej’in kubulæn ma kanu liju’uminu ‘illa ‘en jesha’el-lahu we lekinne ‘ektherehum jexhhelune
E edhe sikur t'ua zbritnim Ne atyre engjëjt, t'u flitnin të vdekurit, t'u tubonim atyre çdo send (gjallesë) konkretisht, ata nuk kishin për të besuar, vetëm po të donte All-llahu, por shumica e tyre nuk dinë (se besimi është dhuratë nga Zoti).*
Shënim i përkthyesit — Sherif Ahmeti
Zoti xh. sh. parashtroi argumente dhe e bëri të qartë të vërtetën. Kush e kuptoi dhe e besoi, ai e ka për të mirën e vet, e kush nuk deshi të kuptojë faji është i tij. Pejgamberi është vetëm komunikues. Muhamedi a.s. urdhërohet ta ndjekë atë që i shpallet nga Zoti e të mos u vërë veshin ideve idhujtare. Besimtarëve iu është e ndaluar t’i fyejnë zotat (idhujt) e idhujtarëve e të nxisin armiqësi nga e cila idhujtarët injorantë kalojnë çdo kufi dhe e fyejnë Zotin, pse ata veprojnë e besojnë aq sa kanë mend. Ata thoshin, se do të besonin po t’u vinte ndonjë mrekulli. Mrekullitë i sjell Zoti atëherë kur të dojë, po ku ta dimë, ndoshta edhe këta nuk do t’i besojnë sikurse nuk i besuan të parët e tyre. Zoti ju rrotullon zemrat dhe të parët, e as nuk i kuptojnë, as nuk i shikojnë ato mrekulli dhe mbesin të humbur, si mbetën edhe të parët e tyre. donte Zoti yt, ata nuk do ta bënin atë (armiqësi), po ti lëri ata me ato trillime.
We kedhelike xhe’alna likulli nebijin ‘aduwæn shejatinel-’insi wel-xhinni juhi ba’duhum ‘ila ba’din zuhrufel-kawli gururæn we lew sha’e rebbuke ma fe’aluhu fedherhum we ma jefterune
Dhe kështu (sikurse edhe ty) çdo pejgamberi i bëmë armiq disa nga njerëzit dhe nga xhinët e djallëzuar, që me fjalë të shkëlqyeshme në mënyrë të fshehtë nxit njëri-tjetrin në mashtrime. E sikur të donte Zoti yt, ata nuk do bënin atë (armiqësi), po ti lëri ata me ato trillime.
We litesga ‘ilejhi ‘ef’idetul-ledhine la ju’uminune bil-’ahireti we lijerdewhu we lijekterifu ma hum mukterifune
Dhe që të anojnë (te ato fjalë mashtruese) zemrat e atyre që nuk besojnë botën e ardhshme dhe që të kënaqen e ngarkohen me atë që janë duke u ngarkuar (ty nuk të dëmtojnë asgjë).
‘Efegajrel-lahi ‘ebtegi hekemæn we huwel-ledhi ‘enzele ‘ilejkumul-kitabe mufesselæn wel-ledhine ‘atejnahumul-kitabe ja’lemune ‘ennehu munezzelun min rabbike bil-hekki fela tekunenne minel-mumterine
(Thuaj) A pos All-llahut të kërkoj unë gjykatës (mes meje dhe juve)? Kur Ai është që ua zbriti librin në mënyrë të shkoqitur? Atyre që u dhamë librin e dinë se ai (Kur'ani) është i zbritur prej Zotit tënd saktësisht, pra mos u bë prej atyre që dyshojnë.
We temmet kelimetu rabbike sidkæn we ‘adlæn la mubeddile likelimatihi we huwe es-semi’ul-’alimu
Fjalët e Zotit tënd janë plot të vërteta (çka lajmërojnë) dhe plot të drejta (çka gjykojnë). S'ka kush që të ndryshojë fjalët (vendimet) e Tij. Ai është që dëgjon e di.
We ‘in tuti’ ‘ekthere men fil-’erdi judilluke ‘an sebili Ellahi ‘in jettebi’une ‘illa edh-dhenne we ‘in hum ‘illa jehrusune
Në qoftë se u bindesh shumicës (mohuese që janë) në tokë, ata do të largojnë ty nga rruga e All-llahut. Ata nuk ndjekin tjetër vetëm supozime dhe nuk janë tjetër vetëm se rrenacakë.
We ma lekum ‘ella te’kulu mimma dhukire esmu Ellahi ‘alejhi we kad fessele lekum ma herreme ‘alejkum ‘illa ma edturirtum ‘ilejhi we ‘inne kethiræn lejudillune bi’ehwa’ihim bigajri ‘ilmin ‘inne rebbeke huwe ‘a’lemu bil-mu’tedine
Ç'keni ju që të mos hani nga ajo për të cilën është përmendur emri i All-llahut, e Ai ju sqaroi juve se çka është e ndaluar për ju, përveç kur jeni detyruar (atëherë edhe harami është hallall). Një shumicë (e mohuesve), duke mos pasur kurrfarë dije, por vetëm nga pasionet e tyre, duan t'i largojnë nga e vërteta (njerëzit). Po Zoti yt di më së miri për ata që i shkelin dispozitat.
We la te’kulu mimma lem judhkeri esmu Ellahi ‘alejhi we ‘innehu lefiskun we ‘inne esh-shejatine lejuhune ‘ila ‘ewlija’ihim lijuxhadilukum we ‘in ‘eta’tumuhum ‘innekum lemushrikune
Dhe mos hani nga ajo që (para therjes së saj) nuk është përmendur emri i All-llahut, vërtet ajo (ngrënia) është mëkat. Djallëzit i nxisin miqtë e vet që t'ju polemizojnë juve, e nëse i dëgjoni ata, atëherë jeni si ata (idhujtarë).*
Shënim i përkthyesit — Sherif Ahmeti
Muhamedit a.s. i jepet shenjë, që të jetë i durueshëm. Armiq nga radhët e njerëzve e të xhinëve patën edhe pejgamberët e tjerë, dhe se ata përpiqeshin në mënyra të ndryshme të largojnë prej rrugës së drejtë. Veset e atyre armiqve gjenin përkrahje tek ata, që ishin të luhatshëm në besim ndaj botës tjetër. Ata nuk bënin gjë tjetër vetëm se e ngarkonin veten me mëkate, e Pejgamberit nuk mund t’i sillnin kurrfarë dëmi. Sipas këtyre ajeteve po kuptohet, se nga xhinët ka besimtarë dhe jobesimtarë sikurse edhe nga njerëzit. Mushrikët kurejshitë i thanë Muhamedit a.s. të caktojë një gjykatës nga prijësit fetarë
‘Ewemen kane mejtæn fe’ehjejnahu we xhe’alna lehu nuræn jemshi bihi fi en-nasi kemen metheluhu fi edh-dhulumati lejse biharixhin minha kedhalike zujjine lilkafirine ma kanu ja’melune
Vallë, a është ai që qe i vdekur kurse Ne e ngjallëm dhe i dhamë dritë, me të cilën ecën mes njerëzve, si ai që ka mbetur në errësirë (i humbur) dhe nuk mund të shpëtojë nga ajo? Ja, kështu (si këtij në errësirë) iu duket mirë mohuesve ajo që veprojnë.
We kedhelike xhe’alna fi kulli karjetin ‘ekabire muxhrimiha lijemkuru fiha we ma jemkurune ‘illa bi’enfusihim we ma jesh’urune
Dhe ashtu (sikurse në Mekë) në çdo qytet kemi bërë kriminelët e tij pari, në mënyrë që të bëjnë dredhi në të, por nuk mashtrojnë tjetërkë pos veten e tyre dhe prapëseprapë nuk kuptojnë.
We ‘idha xha’et/hum ‘ajetun kalu len nu’umine hetta nu’uta mithle ma ‘utije rusulu Ellahi Ellahu ‘a’lemu hejthu jexh’alu risaletehu sejusibul-ledhine ‘exhremu segarun ‘indel-lahi we ‘adhabun shedidun bima kanu jemkurune
E kur u vjen atyre ndonjë argument i prerë (për Muhammedin), ata thonë: "Kurrsesi nuk e besojmë atë (dërgesën e Muhammedit) derisa të mos na jepet edhe neve ngjashëm me atë që iu pat dhënë të dërguarve të All-llahut"! Më së miri All-llahu e di ku ta vërë dërgesën (risalen) e vet. Ata që bënë krim do t'i godasë poshtrimi dhe dënimi i fortë te All-llahu për shkak se vazhdimisht bënin hile.
Femen juridi Ellahu ‘en jehdijehu jeshreh sedrehu lil’islami we men jurid ‘en judillehu jexh’al sedrehu dejjikæn herexhæn ke’ennema jessa’’adu fi es-sema’i kedhalike jexh’alu Ellahu er-rixhse ‘alel-ledhine la ju’uminune
Atë që All-llahu dëshiron ta udhëzojë, ia zgjeron zemrën për (të pranuar) Islamin. Atë që dëshiron ta lërë të humbur, zemrën e tij ia bën shumë të ngusht sikur të ngjitej në qiell. Kështu All-llahu lëshon dënimin mbi ata që nuk besojnë.
We jewme jehshuruhum xhemi’æn ja ma’sherel-xhinni kadi estekthertum minel-’insi we kale ‘ewlija’uuhum minel-’insi rebbena estemte’a ba’duna biba’din we belegna ‘exhelenal-ledhi ‘exhxhelte lena kale en-naru methwakum halidine fiha ‘illa ma sha’el-lahu ‘inne rebbeke hekimun ‘alimun
Përkujto ditën kur Ai i tubon ata të gjithë (e u thotë): "O grumbull i xhinve, ju mashtruat shumë njerëz!" E nga njerëzit që ishin miq të tyre (të xhinve) thonë: "Zoti ynë ne përfituam njëri prej tjetrit, dhe e arritëm afatin të cilin e caktove!" Tha: "(Zoti) Zjarri është vendi juaj, përgjithmonë jeni në të, pos (kohës) çka do All-llahu". Vërtet Zoti yt është më i urti, më i dijshmi.
Ja ma’sherel-xhinni wel-’insi ‘elem je’tikum rusulun minkum jekussune ‘alejkum ‘aja ti we jundhirunekum lika’e jewmikum hadha kalu shehidna ‘ala ‘enfusina we garret/humul-heja etu ed-dunja we shehidu ‘ala ‘enfusihim ‘ennehum kanu kafirine
O grumbull i xhinve dhe i njerëzve! A nuk ju erdhën nga mesi juaj të dërguar t'ju rrëfejnë argumentet e Mia dhe t'ju tërheqin vërejtjen për takimin tuaj në këtë ditë? Ata thonë: "Dëshmojmë kundër vetvetes". I pat mashtruar ata jeta e kësaj bote dhe ashtu (të detyruar) dëshmuan kundër vetvetes se me të vërtetë e refuzonin (të vërtetën).
Dhalike ‘en lem jekun rebbuke muhlikel-kura bidhulmin we ‘ehluha gafilune
Këtë (dërgimin e të dërguarve) ngase Zoti yt nuk është që për shkak të mëkatit të shkatërrojë një vend, e banorët e tij të jenë të painformuar.*
Shënim i përkthyesit — Sherif Ahmeti
I vdekuri i përmendur në këtë ajet është ai, që ishte i humbur në besim; e i gjallë me dritë në dorë, që shkon nga të dojë është ai që besoi. Kurani e konsideron të verbër në shpirt atë që ka mbetur në errësirën e paditurisë, në errësirën e mohimit. E atë që pranoi mësimet e Kuranit, e konsideron të shpëtuar prej verbërisë shpirtërore, të ngjallur prej asaj errësire të vdekjes dhe të ndriçuar në dritën e besimit. Paria e çdo vendi është gjithnjë më afër përbuzjes së të mirave të Zotit, sepse i mashtron pozita dhe pasuria. Ashtu i bënë dredhi Muhamedit a.s. edhe paria mekase, si Ebu Xhehli etj., për nimetin që ia dha Zoti. Nga inati nuk deshën ta pranojnë si pejgamber, mirëpo Allahu e di më së miri, se ku dhe cilit i duhet dhënë grada pejgamber. Zoti i shpëton mirënjohësit, duke i dhuruar besimin e drejtë, e i dënon përbuzësit, duke i lënë në mosbesim. Allahu i tubon në Ditën e Kijametit njerëzit dhe xhinët shejtanët. Xhinët shtangen dhe nuk mund të flasin, e njerëzit gabimtarë përpiqen të kërkojnë falje, por është vonë. Zullumqarin që nuk ndalet prej punëve të këqija, Zoti e dënon në këtë dynja, duke i dhënë pushtet mbi të një zullumqari tjetër. Drejtësia e Zotit është aq e lartë, saqë asnjë popull a njeri nuk e dënon pa ia komunikuar rrugën e drejtë dhe pa i tërhequr vërejtjen për të shtrembrën, ashtu që në Ditën e Kijametit të mos kenë arsye të justifikohen. Prej xhinve nuk pat të dërguar. që ishte për idhujt, nuk shkon tek Allahu, e ajo që është për Allahun, shkon tek idhujt e tyre. Sa gjykim i shëmtuar është ai që gjykojnë (pjesën e idhujve e plotësonin nga ajo e Allahut, në rast nevoje, e të Allahut jo).
We rebbukel-ganiju dhu er-rehmeti ‘in jeshe’ judh/hibkum we jestehlif min ba’dikum ma jesha’u kema ‘enshe’ekum min dhurrijeti kawmin ‘aharine
Zoti yt nuk ka nevojë për asgjë, Ai është mëshirues. Nëse do Ai, juve ju zhduk dhe sjell kë të dojë pas jush, ashtu sikurse ju solli juve nga pasardhësit e atyre që ishin para jush.
‘Inne ma tu’adune le’atin we ma ‘entum bimu’xhizine
Ajo që iu kërcënohet (kijameti, ringjallja, llogaria, përgjegjësia) patjetër do të vijë, e ju nuk mund ta pengoni. (Nuk mund ta mënjanoni caktimin e Zotit).
Kul ja kawmi a’melu ‘ala mekanetikum ‘inni ‘amilun fesewfe ta’lemune men tekunu lehu ‘akibetu ed-dari ‘innehu la juflihu edh-dhalimune
Thuaj: "O populli im (kurejshit)! veproni në atë që jeni, e unë do të vazhdoj të veproj në atë që jam, e më vonë do ta dini se kujt do t'i takojë e ardhmja e lavdishme. Është e ditur se zullumqarët nuk gjejnë shpëtim".
We xhe’alu lillahi mimma dhere’e minel-herthi wel-’en’am nesibæn fekalu hadha lillahi biza’mihim we hedha lishureka’ina fema kane lishureka’ihim fela jesilu ‘ila Ellahi we ma kane lillahi fehuwe jesilu ‘ila shureka’ihim sa’e ma jehkumune
Dhe nga ajo që krijoi Ai prej të lashtave dhe prej kafshëve shtëpiake, ata (idhujtarët) ndanë një pjesë për All-llahun dhe thanë: "Kjo është për All-llahun, si mendonin ata, e kjo është e idhujve tanë". Ajo që ishte për idhujt, nuk shkon te All-llahu, e ajo që është për All-llahun, shkon te idhujt e tyre. Sa gjykim i shëmtuar është ai që gjykojnë (pjesën e idhujve e plotësonin nga ajo e All-llahut, në rast nevoje, e të All-llahut jo).
We kedhelike zejjene likethirin minel-mushrikine katle ‘ewladihim shureka’uuhum lijurduhum we lijelbisu ‘alejhim dinehum we lew sha’el-lahu ma fe’aluhu fedherhum we ma jefterune
Kështu shumicës së idhujtarëve, idhujt ua hijeshuan atyre mbytjen e fëmijëve të vet, për t'i shkatërruar (me mashtrime) dhe për t'ua ngatërruar fenë (që e kishin pasur të Ismailit). Po sikur të donte All-llahu, ata nuk do ta bënin atë, andaj hiqu tyre dhe asaj që shpifin.*
Shënim i përkthyesit — Sherif Ahmeti
Veprat e njerëzve janë të niveleve të ndryshme, prandaj edhe shpërblimet në Ahiret do të jenë të shkallëve të llojllojshme. Zoti nuk ka nevojë për asnjë send, është Mëshirues dhe nga mëshira dërgoi pejgamber pas pejgamberi, nga mëshira që ka, nuk i ndëshkon mëkatarët menjëherë pas mëkatit, por iu dha afat që të pendohen, ndonëse momentet e paralajmëruara patjetër do të ndodhin. Edhe një nga xhahilijeti i idhujtarëve ishte krahasimi i idhujve me Zotin e vërtetë, kur një pjesë të bereqetit e caktonin për ta. Madje aq shumë i kishte mashtruar djalli nëpërmjet idhujve të tyre, saqë edhe fëmijët i flijonin për ta, e me këtë, edhe i shkatërronte, edhe i largonte nga feja e Ismailit, që kishte qenë e drejtë.
We kalu hedhihi ‘en’amun we herthun hixhrun la jet’amuha ‘illa men nesha’u biza’mihim we ‘en’amun hurrimet dhuhuruha we ‘en’amun la jedhkurune esmel-lahi ‘alejha eftira’en ‘alejhi sejexhzihim bima kanu jefterune
Dhe sipas bindjes së tyre ata thoshin: "Këto kafshë dhe këto bimë janë të ndaluara, nuk mund të ushqehet me to, përveç ata të cilëve ne ua lejomë; këto janë kafshë që është e ndaluar t'u hipet; këto janë kafshë që gjatë therjes së tyre nuk përmendin emrin e All-llahut, duke shpifur ndaj Tij. Ai do t'i ndëshkojë ata për shpifjet e tyre".
We kalu ma fi butuni hedhihil-’en’ami halisetun lidhukurina we muherremun ‘ala ‘ezwaxhina we ‘in jekun mejteten fehum fihi shureka’u sejexhzihim wesfehum ‘innehu hekimun ‘alimun
Madje ata thoshin: "Çka është në barqet e këtyre kafshëve është vetëm për mashkujt tanë, e ndaluar për gratë tona. E nëse ishte e ngordhtë (fruti në bark) ata (meshkuj e femra) ishin të barabartë në të. Do ta ndëshkojë Ai cilësimin e tyre të rrejshëm. Ai është i përsosur në punët e Tij, i dijshëm për krijesat e Tij".
Kad hasirel-ledhine katelu ‘ewladehum sefehæn bigajri ‘ilmin we herremu ma rezekahumu Ellahu eftira’en ‘ala Ellahi kad dellu we ma kanu muhtedine
S'ka dyshim se kanë dështuar keq ata që mbytën fëmijët e tyre nga mendjelehtësia e pa kurrfarë dije dhe ata që duke i shpifur Zotit, shpallën të ndaluar atë që Zoti u kishte dhuruar. Ata kanë humbur rrugën e drejtë dhe prej fillimit nuk ishin në udhëzim.
We huwel-ledhi ‘enshe’e xhennatin ma’rushatin we gajre ma’rushatin we en-nehle we ez-zer’a muhtelifæn ‘ukuluhu we ez-zejtune we er-rummane muteshabihæn we gajre muteshabihin kulu min themerihi ‘idha ‘ethmere we ‘atu hekkahu jewme hesadihi we la tusrifu ‘innehu la juhibbul-musrifine
Ai (All-llahu) është që krijoi kopshte (bimët e të cilave) të ngritura lart (në shtylla) dhe të rrafshta (të shtrira në tokë), edhe hurmet dhe drithërat me frute (shije) të ndryshme; (krijoi) ullinjtë dhe shegët e ngjashme (nga forma) e jo të ngjashme (nga shija). Hani frutat e tyre kur të piqen dhe ditën e korrjes (të vjeljes) së frutave jepeni atë pjesë që është obligim (të varfërve e nevojlive) dhe (hani-jepni) mos teproni, pse Ai nuk i do shkapërderdhësit.
We minel-’en’ami hemuleten we fershæn kulu mimma rezekakumu Ellahu we la tettebi’u hutuwati esh-shejtani ‘innehu lekum ‘aduwun mubinun
Nga kafshët (shtëpiake krijoi) edhe aso për ngarkim (për hipje) dhe aso, prodhimi i të cilave përdoret për shtrojë (leshi i tyre ose për therrje). Hani nga ajo që All-llahu ju dhuroi, e mos ndiqni gjurmët (rrugët) e shejtanit, pse ai është armik juaj i hapët.
Ai (krijoi) tetë lloje (nga kafshët shtëpiake): prej deleve dy (dash e dele), prej dhive dy (cjap e dhi). Thuaj: "A janë të ndaluar (haram) dy meshkuj apo dy femra apo çka mbanë (pjell) mitra e dy (llojeve të tyre) femrave?" Më tregoni, pra, me fakte të ditura (e jo me trillime) nëse jeni të sinqertë.
We minel-’ibili ethnejni we minel-bekari ethnejni kul ‘aldhdhekerejni herreme ‘emil-’unthejejni ‘emma eshtemelet ‘alejhi ‘erhamul-’unthejejni ‘em kuntum shuheda’e ‘idh wessakumu Ellahu bihedha femen ‘edhlemu mimmeni eftera ‘ala Ellahi kedhibæn lijudille en-nase bigajri ‘ilmin ‘innall-llahe la jehdil-kawme edh-dhalimine
Ai (krijoi) edhe nga devet dy (lloje) dhe nga lopët dy (lloje). Thuaj: "A dy meshkuj i ka ndaluar (haram), a dy femra, ose çka mban mitra e dy (llojeve të tyre) femrave?" A mos ishit të pranishëm kur All-llahu ju porositi me këtë (hallall apo haram)?" E kush është më mizor se ai që trillon rrenë për All-llahun dhe ashtu t'i humbë njerëzit në mungesë të dijes. All-llahu nuk vë në rrugë të drejtë mizorët.
Kul la ‘exhidu fi ma ‘uhije ‘ilejje muherremæn ‘ala ta’imin jet’amuhu ‘illa ‘en jekune mejteten ‘ew demæn mesfuhæn ‘ew lehme hinzirin fe’innehu rixhsun ‘ew fiskæn ‘uhille ligajri Ellahi bihi femeni edturre gajre bagin we la ‘adin fe’inne rebbeke gafurun Rehimun
Thuaj: "Në atë që më është shpallur mua (në Kur'an) nuk po gjej të ndaluar diçka nga ushqimi, përveç në qoftë se ai (ushqimi) është: cofëtinë, gjak i derdhur ose mish derri, ai është i ndytë, dhe pos asaj që është therrur jo në emër të All-llahut (por të ndonjë idhulli) e që është mëkat. E kush detyrohet (t'i hajë këto të ndaluara), por duke mos pasur për qëllim shijen dhe duke mos e tepruar, Zoti yt është që falë e mëshiron shumë".*
Shënim i përkthyesit — Sherif Ahmeti
Mushrikët, përveç të tjerash i klasifikonin bagëtinë, si të lejuara posaçërisht për meshkuj apo për femra, vrisnin fëmijët e tyre e veçanërisht vajzat, të cilat i varrosnin të gjalla, madje shpifën si të ndaluara disa kafshë dhe disa drithëra. Zoti xh. sh. jua numëron begatitë, që ua ka dhuruar, si vreshtat e llojllojshme, si kafshët për hipje, për qumësht, për lesh, për mish etj., për llojet më kryesore të kafshëve siç janë: devetë, lopët, delet e dhitë, të cilat meshkuj e femra janë tetë llojesh. Të gjitha trillimet e tyre rreth ndalimit të ngrënies së disa kafshëve, i sqaron ajeti i fundit, sipas të cilit është e ndaluar të hahen: kafsha e ngordhur, gjaku, mishi i derrit dhe kafsha që është therur në emër të ndonjë idhulli, e jo në emër të Allahut.
We ‘alel-ledhine hadu herremna kulle dhi dhufurin we minel-bekari wel-ganemi herremna ‘alejhim shuhumehuma ‘illa ma hemelet dhuhuruhuma ‘ewil-hewaja ‘ew ma ehtelete bi’adhmin dhalike xhezejnahum bibegjihim we ‘inna lesadikune
E (posaçërisht) ndaj atyre që janë jehudi Ne u kemi ndaluar çdo (kafshë) thundrake: nga lopët dhe delet u kemi ndaluar dhjamin e tyre, pos atij (dhjami) në shpinën dhe në zorrët e tyre dhe pos atij të përzier me ndonjë asht. Këtë (masë-ndalesë) e morëm si ndëshkim ndaj mëkatit të tyre. S'ka dyshim, Ne jemi të vërtetë (në çka ju rrëfejmë).
Fe’in kedhdhebuke fekul rebbukum dhu rehmetin wasi’atin we la jureddu be’suhu ‘anil-kawmil-muxhrimine
Po, në qoftë se (për këtë jehuditë) e përgënjeshtrojnë. Thuaj: "Sa mëshirues i madh është ky Zoti juaj, po (mos u mashtroni) dënimi i Tij për njerëzit kriminelë nuk mund të prapësohet!"
Sejekulul-ledhine ‘eshreku lew sha’el-lahu ma ‘eshrekna we la ‘aba’uuna we la herremna min shej’in kedhalike kedhdhebel-ledhine min kablihim hetta dhaku be’sena kul hel ‘indekum min ‘ilmin fetuhrixhuhu lena ‘in tettebi’une ‘illa edh-dhenne we ‘in ‘entum ‘illa tehrusune
E ata që i shoqëruan Zotit, do të thoshin: "Sikur të donte All-llahu nuk do t'i bënim shok (nuk do të ishim idhujtarë) as ne, as prindërit tanë, e as nuk do të ndalonim asnjë send."Kështu patën gënjyer edhe ata që ishin para tyre derisa (për shkak të mëkatit) përjetuan dënimin tonë të ashpër. Thuaj: "A mos keni ndonjë fakt e të na e prezentoni atë neve?" Ju i mbështeteni vetëm hamendjes, në të vërtetë,vetëm gënjeni".
Kul helumme shuheda’ekumul-ledhine jesh/hedune ‘ennel-lahe herreme hadha fe’in shehidu fela tesh/hed me’ahum we la tettebi’ ‘ehwa’el-ledhine kedhdhebu bi’ajatina wel-ledhine la ju’uminune bil-’ahireti we hum birebbihim ja’dilune
Thuaj: "Sillni dëshmitarët, të cilët dëshmojnë se All-llahu ndaloi (bëri haram) ato (që i ndalonin vetë). Nëse duan të dëshmojnë rrejshëm, ti mos dëshmo bashkë me ta dhe mos shko pas dëshirave të atyre që argumentet Tona i bënë të rreme dhe pas atyre që nuk besojnë jetën e që largohen prej Zotit të tyre (adhurojnë tjetër)".*
Shënim i përkthyesit — Sherif Ahmeti
Jehuditë u ndëshkuan edhe me ndalimin e ngrënies së mishit të disa kafshëve, për shkak të sjelleve të tyre të shfrenuara. Këtë masë ndëshkuese iu vinte rëndë ta pranonin, ndaj gjithnjë polemizonin me Muhamedin a.s.. E madhe është mëshira e Zotit: i lejon mëkatarët të vazhdojnë jetën, por edhe dënimi i Tij është shumë i rreptë dhe atë nuk ka kush, që ta pengojë. Idhujtarët mekas, sikundër bëjnë edhe mëkatarët e tjerë, kur iu thuhet të largohen nga mëkati, përpiqeshin t’ia veshin fajin tjetërkujt e jo vetes. Në të vërtetë, në raste të tilla pranojnë doktrinën e “Xhebrijve” sipas së cilës mohohet liria e njeriut në vepra e deri diku edhe përgjegjësia. bindje të mirë, dhe sqarues për çdo send, udhërrëfyes e mëshirë, ashtu që të besojnë, se do të takohen me Zotin e tyre.
Kul ta’alew ‘etlu ma herreme rebbukum ‘alejkum ‘ella tushriku bihi shej’æn we bil-walidejni ‘ihsanæn we la tektulu ‘ewladekum min ‘imlakin nehnu nerzukukum we ‘ijahum we la tekrebul-fewahishe ma dhehere minha we ma betene we la tektulu en-nefsel-leti herremel-lahu ‘illa bil-hekki dhalikum wessakum bihi le’allekum ta’kilune
Thuaj: "Ejani t'ju lexoj atë që me të vërtetë ju ndaloi Zoti juaj: të mos i shoqëroni Atij asnjë send, të silleni mirë me prindërit, të mos i mbytni fëmijët tuaj për shkak të varfërisë, sepse Ne u ushqejmë juve dhe ata, të mos u afroheni mëkateve të hapta apo të fshehta, mos e mbytni njeriun sepse mbytjen e tij e ndaloi All-llahu, përpos kur është me vend. Këto janë porositë e Tij, kështu që të mendoni thellë".
We la tekrebu malel-jetimi ‘illa bi-eti hije ‘ehsenu hetta jebluga ‘eshuddehu we ‘ewful-kejle wel-mizane bil-kisti la nukellifu nefsæn ‘illa wus’aha we ‘idha kultum fa’dilu we lew kane dha kurba we bi’ahdi Ellahi ‘ewfu dhalikum wessakum bihi le’allekum tedhekkerune
Mos iu afroni pasurisë së jetimit derisa ai të arrijë pjekurinë, (mund t'i afroheni) vetëm në mënyrë më të mirë, zbatoni me drejtësi masën dhe peshojën. Ne nuk ngarkojmë asnjë njeri përtej mundësive të tij. Kur të flitni (të dëshmoni), duhet të jeni të drejtë edhe nëse është çështja për (kundër) të afërmit, dhe zotimin e dhënë All-llahut plotësonie. Këto janë me çka Ai ju porositë kështu që të përkujtoni.
We ‘enne hadha sirati mustekimæn fe ettebi’uhu we la tettebi’u es-subule feteferreka bikum ‘an sebilihi dhalikum wessakum bihi le’allekum tettekune
Dhe se kjo është rruga (feja) Ime e drejtë (që e caktova për ju), pra përmbajuni kësaj, e mos ndiqni rrugë të tjera e t'ju ndajnë nga rruga e Tij. Këto janë porositë e Tij për ju, ashtu që të ruheni.
Thumme ‘atejna musal-kitabe temamæn ‘alel-ledhi ‘ehsene we tefsilæn likulli shej’in we huden we rehmeten le’allehum bilika’i rabbihim ju’uminune
E Musait i dhamë librin plotësim (i të mirave) për atë që tregon bindje të mirë, dhe sqarues për çdo send, udhërrëfyes e mëshirë, ashtu që të besojnë se do të takohen me Zotin e tyre.
‘En tekulu ‘innema ‘unzilel-kitabu ‘ala ta’ifetejni min kablina we ‘in kunna ‘an dirasetihim legafiline
(E zbritëm Kur'anin) Që të (mos) thoni: "Libri u zbriti vetëm dy grupeve para nesh (jehudive e të krishterëve) dhe se ne ishim të panjohur me librat (me mësimet) e tyre".
‘Ew tekulu lew ‘enna ‘unzile ‘alejnal-kitabu lekunna ‘ehda minhum fekad xha’ekum bejjinetun min rabbikum we huden we rehmetun femen ‘edhlemu mimmen kedhdhebe bi’ajati Ellahi we sedefe ‘anha senexhzil-ledhine jesdifune ‘an ‘ajatina su’el-’adhabi bima kanu jesdifune
"Dhe që të (mos) thoni: "Sikur të na kishte zbritur neve libri, (sikurse u zbriti atyre dy grupeve) ne do të ishim edhe më të udhëzuar se ata. Juve ju erdhi nga Zoti juaj argumenti (Kur'ani), ju erdhi udhëzimi, mëshira. E kush është më zullumqar se ai që argumentet e Zotit i bën të rreme dhe ua kthen shpinën atyre? Ne do t'i ndëshkojmë me ndëshkim më të rëndë ata që ua kthyen shpinën argumenteve Tona, për shkak të prapësimit që bënë.
Hel jendhurune ‘illa ‘en te’tijehumul-mela’iketu ‘ew je’tije rebbuke ‘ew je’tije ba’du ‘ajati rabbike jewme je’ti ba’du ‘ajati rabbike la jenfa’u nefsæn ‘imanuha lem tekun ‘amenet min kablu ‘ew kesebet fi ‘imaniha hajræn kul entedhiru ‘inna muntedhirune
A mos janë duke pritur tjetër ata (pas këtyre fakteve) vetëm t'ju vijnë engjëjt (t'ua marrin shpirtin), të vijë Zoti yt (urdhri për shkatërrim) ose të vijnë disa nga shenjat e Zotit tënd, (në) ditën kur vijnë disa shenja të Zotit tënd, asnjë njeriu nuk i vlen besimi i Tij nëse nuk ka besuar më parë ose nuk ka bërë në besimin e tij kurrfarë të mire. Thuaj: "Pritni, edhe ne jemi duke pritur!"
‘Innel-ledhine ferreku dinehum we kanu shija’æn leste minhum fi shej’in ‘innema ‘emruhum ‘ila Ellahi thumme junebbi’uhum bima kanu jef’alune
Vërtet ata që e përçanë fenë e tyre dhe u ndanë në grupe, ti (Muhammed) nuk ke kurrfarë përgjegjësie. Çështja e tyre është vetëm te All-llahu, Ai do t'i njohë me atë që punuan.
Men xha’e bil-heseneti felehu ‘ashru ‘emthaliha we men xha’e bis-sejji’eti fela juxhza ‘illa mithleha we hum la judhlemune
Kush vjen me një (punë) të mirë, ai (në ditën e gjykimit) shpërblehet dhjetëfish, e kush vjen me (vepër) të keqe, ai ndëshkohet vetëm për të. Atyre nuk u bëhet e padrejtë.
Kul ‘inneni hedani rabbi ‘ila siratin mustekimin dinæn kijemæn millete ‘ibrahime henifæn we ma kane minel-mushrikine
Thuaj: "Vërtet Zoti im më udhëzoi në rrugë të drejtë, që është fé e drejtë, fé e Ibrahimit, që ishte larg besimeve të kota. Ai (Ibrahimi) nuk ishte idhujtar"!
La sherike lehu we bidhelike ‘umirtu we ‘ena ‘ewwelul-muslimine
Ai nuk ka shok (nuk adhuroj tjetër). Me këtë (thjeshtësi të adhurimit vetëm për Zotin) jam i urdhëruar dhe jam i pari i muslimanëve (i pari që pranoj dhe bindem)!
Kul ‘egajrel-lahi ‘ebgi rebbæn we huwe rebbu kulli shej’in we la teksibu kullu nefsin ‘illa ‘alejha we la teziru waziretun wizre ‘uhra thumme ‘ila rabbikum merxhi’ukum fejunebbi’ukum bima kuntum fihi tehtelifune
Thuaj: " A të kërkojë Zot pos All-llahut, e Ai është Zot i çdo sendi (ekzistues) dhe dëmi i secilit person është kundër vetes. Askush nuk do ta bartë barrën e tjetrit. Mandej, kthimi juaj është te Zoti juaj; e Ai ju njofton për atë që përçaheshit".
We huwel-ledhi xhe’alekum hala’ifel-’erdi we refe’a ba’dekum fewka ba’din derexhatin lijebluwekum fi ma ‘atakum ‘inne rebbeke seri’ul-’ikabi we ‘innehu legafurun Rehimun
Ai është që ju bëri sundues (zëvendësues) në tokë (pas shkatërrimit të atyre që ishin më parë) dhe lartësoi në një shkallë më të lartë disa nga ju mbi të tjerët, për t'ju sprovuar në atë që ju dha. All-llahu është ndëshkues i shpejtë, është që falë e Mëshirues.*
Shënim i përkthyesit — Sherif Ahmeti
Ata që e përçanë fenë e tyre ishin jehuditë dhe të krishterët, sepse diçka përvetësuan prej saj e diçka tjetër e refuzuan. Çdo përçarje në fe, çdo grup i formuar sipas ndonjë dijetari a sipas një të pari, është i përbuzur. Dhjetëfishi i shpërblimit për një vepër të mirë është shkalla më e ulët e shpërblimit, pse më e larta është shtatëqind e sipër. Shpërblimi i shumëfishtë është bujaria e Zotit, e ndëshkimi sipas veprës është drejtësia e Tij. Kush nuk i përmbahet Fesë Islame ai është edhe jashtë fesë së Ibrahimit. Muhamedi a.s. është i pari, që në mënyrën më të përsosur e praktikoi Fenë Islame. Në Fenë Islame nuk duhet të ketë formalitete, çdo lloj vepre duhet kryer për hir të Zotit. Asnjë person nuk përgjigjet për veprën e tjetrit, e as nuk e bart mëkatin e tjetrit. Ky është parim i përgjithshëm islam. Shpeshherë në Kuran Zoti xh.sh. i bashkon cilësitë e veta mëshiruese dhe ndëshkuese, ashtu që ndonjëherë i thërret robërit e vet në shpresë e xhenet, e ndonjëherë tjetër në frikë, kërcënim e zjarr, kuptohet për të mjekuar secilin sipas sëmundjes. Me ndihmën e Zotit përfundoi përkthimi i kaptinës En’am. Falënderimi i qoftë Atij!
Shpërndaj
—Recitimi nuk u hap. Provoni një recitues tjetër ose kontrolloni lidhjen.
0:00
Shtoje në ekranin kryesorShtyp Shpërndaj dhe pastaj «Shto në ekranin kryesor».Hap menynë ⋮ të shfletuesit dhe zgjidh «Shto në ekranin kryesor».
Shtoje në ekranin kryesor
Shtyp butonin Shpërndaj në shiritin e Safarit, poshtë në ekran: katrori me shigjetë lart.
Rrëshqit listën poshtë dhe zgjidh «Shto në ekranin kryesor», pastaj «Shto».
Faqja hapet pastaj si aplikacion, pa shiritin e shfletuesit.